Daniel Deronda kitap kapağı

34. bölüm / 70

Otuz Dördüncü Bölüm.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 70Şu an: Otuz Dördüncü Bölüm.
  1. 1 Birinci Kitap—şımartılmış Çocuk. — Birinci Bölüm.2.251 kelime
  2. 2 İkinci Bölüm.1.803 kelime
  3. 3 Üçüncü Bölüm.4.601 kelime
  4. 4 Dördüncü Bölüm.1.186 kelime
  5. 5 Beşinci Bölüm.2.528 kelime
  6. 6 Altıncı Bölüm.3.611 kelime
  7. 7 Yedinci Bölüm.5.025 kelime
  8. 8 Sekizinci Bölüm.1.697 kelime
  9. 9 Dokuzuncu Bölüm.2.436 kelime
  10. 10 Onuncu Bölüm.2.513 kelime
  11. 11 İkinci Kitap—akarsuların Buluşması — On Birinci Bölüm.3.829 kelime
  12. 12 On İkinci Bölüm.1.340 kelime
  13. 13 On Üçüncü Bölüm.4.042 kelime
  14. 14 Ondördüncü Bölüm.2.955 kelime
  15. 15 On Beşinci Bölüm.2.156 kelime
  16. 16 On Altıncı Bölüm.5.940 kelime
  17. 17 On Yedinci Bölüm.3.024 kelime
  18. 18 On Sekizinci Bölüm.1.667 kelime
  19. 19 Üçüncü Kitap—seçim Yapan Genç Kadınlar — On Dokuzuncu Bölüm974 kelime
  20. 20 Yirminci Bölüm5.369 kelime
  21. 21 Yirmi Birinci Bölüm.2.732 kelime
  22. 22 Yirmi İkinci Bölüm.3.566 kelime
  23. 23 Yirmi Üçüncü Bölüm.4.343 kelime
  24. 24 Yirmi Dördüncü Bölüm.3.049 kelime
  25. 25 Yirmi Beşinci Bölüm.2.662 kelime
  26. 26 Yirmi Altıncı Bölüm1.944 kelime
  27. 27 Yirmi Yedinci Bölüm.2.646 kelime
  28. 28 Dördüncü Kitap—gwendolen İstediğini Elde Ediyor. — Yirmi Sekizinci Bölüm.4.464 kelime
  29. 29 Yirmi Dokuzuncu Bölüm.3.354 kelime
  30. 30 Otuzuncu Bölüm.4.041 kelime
  31. 31 Otuz Birinci Bölüm.1.988 kelime
  32. 32 Otuz İkinci Bölüm.5.749 kelime
  33. 33 Otuz Üçüncü Bölüm.3.983 kelime
  34. 34 Otuz Dördüncü Bölüm.1.892 kelime · Okuduğun bölüm
  35. 35 Beşinci Kitap—mordecaı. — Otuz Beşinci Bölüm.8.024 kelime
  36. 36 Otuz Altıncı Bölüm.6.525 kelime
  37. 37 Otuz Yedinci Bölüm.4.269 kelime
  38. 38 Otuz Sekizinci Bölüm.2.750 kelime
  39. 39 Otuz Dokuzuncu Bölüm.2.596 kelime
  40. 40 Kırkıncı Bölüm.4.336 kelime
  41. 41 Altıncı Kitap—açığa Çıkanlar — Kırk Birinci Bölüm.2.045 kelime
  42. 42 Kırk İkinci Bölüm.6.572 kelime
  43. 43 Kırk Üçüncü Bölüm.1.951 kelime
  44. 44 Kırk Dördüncü Bölüm.2.532 kelime
  45. 45 Kırk Beşinci Bölüm.2.706 kelime
  46. 46 Kırk Altıncı Bölüm.3.097 kelime
  47. 47 Kırk Yedinci Bölüm.1.443 kelime
  48. 48 Kırk Sekizinci Bölüm.7.797 kelime
  49. 49 Kırk Dokuzuncu Bölüm.581 kelime
  50. 50 Yedinci Kitap—anne ve Oğul — Ellinci Bölüm.1.870 kelime
  51. 51 Elli Birinci Bölüm.4.775 kelime
  52. 52 Elli İkinci Bölüm.5.321 kelime
  53. 53 Elli Üçüncü Bölüm.2.215 kelime
  54. 54 Elli Dördüncü Bölüm.4.093 kelime
  55. 55 Elli Beşinci Bölüm.1.056 kelime
  56. 56 Elli Altıncı Bölüm.3.045 kelime
  57. 57 Elli Yedinci Bölüm.1.086 kelime
  58. 58 Sekizinci Kitap—meyve ve Tohum. — Elli Sekizinci Bölüm.2.510 kelime
  59. 59 Elli Dokuzuncu Bölüm.1.655 kelime
  60. 60 Altmışıncı Bölüm.1.652 kelime
  61. 61 Altmış Birinci Bölüm.2.894 kelime
  62. 62 Altmış İkinci Bölüm.2.214 kelime
  63. 63 Altmış Üçüncü Bölüm.3.018 kelime
  64. 64 Altmış Dördüncü Bölüm.2.774 kelime
  65. 65 Altmış Beşinci Bölüm.2.081 kelime
  66. 66 Altmış Altıncı Bölüm.1.614 kelime
  67. 67 Altmış Yedinci Bölüm.1.973 kelime
  68. 68 Altmış Sekizinci Bölüm.1.664 kelime
  69. 69 Altmış Dokuzuncu Bölüm.4.029 kelime
  70. 70 Yetminci Bölüm.988 kelime

OTUZ DÖRDÜNCÜ BÖLÜM.
“Adı İsrail’miş,

Bir büyü sözü onu

Köpeğe dönüştürmüş.”

“Ama her cuma akşamı,

Alacakaranlık saatinde, ansızın

Büyü bozulur ve köpek

Yeniden insan olur.”

—HEINE: Prenses Şabat.

Deronda saat beşte vardığında dükkân kapalıydı; kapıyı Hristiyan hizmetçi açtı. Onu dükkânın arkasındaki odaya götürünce karşılaştığı sahnenin güzelliğine şaşırdı. Ev eskiydi ve arka tarafta epey genişliyordu. Şimdi girdiği büyük oda, gündüzleri herhâlde loş olurdu; ama o sırada ortadaki masaya serilmiş kar gibi bembeyaz örtünün üzerinde, tepeden sarkan, yedi yağ lambalı zarif eski bir pirinç lambayla hoş bir biçimde aydınlanıyordu. Tavan ve duvarlar is içindeydi; çevredeki her şey, insan figürlerini öne çıkaracak kadar karanlıktı; bu figürlerin renklerinde Venedik’e özgü bir sıcaklık vardı. Büyükanne, kolyenin yerine taktığı iri altın zincirle sarımsı kahverengi giysiler içindeydi. Bu ışıkta, koyu renkli kaşları ve yüzünü çerçeveleyen gri saçlarıyla sarı yüzü, resmin etkisi için gerektiği kadar güzel görünüyordu. Genç Bayan Cohen kırmızı ve siyah giymiş, boynuna iri yapay incilerden bir sıra dolamıştı; bebek, kırmızı bir örtünün altındaki beşikte uyuyordu. Adelaide Rebekah, kehribar rengi şerit işlemeli elbisesiyle; Jacob Alexander ise kırmızı çorapları ve siyah kadife ceketiyleydi. Deronda’ya hoş geldin dercesine parıldayan dört çift kara göz karşısında, gün ışığında bu mutlu görünümlü insanların onda uyandırdığı küçümseyici hoşnutsuzluktan neredeyse utandı. Onu son derece içten karşıladılar; hem anne hem büyükanne, evlerinin ocağında, konuk ağırlarken görülmenin verdiği bir vakarla daha da yücelmiş gibiydiler. Eski mobilyalara biraz şaşkınlıkla göz gezdirdi: meşe yazı dolabı ile yüksek konsol, belli ki aile zevkinden değil, rastlantıdan ve tutumluluktan kaynaklanıyordu. Konsolun üzerine mavi sarı seramikten büyük bir tabak yerleştirilmiş, iki yanına da eski gümüş kaplar konmuştu; önlerinde, koyulaşmış parşömene ciltli, sırtı derin yivli büyük bir kitap duruyordu. Odanın uzak ucundaki köşede, içinde bir ışık daha görünen iç odaya açılmış bir kapı vardı.

Deronda, Jacob’ın bıçakla ilgili sabırsız merakını yanıtlarken bu ayrıntıları göz ucuyla seçti. Kancası ve beyaz sapı olan bir bıçak almak için zahmete girmiş, istenince çıkarıp şöyle demişti:

“Aradığın böyle bir şey mi, Jacob?”

Bıçak sıkı bir incelemeden geçirildi; kancası ve ağızları açıldı, tirbuşonlu bıçakla takas edilecek eşya karşılaştırılmak üzere çıkarıldı.

“Tirbuşon yerine kancayı neden tercih ediyorsun?” dedi Deronda.

“Çünk’ kancayla eşyaları yakalayabilirim. Tirbuşon mantardan başka bi’ şeyin içine girmez. Ama sana daha çok yarar, şişelerin mantarını çıkarırsın.”

“Öyleyse takas etmeyi kabul ediyorsun?” dedi Deronda; büyükanne konuşmayı zevkle dinliyordu.

“Ceplerinde başka ne var?” diye sordu Jacob, ciddi ciddi düşünerek.

“Sus, sus, Jacob’cuğum,” dedi büyükanne. Disipline uyan Deronda da şöyle karşılık verdi:

“Bunu sana söylememem gerek sanırım. Bizim işimiz bıçaklarla.”

Jacob bir iki an yüzünü dikkatle süzdü; anlaşılan kendi kararını verince ciddi bir ifadeyle şöyle dedi:

“Değiş tokuş edecem.” Tirbuşonlu bıçağı Deronda’ya uzattı; Deronda da aynı ciddiyetle cebine koydu.

Hemen ardından küçük Şem oğlu bitişik odaya koştu; oradan hızlı hızlı konuştuğu duyuldu. Sonra geri döndü. Babasının içeri girdiğini görünce sandalyenin üzerindeki küçük kadife şapkayı kaptı, yanına gitmek için başına taktı. Cohen kendi şapkasını çıkarmadı, konuğa da aldırmadı; iki çocuk yanına gelip dizlerine sarılınca olduğu yerde durdu. Sonra sırayla ikisinin de başına ellerini koyup İbranice duasını okudu. Az önce bebeği beşikten alan karısı da onu kocasına getirip uykusunda kutsansın diye uzattığı ellerin altına tuttu. Deronda o an, mesleğiyle gurur duyan bu rehinciyi bütünüyle sıradan bulmadığını düşündü.

“Ee efendim, sanırım ailemde nasıl karşılandığınızı gördünüz,” dedi Cohen şapkasını çıkarıp eski hâline dönerken. “Bir de tam vaktinde geldiniz. Burada arada sırada sıkışmak iyidir,” diye ekledi, otururken yan cebine vurarak. “Hepimizin sırası gelir. Ödemeleri denkleştirmem gerektiğinde ben de yaşadım. Her türlü işe uyum sağlamaya başladım. İnsanı zinde tutar. Haydi bakalım, bir görelim.”

“Sözünü ettiğim yüzük bu,” dedi Deronda parmağından çıkararak. “Yüz sterline mal olduğunu sanıyorum. Elli sterlin için size yeterli bir teminat olur herhâlde. Bir ay kadar sonra geri alırım muhtemelen.”

Cohen, saf görünüşlü bu toy genç beyefendinin, yüzüğü geri almasının tefecilere memnuniyet vereceğini sandığını fark edince, ışıldayan gözleri sanki biraz birbirine yaklaştı. Yüzüğü alıp inceledi ve geri verirken kayıtsızca, “İyi, iyi. Yemekten sonra konuşuruz. İtirazınız yoksa belki bize katılırsınız. Benimle karım onur duyar, annem de öyle, değil mi anne?” dedi.

Davet iki kez yinelendi, Deronda da memnuniyetle kabul etti. Herkes dönüp masanın çevresinde durdu. Şimdilik peçeteyle örtülü tek bir tabak görünüyordu; Bayan Cohen kocasının ellerini yıkaması için yanına porselen bir kâse koymuştu. Ama kocası şapkasını yeniden taktıktan sonra durup yüksek sesle, “Mordecai!” diye seslendi.

Bu, dinî törenin bir parçası olabilir mi? diye düşündü Deronda; eski kahramandan ne bekleneceğini bilmiyordu. Ama bitişik odadan gelen “Evet” sesi onu açık kapıya baktırdı; şaşkınlık içinde, sabah kitapçıda karşılaştığı esrarengiz Yahudi’nin orada durduğunu gördü. Göz göze geldiler; Mordecai de Deronda kadar şaşırmıştı. Şaşkınlıklarına rağmen ikisi de birbirini tanıdığını belli etmedi. Mordecai masanın ucuna otururken konuğa yalnızca soğuk ve mesafeli bir tavırla başını eğdi; sanki sabahki hayal kırıklığı yeni tanışıklıklarına tatsız bir gölge düşürüyordu.

Cohen şimdi ellerini yıkadı; bu sırada İbranice sözler söylüyordu. Ardından tabağın üzerindeki peçeteyi kaldırıp, başıboş dolaşan atalara güç veren mannanın anısına susam serpilmiş iki uzun, yassı çöreği ortaya çıkardı. Küçük parçalar koparıp Adelaide Rebekah da dâhil ailedeki herkese birer parça verdi. Adelaide, boydan boya görünen kehribar rengi giysisiyle sandalyenin üzerinde durmuştu; dudaklarını uygun bir görünüm vermek için sıktığından küçük Yahudi burnu daha uzun görünüyordu. Cohen bir İbranice dua daha okudu; sonra erkekler başlarını açtı, herkes oturdu ve Deronda’nın ilgisini çekecek herhangi bir özellik taşımayan yemek başladı. Hangi yemekten yediğinin pek farkında değildi. Aklı, bir öncü soru sorabilmesini sağlayacak biçimde konuşmayı başka yöne çevirmekteydi; bir yandan da Mordecai’yi düşünüyor, ikisi birbirine hayranlıkla ve yarı gizli bakışlar atıyordu. Mordecai’nin gösterişli bir Şabat giysisi yoktu; sabah giydiği iplikleri çıkmış, pas rengi siyah ceketin yerine açık boz renkli bir ceket giymişti. Bir zamanlar şık, bol kesimli bir palto olduğu, yıkandıkça çektiği belliydi. Bu giysi değişikliği, çağdaşlarının gözünde muhtemelen modaya uygun olmayan peygamber Hezekiel’e de benzetilebilecek koyu saçlı, canlı yüzünü daha da belirginleştiriyordu. Kızarmış balığın ince kuyruklarının Mordecai’ye verildiği göze çarpıyordu; genel olarak ona ayrılan pay, yoksul bir akrabaya düşecek türdendi. Kuşkusuz bu, henüz batıl inanç sayılmayan tarih öncesi bir âdetin kalıntısıydı.

Bay Cohen konuşmayı canlı bir biçimde sürdürüyordu; her zaman ilgi gören konular olarak Kraliçe ile Kraliyet Ailesi’ni, Fransa İmparatoru ile İmparatoriçesi’ni ortaya atıyordu (Yahudi, sadakatiyle gurur duyar). Büyükanneyle karısı da sohbete hevesle katılıyordu. Genç Bayan Cohen, tanınmış kişilerin doğum günlerini doğru hatırlıyordu; yaşlı kadın da oğluna yardım ederek, İmparator’la İmparatoriçe’nin on yıl önce İngiltere’ye gelip şehri ziyaret ettiklerinde olanları konuğa anlattı.

“Efendim, eminim bu konuyu bizden daha iyi biliyorsunuzdur,” diye söze giriyordu Cohen; ardından ilginç bilgiler üçü birden anlatmayı sürdürüyordu.

“Bebeğimizin adı Eugenie Esther,” dedi genç Bayan Cohen canlılıkla.

“İmparatorun yüzü kuzenlerimden birine ne kadar benziyor, inanılmaz,” dedi büyükanne. “Onu görür görmez yıldırım çarpmış gibi oldum. Hiç aklıma gelmezdi.”

“Annemle ben İmparator’la İmparatoriçe’yi Kristal Saray’da görmeye gittik,” dedi Bay Cohen. “Anne, sana göz kulak olmak epey zor bir işti; seni ezip dümdüz edebilirlerdi—gerçi o zaman da neredeyse şimdiki kadar güçlü kuvvetliydin. Dedim ki, yüz tane annem olsa bile bir daha hiçbirini İmparator’la İmparatoriçe’yi Kristal Saray’da görmeye götürmem. İnsan, tek bir annesi varken bunu göze alamaz diye düşünürsünüz; onun için ne kadar yüklü sigorta yaptırmış olursa olsun.” Annesinin omzunu sevgiyle okşadı ve kendi şakasına hafifçe kıkırdadı.

“Anneniz uzun zamandır dul belki de,” dedi Deronda, fırsatı değerlendirerek. “Bu da ona bakmanızı daha gerekli kılmıştır.”

“Evet, evet. Ona ve kendime bakmak zorunda kalalı epey yıl oldu,” diye çabucak karşılık verdi Cohen. “Bu işe erkenden atıldım. İnsanı keskin bıçak yapan da bu.”

“Neyi—insanı keskin bıçak yapan ne, baba?” diye sordu yanağı şekerli çörekten iyice şişmiş olan Jacob.

Babası konuğa göz kırparak, “Burnunu bileği taşına sürtmek,” dedi.

Jacob elindeki şekerli çörek parçasıyla sandalyeden kaydı; o ana kadar tek kelime etmemiş Mordecai’nin yanına sokulup, “Burnumu bileği taşına sürtmek ne demek?” diye sordu.

Mordecai gözlerini yanındaki küçük yüze şefkatle çevirerek, “Canın acırken sesini çıkarmadan dayanmaya alışman demek,” dedi. Jacob, Mordecai’nin ısırması için çöreğin köşesini ağzına uzatırken, “Ama ben dayanmam,” dedi; bu cömertlik gösterisi sırasında çöreğin ne kadarının gittiğini görmek için gözlerini de ondan ayırmadı. Mordecai çocuktan hoşnut olsun diye bir ısırık aldı ve gülümsedi; bu küçük olay ikisini de daha sevimli gösterdi. Deronda ise sorduğu sorudan pek bir şey öğrenememiş olmanın huzursuzluğunu duydu.

“Öğrenmek için doğru yer orası sanırım,” dedi Deronda; Mordecai’ye hitap etmek için konuya devam edip ona döndü. “Çok okumuş birisiniz sanırım?”

“Öğrenim gördüm,” diye sakin bir yanıt verdi Mordecai. “Ya siz? Almak üzere olduğunuz kitaptan Almanca bildiğinizi anlıyorum.”

“Evet, Almanya’da okudum. Genellikle kitapçılık mı yaparsınız?” dedi Deronda.

“Hayır; Bay Ram yemek yemeye gittiğinde dükkânına her gün yalnızca göz kulak olmaya gidiyorum,” dedi Mordecai. Şimdi Deronda’ya, ilk karşılaşmalarındaki ilgisi canlanmış gibi bakıyordu; yüzünde, önceki hayal kırıklığını artık etkisiz kılan çekici bir işaret var gibiydi. Kısa bir duraksamanın ardından, “Belki İbranice biliyorsunuzdur?” diye sordu.

“Ne yazık ki hiç bilmiyorum.”

Mordecai’nin yüzü düştü; göz kapaklarını indirip önünde kavuşturduğu ellerine baktı ve bir daha konuşmadı. Deronda, önceki görüşmelerinden daha kesin biçimde, nefes alıp vermekte zorlandığını fark etmişti; bunun verem belirtisi olması gerektiğini düşündü.

“Kitap bilgisi edinmekten başka işlerim vardı,” dedi Bay Cohen. “Yararlı şeyleri öğrenmek zorundaydım. Taşlardan iyi anlarım,” diyerek Deronda’nın yüzüğünü işaret etti. “Bu yüzüğü kendi biçtiğim değerden almaktan çekinmem. Ama şimdi,” diye ekledi; sesi alçalıp daha tanıdık, genizden gelen bir tona büründü, “bunun karşılığında ne istiyorsunuz?”

“Elli ya da altmış sterlin,” diye biraz fazla kayıtsızca yanıtladı Deronda.

Cohen kısa bir süre duraksadı, ellerini ceplerine soktu; mucizevi bir kobayı andıran bir çift ışıl ışıl gözünü Deronda’ya dikti ve, “O kadarını veremem. Yardımcı olmak isterim ama o kadar ileri gidemem. Kırk sterlin—kırk diyelim—karşılığında kırk vereyim,” dedi.

Para işine işaret eden sözleri duyunca Mordecai’nin yeniden başını kaldırdığını fark eden Deronda, onun kendisini yine incelediğini görerek, “Peki, bir ay kadar sonra geri alırım,” dedi.

“Güzel. Senedi birazdan hazırlarım,” dedi Cohen kayıtsızca. Sonra konuşmaya ara verilmesi gerektiğini belirtmek için parmağını kaldırdı. Kendisi, Mordecai ve Jacob şapkalarını taktılar; Cohen bir şükran duasına başladı, karşılıklı yanıtlarla dua sürdü. Ardından Mordecai tek başına, çenesini hafifçe yukarı kaldırmış, ince ellerini önünde rahatça kavuşturmuş hâlde, ağır ve ezgili bir tonla uzun uzun dua etti. Yalnız aksanı ve ses tonu değil, başkalarının takdirini gözeten özbilinçten uzak oluşu da onu masanın öteki ucundaki Yahudi’den olabilecek en büyük ölçüde ayırıyordu. Sıradan, varlıklı dükkân sahiplerinin arasında, zayıflığı ve eski püskü giysileriyle Deronda’da bir tür huşu uyandıran, üstelik beklentilerini karşılayamamış olmanın mahcubiyetini hissettiren bir adamın bulunması anlaşılmaz bir birliktelikti.

Mordecai duasını bitirir bitirmez ayağa kalktı, yabancıya başını hafifçe eğdi, odasına dönüp kapıyı arkasından kapattı.

“Oldukça dikkate değer bir adama benziyor,” dedi Deronda Cohen’e dönerek. Cohen hemen omuzlarını silkti, dilini hafifçe çıkardı ve kendi alnına vurdu. Bay Cohen’in insanlara ve olaylara bakışının belirlediği akıl sağlığı ölçüsüne Mordecai’nin uymadığı açıkça anlaşılmıştı.

“Ailenizden biri mi?” diye sordu Deronda.

Bu düşünce, Cohen kadar kadınlara da gülünç görünmüştü; aile üyeleri eğlenerek birbirlerine baktılar.

“Yok, yok,” dedi Cohen. “Hayır işi, hayır işi! Benim için çalışıyordu; gittikçe zayıflayınca yanıma aldım. Yük oluyor ama bereket getiriyor, oğlana da bir şeyler öğretiyor. Ayrıca saatleri ve mücevherleri onarıyor.”

Deronda, iyilikseverlikle bu iyiliği bir hesap çerçevesinde haklı gösterme isteğinin iç içe geçişine gülümsemekten kendini zor alıkoydu; ama bu yeni ayrıntıların karakterini daha da gizemli ve çarpıcı kıldığı Mordecai hakkında konuşmayı sürdürmek istese de fırsat bulamadı. Bay Cohen, yine bir hayır işi olan “yardım” konusuna dönerek meseleyi hemen kapattı; senedi yazdı, kırk sterlini alıp verdi ve ikisini de elmas yüzüğün karşılığında Deronda’ya sundu. Ziyaretinin bahanesi olan iş tamamlandıktan sonra daha fazla kalmanın incelikli olmayacağını düşünen Deronda ayrılmak zorunda kaldı. Yanında kırk sterlin avans ve Noel’den sonra şehre geldiğinde yeniden uğramasına gerekçe olacak göğüs cebindeki rehin senedinden başka kesin bir sonuç elde edememişti. O zaman Mordecai’nin karakterini ve geçmişini biraz daha öğrenmeye çalışmaya kararlıydı; belki Cohenler hakkında da, örneğin yaşlı Bayan Cohen’e bir kızı olup olmadığını sormanın neden yasak olduğunu açıklayacak kesin bir şey öğrenebilirdi.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…