Daniel Deronda kitap kapağı

30. bölüm / 70

Otuzuncu Bölüm.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 70Şu an: Otuzuncu Bölüm.
  1. 1 Birinci Kitap—şımartılmış Çocuk. — Birinci Bölüm.2.251 kelime
  2. 2 İkinci Bölüm.1.803 kelime
  3. 3 Üçüncü Bölüm.4.601 kelime
  4. 4 Dördüncü Bölüm.1.186 kelime
  5. 5 Beşinci Bölüm.2.528 kelime
  6. 6 Altıncı Bölüm.3.611 kelime
  7. 7 Yedinci Bölüm.5.025 kelime
  8. 8 Sekizinci Bölüm.1.697 kelime
  9. 9 Dokuzuncu Bölüm.2.436 kelime
  10. 10 Onuncu Bölüm.2.513 kelime
  11. 11 İkinci Kitap—akarsuların Buluşması — On Birinci Bölüm.3.829 kelime
  12. 12 On İkinci Bölüm.1.340 kelime
  13. 13 On Üçüncü Bölüm.4.042 kelime
  14. 14 Ondördüncü Bölüm.2.955 kelime
  15. 15 On Beşinci Bölüm.2.156 kelime
  16. 16 On Altıncı Bölüm.5.940 kelime
  17. 17 On Yedinci Bölüm.3.024 kelime
  18. 18 On Sekizinci Bölüm.1.667 kelime
  19. 19 Üçüncü Kitap—seçim Yapan Genç Kadınlar — On Dokuzuncu Bölüm974 kelime
  20. 20 Yirminci Bölüm5.369 kelime
  21. 21 Yirmi Birinci Bölüm.2.732 kelime
  22. 22 Yirmi İkinci Bölüm.3.566 kelime
  23. 23 Yirmi Üçüncü Bölüm.4.343 kelime
  24. 24 Yirmi Dördüncü Bölüm.3.049 kelime
  25. 25 Yirmi Beşinci Bölüm.2.662 kelime
  26. 26 Yirmi Altıncı Bölüm1.944 kelime
  27. 27 Yirmi Yedinci Bölüm.2.646 kelime
  28. 28 Dördüncü Kitap—gwendolen İstediğini Elde Ediyor. — Yirmi Sekizinci Bölüm.4.464 kelime
  29. 29 Yirmi Dokuzuncu Bölüm.3.354 kelime
  30. 30 Otuzuncu Bölüm.4.041 kelime · Okuduğun bölüm
  31. 31 Otuz Birinci Bölüm.1.988 kelime
  32. 32 Otuz İkinci Bölüm.5.749 kelime
  33. 33 Otuz Üçüncü Bölüm.3.983 kelime
  34. 34 Otuz Dördüncü Bölüm.1.892 kelime
  35. 35 Beşinci Kitap—mordecaı. — Otuz Beşinci Bölüm.8.024 kelime
  36. 36 Otuz Altıncı Bölüm.6.525 kelime
  37. 37 Otuz Yedinci Bölüm.4.269 kelime
  38. 38 Otuz Sekizinci Bölüm.2.750 kelime
  39. 39 Otuz Dokuzuncu Bölüm.2.596 kelime
  40. 40 Kırkıncı Bölüm.4.336 kelime
  41. 41 Altıncı Kitap—açığa Çıkanlar — Kırk Birinci Bölüm.2.045 kelime
  42. 42 Kırk İkinci Bölüm.6.572 kelime
  43. 43 Kırk Üçüncü Bölüm.1.951 kelime
  44. 44 Kırk Dördüncü Bölüm.2.532 kelime
  45. 45 Kırk Beşinci Bölüm.2.706 kelime
  46. 46 Kırk Altıncı Bölüm.3.097 kelime
  47. 47 Kırk Yedinci Bölüm.1.443 kelime
  48. 48 Kırk Sekizinci Bölüm.7.797 kelime
  49. 49 Kırk Dokuzuncu Bölüm.581 kelime
  50. 50 Yedinci Kitap—anne ve Oğul — Ellinci Bölüm.1.870 kelime
  51. 51 Elli Birinci Bölüm.4.775 kelime
  52. 52 Elli İkinci Bölüm.5.321 kelime
  53. 53 Elli Üçüncü Bölüm.2.215 kelime
  54. 54 Elli Dördüncü Bölüm.4.093 kelime
  55. 55 Elli Beşinci Bölüm.1.056 kelime
  56. 56 Elli Altıncı Bölüm.3.045 kelime
  57. 57 Elli Yedinci Bölüm.1.086 kelime
  58. 58 Sekizinci Kitap—meyve ve Tohum. — Elli Sekizinci Bölüm.2.510 kelime
  59. 59 Elli Dokuzuncu Bölüm.1.655 kelime
  60. 60 Altmışıncı Bölüm.1.652 kelime
  61. 61 Altmış Birinci Bölüm.2.894 kelime
  62. 62 Altmış İkinci Bölüm.2.214 kelime
  63. 63 Altmış Üçüncü Bölüm.3.018 kelime
  64. 64 Altmış Dördüncü Bölüm.2.774 kelime
  65. 65 Altmış Beşinci Bölüm.2.081 kelime
  66. 66 Altmış Altıncı Bölüm.1.614 kelime
  67. 67 Altmış Yedinci Bölüm.1.973 kelime
  68. 68 Altmış Sekizinci Bölüm.1.664 kelime
  69. 69 Altmış Dokuzuncu Bölüm.4.029 kelime
  70. 70 Yetminci Bölüm.988 kelime

OTUZUNCU BÖLÜM.
Ne pişmanlık var ne günah çıkarma,

Ne rahip buyurur bunu; yine de oturmak zorundalar

Yitip giden yıllarının derin küllerinde.

Genişçe bir alana dağılmış, bölük pörçük bir ev düşünün: en iyi kısmı gri taştan yapılmış, çatısı kırmızı kiremitli; köşelerinden birinde yuvarlak bir kule yükseliyor. Konik çatısının yumuşak karanlığını bir rüzgâr gülü taçlandırıyor; yazın ışık ve yeşilliklerin, kışınsa alçaktan sarkan bulutların ve kar tutmuş dalların ortasında hoş bir görüntü oluşturuyor. Yeri, geniş dallı ağaçların gölgesinde. Bir yanında büyük bir ağaç gürce büyüyor; daha geride, kökleri çıplak biçimde sarkan, yarılmış bir yamaçta birkaç İskoç çamı ve ötesinde bir kale kargalığı var. Öte yanında çalıların gölgelediği bir gölet; su kuşları orada kanat çırpıp çığlık atıyor. Etrafında, eski bir koruyla çevrili ve küçük hapishaneleri andıran taş bekçi kulübeleriyle korunan, park denebilecek geniş bir çayır uzanıyor. Kapının dışında, bir zamanlar tümüyle kırsal ve güzel olan bölge şimdi kömür madenleriyle kapkara. Burada çoğunlukla, şapkalarına mum takmış, şeytani görünüşleri Gadsmere’deki çocukların gözünde onları özellikle şüpheli kılan işçiler yaşıyor; Bayan Glasher’ın yaklaşık üç yıldır orada yaşayan dört güzel çocuğu. Şimdi kasım ayında, çiçek tarhları boş, ağaçlar yapraksız, gölet kara kara ürperirken, bölgeyi yasa boğmuş gibi duran kara yollar ve kara yığınlarla buranın kasvetli bir uyum içinde olduğu söylenebilirdi —çocuklar çakılların üzerinde köpekleriyle oynarken hariç. Ama Bayan Glasher, içinde bulunduğu koşullarda, Gadsmere’i başka herhangi bir konut kadar beğeniyordu. Bölgenin çekicilikten yoksun oluşunun sağladığı tam bir inziva, tam da onun istediği şeydi. İki midillisini çocuklarla dolu küçük arabasına koşup yola çıktığında karşısına atlı arabalarda beyler değil, işlerini gören adamlar çıkardı. Kilisede gözünden kaçınmak isteyeceği kimse yoktu; çünkü yardımcı din adamının karısı da kendisi de ya aleyhine bir şey bilmiyor ya da bunu görmezden geliyordu. Onlar için o, yalnızca Gadsmere’in kiracısı dul bir hanımdı. Bu bölgede Grandcourt adı, kömür ocaklarının kiracıları Fletcher ve Gawcome adları kadar bile ilgi görmüyordu.

İrlandalı bir subayın güzel karısının genç Grandcourt’la kaçmasının ve ardından kurşunların yalnızca havayı yaraladığı bir düellonun az çok ses getirmesinin üzerinden tam on yıl geçmişti. O olayı hatırlayanların çoğu artık, güzelliği ve parlaklığıyla yabancı ülkelerde dikkatlerini çekmiş, genç Grandcourt’la birlikte yaşadığı bilinen Bayan Glasher’a ne olduğunu merak ediyordu.

Grandcourt’un o ilişkiden sıyrılmış olması doğal ve yerinde görünüyordu. Kadına gelince, çocuğunu kocasıyla birlikte terk ettiği bilinen bir kadının muhtemelen daha da dibe vurduğu düşünülüyordu. Grandcourt elbette ondan bıkmıştı. Kadınların peşine düşmeye çok meraklıydı; ama onun konumundaki bir adam, artık soylu bir aileden gelen genç ve güzel bir kadınla uygun bir evlilik yapmak isteyecekti. On yıl önce bir adam öldürme davasının kurbanı hakkında konuşmadıkları gibi, artık Bayan Glasher’dan da söz eden yoktu: Ardından kimsenin arama seferine çıkmayacağı, kaybolmuş bir gemiydi o. Ama Grandcourt limanda, bayrağı dalgalanırken görülüyor; her zamanki gibi denize elverişli sayılıyordu.

Oysa gerçekte Grandcourt, Bayan Glasher’la bağını hiç koparmamıştı. Ona duyduğu tutku, hayatında tanıdığı en güçlü ve en uzun süreli tutkuydu. Şimdi çatlak bir flütün müziği gibi çoktan sönmüş olsa da geride belli belirsiz bir eğilim bırakmıştı. Bayan Glasher’ın kocası üç yıl önce ölünce, bu eğilim Grandcourt’u, ilk tutkusunun hararetli günlerinde aralarında sık sık dile getirilmiş anlaşmaya uygun olarak onunla evlenmeyi bir an düşünüp bir an vazgeçmeye yöneltmişti. Grandcourt o ilk zamanlarda boşanmayla kazanılacak özgürlük için seve seve para öderdi; ama kocası ona bu iyiliği yapmadı: Kendisi yeniden evlenmek istemiyor, evlilik hayatına ilişkin alışkanlıklarının kanıt olarak basılmasını da arzulamıyordu.

Yıllar Bayan Glasher’ın duruşunda değişiklik yaratmıştı; bu değişiklik Grandcourt’unkinin tam tersiydi. Başlangıçta evlilik ihtimalini pek önemsemiyordu. Hoşlanmadığı bir kocadan kurtulmuş, kendisini bütünüyle büyüleyen bir âşıkla bir tür mutluluk bulmuştu; genç, yakışıklı, tutkulu bu adam, her şeyi görmüş varlıklı gençlerden beklenecek biçimde, arabaları ve sohbetiyle gösterişli bir hayat sürüyordu. Beş yıl boyunca evlilikte gördüğü kabalıklardan öfkelenmiş, hayranlıkla sevilmekten hoşlanan, tutkulu ve canlı bir kadındı; özgürlüğüne kavuşma duygusu öylesine güçlüydü ki, gerçekte tattığından daha fazlasını isteme kaygısını bile bastırıyordu. O zamanlar belirsiz konumu onun için önemsizdi; sıkıcı, değer verilmeyen bir eşin sahip olduğu itibarı kıskanmıyordu. Yeni ve hoş dünyasına gölge düşüren tek şey, iki yıl sonra ölen üç yaşındaki oğlunu geride bırakmış olmasıydı; oğlunun ilk kez “anne” deyişi, sonradan doğan çocuklarınkinden farklı bir tını olarak belleğinde kalmıştı. Ama yıllar, yanağının ve boğazının biçimindeki değişikliklerin yanı sıra pek çok şeyi de değiştirmişti; artık en büyük arzusu Grandcourt’un onunla evlenmesiydi. Kendisi için aldırış etmediği belirsiz konum, sevgiyle bağlı olduğu çocukları yüzünden canını yakıyordu; bu bağlılığa, kefaret ödeme tutkusunun eklediği bir yoğunluk sinmişti. Başka bir konuda pişmanlık duymuyordu. Grandcourt onunla evlenseydi, geçmişte olanlar çocukları için bir kayba dönüşmeyecekti: Annelerini saygın bir konumda görecek, toplum karşısında dezavantajlı olmayacaklardı; oğlunu babasının vârisi yapabilecekti. Grandcourt’un ona duyduğu hisse en büyük önemi veren, işte bu sonuca duyduğu özlemdi. Ona olan sevgisi çoktan, Grandcourt’un kendisine bir eşin sahip olabileceği o eşsiz ve kalıcı hakkı vermesi kaygısına dönüşmüştü. Evlilikte başka bir mutluluk beklemiyordu; annelik sevgisinin ve gururunun, çocuklarının yanında kendisiyle duyduğu gurur da dâhil, tatmin olmasını bekliyordu. Bu sonuca ulaşmak uğruna evlilikte her şeye sessizce katlanmaya, hatta trajik bir kararlılıkla dayanmaya hazırdı. Grandcourt’un sönüp parlayan niyetini, tutkulu yalvarışlarla ve sahne çıkararak rahatsız etmeyip geri çekilerek koruyacak kadar da kurnazdı. Ondan bir şey isteyen herkes gibi o da Grandcourt’un öngörülemez iniş çıkışlarından ve yalvarıldıkça katılaşma eğiliminden haklı olarak korkuyordu. İnce yüz hatları ve yumuşak tavırlarıyla genç bir âşıkken, davranışlarından hiç sezdirilmemiş bir şeyi zamanla yavaş yavaş anlamıştı. Ama bu tutkulu kadın için içine kapanmak elbette bir bedel getirmiş, onu daha da hırçınlaştırmıştı. İnsanı sindiren, hatta çaresiz ve haksızlığa uğramış olana dayatılan bir boyun eğişin bile çirkin bir yüzü vardır: İçine atılan öfkenin zehri birikiyordu. Grandcourt’a bütünüyle bağımlıydı; çünkü onun için harcamalarda hep cömert davranmış olsa da her şeyi kendi isteğine bağlı tutmuştu. Evlilik ihtimalini önünde bir hedef olarak gördüğünden daha azına razı olamazdı. Grandcourt, vasiyetle düzenlemek dışında hiçbir şeyi kesinleştirmeyeceğini söylemişti. Lydia gelecek için başka ihtimalleri düşünürken, Grandcourt’un karısı olmasa bile onun hiçbir zaman kendisi üzerinde meşru hak iddia edecek bir oğlu olmayabileceği ve sonunda mülklerinin en iyi bölümünü kendi oğluna bırakabileceği aklına sık sık geliyordu. Oğlunun bu yaşında babasınınkinden daha yapılı olması beklenemezdi. Ama Lydia’nın Grandcourt’un karısı olma ihtimali öylesine akla yakın görünüyordu ki Lush bile bunu düşünmüş, yakın arkadaşının geleceğine ilişkin başka olasılıklara bahis oynayacağı kadar buna da bahis oynayacağını söylemişti. Nitekim Lush, Grandcourt’un Miss Arrowpoint’i kazanmak için Diplow’daki konağını kullanmayı önceden tasarladığını çıkarınca, Bayan Glasher’la evlenme niyetinden zımnen vazgeçtiğini varsayarak bu tasarıyı desteklemeyi uygun bulmuştu; Grandcourt’un kaprisleri uzun zamandır bu evlilik olasılığının çevresinde dönüp duruyordu. Ama Gwendolen’in ortaya çıkmasıyla iki ihtimal de ortadan kalkmıştı. Bu yeni tehlikeyi, gelin adayı olarak peşine düşülen genç kızın zihninde bir engel kurarak önleme planına Bayan Glasher’ın hevesle katılması gayet doğaldı. Bu plana yalnızca kararlılıkla değil, tutkuyla da sarılmıştı; birikmiş zehrin bir kısmı da böylece dışarı akıyordu.

Bundan sonra Lush’tan Gwendolen’in gittiğini ve ondan kaynaklanan bütün tehlikenin ortadan kalkmış olabileceğini duymuştu; ama tehlikenin geri döndüğünü ve kesinleştiğini bildiren bir mektup gelmemişti. O zamandan beri, her zamanki gibi Grandcourt’a yazmış, Grandcourt da yanıt vermekte alışılmadık ölçüde gecikmişti. Grandcourt’un Gadsmere’e gelmek niyetinde olabileceğini düşünüyordu; oysa o sırada Grandcourt yola çıkmıştı. Yine de, başka birinin zihnini yorumlarken güçlü bir dileğin etkili olamayacağı olur mu, diye düşünerek, yarım kalmış bu kur yapma girişiminin onda yarattığı belli bir tiksintinin, eski niyetine dönmesini kolaylaştırabileceğini umut ediyordu.

Grandcourt’un Gadsmere’e gelişinin iki ciddi amacı vardı: Yaklaşan evliliğinin haberini bizzat verip bu ilk güçlüğü kesin olarak aşmak ve annesinin elmaslarını Lydia’dan geri almak. Bu elmasları yıllar önce ona emanet etmiş, takmasını istemişti. Lydia’nın görünüşü elmaslara yakışıyor, taşları verilen paraya değer gösteriyordu. Bu özel elmaslar ışık dağları değildi; kulaklara, boyna ve saça takılacak birkaç bezelye ve fasulyeden ibarettiler. Ama birkaç bin sterlin değerindeydiler ve Grandcourt onları karısı için elbette geri istiyordu. Önceleri Lydia’dan, daha güvenli olacakları ve bankaya yatırılmaları gerektiği gerekçesiyle elmasları yeniden ona vermesini istediğinde, Lydia sakin ama kesin bir dille reddetmiş, güvende olduklarını söylemişti. Sonunda da, “Başka bir kadınla evlenirsen onları ona veririm: Başka bir kadınla mı evleneceksin?” demişti. O sırada Grandcourt’un diretmesini gerektiren bir nedeni yoktu. Ayrıca onda şu incelik vardı: Başkalarını sindirerek ya da düş kırıklığına uğratarak veya dile getirmeye cesaret edemeyecekleri bir öfkeye sürükleyerek gücünü kullanma eğilimi —öteki arzuları körelirken onda etkinliğini koruyan bu eğilim— Lydia’ya karşı hep dizginlenirdi. Katı bir yorumcu, aralarındaki ilişkinin çıplak gerçeklerinin, iradesine bağımlı bu kadının acıklı konumunun, Grandcourt’un hâkimiyet kurma zevkine sürekli bir şölen sunduğunu söyleyebilirdi. Ama ona karşı gösterdiği hoşgörünün altında bundan başka bir şey de vardı: Lydia’nın üzerinde eskiden sahip olduğu gücün dönüşüme uğramış, hâlâ yaşayan etkisi. Bu etki, artık yaşamda bulamadığı tadı bir zamanlar taşıyan isteklere doğru arada bir duyduğu, sönükçe yaklaşma dürtüsüydü; onu, kendini yenilik beklentisine kaptırmak yerine tanıdık bir geçmişle evlenmeye tekrar tekrar yöneltmişti. Ama şimdi yenilik onu etkisi altına almış, elinden geldiğince yararlanması için dürtüyordu.

Bayan Glasher, sabahlarını çocukları çevresinde geçirerek alışkanlık edindiği hoş odada oturuyordu. Dışarı çıkıntı yapan kare bir penceresi vardı; geniş çakıllı ve çimenli alana bakıyor, burası da havuza dökülen küçük bir dereye doğru eğimleniyordu. Alçak, siyah bir dolabın üstü, eski meşe masa ve sarımsı kahverengi deri kaplı sandalyeler çocukların oyuncakları, kitapları ve bahçe giysileriyle doluydu. Duvarlardaki pastel renkli bir resimde anne yüzlü bir kadın, bu dağınıklığa gülümseyerek bakıyordu. Çocukların hepsi oradaydı. Pencerenin yanında annelerinin çevresinde oturan üç kız, onun minyatür portreleri gibiydi: koyu gözlü, ince yüzlü, yanaklarında canlı bir renk taşıyan esmerlerdi; küçük burun delikleri ve kaşları, dokuz yaşına bile basmamış en büyükleriyle, minyatür kadınlar kadar özenle işlenmişti. Oğlan biraz ötede halının üstünde oturmuş, Nuh’un gemisindeki hayvanlara doğru sarı saçlı başını eğmiş, tehditkâr bir sesle her birini ayrı ayrı azarlıyor, ara sıra da benekli olanların boyası çıkıyor mu diye yalıyor gibiydi. En büyükleri Josephine Fransızca dersi yapıyordu; kucaklarında bebekleriyle oturan ötekiler de alçakgönüllü duruşlarıyla Meryem Ana tasvirlerini andırıyordu. Bayan Glasher giyimine artık her gün Grandcourt’un uğrayabileceğini düşünerek büyük özen gösteriyordu. Zayıflamış olsa da kusursuz profili, sık bukleli saçları ve belirgin kaşlarıyla güzelliğini yitirmemiş başı; bronz renkli ipek ve kadife giysisinin, Grandcourt’un yıllar önce boynuna taktığı altın kolyenin üstünde etkileyici biçimde yükseliyordu. Giyinip kuşanmaktan zevk aldığı yoktu; aynada kendini gördüğünde aklına ilk gelen, “Ne kadar değişmişim!” oluyordu. Ama hayatta kendisine kalan iyilikleri koruyacaktı. En büyük arzusu gerçekleşseydi, kendisini en yüksek mevkiye yakışan, güzel görünümlü bir hanımefendi olarak hayal edebilirdi. Yanındaki küçük yüzler, kendi yüzünün neredeyse bire bir küçültülmüş hâlleri gibiydi; bir zamanlar canlı dolgunluğun bulunduğu yerlerde şimdi çökmüş bir solgunluk vardı. Ama çocuklar annelerinin solgun yanaklarını öpüyor, hiçbir eksiklik görmüyordu. Artık onun hayatındaki tek amaç bu sevgiydi.

Bayan Glasher birden başını Josephine’in kitabından çevirip kulak verdi. “Sus canım! Galiba biri geliyor.”

Oğlan Henleigh ayağa fırlayıp, “Anne, benim eşeğimle değirmenci mi geliyor?” dedi.

Yanıt alamayınca annesinin dizine yaklaşıp sorusunu ısrarcı bir sesle yineledi. Ama kapı açıldı ve hizmetçi Bay Grandcourt’u haber verdi. Bayan Glasher biraz telaşla ayağa kalktı. Değirmenci değil de Grandcourt olduğu için Henleigh ona hoşnutsuzlukla kaşlarını çattı; üç küçük kız da koyu gözlerini ürkekçe ona kaldırdı. Annelerinin bu arkadaşını hiçbiri pek sevmiyordu. Nitekim Grandcourt, Bayan Glasher’ın elini tutup sonra öteki elini Henleigh’in başına koymak için dönünce, hareketli çocuk arkadaşın kolunu yumruklarıyla itmeye başladı. Küçük kızlar çenelerinin altından okşanıp öpülmeye utangaçça katlandılar; ama hepsini bahçeye göndermek daha iyi görünüyordu. Az sonra çakıllı yolda köpeklerle dans edip sohbet ediyorlardı.

Grandcourt şapkasını ve paltosunu çıkarırken Bayan Glasher, “Nereden geldiniz?” diye sordu.

“Diplow’dan,” diye yavaşça yanıtladı Grandcourt; kadının karşısına oturup, onun dikkatle izlediği bir kayıtsızlıkla ona baktı.

“Öyleyse yorgunsunuz.”

“Hayır, Kavşak’ta dinlendim; berbat bir delik. Bu tren yolculukları hep lanet bir sıkıntı. Ama kahve içip sigara içtim.”

Grandcourt mendilini çıkarıp yüzünü sildi. Mendili cebine koyarken, karşısında söylediği ya da yaptığı her şeyin umut ya da korku yönünde etkileyebileceği bir gerilim içinde titreyen bir kadın değil de bir yabancı varmış gibi, bacak bacak üstüne atmış hâline ve lekesiz çizmesine baktı. Oysa ikisinin konuşmasıyla ve bu konuşmada neler olabileceğiyle gerçekten meşguldü. Yılların bilincinde olduğu bağımlılığı ve keskinleşen beklentisiyle yıprattığı bu kadın ile yılların daha kayıtsız bir inatçılığa sürüklediği bu adamın duygu hızları arasındaki farkı düşünün.

“Sizi görmeyi bekliyordum; sizden haber almayalı çok oldu. Sanırım haftalar Gadsmere’de Diplow’dakinden daha uzun geliyor,” dedi Bayan Glasher. Kemanın sesinin ve tınısının biçimine uyması gibi, yüz hatlarına da yakışan hızlı, keskin bir konuşma tarzı vardı.

“Evet,” diye ağır ağır konuştu Grandcourt. “Ama bankaya yatırılan parayı buldunuz.”

“Evet,” dedi Bayan Glasher sabırsızlıktan içi titreyerek, kısa bir yanıtla. En azından öyle sanıyordu: Grandcourt daha önce onunla ve çocuklarla bugünkünden daha çok ilgilenirdi.

“Evet,” diye söze devam etti Grandcourt; favorisiyle oynuyor, başlangıçta ona bakmıyordu. “Benim için zaman epey hızlı geçti; normalde ağır akar. Ama bildiğiniz gibi hayli şey oldu.” Bunu söylerken gözlerini ona çevirdi.

“Ben ne biliyorum?” dedi kadın sertçe.

Bir süre sustuktan sonra, tavrını hiç değiştirmeden, “Evlenmeyi düşündüğümü. Miss Harleth’i gördünüz mü?” dedi.

“Bunu sana o mu söyledi?”

Üstlerindeki gözlerde parlayan sert ışıktan olsa gerek, solgun yanakları daha da solgun görünüyordu.

“Hayır. Lush söyledi,” diye yavaşça yanıtladı. Sanki bekleyen kurbana gözleri önünde, ağır ağır, demir çizme ve başparmak mengenesi yerleştiriliyordu.

“Tanrım! Onunla evleneceğini hemen söyle,” diye tutkulu bir öfkeyle patladı; dizleri titriyor, ellerini sımsıkı kenetliyordu.

“Elbette böyle şeyler er ya da geç olur, Lydia,” dedi Grandcourt. Mengene artık yerleştirildiğine göre, acıyı daha da artırmak istemiyordu.

“Eskiden bunun gerekli olduğunu düşünmüyordun.”

“Belki. Şimdi öyle düşünüyorum.”

Grandcourt’un alçak sesle söylediği o birkaç sözde, ince parmaklarıyla hızla kapanmış demir bir kapıyı itiyormuşçasına kesin bir direnç hissetti. Çaresizliğini biliyordu; ona yalvarıp denemekten, sağır bir kulağa ağlayıp ölü dizlere sarılmaktan ve karşılığında kımıldamayan bir yüzle katılaşmış uzuvları görmekten kaçınıyordu. Ne ağladı ne de konuştu; düşünce ve duygu kadar içini ürperten bir hastalık gibi saran ani kesinlik, onu fazlasıyla eziyordu. Umutla verdiği o çırpınan, başarısız kavrayış ilk anda içinde korkunç bir duygu uyandırdı. Sonunda birden kasılarak ayağa kalktı; sefil hâlinden başka hiçbir şeyin bilincinde olmadan alnını pencerenin sert, soğuk camına dayadı. Çakıllı yolda oynayan çocuklar bunu annelerinin onları istediğine yordular; koşup önünde durarak tatlı yüzlerini beklentiyle yukarı kaldırdılar. Bu onu kendine getirdi: Başını iki yana sallayıp onları eliyle uzaklaştırdı, sonra bu acı verici çabanın etkisiyle kendini en yakındaki sandalyeye bıraktı.

Grandcourt da ayağa kalkmıştı. Hem sahnenin kendisine hem de buyurgan tavrının bile bu durumdan onu kurtaramayacağı düşüncesine iki kat öfkelenmişti. Ama bu işi tamamlaması gerekiyordu; ileride mümkün olduğunca az sıkıntı çıkması için düzenlemeleri yapmanın idari bir zorunluluğu da vardı. Şöminenin köşesine yaslanmıştı. Kadın ona bakıp acı acı şöyle dedi:

“Bütün bunların senin için hiçbir önemi yok. Ben ve çocuklar baş belasıyız. Yeniden gitmek ve Miss Harleth’le birlikte olmak istiyorsun.”

“İşi gerekenden daha tatsız hâle getirme, Lydia. Değiştirilemeyecek şeyleri durmadan kurcalamanın yararı yok. Elbette senin kendini perişan edişini görmek benim için de çok tatsız. Katlanman gereken şeyi söylemek için bunca yolu geldim; her zamanki gibi seninle çocukların geçimi sağlanacak, mesele de kapanacak.”

Sessizlik. Kadın yanıt vermeye cesaret edemedi. Yoğun, sabırsız bakışlı bu kadının ruhuna annelik acısının demiri işlemişti; bu acı, onu bazen çığlık atmaktan ve çırpınmaktan daha güçlü bir biçimde kendini tutabilir hâle getiriyordu. Ama sessizliğinin altında nefret ve öç alma arzusu patlamaya hazırdı: Bu evliliğin kendisi dışında iki kişiyi daha mutsuz etmesini istiyordu. Bir süre sonra Grandcourt devam etti:

“Senin için daha iyi olacak. Burada yaşamayı sürdürebilirsin. Ama bir süre sonra sana ve çocuklara yüklü bir para bağlamayı düşünüyorum; dilediğin yerde yaşarsın. O zaman şikâyet edecek hiçbir şeyin kalmaz. Ne olursa olsun güvende olursun. Önceden bir şey yapmak mümkün değildi. Her şey çok hızlı gelişti.”

Grandcourt ağır ağır söylediği sözleri bitirdi. Lydia’nın ona teşekkür etmesini beklemiyordu ama memnun olabileceğini düşünüyordu; tabii Lydia’nın memnun olması mümkünse. Kadın hiç tepki göstermedi. Bir dakika sonra Grandcourt şöyle dedi:

“Cömert davranmayacağımdan korkman için hiçbir nedenin olmadı. Parayı zerre kadar umursamıyorum.”

“Umursasaydın sanırım bize vermezsin,” dedi Lydia. Kendini tutamayıp alay etmişti.

“Böyle söylemen son derece haksızlık,” diye daha alçak sesle karşılık verdi Grandcourt; “bir daha böyle şeyler söylememeni tavsiye ederim.”

“Çocukları dilenci durumuna düşürerek mi cezalandıracaksın beni?” İstemese de zehrini bir yoldan akıtınca öteki yol da açılmıştı.

“Çocukları yoksulluk içinde bırakmak söz konusu değil,” dedi Grandcourt hâlâ alçak sesle. “Sonra pişman olacağın şeyler söylememeni tavsiye ederim.”

“Pişmanlığa alışığım,” dedi kadın acı acı. “Belki sen de pişman olursun. Beni sevdiğine zaten pişman oldun.”

“Bütün bunlar yeniden görüşmemizi son derece güçleştirecek. Benden başka kimin var?”

“Çok doğru.”

Sözleri boğuk bir inilti gibi çıktı. Tam o sırada, Grandcourt kendisine Lydia’yla yaşadığından daha iyi bir mutluluk vaat ettikten sonra, onu genç, neşeli ve umutlu olduğu günlerden bir anıyı onda bulmak üzere Lydia’ya geri döndürecek bir mutsuzluk ve yalnızlık hissetmesi dileği içinden bir anda geçti. Ama hayır! O hiçbir zarar görmeden sıyrılacaktı; acı çekecek olan kendisiydi.

Bununla birlikte yakıcı sözler sona erdi. Grandcourt akşama kadar kalmayı düşünmüştü; ziyaretini kısaltmak istiyordu ama ayarladığı trenden önce uygun bir tren yoktu. Üstelik ziyaretinin ikinci amacı hakkında Lydia’yla konuşması gerekiyordu; bu da ikinci bir cerrahi müdahale gibi, araya biraz zaman girmesini gerektiriyor gibiydi. Saatler geçmek zorundaydı; yemek yenmesi gerekiyordu; çocuklar içeri girdi—hayatın bütün bu olağan işleyişi, daha sıradan türden ev içi kavgaların sık sık doğurduğu o kasvetli sıkışmışlık duygusuyla sürüp gitmeliydi. Lydia, bastırdığı öfkesi açısından çocukların yanında olmasını bir nebze olsun rahatlatıcı buldu: güzelliklerinde vahşi bir gurur duyuyor, sanki bu güzellik Grandcourt’un kendisine ve çocuklara kayıtsızlığını yüzüne vuruyormuş gibi hissediyordu; bu, hayal gücünün iyice beslediği, gizli bir zehirli ok atışıydı. Grandcourt, tavır zarafeti uzun zamandır can sıkıntısı deneyimiyle biçimlenmiş bir erkeğin bütün üstünlüğünü kullanarak üzerine düşeni yaptı; ellerini kavuşturmuş, gözlerini onun kel başına dikmiş oturan küçük Antonia’yı kucağında oyaladı—başını incelemeye değer bulmuştu—ve ona güzel bir eyerle dizgin alacağına söz vererek Henleigh’in gönlünü aldı. Onu sürekli yanında görmüş olanlar yalnızca en büyük iki kızdı; aradan geçen yıllar, çocukluk anılarının üstünü Grandcourt’un tavrının dağıtmaya pek elverişli olmadığı bir çekingenlikle örtmüştü. Grandcourt ile Lydia, hizmetçilerin yanında ara sıra usulen bir iki söz ediyordu; bunun dışında hiç konuşmadılar. Grandcourt’un zihninde bütün bu süre boyunca kımıldamadan duran düşünce, Lydia’ya o elmasları vermiş olmasının budalalığıydı; şimdi de bu yüzden onlarla ilgili konuşma zahmetine katlanması gerekiyordu. Kendi sınıfına ait saydığı şeylere karşı kökleşmiş bir özeni vardı; mülk söz konusu olduğunda da buyurgan davranmayı severdi. Ayrıca dünyada herhangi bir şey istemek zorunda kalmayı kendine yediremiyordu. Ama Bayan Glasher’ın geçmişinden ne kadar bağımsız olduğunu ileri sürerse sürsün, kendisi için öyle bir geçmiş yaratmıştı ki bu, başkasına yükleyebileceği her türlü boyunduruktan daha ağırdı. Gwendolen’e vermeyi vaat ettiği elmasları istemek zorundaydı.

Sonunda mumların ışığında yeniden baş başa kaldılar; yüz yüze duruyorlardı. Grandcourt saatine baktı, sonra görünüşte kayıtsız bir tavırla sözlerini ağır ağır uzatarak, “Söylemem gereken bir şey var, Lydia. Elmaslarım… sende,” dedi.

“Evet, bende,” diye hemen yanıtladı. Ayağa kalkıp kollarını aşağı saldı, parmaklarını birbirine geçirdi; Grandcourt ise oturmayı sürdürdü. Konunun açılacağını beklemiş, ne yapacağına karar vermişti. Ama mümkünse onu kızdırmadan kararını uygulamak niyetindeydi. Sessizlikle geçen saatler boyunca aralarındaki uçurumu yalnızca büyüten sözlerini geri almayı istemişti.

“Bu evdeler, sanırım?”

“Hayır, bu evde değiller.”

“Yanında tuttuğunu söylemiştin.”

“Söylediğimde doğruydu. Dudley’deki bankadalar.”

“Gidip al, olur mu? Onları birine teslim etmen için bir düzenleme yapmam gerekiyor.”

“Hiçbir düzenleme yapma. Kimin için düşünüldülerse ona teslim edilecekler. Düzenlemeyi ben yapacağım.”

“Ne demek istiyorsun?”

“Dediğimi. Onları karına vereceğimi sana hep söyledim. Sözümü tutacağım. Henüz karın değil.”

“Bu saçmalık,” dedi Grandcourt, bastırılmış bir tiksintiyle. Lydia’ya gösterdiği bu hoşgörünün, onun bağımlı konumuna rağmen kendisi üzerinde bir tür hâkimiyet kurmasına yol açması fazlasıyla sinir bozucuydu.

Kadın konuşmadı. O da şimdi ayağa kalktı ama şöminenin rafına yaslanıp yan tarafını ona döndü.

“Elmaslar evlenmeden önce bana teslim edilmeli,” diye yeniden başladı.

“Düğün günün ne zaman?”

“Ayın onu. Vakit kaybetmemeliyiz.”

“Evlendikten sonra nereye gidiyorsun?”

Daha da asık bir yüzle bakmak dışında yanıt vermedi. Bir süre sonra, “O zamandan önce bir gün belirlemelisin; bankadan alıp benimle—ya da görevlendireceğim başka biriyle—buluşmak için. Çok can sıkıcı. Bir gün söyle,” dedi.

“Hayır, bunu yapmayacağım. Ona güvenle teslim edilecekler. Sözümü tutacağım.”

“Bana söylediğimi yapmayacağını mı söylüyorsun?” dedi Grandcourt, yüzünü ona çevirirken sesi ancak duyulacak kadar çıkıyordu.

“Evet, onu söylüyorum,” diye ağzından kaçırıverdi; gözleri onun yanı başında parladı. Zavallı kadın, sözlerinin kendi yazgısını etkilemesi hâlinde bu etkinin kötü olacağını ve uzun sabrından geriye kalan bütün yararı belki de yok edeceğini hemen anladı. Ama söz bir kez söylenmişti.

Grandcourt kendisini en çok öfkelendiren duruma düşmüştü. Kadını sarsamaz, ona düşmanca dokunamazdı; dokunabilse bile bu, annesinin elmaslarını getirmezdi. Onu korkutabilecek tek tür tehdide başvurmaktan çekiniyordu—kadın tehdide inanırsa tabii. Genel olarak, sözle bile olsa bir tür şiddete zorlanmaktan daha çok nefret ettiği hiçbir şey yoktu: iradesi zahmetsizce hükmünü geçirmeliydi. Bir an ona baktıktan sonra yeniden yan döndü, önceki gibi yaslandı ve şöyle dedi:

“Lanet olası kadınlar, ne aptal yaratıklar!”

“Evlendikten sonra nereye gideceğini neden söylemiyorsun? İstesem düğüne gelip orada öğrenebilirim,” dedi Lydia; elindeki tek intihara benzer tehditten geri durmuyordu.

“Elbette istersen deli kadın rolü oynayabilirsin,” dedi Grandcourt, alçak sesle küçümseyerek. “Bunun ne işe yarayacağını—ya da bana ne borçlu olduğunu—düşünmek için bekleyeceğin yok herhâlde.”

Aralarındaki ilişkinin tarihinde yepyeni bir tiksinti ve hınç içindeydi. Hayatının içine böylesine derin kökler salmasına izin verdiği bu kadının kendisini fena hâlde rahatsız etme gücü olduğu inkâr edilemezdi; üstelik işlerini aceleye getirmiş olması ona fırsatlar bırakmıştı. Gururu, önünde beliren çok çirkin ihtimalleri görüyordu. Birkaç dakika sessizce durup durumu gözden geçirdi; ona nasıl davranabileceğini düşündü. Kendisininkinden farklı olarak Lydia doğrudan biriydi; belirgin ve güçlü bazı eğilimleri vardı. Grandcourt, sık sık deneyimlediği bir etkinin şimdi de işine yarayacağını düşündü. Sir Hugo’nun onun hakkında söylediği gibi, Grandcourt yeri geldiğinde elindeki kozları nasıl oynayacağını bilirdi.

Bir daha konuşmadı; saatine baktı, zile basıp arabasının hemen getirilmesini emretti. Sonra kadından uzaklaşıp bir çağrı bekliyormuş gibi yürüdü ve gözlerini ona çevirmeden sustu.

Kadın kendini suçlama ile inat arasında korkunç bir çatışma yaşarken acı çekiyordu. Grandcourt’un ona bir daha bakmadan çekip gittiğini, kendisinin yalnız ve ne olacağı belirsiz bir durumda geride kaldığını; ondan hiçbir haber alamadığını, çocuklarına zarar verip vermediğini bilemediğini, belki de Grandcourt’a kendisinden nefret ettirdiğini önceden görüyordu. Kendi niyetlerini boşa çıkarmış bir zavallının bütün perişanlığı içindeydi. Yine de öç alma arzusuna tatlı gelen bu amaçtan vazgeçmeye dayanamıyordu. Anne olmasaydı intikamı uğruna—başkasının mutluluğa kendi isteğiyle kendisini sefalete teslim ederek ulaşmasını engellemeyi adalet saydığı için—seve seve kendini feda ederdi. İki baskın tutku çarpışıyordu. İkisini de doyurmalıydı.

“Henleigh, öfkeyle ayrılmayalım,” diye başladı; sesini de duruşunu da değiştirmemişti. “İstediğim küçücük bir şey. Senin olduğunu söylediğin bir şeyden vazgeçmeyi reddetseydim, durum başka olurdu; benden nefret ediyormuşsun gibi davranmana o zaman bir neden olurdu. Ama istediğim küçücük bir şey. Düğün günü nereye gideceğini söylersen elmasların ona skandala yol açmadan teslim edilmesini sağlarım. Skandal çıkmadan,” diye yalvarırcasına tekrarladı.

“Böyle akıl almaz kaprisler kadını sevimsiz kılar,” dedi Grandcourt, bakışını da duruşunu da değiştirmeden. “Delilerle konuşmanın ne yararı var?”

“Evet, akılsızlık ediyorum—yalnızlık beni akılsızlaştırdı—hoş gör beni.” Konuşurken hıçkırıkları yükseldi. “Bu tek budalalığımı hoş görürsen çok uysal olacağım—seni bir daha hiç rahatsız etmeyeceğim.” Histerik biçimde ağlamaya başladı, sonra neredeyse çığlık atarak yineledi: “Bundan sonra çok uysal olacağım.”

Bu taşkınlıkta rol ile gerçeklik tuhaf biçimde iç içeydi. Bir yandan ağlayıp sürekli inkâr ederken, küçük bir şey çalan çocuğun elini onun üzerine sıkıca kapatması gibi amacına sarılıyordu. Grandcourt bile şaşkınlıktan etkilenmişti: bu kaprisli istek, bu çocuksu taşkınlık, Lydia’nın tavrına olduğu kadar görünüşüne de öylesine aykırıydı. İkisinde de hep bir ağırbaşlılık damgası vardı. Yine de bu hâliyle, önceki meydan okuyan tutumuna kıyasla daha kolay idare edilebilir görünüyordu. Yeniden yanına sokulup alçak ve buyurgan sesiyle, “Sus ve sana söyleyeceklerimi dinle. Yeniden karşıma çıkıp olay çıkarırsan seni asla affetmem,” dedi.

Mendilini yüzüne bastırdı. Kendini toparlayıp sağlam bir sesle konuşabildiğinde, hıçkırıkların ardından gelen boğuk sesle, “İstediğimi yapmama izin verirsen bunu yapmayacağım—bir daha öne atılmayacağıma söz veriyorum. Sana verdiğim sözleri hiç bozmadım—sen bana kaç kez sözünü bozdun? Elmasları takmam için verdiğinde başka bir karın olacağını düşünmüyordun. Şimdi de onları geri veriyorum—seni suçlamıyorum—yalnızca kendi istediğim biçimde vermeme izin vermeni istiyorum. Bunca şeye iyi dayanmadım mı? Her şey elimden alınacak; bir saman çöpü, bir kıymık istediğimde bile onu bana vermiyorsun,” dedi. Hızlı hızlı konuşmuştu; kısa bir duraksamadan sonra, boğuk sesi açılarak daha yavaş konuştu: “Bunu bana vermemeni kaldıramam.”

Grandcourt, sanki bir tür delilikle uğraşıyormuş gibi şaşkın bir duyguya kapılmıştı; ancak geri adım atarak idare edebilirdi. Hizmetçi arabanın hazır olduğunu haber vermeye geldi. Kapı yeniden kapandığında Grandcourt asık bir sesle, “Öyleyse Ryelands’a gidiyoruz,” dedi.

“Elmaslar ona orada teslim edilecek,” dedi Lydia kararlılıkla.

“Pekâlâ, gidiyorum.” Kadının elini tutmaya bile isteği yoktu; onu fazlasıyla öfkelendirmişti. Ama istediğini elde edince Lydia, gönlünü almak için kendini alçaltmaya hazırdı.

“Beni bağışla; seni bir daha hiç üzmeyeceğim,” dedi yalvaran bakışlarla. İçinden gelen ses açıkça, “Bağışlaması gereken yalnızca benim,” diyordu. Yine de af dilemek zorundaydı.

“Bu sözünü tutsan iyi olur. Budalalığın yüzünden kendimi hiç olmadığı kadar kötü hissettim,” dedi Grandcourt; görünüşe bakılırsa bu sözleri mümkün olan en sert ifade olarak seçmişti.

“Zavallıcık!” diye haykırdı Lydia, hafifçe gülümseyerek. Bu sabah kendisini kötü hissettirenin o olduğunu bilmiyor muydu?

Ama kendine özgü hızlı geçişle, artık biraz olsun barışmış olarak ayrılabilmeleri için, izin verirse onu şımartmaya hazırdı. Elini omzuna koymaya cesaret etti; o da uzaklaşmadı. Lydia onu bir ölçüde korkutmayı başarmıştı; bu yüzden boyun eğdiğini gösteren işaretlerden hoşnutsuz değildi.

“Bir puro yak,” dedi yatıştırıcı bir sesle; göğüs cebindeki tabakayı çıkarıp açtı.

Karşılıklı korkunun böylesi okşayıcı belirtileri arasında ayrıldılar. Grandcourt’un içinde kalan, kemirip duran duygu, hâkimiyetinin eksik kaldığı hissiydi.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…