Daniel Deronda kitap kapağı

51. bölüm / 70

Elli Birinci Bölüm.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 70Şu an: Elli Birinci Bölüm.
  1. 1 Birinci Kitap—şımartılmış Çocuk. — Birinci Bölüm.2.251 kelime
  2. 2 İkinci Bölüm.1.803 kelime
  3. 3 Üçüncü Bölüm.4.601 kelime
  4. 4 Dördüncü Bölüm.1.186 kelime
  5. 5 Beşinci Bölüm.2.528 kelime
  6. 6 Altıncı Bölüm.3.611 kelime
  7. 7 Yedinci Bölüm.5.025 kelime
  8. 8 Sekizinci Bölüm.1.697 kelime
  9. 9 Dokuzuncu Bölüm.2.436 kelime
  10. 10 Onuncu Bölüm.2.513 kelime
  11. 11 İkinci Kitap—akarsuların Buluşması — On Birinci Bölüm.3.829 kelime
  12. 12 On İkinci Bölüm.1.340 kelime
  13. 13 On Üçüncü Bölüm.4.042 kelime
  14. 14 Ondördüncü Bölüm.2.955 kelime
  15. 15 On Beşinci Bölüm.2.156 kelime
  16. 16 On Altıncı Bölüm.5.940 kelime
  17. 17 On Yedinci Bölüm.3.024 kelime
  18. 18 On Sekizinci Bölüm.1.667 kelime
  19. 19 Üçüncü Kitap—seçim Yapan Genç Kadınlar — On Dokuzuncu Bölüm974 kelime
  20. 20 Yirminci Bölüm5.369 kelime
  21. 21 Yirmi Birinci Bölüm.2.732 kelime
  22. 22 Yirmi İkinci Bölüm.3.566 kelime
  23. 23 Yirmi Üçüncü Bölüm.4.343 kelime
  24. 24 Yirmi Dördüncü Bölüm.3.049 kelime
  25. 25 Yirmi Beşinci Bölüm.2.662 kelime
  26. 26 Yirmi Altıncı Bölüm1.944 kelime
  27. 27 Yirmi Yedinci Bölüm.2.646 kelime
  28. 28 Dördüncü Kitap—gwendolen İstediğini Elde Ediyor. — Yirmi Sekizinci Bölüm.4.464 kelime
  29. 29 Yirmi Dokuzuncu Bölüm.3.354 kelime
  30. 30 Otuzuncu Bölüm.4.041 kelime
  31. 31 Otuz Birinci Bölüm.1.988 kelime
  32. 32 Otuz İkinci Bölüm.5.749 kelime
  33. 33 Otuz Üçüncü Bölüm.3.983 kelime
  34. 34 Otuz Dördüncü Bölüm.1.892 kelime
  35. 35 Beşinci Kitap—mordecaı. — Otuz Beşinci Bölüm.8.024 kelime
  36. 36 Otuz Altıncı Bölüm.6.525 kelime
  37. 37 Otuz Yedinci Bölüm.4.269 kelime
  38. 38 Otuz Sekizinci Bölüm.2.750 kelime
  39. 39 Otuz Dokuzuncu Bölüm.2.596 kelime
  40. 40 Kırkıncı Bölüm.4.336 kelime
  41. 41 Altıncı Kitap—açığa Çıkanlar — Kırk Birinci Bölüm.2.045 kelime
  42. 42 Kırk İkinci Bölüm.6.572 kelime
  43. 43 Kırk Üçüncü Bölüm.1.951 kelime
  44. 44 Kırk Dördüncü Bölüm.2.532 kelime
  45. 45 Kırk Beşinci Bölüm.2.706 kelime
  46. 46 Kırk Altıncı Bölüm.3.097 kelime
  47. 47 Kırk Yedinci Bölüm.1.443 kelime
  48. 48 Kırk Sekizinci Bölüm.7.797 kelime
  49. 49 Kırk Dokuzuncu Bölüm.581 kelime
  50. 50 Yedinci Kitap—anne ve Oğul — Ellinci Bölüm.1.870 kelime
  51. 51 Elli Birinci Bölüm.4.775 kelime · Okuduğun bölüm
  52. 52 Elli İkinci Bölüm.5.321 kelime
  53. 53 Elli Üçüncü Bölüm.2.215 kelime
  54. 54 Elli Dördüncü Bölüm.4.093 kelime
  55. 55 Elli Beşinci Bölüm.1.056 kelime
  56. 56 Elli Altıncı Bölüm.3.045 kelime
  57. 57 Elli Yedinci Bölüm.1.086 kelime
  58. 58 Sekizinci Kitap—meyve ve Tohum. — Elli Sekizinci Bölüm.2.510 kelime
  59. 59 Elli Dokuzuncu Bölüm.1.655 kelime
  60. 60 Altmışıncı Bölüm.1.652 kelime
  61. 61 Altmış Birinci Bölüm.2.894 kelime
  62. 62 Altmış İkinci Bölüm.2.214 kelime
  63. 63 Altmış Üçüncü Bölüm.3.018 kelime
  64. 64 Altmış Dördüncü Bölüm.2.774 kelime
  65. 65 Altmış Beşinci Bölüm.2.081 kelime
  66. 66 Altmış Altıncı Bölüm.1.614 kelime
  67. 67 Altmış Yedinci Bölüm.1.973 kelime
  68. 68 Altmış Sekizinci Bölüm.1.664 kelime
  69. 69 Altmış Dokuzuncu Bölüm.4.029 kelime
  70. 70 Yetminci Bölüm.988 kelime

ELLİ BİRİNCİ BÖLÜM.
Oturmuş, iği tutuyordu,

Kuzgun karası saçları kalın bukleler hâlinde,

Gözleri en koyu akik renginde Errina,

Kederli bir şaşkınlıkla bakıyordu

Yazgısının kabaran hayallerine—

Bissüsü usul usul eğirmek,

Böcek misali çalışmak, o sırada kalabalık

Tanrıların ve insanların, şairlerin şarkılarında ölümsüzleşecek işler yapışını seyretmek.

Deronda, Italia’daki annesinin dairesinin kapısında göründüğünde, çocukluğuna özgü o erken yaşta başlamış çalkantıların bir kısmı yeniden canlandı. Girişteki iki hizmetkâr onu dikkatle süzdü; hanımlarının danışmak için geldiği doktorun, görünüşü en ciddi kesimli gece giysilerine bile zarafet katan bu çarpıcı genç adam olmasına biraz şaşırmışlardı. Ama ikinci kapı açılıp da kendini büyük odanın öbür ucunda yaklaşmasını bekleyen bir figürün karşısında bulana dek Deronda hiçbir şey fark edemedi.

Yüzü ve kollarının bir kısmı dışında, beyazlamaya yüz tutmuş saçlarının tepesinden uzun eteğine kadar gevşekçe sarkan siyah dantel içindeydi. Dirseklerine kadar çıplak kollarını, üzerindeki birkaç gösterişli bilezik dışında, göğsünde kavuşturmuştu. Başını zarifçe taşıması, yüzünü olduğundan daha güzel gösteriyordu. Ama Deronda onu gözlemlemek için duraksamadı; hemen önüne gelip uzattığı eli tuttu ve dudaklarına götürdü. Kadın elini onun elinde tutmayı sürdürürken Deronda’yı inceleyerek bakıyordu. Deronda’nın en çok farkında olduğu şey, kadının gözlerinin delici, yüzününse bir sonraki an bambaşka birine benzeyecek kadar hareketli oluşuydu. Onu süzerken bile kaşının ve burun kanatlarının kıpırtısı sessiz bir dil oluşturuyordu. Deronda, duygularının nasıl bir karşılık beklediğini kestiremediğinden kımıldamaya cesaret edemiyordu; kız gibi kızardığını hissediyor, ama aynı zamanda kendi duygusuzluğuna şaşıyordu. Annesiyle zihninde o kadar çok kusursuz buluşma yaşamıştı ki, hepsi bu karşılaşmadan daha gerçek görünmüştü! Kadının onunla hangi dilde konuşacağını bile tahmin edemiyordu. İngilizce konuşmayacağını düşünmüştü. Kadın ansızın elini bıraktı, iki elini de omuzlarına koydu; yüzünde bir hayranlık parıltısı belirdi, bütün yıpranmış çizgiler silindi ve sanki yüzüne gençliği geri geldi.

“Ne kadar güzel bir yaratıksın!” dedi, alçak ve melodik bir sesle; heceleri, yabancı ama hoş denebilecek bir biçim taşıyordu. “Öyle olacağını biliyordum.” Sonra iki yanağından öptü; Deronda da onu öptü. Ama bu, hükümdarların birbirini selamlamasını andırıyordu.

Yüzündeki çizgiler geri gelirken bir an durdu, sonra daha soğuk bir sesle, “Ben senin annenim. Ama beni sevemezsin,” dedi.

“Dünyadaki herkesten çok seni düşündüm,” dedi Deronda; sesi gerginlikle titriyordu.

“Ben senin düşündüğün gibi biri değilim,” dedi annesi kesin bir tavırla; ellerini omuzlarından çekip yeniden kavuşturdu ve sanki kendisini gözlemlemesini istercesine Deronda’ya baktı. Deronda onun yüzünü sık sık hayal etmiş, kendisininkine benzeyeceğini düşünmüştü. Şimdi benzerlikten bir parça görüyordu, ama daha çarpıcı farklılıkların arasında. Kadın dikkat çekici biriydi. Oğluna acı veren uzaklık duygusunu ne uyandırıyordu? Yıpranmış güzelliğinde, sanki tam anlamıyla insan bir anne değil de bizim dünyamızdan bağımsız bir dünyayla bağları olan Melusina’ymış gibi bir yabancılık vardı.

“Acı çekiyor olabileceğini düşünürdüm,” dedi Deronda, her şeyden önce onu incitmemeye çalışarak. “Sana teselli olabilmeyi isterdim.”

“Acı çekiyorum. Ama senin teselli edemeyeceğin bir acı bu,” dedi Prenses, daha önceki sesinden daha sert bir tonla; özenle yerleştirilmiş yastıkların bulunduğu kanepeye yöneldi. “Otur.” Yakınındaki bir yeri gösterdi; sonra Deronda’nın yüzündeki üzüntüyü fark edip daha yumuşak bir sesle ekledi: “Şu an acı çekmiyorum. Şimdi rahatım. Konuşabilirim.”

Deronda oturup onun yeniden konuşmasını bekledi. Sanki özlemini duyduğu annesinin değil, gizemli bir Yazgı’nın huzurundaydı. Kadının onu ittiği ruhsal mesafeden, hayretle onu izlemeye başladı.

“Hayır,” diye başladı kadın. “Seni beni teselli etmen için çağırmadım. Önceden ne hissedeceğini bilemezdim—şimdi de bilmiyorum. Hayatın boyunca beni hiç görmemiş, benden hiç söz edildiğini duymamışken yalnızca annen olduğum için beni sevebileceğin gibi budalaca bir düşüncem yok. Ama benimle yaşamak yerine senin için daha iyi bir şey seçtiğimi sanıyordum. Seni sahip olmaya değecek bir şeyden yoksun bıraktığımı düşünmemiştim.”

“Sevgine sahip olmanın değmeyeceğine inanmamı isteyemezsin,” dedi Deronda, kadının kendisinden bir cevap bekliyormuş gibi duraksadığını fark ederek.

“Kendim hakkında kötü konuşmak istemiyorum,” dedi Prenses gururlu bir atılganlıkla. “Ama sana verecek pek sevgim yoktu. Sevgi istemiyordum. Sevgiye boğulmuştum. İçimdeki hayatı yaşamak, başka hayatların beni engellemesine izin vermemek istiyordum. Nasıl biri olduğumu merak ediyorsun. O zamanlar prenses değildim.” Birden ayağa kalkıp daha önceki gibi dikildi. Deronda da hemen ayağa kalktı; nefesi kesilmişti.

“Şimdi yaşadığım bu tekdüze hayatta bir prenses sayılmam. Büyük bir şarkıcıydım, şarkı söylediğim kadar iyi oyunculuk da yapardım. Yanımda herkes sönük kalırdı. Erkekler bir ülkeden ötekine peşimden gelirdi. Tek bir yaşamda binlerce hayat yaşıyordum. Çocuk istemiyordum.”

Sesinde tutkulu bir kendini savunma vardı. Zihninden bütün alışılmış ölçüleri atmıştı. Gelenek ona mazeret sunmuyordu; deneyimini haklı çıkarmak için bulabildiği en yoğun sözlere başvurabilirdi yalnızca. Son sözleri, oğlunun zihninde belirebilecek bir siteme karşı fırlatmış gibiydi. Oğlunun ayakta durup bunları dinlemesi gerekiyordu; Deronda da sanki onunla suyun üzerinde kalmaya çalışıyormuş gibi ceketinin yakasına yapışmış, kanının içinde, kadının suçu kutsal sayan garip bir dinin törenini yaptığını görse yaşayacağı türden bir çalkantı hissediyordu. Ona anlatacağı başka ne vardı? Aynı yoğunlukla ve yüzünde solgun bir parıltıyla devam etti.

“Evlenmek istemiyordum. Babanla evlenmeye zorlandım—zorlayan, babamın istekleri ve emirleriydi; ayrıca evlilik biraz özgürlük elde etmemin en iyi yoluydu. Kocama hükmedebilirdim, babama değil. Özgür olmaya hakkım vardı. Nefret ettiğim bir esaretten kurtulmaya hakkım vardı.”

Yeniden oturdu. Gözlerinde ve kapalı dudaklarında, sözlerin bastırılmış bir devamını andıran ince bir kıpırtı vardı. Deronda ayakta kalmayı sürdürdü. Bir iki dakika sonra kadın ona daha az meydan okuyan, daha yalvarırca bir ifadeyle baktı ve şöyle dedi:

“Kendim için nefret ettiğim esaretten seni de korumak istedim. En sevgi dolu anne daha iyisini ne yapabilirdi? Seni Yahudi olarak doğmanın esaretinden kurtardım.”

“Öyleyse ben Yahudi miyim?” diye haykırdı Deronda; tok sesindeki enerji annesini minderlerine doğru hafifçe geriletti. “Babam Yahudi’ydi, sen de Yahudi misin?”

“Evet, baban benim kuzenimdi,” dedi annesi; bakışındaki değişimle onu izliyordu, sanki korkması gerekebilecek bir şey görmüştü.

“Buna sevindim,” dedi Deronda, tutkunun örtülü sesiyle, düşünmeden. Bunu söyleyeceğini önceden tahmin edemezdi; daha önce kendine bile itiraf etmediği bu sözün, annesine dürtüsel bir karşı çıkış olarak ağzından çıkacağını hiç düşleyemezdi. Birbirine karışmış bir öfke içini sarstı; hiçbir düşünce onu durdurmaya yetecek kadar hızlı gelemezdi. İsteksizce kendisini dünyaya getirmiş, isteyerek kendisine yabancı kalmış ve—belki de—şimdi de kendisini isteksizce tanıtan bu anneye öfkeleniyordu. Son kuşku, kadının sözlerine bir açıklama ışığı tutmuş gibiydi.

Ama anne de farklı bir öfke karışımıyla aynı ölçüde sarsılmıştı; kendini tutmak ona daha zor geliyordu. Onun sarsıntısı gözle görülür biçimde fizikseldi. Solgun heyecanı gözlerini daha da iri gösterirken şiddetle konuştu:

“Neden sevindiğini söylüyorsun? Sen İngiliz bir beyefendisin. Bunu sana ben sağladım.”

“Bana ne sağladığını bilmiyordun. Benim doğuştan hakkım olanı benim yerime nasıl seçebilirdin?” dedi Deronda; neredeyse farkına varmadan yana doğru yeniden sandalyesine bırakıp kolunu arkalığa dayarken annesinden başka yana baktı.

İçini, kendisine yabancı görünen bir hoşgörüsüzlük ateşlemişti. Ama şimdi kendine hâkim olmak ve susmak için var gücüyle çabalıyordu. Geri alınamayacak, hayatında bir dönüm noktası oluşturacak bu anda fazla sert bir şey söylemesinden korktu; öfkesi dehşetle bastırıldı. Annesi yeniden konuşmadan önce bir sessizlik oldu. Konuştuğunda, ince ince değişen tonlarındaki direnç daha da belirginleşmişti:

“Kendim için neyi seçseydim senin için de onu seçtim. İçinde babamın ruhunun bulunduğunu nereden bilebilirdim? Nefret ettiğim şeyi seveceğini nereden bilebilirdim?—Yahudi olmaktan gerçekten hoşlanıyorsan.” Son sözleri öyle acı doluydu ki konuşmayı duyan biri anneyle oğul arasında bir nefret doğduğunu sanabilirdi.

Ama Deronda yeniden kendine gelmişti. Hayatın onun için ne olduğunu ve şimdi ne olduğunu, en güzel yılları geride kalmış; bedeninde acının izleri varken kendi geçmişini anlatmak için çaba gösteren annesini düşünüyordu. O geçmiş yalnızca kendisinin değil, annesinin de geçmişiydi. Olayları yalnızca kendi başına gelmiş gibi benimsemenin ona verdiği o alışılmış utanç, burada bile yardımına koştu. Son sözlerinin ardından annesine sessizce bakarken yüzü, derin ve sakin ifadesinin bir kısmını yeniden kazandı. Yine de bu ifade annesini tuhaf bir biçimde sarsıyor gibiydi: Kadın bir tür büyülenmeyle gözlerini ona dikmişti, ama annelik sevincinin huzuruyla değil.

“Aceleyle konuştuysam beni bağışlayın,” dedi Deronda, çekingen bir ciddiyetle. “Beni büyürken bilmezlik içinde bırakmak için bunca özen göstermişken, şimdi bana gerçeği açıklamaya neden karar verdiniz?—Madem sevindiğime öfkelenmiş görünüyorsunuz?”

“Ah, davranışlarımızın nedenleri!” dedi Prenses, sesine alaycı bir küçümseme karışarak. “Benim yaşıma geldiğinde, ‘Bunu neden yaptın?’ sorusu sana bu kadar basit gelmeyecek. İnsanlar güdülerinden söz ederken her şeyi kalıplaşmış, kesin bir dille anlatıyor. Her kadının aynı güdülere sahip olduğu varsayılıyor; yoksa canavar sayılıyor. Ben canavar değilim ama başka kadınların hissettiği gibi hissetmedim; en azından, başkalarından farklı sanılmaktan korkup öyle hissettiğimi söylemedim. Beni senden uzaklaştırdığım için içinden bana sitem ederken, çocuklarına karşı başka kadınların hissettiklerini hissettiğimi söylemem gerektiğini kastediyorsun. Öyle hissetmedim. Senden kurtulduğum için mutluydum. Ama senin için iyi olanı yaptım ve babanın servetini sana verdim. Şimdi bütün bunları geri alıyormuşum gibi mi görünüyorum? Evet, bunun nedenleri var. Anlayamadığım pek çok şey hissediyorum. Bir yıldır içimde ölümcül bir hastalık büyüyor. Büyük olasılıkla bir yıl daha yaşamayacağım. Yaptığım hiçbir şeyi inkâr etmeyeceğim. Sevgi duymadığım yerde seviyormuş gibi yapmayacağım. Ama çevremde gölgeler yükseliyor. Onları hastalık yaratıyor. Ölülerin hakkına girdiysem—yapmayı ihmal ettiğim şeyi yapmak için fazla zamanım kalmadı.”

Bu konuşmayı kuşatan ton değişimleri, en usta oyuncunun bile verebileceği kadar kusursuzdu. Aslında konuşma, içten bir oyunculuk denebilecek türden bir gösteriydi; bu kadının yaradılışında her duygu—özellikle de hem gerçek hem trajik olduğunda—hemen bilinçli bir temsile dönüşüyordu: yaşantı derhal dramaya dönüşüyor, kendi duygularını oynuyordu. Daha hafif ölçüde bu pek ender rastlanan bir şey değildir ama Prenses’in oyunculuğu yüz ifadesi, ses ve jest bakımından eşsiz bir yetkinliğe ulaşmıştı. Bu ikili bilincin onun daha az hissetmesine yol açtığını söylemek doğru olmazdı: Daha çok hissediyordu—yani zihni daha çok şeyden geçiyordu—ama farklı bir biçimde; her acı ya da haz çekirdeğini, aynı anda yücelten ve uyuşturan bir coşku ya da ruhsal sarhoşluk havası derinden kuşatıyordu. Deronda ise bu tür düşüncelere dalmadı. Bütün dikkati annesinin söylediklerinin anlamına yönelmişti; onun ses tonları ve olağanüstü yüzü, farkına varmadığı hâlde, içindeki sarsıntıya karışıyordu. Korkuyla karışık bir özlemle, annesinin kendisine anlatacağı kadarıyla, dünyaya getirilmesine yol açan o tuhaf zihinsel çatışmayı öğrenmek istiyordu. Merhametli yaradılışının içinde baskın düşünceye dönüştürdüğü şeyse annesinin sonraki sözlerinden soluk alan acı ve itiraftı. Bu yüzden annesi sustuğunda, kaşları çatık, başı biraz ondan yana çevrilmiş, iri gözleri cisimsiz bir şeye bakarcasına sabitken başka bir soru soramadı. Yeniden konuşmasını beklemeliydi. Annesi gözlerini birden ona çevirip tuhaf bir ani çıkışla, daha hızlı konuşarak şöyle dedi:

“Sir Hugo senden çok söz etti. Olağanüstü bir zihnin olduğunu söylüyor—her şeyi anlıyormuşsun—altmış yaşına rağmen kendisinden daha bilgeymişsin. Yahudi doğduğunu öğrendiğin için sevindiğini söylüyorsun. Bu konuda fikrimi değiştirdiğimi söylemeyeceğim. Senin duyguların benimkilere ters. Yaptıklarım için bana teşekkür etmiyorsun. Anneni anlayacak mısın, yoksa yalnızca onu mu suçlayacaksın?”

“İçimde onu anlamayı dilemeyen tek bir lif yok,” dedi Deronda, onun keskin bakışlarına ağırbaşlılıkla karşılık vererek. “Onu suçlamayı düşünmek, özlemimin tam tersine düşüyor ve bu acı veriyor. On beş yıldır en çok uğraştığım şey, benden farklı olanları anlamaya çalışmak.”

“Öyleyse bu konuda büyükbabandan farklı olmuşsun,” dedi annesi, “oysa yüzün onun genç bir kopyası gibi. O beni hiç anlamadı; anladıysa da yalnızca beni itaate zorlamayı düşündü. Lanetine uğramamak için onun ‘Yahudi kadın’ dediği kişi olmalıydım. Hissetmediğim her şeyi hissetmeli, inanmadığım her şeye inanmalıydım. Kapının üzerindeki mezuzadaki parşömen parçasına huşu duymalı; bir parça tereyağının bir parça ete değmesinden korkmalıydım. Erkeklerin tefillin bağlamasını, kadınların bağlamamasını güzel bulmalı; bana ne kadar saçma görünürse görünsün, böyle yasaların bilgeliğine hayran olmalıydım. Çirkin sinagogdaki uzun duaları, ulumaları, gevelemeleri, korkunç oruçları, sıkıcı bayramları ve babamın halkımız hakkında bitmek bilmeyen nutuklarını sevmeliydim; bunlar kulağımda anlamsız bir gök gürültüsü gibiydi. İsrail’in geçmişiyle sonsuza dek ilgilenmeliydim; oysa hiç ilgilenmiyordum. Geniş dünyayı ve orada temsil edebileceğim her şeyi önemsiyordum. Babamın katılığının gölgesinde yaşamaktan nefret ediyordum. Bitmek bilmeyen öğütler—‘şöyle olmalısın’, ‘böyle olmamalısın’—ben büyüdükçe gittikçe daralan bir çerçeve gibi üzerime kapanıyordu. Başkalarının yaptığı her şeyi özgürce yapabileceğim geniş bir hayat sürmek, hiçbir şeyi dert etmek zorunda kalmadan büyük bir akıntıya kapılıp gitmek istiyordum. Ah!” Burada sesi daha acı ve keskin bir tona büründü. “Yahudi doğduğun için seviniyorsun. Öyle diyorsun. Çünkü bir Yahudi gibi yetiştirilmedin. O ayrılık sana tatlı geliyor, çünkü seni ondan ben kurtardım.”

“Buna karar verdiğinde, kökenimi hiçbir zaman öğrenmememi mi istiyordun?” dedi Deronda, düşünmeden. “En azından bu konudaki duyguların değişmiş.”

“Evet, istediğim buydu. Bu kararımda direndim. Değiştiğimi söylemek doğru değil. Her şey, ben istemesem de değişti. Ben hâlâ aynı Leonora’yım”—işaret parmağıyla göğsünü gösterdi—“içimde hâlâ aynı arzu, aynı irade, aynı seçim var, ama...” Acı bir dudak büzüşüyle duraklayıp ellerini iki yanında, avuçları yukarı bakacak şekilde açtı; sonra sesi boğuk ve hızlı bir söyleyişe büründü. “Başımıza kötü büyüler gibi olaylar geliyor; karanlıktaki düşünceler, duygular, hayaller de olaydır—öyle değil mi? Razı değilim. Yalnızca sevdiğimiz şeye razı oluruz. Zorba bir şeye boyun eğiyorum”—ellerini yeniden açtı—“solup gitmeye, acı çekmeye, ağır ağır ölmeye mecbur bırakılıyorum. Ben bunu mu seviyorum? Evet, ölü babama da boyun eğmeye zorlandım. Sana Yahudi olduğunu söylemeye ve onun bana teslim etmemi buyurduğu şeyi sana vermeye mecbur bırakıldım.”

“Gençken, yani, izlediğin yolu seçmene neyin yol açtığını bana yalvarırcasına anlatmanı istiyorum,” dedi Deronda. Geçmişe yaptığı bu göndermeyle, kendisi için bu acı ve meydan okuma karışımının yürek parçalayan kederinden kaçmaya çalışıyordu. “Sanırım büyükbabam sanatçı olma isteğine karşı çıkmış. Benim deneyimim bambaşka olsa da mücadelenin ne kadar acı verdiğini anlıyorum. Zorla vazgeçmenin ne demek olduğunu düşünebiliyorum.”

“Hayır,” dedi Prenses, başını sallayıp kararlı bir tavırla kollarını kavuşturarak. “Sen kadın değilsin. Deneyebilirsin ama içinde bir erkeğin dehasının gücünü taşıyıp yine de kız olmanın köleliğine katlanmanın ne demek olduğunu asla anlayamazsın. Önüne bir kalıp konmasının ne demek olduğunu: ‘Yahudi kadın budur; böyle olmalısın; senden beklenen budur; bir kadının yüreği şu büyüklükte olmalı, daha büyük olmamalı, yoksa Çinli ayakları gibi sıkıştırılıp küçültülmeli; mutluluğu da belli bir tarifle yapılan kekler gibi hazırlanmalı.’ Babamın istediği buydu. Oğul olsaydım isterdi; bana ancak yerine konacak bir halka gibi değer verirdi. Bütün yüreğini Yahudiliğine vermişti. Yahudi kadınların Hıristiyan dünyasında, halka şarkıcılar ve oyuncular yetiştirecek bir mal gibi görülmesinden nefret ediyordu. Sanki bu bizi daha imrenilecek kılmıyormuş gibi! Esaretten kurtulmanın bir yoluydu bu.”

“Büyükbabam bilgili biri miydi?” dedi Deronda, annesinin aklına gelmeyebileceğinden korktuğu ayrıntıları öğrenmek için hevesle.

“Evet, evet,” diye sabırsızca karşılık verdi; elini kaldırdı. “Zeki bir hekimdi, iyi bir insandı; iyi olduğunu inkâr etmiyorum. Bir oyunda hayranlık uyandıracak türden bir adam—soylu, demir iradeli. Affetmeden önceki yaşlı Foscari gibi. Ama böyle adamlar karılarını ve kızlarını köleye çevirir. Dünyayı yönetebilseler yönetirler; yönetemediklerinde de iradelerinin bütün ağırlığını kadınların boynuna ve ruhuna yüklerler. Ama doğa bazen onlara engel olur. Babamın kızından başka çocuğu olmadı, kızı da onun gibiydi.”

Kollarını yeniden kavuşturmuş, yaklaşan bir tahakküm girişimine karşı koymaya hazır görünüyordu.

“Senin baban farklıydı. Bana hiç benzemezdi—sevgiden, şefkatten ibaretti. Onu yönetebileceğimi biliyordum; evlenmeden önce, sanatçı olmama engel çıkarmayacağına dair bana gizlice söz verdirdim. Evlendiğimizde babam ölüm döşeğindeydi; en başından beri kuzenim Ephraim’le evlenmemi kafasına koymuştu. Bir kadının iradesi, onu yönetmek isteyen erkeğin iradesi kadar güçlüyse, gücünün yarısını gizlenmeye harcamak zorundadır. Sonunda istediğimi yapmaya kararlıydım ama bunu ancak itaat ediyor gibi görünerek başarabilirdim. Babamdan hep çekinmişimdir; ona karşı duyduğum saygıdan ürperirdim. Böyle hissetmekten nefret ediyordum; keşke ona açıkça karşı gelebilseydim. Ama bunu hiç yapamadım. Babama açıkça karşı gelip başarılı olabileceğimi gözümde canlandıramıyordum. Başarısız olmayı da asla göze alamazdım.”

Son cümleyi aniden vurgulayarak söyledi; ardından, sözler konuşmasını engelleyen bir anı kalabalığını uyandırmış gibi durakladı. Oğlu, gittikçe karmaşıklaşan duygularla onu dinliyordu. Annesinin kendisini görünce duyacağı şefkatli sevinçle ilgili bütün beklentilerinin yerini alan içten ama soğuk tavrının önce yarattığı itilmişlik duygusu; en kıymet verdiği duygu ve ilkeleri sarsan şeylere karşı duyduğu ilk öfke dürtüleri... Aralarındaki çatışmayı besleyen bütün bu etkenler bir süre yatışıyor; annesi değil de merhametine seslenmiş bir yabancı olsaydı duyacağı anlayışlı hoşgörüye ve yanlışları yüce yollara düşen güçlü bir yaradılışa duyacağı hayranlığa gittikçe daha çok yer açıyordu. Yine de tarafsız kalması imkânsızdı. Annesinin sıradaki sözünün, öncekilerden daha itici olmasından korkuyordu; zihnini böyle açığa vurmak zorunda görünmesine yol açan tuhaf zorlamadan ürküyordu. Neredeyse “Yalnızca bilmem gerekeni anlatın,” demek istiyordu; ama sonra onu dikkatle izleyip dinlemeye iten büyüleyici çekime kapıldığını da hissediyordu. Annesini ayrıntılara döndürmek için şunu sordu:

“Büyükbabamın evi neredeydi?”

“Evlendiğim Cenova’daydı; ailesi de kuşaklar önce burada yaşamış. Ama babam çeşitli ülkelerde bulunmuş.”

“İngiltere’de yaşamış olmalısınız?”

“Annem İngilizdi—Portekiz kökenli bir Yahudi. Babam onunla İngiltere’de evlendi. Bu evlilikteki bazı koşullar hayatımı bütünüyle değiştirdi: babam bu evlilik yüzünden kendi planlarını boşa çıkardı. Annemin kız kardeşi şarkıcıydı; sonradan burada, Cenova’da bir tüccar evinin İngiliz ortağıyla evlendi ve on bir yıl burada yaşadılar. Annem ben sekiz yaşındayken öldü. Babam, annemin kız kardeşi Leonora teyzemle sürekli vakit geçirmeme ve onun gözetiminde eğitim almama izin verdi; teyzem de benim şarkıcı olma isteğimi, kendisinin olduğu gibi, teşvik edebilirdi ama babam bu tehlikeyi umursamamış gibiydi. Ne var ki, babamda bunu tekrar tekrar görmüştüm: Sonuçları önlemeye çalışmazdı, çünkü isterse onları engelleyebileceğinden emindi. Teyzem Cenova’dan ayrılmadan önce, içimdeki doğuştan şarkıcıyı ve oyuncuyu ortaya çıkaracak kadar eğitim almıştım. Babam yapılan her şeyi bilmiyordu ama müzik ve şan eğitimi aldığımı, bu konudaki eğilimimi biliyordu. Bu onun için önemsizdi; iradesine boyun eğmemi istiyordu. Ayrıca kuzenim Ephraim’le evlenmemde kararlıydı; bildiği kadarıyla babamın ailesinden geriye kalan tek kişi oydu. Evlenmek istemiyordum. Karşı koymak için türlü planlar düşündüm ama sonunda kuzenimi yönetebileceğimi anladım ve kabul ettim. Babam evliliğimizden üç hafta sonra öldü; sonra istediğimi yaptım!” Bu sözleri neredeyse zafer kazanmış gibi söyledi; ama kısa bir duraklamadan sonra yüzü değişti ve acı bir sesle ekledi: “Yine de uzun sürmedi. Şimdi babam istediğini elde ediyor.”

Yeniden düşünceli bir tavırla oğluna bakmaya başladı ve az sonra şöyle dedi:

“Ona benziyorsun ama daha yumuşaksın; sende kendi babandan da bir şeyler var. Hayatını bana adamıştı: para değiştirme ve bankacılık işlerini bırakıp bana hizmet etmek için yaşadı; benim için vicdanına aykırı davrandı. Ben sanatımın hayatını sevdiğim gibi, o da beni sevdi. Elini bir daha göreyim: yüzük takılı olan elini. O, babanın yüzüğüydü.”

Sandalyesini ona yaklaştırıp elini uzattı. Elinin nasıl bir el olduğunu biliyoruz: Çok daha küçük olan kendi eli de aynı yapıdaydı. Küçük elin kendi elini tuttuğunu hissettiğinde, kendisininkine benzeyen yüzü yakından gördüğünde—zamanın değil, yaşadığı yoğunluğun eskittiği yüzü—onun yaradılışındaki güçlü, hürmete dayalı şefkat eğilimi bütün öteki duyguların üstüne çıktı. En içten sesiyle şöyle dedi:

“Anne! Yaşayanları da ölüleri de yüreğine al. Geçmişte seni inciten her şeyi bağışla. Sevgimi kabul et.”

Kadın ona sevgiyle değil, daha çok hayranlıkla baktı; sonra alnından öptü. “Hiçbir şeyi reddetmiyorum ama verecek hiçbir şeyim yok,” diye kederle ekledi; elini bırakıp yastıklarına yaslandı. Deronda, duyguya kıyasla daha çok bir duyum sayılabilecek o şeyden, karşılık görmeyen şefkatin acısından, bembeyaz kesildi. Yüzündeki acıyı fark ederek, sesinde hâlâ ezgili bir hüzünle şöyle dedi:

“Böylesi daha iyi. Yakında yeniden ayrılacağız; bana karşı hiçbir yükümlülüğün yok. Doğmanı istememiştim. Senden seve seve ayrıldım. Baban öldüğünde, kendimi kurtaramayacağım hiçbir bağım kalmamasına karar verdim. Duyduğun Alcharisi bendim; adımın geçtiği her yerde sihri vardı. Erkekler bana kur yapardı. Sir Hugo Mallinger da benimle evlenmek isteyenlerden biriydi. Bana çılgınca âşıktı. Bir gün ona, ‘Bir erkek benim için karşılığında hiçbir şey beklemeden bir şey yapabilir mi?’ diye sordum. ‘Ne yapmamı istiyorsun?’ dedi. Ben de, ‘Oğlumu alıp bir İngiliz gibi yetiştirmeni ve anne babası hakkında hiçbir şey öğrenmesine izin vermemeni,’ dedim. İki yaşını biraz geçmiştin; ayağının üstünde oturuyordun. Böyle bir oğlana sahip olmak için para vereceğini söyledi. Bu plan üzerinde önceden pek düşünmemiştim ama ağzımdan çıkar çıkmaz, yapmadan rahat edemeyeceğim bir şeye dönüştü. Önce ciddi olduğuma inanmadı ama onu ikna ettim; o hiçbir şeye şaşırmazdı. Bunun senin iyiliğine olacağını, senin için en iyisinin bu olduğunu kabul etti. Büyük bir şarkıcı ve oyuncu kraliçedir ama oğluna kraliyet statüsü kazandıramaz. Bütün bunlar Napoli’de oldu. Sonra Sir Hugo’yu servetinin mütevellisi yaptım. Yaptığım buydu; bunu yaparken mutluydum. Babam bana zorbalık etmişti—benden çok, dünyaya gelecek torununu önemsiyordu: Benim hiçbir değerim yoktu. Senin de onun gibi bir Yahudi olmanı, onun istediği kişi olmanı bekliyordu. Ama sen benim oğlumdun; nasıl biri olacağına bu kez ben karar verecektim. Yahudi olduğunu bilmemeliydin, dedim.”

“Aylardır yaşananlar, Yahudi olduğum için sevinmeme yol hazırlıyordu,” dedi Deronda; karşı çıkma arzusu yeniden alevlenmişti. Bu konu deneyiminin özüne dokunuyordu. “Gerçeği bilmem her zaman daha iyi olurdu. Gizliliğe, utanç gibi göründüğü için hep karşı çıktım. Yahudi anne babaya sahip olmak utanç değildir—utanç, bunu inkâr etmektir.”

“Öyleyse bu gizliliğe başvurmamın benim için utanç olduğunu mu söylüyorsun?” dedi annesi, öfkesine yenisi eklenerek. “Bana utanç yüklenemez. Utanmak için hiçbir nedenim yok. Yahudi ayrılığını görür görmez insanların birbirini dürtmesine yol açan o paçavralardan ve anlaşılmaz sözlerden kurtuldum; sanki yüzlerimiz onlarınki kadar düzgün olsa da giysilerimizin altında dövmelerimiz varmış gibi. Yahudi oluşumuzdan kaynaklanan aşağılayıcı küçümsemenin saldırılarından seni kurtardım. Bunu yaptığımdan utanmıyorum. Senin için daha iyiydi.”

“Öyleyse şimdi bu gizliliği neden bozuyorsunuz? Hayır, bozmuş değilsiniz—sonuçları hiçbir zaman ortadan kalkmayacak. Ama Yahudi olduğumu söylemek için neden şimdi beni çağırtıp yanınıza getirdiniz?” dedi Deronda; duygularındaki karşı çıkış neredeyse acı bir yoğunluğa ulaşmıştı. Sanki annesinin sözleri içindeki gizli bir ırk inatçılığını uyandırmıştı.

“Neden? Ah, neden?” dedi Prenses; hızla ayağa kalkıp odanın öteki tarafına yürüdü. Orada dönerek, o da ayağa kalkmış olan oğluna doğru yavaşça ilerledi. Sonra daha örtülü bir sesle yeniden konuşmaya başladı. “Açıklayamam; yalnızca olanı söyleyebilirim. Babamın dinini şimdi de o zamankinden fazla sevmiyorum. İkinci kez evlenmeden önce vaftiz edildim; birlikte yaşadığım insanlara benzedim. Bunu yapmaya hakkım vardı; kendi sürüsüyle gitmeye mecbur bir hayvan değildim. Pişman olmadım; pişman olduğumu söylemeyeceğim. Ama yine de…” Burada oğlunun yanına kadar gelmiş, durmuştu; sonra biraz geri çekilip, buyurgan bir etkinin karşısında bütünüyle boyun eğmemeye kararlıymış gibi hareketsiz kaldı. Ama konuşmayı sürdürdükçe, sesini bastıran korku dışında hiçbir şeyin farkında olmamaya başladı. “Bu bir hastalık; bir süredir gelişmekte olan bir hastalık olduğundan kuşkum yok. Zihnim geçmişe döndü: Bir yıldan uzun zaman önce başladı. Saçlarımın ağardığını, yüzümün yıprandığını görüyorsun; hepsi birden olup bitti. Bazen korkunç bir acı çekiyorum; bu gece de çekeceğimi sanıyorum. O zaman, seçip yaşadığım hayatın tümü, bütün düşüncelerim, iradem beni terk ediyor; beni anıların bazı köşelerinde yalnız bırakıyor ve oradan çıkamıyorum: Acım beni orada tutuyor sanki. Çocukluğum… genç kızlığım… evlendiğim gün… babamın öldüğü gün… Sanki onlardan sonrası yok. Sonra içimi büyük bir dehşet kaplıyor: Hayat ya da ölüm hakkında ne biliyorum? Babamın ‘doğru’ dediği şey, beni ele geçiren, şimdi de pençesine alan bir güç olabilir mi? Peki, onun isteğini yerine getireceğim. Onun isteğini yerine getirmeden karanlığa dalamam. Ona ait olan şeyi sakladım. Bir zamanlar yakmayı düşündüm. Yakmadım. Tanrı’ya şükür yakmamışım!”

Yeniden minderlerine yığıldı; bitkinliği açıkça görülüyordu. Deronda, başka duyguların kendisinde harekete geçemeyeceği kadar derinden onun acısıyla sarsılmıştı. Yanına yaklaşıp yalvarırcasına şöyle dedi:

“Bu akşam kendinizi daha fazla yormasanız olmaz mı? Gerisini yarına bırakalım.”

“Hayır,” dedi kesin bir tavırla. “Madem bu noktaya geldim, her şeyi şimdi itiraf edeceğim. Kendimi iyi hissettiğim zamanlarda her şey silinip gidiyor; benliğim bütünüyle geri geliyor. Ama biliyorum, yine silinip gidecek ve öteki ben gelecek: hiçbir şeye karşı koyamayan, zavallı, yalnız, terk edilmiş benlik kalıntısı. Karşı koymak, ‘Karşı koymaya hakkım var,’ demek benim yaradılışımdı. Gücüm yettiğinde hâlâ böyle söylüyorum. Bunu söylediğimi duydun; sözümden dönmüyorum. Ama gücüm tükenince, başka bir hak, amansız bir eldeki demir gibi kendini dayatıyor; kendimi iyi hissettiğim zamanlarda bile gündüz vakti hayaletler yaratmaya başlıyor. Şimdi de sen bunu benim için daha kötü hâle getirdin,” dedi, birden yeniden coşarak; “ama her şeyi anlatmış olacağım. Üstelik seni Yahudi olmaktan memnun ettiğime göre,” diye ekledi acı acı, “bana ne diye sitem edilebilir ki?” Yeni ve şaşırtıcı bir duygu değişimiyle sözünü bitirdi: “Joseph Kalonymos bana sitem etti; senin, bir Yahudinin dokunmasına içerleyen kibirli bir İngiliz’e dönüştürüldüğünü söyledi. Keşke öyle olsaydın!” Zihni birkaç parçaya ayrılıyor, her biri ötekini sarsıp düşünmeden eyleme sürüklüyordu sanki.

“Joseph Kalonymos kim?” dedi Deronda; Frankfort sinagogunda koluna dokunan Yahudiyi birden hatırlamıştı.

“Ah! Seni görüp bana sitem etsin diye onu Doğu’dan geri gönderen bir intikam olmalı. Babamın dostuydu. Doğumunu biliyordu; kocamın öldüğünü de. Bir zamanlar, yirmi yıl önce, Levant’ta uzun süre kaldıktan sonra beni görmeye ve seni sormaya gelmişti. Ona öldüğünü söyledim; çocukluğumdan tanıdığım herkes için ölü olmanı istiyordum. Yaşadığını söyleseydim planlarıma karışırdı; babamın yerine geçip yaptıklarımı hatırlatmaya çalışırdı. Öldüğünü söylemekten başka ne yapabilirdim? İş işten geçmişti. Ona anlatsaydım, beni alt etmek için kargaşa ve skandal çıkaracaktı; ama alt edilemeyecek olan bendim. O zaman güçlüydüm ve bana karşı zorlu bir mücadele vermek zorunda kalsalar bile istediğimi yapacaktım. Ben de hiç mücadele etmeden istediğimi elde etmenin yolunu seçtim. O zaman onu gerçekten aldatmadığımı düşünüyordum; sonunda yine aynı yere varacaktık, ya da aynı yere değilse bile daha kötü bir sonuca. Bana inandı ve babamın, kocama ve bana büyük oğlumuza teslim etmemizi buyurduğu sandığı kendisine vermem için yalvardı. Sandığın içindekileri biliyordum: Aklım ermeye başladığından beri kulaklarıma durmadan söylenen şeyler… Büyüyen bir ağaç gibi gelişen hayatımın çevresine duvar olsun diye zihnime zorla yerleştirilen şeyler… Kocam öldükten sonra bir keresinde sandığı yakacaktım. Ama yakması zordu; bir sandığı ve kâğıtları yakmak da utanç verici bir davranış gibi görünürdü. Yahudilerin utanç sayacağı şey dışında utanç verici hiçbir şey yapmadım. Sandığı saklamıştım; Joseph Kalonymos’a verdim. Keder içinde gitti ve, ‘Yeniden evlenirsen ve ölen adamın başka bir torunu dünyaya gelirse sandığı ona teslim edeceğim,’ dedi. Sessizce başımı eğdim. Yeniden evlenmeye niyetim yoktu; şimdi olduğum gibi paramparça bir kadın olmaya ne kadar niyetim yoksa.

Konuşmayı kesti; başı geriye düştü, bakışları önünde belirsizce gezindi. Düşünceleri yıllar boyunca yol alıyordu. Yeniden konuştuğunda sesindeki tartışmacı tavır kaybolmuş, yerini örtülü bir sıkıntı tonuna bırakmıştı.

“Ama aylar önce bu Kalonymos seni Frankfort sinagogunda görmüş. Otele girdiğini görüp adını sormaya gitmiş. Dünyada bu adın benim hakkımda bir şey ifade edeceği başka hiç kimse yoktu.”

“Demek gerçek adım değil?” dedi Deronda; üzerine örtülen kılıktaki bu küçük ayrıntıdan bile hoşlanmamıştı.

“Ah, başka herhangi bir ad kadar gerçek,” dedi annesi kayıtsızca. “Yahudiler adlarını hep değiştirmiştir. Babamın ailesi Charisi adını korumuştu; kocam da Charisi’ydi. Şarkıcı olarak sahneye çıkmaya başladığımda adı Alcharisi yaptık. Ama babamın izini kaybettiği bir aile kolu vardı; kendilerine Deronda diyorlardı. Sana bir ad bulmam gerektiğinde ve Sir Hugo, ‘Yabancı bir ad olsun,’ dediğinde Deronda aklıma geldi. Ama Joseph Kalonymos, babamın Deronda kolundan söz ettiğini duymuştu; bu ad kuşkusunu doğruladı. Yapılanlardan kuşkulanmaya başladı. Sanki her şey havada ona fısıldanmıştı. Nerede olduğumu öğrendi. Beni görmek için Rusya’ya kadar yolculuk etti; beni güçsüz ve paramparça buldu. Beyaz saçlarıyla, ruhunda bana karşı öfkeyle geri dönmüştü. Babama yalan söylediğimi ve kendi çocuğumu soyarak mezara gittiğimi söyledi. Doğumunu senden saklamakla ve seni İngiliz bir beyefendinin oğluymuşsun gibi yetiştirmekle suçladı. Doğruydu; yirmi yıl önce bunu yapmaya hakkım olduğunu savunurdum. Ama şimdi hiçbir şeyi savunamıyorum. İçimde güçlü bir inanç kalmadı. Tanrı babamın yanında olabilir. Bu adamın sözleri üzerime aslan dişleri gibi geçti. Babamın tehditleri de acımla birlikte içimi kemiriyor. Her şeyi anlatırsam, her şeyi teslim edersem benden daha ne istenebilir? Hiç sevmediğim bu insanları sevmeye kendimi zorlayamam. Sevdiğim hayatı yitirmiş olmam yetmiyor mu?”

Sesi kısık, bastırılmış bir çığlığı andıran yalvarışı sırasında biraz öne eğilmişti; kollarını ve ellerini, yakarışının bütün gücüyle uzatmıştı. Deronda’nın ruhu şefkatli bir kederin içine gömülmüştü. Daha önce kendisini geri çevirmiş olduğunu artık umursamıyordu. Acıması içinde bir bağışlama seli kabarmıştı. Tek isteği, diz çöküp elini avuçlarının arasına nazikçe alarak, acı çekenle bir olduğunu dile getiren o eşsiz teselli sesiyle şöyle demekti:

“Anne, teselli bul!”

Artık onu geri çevirecek gibi görünmüyordu. Oğluna baktı ve iki elini de alıp kendi ellerinin arasına katmasına izin verdi. Gözlerinde yavaş yavaş yaşlar birikti; mendilini gözlerine bastırdı, sonra birbirlerine bakmalarını istemiyormuş gibi yanağını oğlunun alnına yasladı.

“Sık sık yanınızda olup sizi teselli etmem mümkün değil mi?” dedi Deronda. Acımanın verdiği dürtüyle insanı fedakârlığa sürükleyen bir duygunun etkisi altındaydı.

“Hayır, mümkün değil,” diye karşılık verdi annesi. Başını yeniden kaldırdı ve gitmesini istiyormuş gibi elini çekti. “Bir kocam ve beş çocuğum var. Hiçbiri senin varlığını bilmiyor.”

Deronda acı içinde susup kaldı. Ayağa kalktı ve biraz uzakta durdu.

“Neden evlendiğimi merak ediyorsundur,” diye sürdürdü annesi az sonra; yeni bir düşünce yeniden aklına gelmişti. “Bir daha asla evlenmemeye niyetliydim. Özgür kalıp sanatım için yaşayacaktım. Senden ayrılmıştım. Hiçbir bağım yoktu. Dokuz yıl boyunca kraliçe oldum. Özlemini çektiğim hayatı yaşadım. Ama başıma bir şey geldi. Sanki bir unutkanlık nöbetiydi. Şarkı söylerken sesim bozulmaya başladı. Bunu bana söylediler. Başka bir kadın yerime geçiyordu. Başarısızlığa ve düşüşe uğrama ihtimaline dayanamadım. Bu bana korkunç geliyordu.” Yine irkildi, ürpererek ayağa fırladı; sanki üzerine bir şeyler fırlatılmasından korkan biri gibi ellerini koruyucu biçimde kaldırdı. “Bu yüzden evlenmek zorunda kaldım. Avrupa’nın en büyük lirik oyuncusu olmak yerine bir Rus soylusunun karısı olmayı tercih ediyormuş gibi yaptım; o rolü oynadım. Büyüklüğümün elimden kayıp gittiğini hissediyordum; şimdi de hayatımın kayıp gittiğini hissettiğim gibi. İnsanların, ‘Artık gitse iyi olur,’ demesini beklemek istemedim.”

Yeniden oturdu ve devam ederken akşam göğüne baktı: “Pişman oldum. Bu kararı çaresizlik içinde almıştım. Sesimin bozulması yalnızca bir hastalık nöbeti gibiydi; geçti. Pişman oldum ama artık çok geçti. Geri dönemezdim. Her şey önümde engeldi, her şey.”

Yüzüne yeni bir bitkinlik çökmüştü; oğlu, konuşmayı yarına bırakması için yeniden ısrar etmedi. Böyle bir iç dökmenin ona zihinsel bir rahatlama sağladığı belliydi; daha önce kendine asla izin veremeyeceği bir şeydi bu. Kadın, kendisinin fark ettiğinden uzun süre sessiz kaldı; oğlu da öylece durdu. Işık gözle görülür biçimde azalıyordu. Sonunda annesi ona dönüp şöyle dedi:

“Artık daha fazlasına dayanamam.” Elini uzattı ama hemen geri çekerek, “Kal. Seni yeniden görebileceğimi nereden bilebilirim? Acı çekerken görülmeye dayanamıyorum,” dedi.

Bir cüzdan çıkardı, içinden bir mektup alıp, “Bu, büyükbabanın sandığını almaya gideceğin Mainz’daki bankaya hitaben yazılmış. Joseph Kalonymos’un yazdığı bir mektup; kendisi orada olmasa bile bu emri yerine getirecekler,” dedi.

Deronda mektubu alınca annesi çaba harcayarak, ama öncekinden daha yumuşak bir sesle, “Yeniden diz çök, seni öpeyim,” dedi.

Deronda denileni yaptı. Annesi başını iki eli arasına alıp onu alnından ağırbaşlılıkla öptü. “Görüyorsun, seni sevecek hayatım kalmamıştı,” dedi alçak sesle. “Ama senin için daha fazla miras var. Sir Hugo onu saklayacaktı. Babanın servetinin tümünü sana verdim. Bunun için beni hırsızlıkla suçlayamazlar.”

“Bir şeye ihtiyacınız olsaydı sizin için çalışırdım,” dedi Deronda; düş kırıklığına uğramış bir özlem duyuyordu. Sevgi dolu hayallerinin uzun, aydınlık başlangıçlarına artık sonsuza dek veda etmişti.

“İnsan becerisinin bana verebileceği hiçbir şeye ihtiyacım yok,” dedi annesi; hâlâ başını tutuyor, yüzünü dikkatle inceliyordu. “Ama belki de artık babamın isteğini yerine getirdiğim için, onun yerine senin yüzün gelecek gözümün önüne; genç, sevgi dolu yüzün.”

“Ama beni yine göreceksiniz, değil mi?” dedi Deronda kaygıyla.

“Evet, belki. Bekle, bekle. Şimdi git.”

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…