Bölümler 70Şu an: Altmış Üçüncü Bölüm.
- 1 Birinci Kitap—şımartılmış Çocuk. — Birinci Bölüm.2.251 kelime
- 2 İkinci Bölüm.1.803 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm.4.601 kelime
- 4 Dördüncü Bölüm.1.186 kelime
- 5 Beşinci Bölüm.2.528 kelime
- 6 Altıncı Bölüm.3.611 kelime
- 7 Yedinci Bölüm.5.025 kelime
- 8 Sekizinci Bölüm.1.697 kelime
- 9 Dokuzuncu Bölüm.2.436 kelime
- 10 Onuncu Bölüm.2.513 kelime
- 11 İkinci Kitap—akarsuların Buluşması — On Birinci Bölüm.3.829 kelime
- 12 On İkinci Bölüm.1.340 kelime
- 13 On Üçüncü Bölüm.4.042 kelime
- 14 Ondördüncü Bölüm.2.955 kelime
- 15 On Beşinci Bölüm.2.156 kelime
- 16 On Altıncı Bölüm.5.940 kelime
- 17 On Yedinci Bölüm.3.024 kelime
- 18 On Sekizinci Bölüm.1.667 kelime
- 19 Üçüncü Kitap—seçim Yapan Genç Kadınlar — On Dokuzuncu Bölüm974 kelime
- 20 Yirminci Bölüm5.369 kelime
- 21 Yirmi Birinci Bölüm.2.732 kelime
- 22 Yirmi İkinci Bölüm.3.566 kelime
- 23 Yirmi Üçüncü Bölüm.4.343 kelime
- 24 Yirmi Dördüncü Bölüm.3.049 kelime
- 25 Yirmi Beşinci Bölüm.2.662 kelime
- 26 Yirmi Altıncı Bölüm1.944 kelime
- 27 Yirmi Yedinci Bölüm.2.646 kelime
- 28 Dördüncü Kitap—gwendolen İstediğini Elde Ediyor. — Yirmi Sekizinci Bölüm.4.464 kelime
- 29 Yirmi Dokuzuncu Bölüm.3.354 kelime
- 30 Otuzuncu Bölüm.4.041 kelime
- 31 Otuz Birinci Bölüm.1.988 kelime
- 32 Otuz İkinci Bölüm.5.749 kelime
- 33 Otuz Üçüncü Bölüm.3.983 kelime
- 34 Otuz Dördüncü Bölüm.1.892 kelime
- 35 Beşinci Kitap—mordecaı. — Otuz Beşinci Bölüm.8.024 kelime
- 36 Otuz Altıncı Bölüm.6.525 kelime
- 37 Otuz Yedinci Bölüm.4.269 kelime
- 38 Otuz Sekizinci Bölüm.2.750 kelime
- 39 Otuz Dokuzuncu Bölüm.2.596 kelime
- 40 Kırkıncı Bölüm.4.336 kelime
- 41 Altıncı Kitap—açığa Çıkanlar — Kırk Birinci Bölüm.2.045 kelime
- 42 Kırk İkinci Bölüm.6.572 kelime
- 43 Kırk Üçüncü Bölüm.1.951 kelime
- 44 Kırk Dördüncü Bölüm.2.532 kelime
- 45 Kırk Beşinci Bölüm.2.706 kelime
- 46 Kırk Altıncı Bölüm.3.097 kelime
- 47 Kırk Yedinci Bölüm.1.443 kelime
- 48 Kırk Sekizinci Bölüm.7.797 kelime
- 49 Kırk Dokuzuncu Bölüm.581 kelime
- 50 Yedinci Kitap—anne ve Oğul — Ellinci Bölüm.1.870 kelime
- 51 Elli Birinci Bölüm.4.775 kelime
- 52 Elli İkinci Bölüm.5.321 kelime
- 53 Elli Üçüncü Bölüm.2.215 kelime
- 54 Elli Dördüncü Bölüm.4.093 kelime
- 55 Elli Beşinci Bölüm.1.056 kelime
- 56 Elli Altıncı Bölüm.3.045 kelime
- 57 Elli Yedinci Bölüm.1.086 kelime
- 58 Sekizinci Kitap—meyve ve Tohum. — Elli Sekizinci Bölüm.2.510 kelime
- 59 Elli Dokuzuncu Bölüm.1.655 kelime
- 60 Altmışıncı Bölüm.1.652 kelime
- 61 Altmış Birinci Bölüm.2.894 kelime
- 62 Altmış İkinci Bölüm.2.214 kelime
- 63 Altmış Üçüncü Bölüm.3.018 kelime · Okuduğun bölüm
- 64 Altmış Dördüncü Bölüm.2.774 kelime
- 65 Altmış Beşinci Bölüm.2.081 kelime
- 66 Altmış Altıncı Bölüm.1.614 kelime
- 67 Altmış Yedinci Bölüm.1.973 kelime
- 68 Altmış Sekizinci Bölüm.1.664 kelime
- 69 Altmış Dokuzuncu Bölüm.4.029 kelime
- 70 Yetminci Bölüm.988 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
ALTMIŞ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM.
“Musa, sanata düşman olmasına karşın, kendisi de büyük bir sanatçıydı ve gerçek bir sanatçı ruhuna sahipti. Ancak bu sanatçı ruhu, tıpkı Mısırlı hemşehrilerinde olduğu gibi, yalnızca devasa ve yıkılmaz eserlere yönelmişti. Ama sanat eserlerini Mısırlılar gibi tuğla ve granitten biçimlendirmedi; insan piramitleri kurdu, insan dikilitaşları yonttu, yoksul bir çoban halkını aldı ve ondan yüzyıllara da meydan okuyacak bir ulus yarattı... İsrail’i yarattı!” —HEINE: İtiraflar.
Deronda’nın İngiltere’den ayrılırkenki ruh hâliyle geri dönerkenki hâli arasındaki farkı düşünün. İsteklerinin ve duygularının gerçek eğiliminin ne ölçüde destekleneceğinden, kendisine açıklanan yükümlülüklerin onu düşüncelerinin yakın zamana dek arzulayarak izlediği yollardan çok uzağa, yeni yollara ne ölçüde sürükleyeceğinden emin olmadan Cenova’ya gitmişti; belirsizlik, arzularını tehlikeli kılıyordu. Geri döndüğünde, hırsının özlemini çekmeye başladığı miras hakkını güvence altına alan, keşfedilmiş bir berat edinmiş gibiydi. Özgürlükten daha iyi bir şeyle dönüyordu: yaşantısının onu seve seve kabul etmeye hazırladığı, gizli ve tutkulu bir özlemi umuda dönüştürmesine henüz izin verilmemiş olsa bile, bu özlemi doyurma vaadi taşımayan, görev bilinciyle bağlı bir bağla. Ama artık aşkındaki gizli seçimi kendine itiraf etmeye cesaret ediyordu. Mirah’nın veda bakışlarının ve sözlerinin etkisiyle, Chelsea’deki evden yüreği dolu bir sessizlik içinde ayrıldığı andan beri—bu sözlerin eşsiz yalvarıcılığı, kendi dudağının bir kızınki gibi olduğu günlerde başlayan, kadınlara yönelik derin şefkatini uyandırmıştı—Mirah’nın onun duyguları üzerindeki etkisi, bildiğimiz güç koşullar altında sözleriyle ve davranışlarıyla kusursuz kalmasına yardımcı olmuştu. Kendisine, kur yapmayı yasaklayan çağrışımların arasında sevgili hâline gelen bu kadına talip olması hiç mümkün görünmüyordu; yine de Mirah, ruhunda sevilen bir imge olarak yerini almıştı. Başka çekimlerin gücünü azaltıyor, onlarda bir eksiklik yaratıyordu. Bu etki gitgide güçlenmişti. Zavallı Gwendolen’ın yazgısında, Deronda’ya bağımlılığının onda kişisel aşktan çok kendini feda eden bir acıma tutkusunu uyandırması vardı; daha serbestçe akabilen şefkati, her bakımdan Gwendolen’dan farklı, içindeki bir imgeye doğru daha güçlü akıyordu. Üstelik Mordecai’yle ilişkisi, Mirah’ya yeni bir yakınlık getirmişti; bu yakınlık, ona karşı tutumunda görünürde hiçbir değişiklik olmasa da daha az heyecan verici değildi. Mirah, kaçınılmaz olarak, kardeşini hayal kırıklığına uğratacak bir sonuca varma düşüncesinden kaçınmasına yol açan her şeye karışmıştı. Bu süreç Deronda’da bilinçsizce ilerlememişti. Kendi kendimize bile itiraf ederek ısrarcı hâle getirmektense başka düşünceleri besleyerek etkisizleştirmenin daha iyi olacağı bir açgözlülüğün farkında olduğumuz gibi, o da bu sürecin farkındaydı. Ama kıskançlık ateşi Hans’ın kur yapma girişimleriyle alevlenmişti. Annesi ona bir Yahudi kadına âşık olduğunu söylediğinde, her kaçamak cevap birden sadakatsizlik gibi görünmüştü. Annesi onu aşkını açıkça kabul etmeye zorlamıştı; tıpkı Joseph Kalonymos’un onu kararını açıkça dile getirmeye zorlaması gibi. Bu yeni kararlılık hâli Deronda’yı, kendisini bile şaşırtan bir güçle etkiledi. Kuşkulu koşullar yüzünden uzun süredir kendini denetleyip bastırarak harcadığı tüm enerji serbest kaldı. Mainz’dan İngiltere’ye dönerken, ülkeye yaklaştıkça kalan yolu giderek büyüyen bir engel gibi hissettiğinde kendi sabırsızlığına gülmeye hazırdı. Atalarını bulunca sanki kendine yeni bir ruh da bulmuştu: yargısı artık tarafsız bir şefkatin labirentlerinde dolaşmıyor, insanın en büyük gücü olan o taraflılıkla, şefkati uygulamaya döken daha yakın bir dayanışmayı seçiyordu. Tercihte bulunmaktan kaçınmak için yükselip niteliği tümüyle gözden kaçıran kuş bakışı akılcılığın yerini, aynı mirası paylaşan insanlarla omuz omuza durmanın cömert akılcılığı alıyordu. Şimdi yeniden Mordecai’nin yanında olmak, duygularını bastırmak yerine açığa vurmak, görüş birliğini kabul edip ayrılığı korumak istiyordu. Aynı zamanda, varlığını açıkça aramaya çalışmanın mahcubiyetini duymadan Mirah’yla birlikte olmak; ona yeni bir ihtimalin ışığında bakmak, bakışlarını ve sözlerini yeni bir başlangıç noktasından yorumlamak istiyordu. Hans’ın ilgisinin doğuracağı sonuçlardan pek kaygılanmıyordu; ama Mirah’nın kendisine duyduğu hissin en başından beri aşka dönüşmesi pek olası olmayan bir yola girdiğini seziyordu. Sizi yalnızca bir Lord Şansölyesi olarak düşünmüş bir kadını sevgiliniz olarak şaşırtmak, insanın doğal olarak çekineceği bir şeydir; geçişi kolaylaştırmak ister.
Deronda’nın Londra tren istasyonundan doğruca Brompton’daki küçük meydanda bulunan pansiyona gitmekten başka bir yol düşünememesine şaşılır mı? Her şey vakit kaybetmeden gitmesini gerektiriyordu. Ertesi gün Manastır’da Lady Mallinger’ı görmeye gitmeye söz vermişti ve güneş çoktan batıyordu. Değerli sandığı, içindekileri hem Deronda yokken hem de onunla birlikte inceleyecek olan Mordecai’ye bırakmak istiyordu; hiç oyalanmadan uğraması Mordecai’yi sevindirecekti. Bu nedenle ve başka sebeplerle, ziyaret Deronda’yı da sevindiriyordu. Doğasının en güçlü eğilimleri tek bir akıntıda buluşmuştu: yakınındaki insanların dileklerini yerine getirmekten zevk almasını sağlayan coşkun şefkatiyle gündelik eylemlerine ufuk açacak geniş kapsamlı bir ilişkiye duyduğu hayalî ihtiyaç. Kabul etmek gerekir ki, klasik, romantik, dünya tarihiyle bağlantılı bu konumunda, sanki saklandığı yerden çıkardığı kalıtsal zırhını kuşanmış olsa da—Samilerden ya da Yafes soyundan olsun, en eski kahramanların da öyle giyindikleri varsayılabilir—çağdaşlarının yazlık giysilerini taşıyordu. Toprak rengi giysilerin kendisine yakıştığını düşünmüyordu; böyle şeylere pek kafa yormazdı. Ama bu giysileri yakıştıran koyu ten rengi, gözlerinde yeni bir parlaklık yaratmış, eve girerken yüzüne gelip geçen bir ışıltı vermişti. İçeride ne bulacağını merak ederek, olabildiğince sessizce girdi.
Mirah’nın babasıyla görüştüğü o günün akşamıydı. Kederiyle ve bu olayın uyandırdığı acı anılarla sarsılan Mordecai, kâğıtları ayıklama işine geri dönmemişti. Bazıları, ilk telaş anlarında yere saçılmıştı; ne o ne de Mirah onları yeniden düzene koymayı düşünmüştü. Ne kadar zaman geçtiğini bilmeden, birlikte kımıldamadan oturmuşlardı. Şöminenin üzerindeki saat işlemeye devam ederken ışık soluyordu. Yemesi gereken yemeği düşünemeyen Mirah, toz pelerinini çıkarıp Mordecai’nin yanına oturmuş, elini onun eline bırakmış ve o zamandan beri yerinden kıpırdamamıştı. Mordecai başını arkaya yaslamış, gözlerini kapamış, güçlükle nefes alıyordu. Mirah’ya, içindeki ruh artık daracık yurdunda yaşayamadığında nasıl görünecekse öyle görünüyordu. Yüzünde canlılığın parıltısı yokken onu böyle gördüğünde, ölümünün yakın olabileceği düşüncesi Mirah’nın aklına durmadan geliyordu. Şimdi kederine, onu sarsan şiddetli patlamasını dizginleyememiş olmanın pişmanlığı da eklenmişti. Yüzündeki oval hatlar solgun, genç gözyaşlarının bıraktığı kederli bir parlaklık gözlerinde, bukleleri ise uykudan yeni uyanmış bir çocuğunki kadar dağınık hâlde, onu izliyordu. Bir daha kaldırılmayacak bir örtü çekilmiş gibi görünen o erimiş yüzü seyrediyordu; sanki ölü sevinci onu keder içinde yaşamaya yetecek kadar güçlü bırakmıştı. O anda hayat, Mirah’nın önüne geçmişte yaşadığı üzüntülerin yinelenmesinden daha fazlasını seriyordu. Babasının gölgesi de oradaydı; dahası, biri hâlâ hayattayken öteki ölmüş olan iki yakınının kaybı yaklaşmıştı.
Ama şimdi kapı açılmıştı; kimse içeri girmeden tanıdık bir ses, “Daniel Deronda—içeri girebilir mi?” dedi.
“Gelsin! Gelsin!” dedi Mordecai; ışıl ışıl bir yüzle ve gözleri açılmış hâlde hemen ayağa kalktı. Sanki Deronda’yı sabah görmüş ve bu akşamki ziyaretini bekliyormuş gibi pek şaşırmış görünmüyordu. Mirah ise utangaç, şaşkın ve biraz da kaygılı bir beklentiyle yerinden sıçradı.
Deronda içeri girdiğinde, onu görmek yağmurdan sonra havanın açması gibiydi: O anın iç ısıtan ışığını, gelecek hiçbir bulut gölgeleyemezdi. Mirah’ya sağ elini uzattı; Mirah, ağabeyinin sol yanında duruyordu. Öteki elini Mordecai’nin sağ omzuna koydu. İkisini birden tutarak bir an öylece durdu, tek kelime etmeden yüzlerini okudu. Sonra kaygıyla Mirah’ya, “Bir şey mi oldu? Bir sıkıntı mı var?” diye sordu.
“Şimdi sıkıntıdan söz etme,” dedi Mordecai, onu cevap verme zorunluluğundan kurtararak. “Yüzünde sevinç var; o sevinç bizim de olsun.”
Mirah, “Bize söyleyemediği bir şey için gelmiş,” diye düşündü. Ama üçü de oturdu; Deronda, Mordecai’nin tam karşısına bir sandalye çekti.
“Doğru,” dedi kararlılıkla. “En büyük sıkıntıda bile bizimle kalacak bir sevincim var. Yurt dışına çıkışımın nedenini sana söylemedim, Mordecai, çünkü… neyse. Soyumu öğrenmeye gittim. Sen haklıymışsın. Ben Yahudiyim.”
İki adam, Mordecai’nin gözlerinden çakan ışığın bir parçasıymış gibi bir hareketle el sıkıştı; bu, Mirah’nın içinden elektrik çarpmış gibi geçti. Deronda hiç duraksamadan, hem Mordecai’nin hem de kendi düşüncelerini dile getirerek sürdürdü:
“Aynı halktanız. Ruhlarımızın ülküsü bir. Yaşamda da ölümde de ayrılmayacağız.”
Mordecai’nin cevabı İbranice, yüksek sesli bir fısıltıdan öteye gitmeyen bir tonda verildi. Dinsel bağı dile getiren ayin sözleriydi: “Tanrımız ve atalarımızın Tanrısı.”
Duygunun ağırlığı, tutkusundaki her kıpırtıya hızla uyum sağlayan, kanatlanmaya hazır sözlerini fazlasıyla bastırmıştı.
Mirah, ağabeyinin yanına diz çöktü ve az önce ölüm gibi solgun olan, şimdi ışıldayan yüzüne baktı. Bu hareket, umutsuzluktan sevinçli bir ruh hâline geçişin şiddetli etkisine karşı kaçınılmaz bir çıkıştı; bu sevinç, ona dinsel bir ayine tanıklık ediyormuş gibi kutsal gelmişti. O an, kendi yaşamını yalnızca bu durumun ağabeyi üzerindeki etkisi aracılığıyla düşündü.
“Yahudi olmamdan ibaret de değil,” diye sürdürdü Deronda. Yılgın özlemlerimizle eylemlerimizin bütünüyle bir olduğu, gördüğümüz gerçekliğin ülkümüzle örtüştüğü o nadir anlardan birinin sevincini yaşıyordu. “Soyum, halkımızın dayanışmasını ateşle savunmuş bir aileden geliyor; İspanyol Yahudilerinden oluşan bu soydan nice bilgin ve becerikli insan çıkmış. Onlarla bir tür bağ kurmamızı sağlayacak bir şeye de sahibim. Büyükbabam Daniel Charisi, el yazmalarını ve aile kayıtlarını saklamış; kayıtlar çok eski zamanlara uzanıyor. Bunların torununun eline geçmesini umuyormuş. Soyum benden gizlenerek bu umut boşa çıkarılmaya çalışılsa da şimdi gerçekleşti. El yazmalarıyla kendi belgelerini içeren sandık bende; evin alt katında duruyor. Mordecai, onu sende bırakmak istiyorum; el yazmalarını incelememe yardım edersin. Bazılarını kolayca okuyabilirim: İspanyolca ve İtalyanca olanları. Ötekiler İbranice, sanırım Arapça; ama Latince çevirileri de var gibi görünüyor. Mainz’da kaldığım sırada ancak şöyle bir göz atabilmiştim. Onları birlikte inceleyeceğiz.”
Deronda, yüzünün alışılmış ciddiliğinden sıyrılıp ışıldayan, bir tür vahiy gibi görünen o aydınlık gülümsemeyle sözünü bitirdi; her daim gülümsemenin ifadeyi nasıl inandırıcılıktan yoksun bıraktığının tam tersiydi bu. Ama bu mutlu bakış Mordecai’den ayrılıp Mirah’ya yönelince fazla parlak bir güneş ışığı gibi onu etkiledi ve duruşunu değiştirmesine yol açtı. Kişisel bir mahcubiyetle bağdaşmayan bir dürtüyle diz çökmüştü; hele Bayan Grandcourt’un bu yeni durum karşısında ne düşüneceğini aklına getirmek hiç uygun değildi. Deronda’nın bakışı altında yanaklarını kızartan bu düşüncelerden sıyrılıp yeniden oturdu. Her zamanki gibi kollarını ve bacaklarını kavuşturmuş hâlde duruyor, olabildiğince sakin görünmeye çalışıyordu. Deronda da aynı ölçüde duyarlıydı; farkında olduğu duygunun gözlerine fazla yansıdığını ve Mirah’yı rahatsız ettiğini düşündü. Beklenmedik bir duygu gösterisinin Mirah’nın kendisine karşı hislerini bozabileceğine kolayca inanıyordu; o zaman ağabeyle kız kardeşle kurduğu değerli bağ da zarar görürdü. Mirah ona sevgi duyamıyorsa, Deronda’nın sevgi yönündeki her adımı, kaçınılmaz olarak sürecek yakınlıkları içinde onu mutsuz edecekti.
Deronda ile Mirah’nın içinde bu duygular hızla çarpışırken, arkadaşının varlığında ve söylediklerinde kutlu bir gerçekleşmeden başka bir şey görmeyen Mordecai, eski söyleyiş genişliğiyle konuşmaya başlamıştı bile:
“Daniel, en başından beri sana yolların hepsini bilmediğimizi söyledim. Acaba bu yollar arasında da, tek bir ruhta işleyen süreçler gibi bir buluşma yok mu? Bir düşünce doğup nefes almaya başlayınca unsurlar ona doğru çekilir, onu besler ve parlatır. Çünkü her şey, dünyanın yeri ve yurdu olan o Her Yerde Bulunuş’un içinde birbirine bağlıdır; olaylar da gözlerimizin bazı yolları gördüğü camlar gibidir. İnsanların yanılan, sevgisiz iradeleri seni, Musa’nın hazırlandığı gibi, halkına daha iyi hizmet etmeye hazırlamış görünüyorsa, bu, adımlarımıza yön vermesi gereken yasadan başka bir düzene bağlıdır. Çünkü insanın kötü iradesi, ancak doğru insan iradesini harekete geçirerek bir halkın iyiliğini sağlar. Düşüncemizin Ebedî Olan’ı kuşatan bütün bulutlarının altında şu açıkça görülür: Bir halk ancak adalet ve sevgi yasalarına uymaya yönelen bir iradeye sahip danışmanlarla ve kalabalıklarla kutsanabilir. Görüyorsun, senin sevgi dolu iraden başlıca yolu açtı ve kötülüğün etkisine direndi. Kız kardeşime kardeşlik görevlerini yerine getirip öz kardeşini arayarak ruhunu, Ebedî Olan’ın şu mesajını sevinçle almaya hazırladın: ‘İşte kardeşlerinin kalabalığı.’”
“Seninle Mirah’nın bana öğretmenlik ettiğiniz doğru,” dedi Deronda. “Bu gerçek bana ikinizle tanışmadan önce açıklansaydı, sanırım aklım buna karşı çıkardı. Belki o zaman, ‘Seçme hakkım olsaydı Yahudi olmazdım,’ diye düşünürdüm. Şimdiyse bütün varlığım bu gerçeği kabul ediyor. Ama bu tam kabulü sağlayan, senin zihninle benim zihnim arasında zamanla oluşan uyum oldu.”
Deronda konuşurken, kitapçıdaki o ilk akşamı ve Mordecai’nin peygamberce güvenine karşı duyduğu bütün o dirençli uzaklığı canlı biçimde hatırlıyordu. Önündeki yüzden, sonunda dağın tepesindeki işaret ateşini gören, uzun süre beklemiş bir gözlemci gibi bakan, umutla dolu ruhu elinden geldiğince sevindirmek onun doğasındaydı. Daha büyük bir coşkuyla sürdürdü:
“Yaşam görevimin ne olabileceğini senin ilhamınla gördüm. Sanırım atalarımdan miras kalan bir özleme biçim veren sensin; nice atamın uzun uzun düşündüğü tutkulu düşüncelerin, özellikle de büyükbabamın içinde güçlü biçimde yaşadığı anlaşılan düşüncelerin sonucu. Dağlı bir halktan çalınıp ova kentinde büyütülen bir çocuğu düşün; ya da resim yeteneği atalarından gelen ama kör doğmuş birini. Atalarının yaşamı, onların içinde bilinmeyen nesnelere ve duyulara yönelik belirsiz bir özlem olarak kalır. Kalıtsal yapılarının büyülenmiş alışkanlığı da hiç çalınmamış, ama karmaşık yapısının huzursuz ve gizemli anlamlarıyla baştan sona titreşen; doğru dokunuşla müzik veren, ustalıkla yapılmış bir çalgı gibi olur. Benim deneyimim de buna benziyor sanırım. Okumaya ve öğrenmeye başladığımdan beri, kendimi bir kalabalığın yüreği ve aklı gibi hissedebileceğim ülküsel bir görevi özledim hep; kişisel bir ödül gibi peşinden koşmayacağım, görev olarak üstleneceğim bir önderliği. Sen bana böyle bir görevin imgesini verdin: Sapkınlıklara rağmen halkımızı bir arada tutmak. Bana, ‘Dinimiz bizi bölmeden önce birleştirdi; Rabbanilerle Karailer ortaya çıkmadan önce bizi bir halk yaptı,’ dedin. Bu birlikle neler yapılabileceğini denemek, senin ruhunla çalışmak istiyorum. Başarısızlık utanç verici olmaz; ama denememek benim için utanç verici olur.”
“Tıpkı annemin memesinden süt emmiş kardeşim gibi,” dedi Mordecai; büyük bir işi bitirmişçesine coşkulu bir dinginlikle sandalyesine yaslandı.
Deronda’nın bu coşkulu sözlerinin etkisini anlamak için, onun önceki çekingenliğini, erkenden onay vermekten ya da boş umutlar uyandırmaktan özenle kaçınmasını hatırlamalıyız. Kendisini böyle kesin biçimde ortaya koyması, hem kendi zihninde hem de Mordecai için kutsal bir bağlılık sözü niteliği taşıyordu. Mirah üzerindeki etkisi de en az bunun kadar güçlüydü, ama farklı biçimde: Deronda’nın onlara birdenbire yakınlık duyması, ağabeyinin hissetmeyeceği bir şaşkınlık yaratmıştı onda. Çevresinde sanki gün ağarıyordu; karanlıkta korktuğu şeylerden başka gerçekleri de gösterebilirdi bu aydınlık. Ama bir anlık sessizliğin ardından Mordecai yeniden konuştu:
“Ruhlarımızın evliliği başladı bile. Yalnızca bu bedenin geçip gitmesini bekliyor; sonra nişanlı olan ruhlar daha sıkı bir bağla birleşecek ve benim olan senin olacak. Yazdıklarıma benim deme, Daniel. Üstatlarımız, her şeyin onu söyleyen kişinin adıyla aktarılması gerektiğini haklı olarak öğretmişlerdir; bu kuralları da yerindedir. Ama kural, ruhu ruhta eriten, düşünceyi berrak suların dolup taşması gibi zenginleştiren gönüllü bir birleşmeye engel değildir; o suların doluluğu da berraklığı da birbirinden ayrılamaz. Yazdıklarımı ben değerlendirdim. Düşünceme verdiğim bedenin, bu etten beden gibi geçip gitmesini istiyorum; ama düşünce, daha zenginleşmiş ortak ruhumuzdan yeniden doğsun ve senin düşüncen sayılsın.”
“Benden buna söz vermemi istememelisin,” dedi Deronda gülümseyerek. “Önce yazıların kendisinde buna özel bir gerekçe olduğuna ikna olmalıyım. Ben daha çok toy bir öğrenciyim. Bu kaynaşmış aktarım, ikimizin de seçimi olmadan sürüp gidecek; ama engel olamayacağımız şey, neyi seçmemiz gerektiğine dair kuralımız olamaz. Bence görevimiz, olanağımız varsa geleneği sadakatle aktarmaktır. Başkası için de bunu savunurdun. Doğal soyumu tanımakta yaşamımın izini buluyorken, benden manevi soyumu inkâr etmemi isteme.”
“Nedeni görene kadar senden söz istemeyeceğim,” dedi Mordecai. “Doğru söyledin: Başkası için Üstad’ın kuralına uyardım. Ama yıllardır umudum, hatta güvenim şuydu: Düşüncemin kusurlu imgesi—göksel bir örneği görmüş, onu taklit ederken titreyen genç bir heykeltıraşın biçimsiz eseri—yaşasın değil; benim tasarımım ve tutkum seninkine girsin. Evet, seninkine. Uzaktan özlemini çektiğim kişi sen değil miydin; yanına geldiğinde kendi ruhumdan biri olduğunu anladığım kişi? Yine de kararı sen vereceksin. Ruhum huzur buldu.” Mordecai sustu; sonra Deronda’nın açıklamasından önceki sözlere dönerek başka bir tonda konuşmaya başladı: “Anne babanı ne harekete geçirdi…?” Ama hemen kendini durdurdu ve ekledi: “Hayır, sen istemedikçe başkaları hakkında bir şey anlatmanı istemiyorum.”
“Zamanla, yavaş yavaş her şeyi öğreneceksin,” dedi Deronda. “Ama şimdi bana sizden, ben gittikten sonra zamanın nasıl geçtiğinden söz et. Bir sıkıntı yaşandığından eminim. Mirah bir şey yüzünden üzülmüş.”
Mirah’ya baktı; ama o hemen ağabeyine dönüp zor cevabı vermesini istedi. Deronda’nın böyle bir akşamda babasıyla ilgili gerçekleri öğrenmesini gerekli görmemesini umuyordu. Deronda kendini ona bu kadar yaklaştırıp ağabeyiyle özdeşleştirmişken, onlara yapışıp kalmış bu utancı duyması onu yaralıyordu; sanki artık biraz da onun utancı olmuştu. İçini rahatlatmak için kalkıp şapkasını ve pelerinini aldı, kendi odasına çıkmayı düşündü; belki o gittikten sonra daha rahat konuşurlardı. Ama bu sırada Mordecai şöyle dedi:
“Bugün bir keder yaşandı. Çok uzaklara gitmiş gibi görünen bir görev geri döndü, yüzünü bize çevirdi; içimize sevinç değil, boyun eğmek zorunda kalacağımız bir korku saldı. Ama şimdilik gözle görülür bir boyunduruktan kurtulduk. Bu akşam üzerimize çökerken, sevincimizin ilk ürünlerini sunacağımız bayramın başlangıcıymış gibi davranalım; sevincimize yas karıştırmayalım. Bu konuyu konuşmayı erteleyelim.”
Deronda üstü kapalı anlatılan kederi sezdi, ama sessiz kaldı. Mirah’nın kalktığını görünce o da ayağa kalktı ve ona, “Gidiyor musun? Hemen gitmem gerekecek. Benle Bayan Adam değerli sandığı yukarı çıkardıktan ve anahtarı Mordecai’ye verdikten sonra… Hayır, Ezra—artık ona Ezra diyebilir miyim? Senin bu adla seslendiğini duyduğumdan beri onu Ezra olarak düşünmeye alıştım,” dedi.
“Lütfen ona Ezra de,” dedi Mirah; Deronda’nın bakışı ve yakınlığı altında yeni bir çekingenlik duyuyordu. O gerçekten değişmiş miydi, yoksa değişen yalnızca Mirah’nın duyguları mıydı? Son birkaç saatin şaşırtıcı çeşitlilikteki duyguları onu tüketmişti; yorgunluktan ve açlıktan bitkin düşmüştü. Deronda, onun solgunluğunu ve titrediğini görünce daha fazla şefkat göstermek istedi, ama cesaret edemedi. Mirah gülümsemeye çalışarak elini uzattı; Deronda da kapıyı açtı. Hepsi bu kadardı.
İncelikli bir gurura sahip erkek, zenginliği ya da mevkii yüzünden kur yapması küstahça veya çıkarcı görünebilecek bir kadına yaklaşmaktan çekinir. Deronda ise görünüşte bunun tam tersi olan bir durumda daha ince bir güçlükle karşı karşıyaydı; yine de tutkulu ve saygılı bir aşkta, sevilen kadın erkeğin gözünde her zaman öyle bir varlık ve mevki kazanır ki, erkek ona nasıl yaklaştığı konusunda son derece hassaslaşır. Her cömert erkeğin az çok hissedebileceği bu güçlük, minnettarlık duygusunun güçlü olduğu bir zihne duyduğu hayal gücüne dayalı yakınlık nedeniyle Deronda’yı özellikle etkiliyordu. Mirah, Deronda’ya karşı derin bir minnet borcu olduğunu biliyordu; bu borç, onun duygularına göre Deronda’nın her isteğini bir hak iddiası gibi gösterebilirdi. Bu isteği karşılayamaması da Ezra’yla ilgilenirken kaçınılmaz olarak bir arada bulunmalarından ötürü sürekli tazelenecek bir acı yaratırdı. Buradaki korkular yalnızca gururla değil, derin bir şefkatle de ilgiliydi. Deronda’nın kaygısına göre, iyilik etmiş biri olarak görülmesi, kendisini bir sevgili olarak açığa vurmasının aşılmaz bir engeliydi; Mirah’nın kalbinin onu daha önceden kabul ettiğini, akıl almaz bir biçimde öğrenmediği sürece. Kendi adına duyduğu çalkantı da az değildi.
Aşk oyunlarında öyle ustalaşmış, kendi akıcılığı yüzünden kuşkucu olmuş bir erkek bile sonunda âşığın ürkekliğine yenik düşebilir; titreyebilir, kekelemeye başlayabilir ve uyuşukluğun ardından gelen karıncalanma gibi, kazandığı beceriler arasında yeri olmayan başka duyarlılık belirtileri gösterebilir. Duyarlılığını köreltmek yerine besleyen, tutku dilini tepe yamacındaki pınarın çevresindeki güzel yapraklar kadar taze ve köklü tutan bir erkeği, bu coşkulu çekingenlik çok daha fazla sarabilir.
Mirah’ya gelince, o gece sevgili başını yastığına koyduğunda, eski kuşkuları biçimini yitirmiş ama hâlâ aklında kalmıştı; itibarı sarsılmış ama bu yüzden ortadan kalkmamış çirkin bir hikâye gibi. Deronda hakkında emin olduğu her şey, onun sandığı gibi bir bağın esiri olmadığını gösteriyor gibiydi. Sözleri kadar davranışları da geleceğini belirleyecek gizli bağların kalmadığını düşündürüyordu. Ama bu apaçık akla yatkın çıkarıma rağmen, huzursuzluk Mirah’nın yüreğine yapışıp kaldı. Deronda’nın suçu yoktu, ama Bayan Grandcourt için önemli biriydi; bu da ona Deronda üzerinde bir ölçüde söz hakkı veriyordu. İkisi arasında kurulabilecek yakın bir güven düşüncesi, Mirah’nın yumuşak yüreğinde uzun zamandır kıvrılmış, zararsızca yatan küçük, ısırgan yılanı kımıldattı.
Peki o akşam, kıskançlığın kendisi için de, Deronda’nın okçulardan kurtardığı bir yavrunun bedeninde yaşayan insan ruhu için olabileceği kadar olanaksız olduğuna eskisi kadar kesin biçimde inanıyor muydu? Pek sayılmaz. Tanımlayamadığı bir şey olmuş, aradaki farkı yaratmıştı. Tam bulunduğu yere yağan yumuşak, ılık çiçek yağmuru gerçekten de o orada olduğu için mi düşmüştü? Dalların arasında hangi ruh vardı?
Bölüm etkileşimi
