Bölümler 70Şu an: Kırk Beşinci Bölüm.
- 1 Birinci Kitap—şımartılmış Çocuk. — Birinci Bölüm.2.251 kelime
- 2 İkinci Bölüm.1.803 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm.4.601 kelime
- 4 Dördüncü Bölüm.1.186 kelime
- 5 Beşinci Bölüm.2.528 kelime
- 6 Altıncı Bölüm.3.611 kelime
- 7 Yedinci Bölüm.5.025 kelime
- 8 Sekizinci Bölüm.1.697 kelime
- 9 Dokuzuncu Bölüm.2.436 kelime
- 10 Onuncu Bölüm.2.513 kelime
- 11 İkinci Kitap—akarsuların Buluşması — On Birinci Bölüm.3.829 kelime
- 12 On İkinci Bölüm.1.340 kelime
- 13 On Üçüncü Bölüm.4.042 kelime
- 14 Ondördüncü Bölüm.2.955 kelime
- 15 On Beşinci Bölüm.2.156 kelime
- 16 On Altıncı Bölüm.5.940 kelime
- 17 On Yedinci Bölüm.3.024 kelime
- 18 On Sekizinci Bölüm.1.667 kelime
- 19 Üçüncü Kitap—seçim Yapan Genç Kadınlar — On Dokuzuncu Bölüm974 kelime
- 20 Yirminci Bölüm5.369 kelime
- 21 Yirmi Birinci Bölüm.2.732 kelime
- 22 Yirmi İkinci Bölüm.3.566 kelime
- 23 Yirmi Üçüncü Bölüm.4.343 kelime
- 24 Yirmi Dördüncü Bölüm.3.049 kelime
- 25 Yirmi Beşinci Bölüm.2.662 kelime
- 26 Yirmi Altıncı Bölüm1.944 kelime
- 27 Yirmi Yedinci Bölüm.2.646 kelime
- 28 Dördüncü Kitap—gwendolen İstediğini Elde Ediyor. — Yirmi Sekizinci Bölüm.4.464 kelime
- 29 Yirmi Dokuzuncu Bölüm.3.354 kelime
- 30 Otuzuncu Bölüm.4.041 kelime
- 31 Otuz Birinci Bölüm.1.988 kelime
- 32 Otuz İkinci Bölüm.5.749 kelime
- 33 Otuz Üçüncü Bölüm.3.983 kelime
- 34 Otuz Dördüncü Bölüm.1.892 kelime
- 35 Beşinci Kitap—mordecaı. — Otuz Beşinci Bölüm.8.024 kelime
- 36 Otuz Altıncı Bölüm.6.525 kelime
- 37 Otuz Yedinci Bölüm.4.269 kelime
- 38 Otuz Sekizinci Bölüm.2.750 kelime
- 39 Otuz Dokuzuncu Bölüm.2.596 kelime
- 40 Kırkıncı Bölüm.4.336 kelime
- 41 Altıncı Kitap—açığa Çıkanlar — Kırk Birinci Bölüm.2.045 kelime
- 42 Kırk İkinci Bölüm.6.572 kelime
- 43 Kırk Üçüncü Bölüm.1.951 kelime
- 44 Kırk Dördüncü Bölüm.2.532 kelime
- 45 Kırk Beşinci Bölüm.2.706 kelime · Okuduğun bölüm
- 46 Kırk Altıncı Bölüm.3.097 kelime
- 47 Kırk Yedinci Bölüm.1.443 kelime
- 48 Kırk Sekizinci Bölüm.7.797 kelime
- 49 Kırk Dokuzuncu Bölüm.581 kelime
- 50 Yedinci Kitap—anne ve Oğul — Ellinci Bölüm.1.870 kelime
- 51 Elli Birinci Bölüm.4.775 kelime
- 52 Elli İkinci Bölüm.5.321 kelime
- 53 Elli Üçüncü Bölüm.2.215 kelime
- 54 Elli Dördüncü Bölüm.4.093 kelime
- 55 Elli Beşinci Bölüm.1.056 kelime
- 56 Elli Altıncı Bölüm.3.045 kelime
- 57 Elli Yedinci Bölüm.1.086 kelime
- 58 Sekizinci Kitap—meyve ve Tohum. — Elli Sekizinci Bölüm.2.510 kelime
- 59 Elli Dokuzuncu Bölüm.1.655 kelime
- 60 Altmışıncı Bölüm.1.652 kelime
- 61 Altmış Birinci Bölüm.2.894 kelime
- 62 Altmış İkinci Bölüm.2.214 kelime
- 63 Altmış Üçüncü Bölüm.3.018 kelime
- 64 Altmış Dördüncü Bölüm.2.774 kelime
- 65 Altmış Beşinci Bölüm.2.081 kelime
- 66 Altmış Altıncı Bölüm.1.614 kelime
- 67 Altmış Yedinci Bölüm.1.973 kelime
- 68 Altmış Sekizinci Bölüm.1.664 kelime
- 69 Altmış Dokuzuncu Bölüm.4.029 kelime
- 70 Yetminci Bölüm.988 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
KIRK BEŞİNCİ BÖLÜM.
Bakın, hanımefendimin arabası yolu kesiyor.
Pudralı uşakla, alımlı doru atıyla;
Halıları süpürür, kızıl merdivenleri çıkar.
Tek çetin görevi, yalnızca “orada olmak”.
Sessiz denizin üstünde doğan Sirius gibi.
Yüreğini, yükseklerde parlayan bir ışıltıyla gizler.
Böylece Grandcourt’lar, Lady Mallinger’ın müzikli davetinden bir kart alacak vakitte Grosvenor Meydanı’na geldiler. Sir Hugo’nun, sevmediği yeğeninin kente geleceğini önceden bilmesini sağlayan iş nedenleri vardı. Varışlarının üzerinden daha üçüncü akşam geçmişti; Gwendolen yeni tavanlarına ve mobilyalarına dalgınca göz gezdiriyor, yeniden Deronda’yla konuşacağının ve bunca şey yaşamış, “görev biçimindeki her şeye boyun eğmeye hazır” Miss Lapidoth’la tanışacağının kesinliğiyle meşgul oluyordu. Deronda’nın Mirah hakkında söylediği hemen her sözü, özellikle de acı acı kendi kendine tekrarladığı o ifadeyi hatırlamıştı; kendi boyun eğişinin onunkinden çok farklı olduğuna dair belirsiz bir sezgisi vardı. Biri ona sorsa, boyun eğdiği şeyin görev biçimini alamayacağını kabul etmek zorunda kalırdı: bu, utandığı bir eylemin üzerine geçirdiği boyunduruk karşısında, görev denen yükü taşıyacak yer bırakmayan bencil güdülerin baskısıyla boyun eğmekti.
Park Lane’deki salonlar bembeyaz, altın yaldızlı ve soluk kızıl tonlardaydı; döşemeleri hoştu ve Bay ile Bayan Grandcourt içeri girmeden önce konuklarla dolup taşmıyordu. Yarım saati aşkın enstrümantal müziğin ardından bir hareketlilik ve sohbet arası verilmişti. Klesmer karısıyla oradaydı. Mirah’a duyduğu cömert ilgiyle, daha önce ona kendine daha özgü bulduğu, çok bilinen parçalardan daha iyi yansıtacağını söyleyerek seçmesini önerdiği Leo’nun “O patria mia” şarkısına piyanoda eşlik etmeyi önermişti. Klesmer çoktan piyanonun başına geçmiş, Mirah da herkesin görebileceği bir yerde duruyordu ki soluk yeşil kadifeler ve zehirli elmaslar içindeki görkemli Gwendolen, ikisini rahatça görebileceği onur yerine götürüldü. Keskin görüşü ve özdenetimi sayesinde kalabalık bir salona girer girmez insanları ve eşyaları hızla seçebilirdi; gözlerini Mirah’a çevirirken yanından geçerken Klesmer’i selamlamayı da ihmal etmedi. Bu gülümseme, ikisine de Gwendolen’in “küçük Yahudi kız” gibi durup yeteneğinin yüksek mertebesinden seçkin bir dinleyici topluluğunu süzmeyi arzuladığı o sabahı şimşek gibi hatırlattı. Oysa şimdi ipekler ve mücevherler içindeki sıradan kalabalıktan biriydi; yapabileceği en fazla şey hayranlık duymak ya da kusur bulmaktı. “Artık doğru yolda olduğumu sanıyor,” dedi içindeki gizli hınç.
Gwendolen içeri girerken Deronda’yı görmemişti. Sir Hugo’yla sohbet ederek otururken, Deronda’yı ararken kaygıyla etrafa bakındığının kocası tarafından fark edilmesinden ve sonradan bunun “rezilce bayağı” olduğu için azarlanmasından korkarak, rahat görünmeye çalışıp çevresine göz gezdirdi, arada bir selam verdi. Ama her yolculuk, bir salonda gözleri yavaşça gezdirmek bile, istenmeyen karşılaşmalara yol açabilir. Gwendolen’in göz göze geldiği ve onu hafifçe selam vermeye mecbur bırakan kişilerden biri de “Meyerbeer’e fazla düşkün amatör” Bay Lush’tı. Sir Hugo, beyefendiler arasında melez olarak onu hâlâ işe yarar buluyordu. Lush, kocasının yakınında duruyordu; kocası ise bir omzunu ona dönmüş, Lord Pentreath’i dinliyormuş gibi görünüyordu. Gwendolen’in aklına, ilk kez o anda, bu adamın kocasının hayatı hakkında her şeyi bildiği fikri neden nahoş bir duyum gibi saplanmıştı? Kendi isteğiyle onu gözünün önünden uzaklaştırmış, bundan memnun kalmıştı. Lush, düşüncelerinin arka planına tümüyle çekilmiş; iç dünyasında, ona yer vermeyen sarsıcı figürlerin oynadığı dram onu gözlerden saklamıştı. Şimdi birden kocasının yanı başında yeniden belirmişti. Gwendolen’in içinde, rüyada anında uydurulmuş bir anı gibi, onu mutsuz eden sırlarla bağlantılı olduğu duygusu baş gösterdi. Başını ondan çevirmek için çabaladığını fark etti; Deronda’yı bulana kadar, duvardaki resimden daha önemli hiçbir şey görmemiş gibi bakışlarını gezinmeye devam ettirmeye çalıştı. Ama Deronda ona bakmıyordu. Gwendolen, kendisini fark ettiğine dair hiçbir karşılık alamadan bakışlarını çekti; yine de içeri girdiğini görmüş olması gerektiğini düşünerek kendini teselli etti. Aslında Deronda, Lady Mallinger’ın davetliler listesine özellikle eklettiği Hans Meyrick’le birlikte kapıdan pek uzakta değildi. İkisi de Mirah’ın gerektiği gibi dinlenememesinden, rahatlarını kaçıracak ölçüde kaygılıydı. Deronda bile duygularını ele vermenin eşiğinde olduğunu hissediyordu. Mirah’ın orada oluşu, geçmişte yaşananları ve gelecekte olacakları üst üste yığılmış imgelerle ilişkilendirilmişti; hepsi, yakında ona açıklayacağı kardeşinin çevresinde toplanıyordu. Lady Pentreath’in yanından olabildiğince çabuk ayrılmıştı; Lady Pentreath, viyolonsel sesini andıran sesiyle şöyle demişti:
“Doğrusu, Yahudi kızınız güzel; buna diyecek yok. Ama Yahudilere özgü küstahlığı nerede? Bir rahibe kadar ağırbaşlı görünüyor. Bunu herhâlde sahnede öğrenmiştir.”
Deronda, Mirah için, Sir Hugo’nun kendisine büyük bir şarkıcı olmak isteyip istemediğini sorduğu o melek gibi çocukluk çağında kendisi için hissettiği şeylere benzer bir şeyler hissetmeye başlamıştı: Mirah’tan, sanki modaya düşkün halkın küçümseyerek parasını verdiği ithal bir malmış gibi rahatça söz edilmesine öfkeleniyor, bundan hoşlanmıyordu. Mordecai’nin “Yahudi kız” adının Çin ipeğindeki harfler gibi bir damga sayılacağını düşüneceğini bildiği için bu sözler onu daha da incitmişti. Bu hassas ruh hâlindeyken Grandcourt’ların içeri girdiğini gördü. Hans hemen ona, “Şu Vandyck portresi gibi güzel düşes” hakkında soru sordu. Deronda’yı bağışlayın: o an, Gwendolen’e karşı ilk duyduğu iticilik bir anlığına geri döndü; sanki Mirah’ın bir kadın olarak değerinin küçümsenmesinden o ve güzelliği, kusurları sorumluydu. Bu duygu, başkalarının tam anlamıyla değer vermediği kişilere ya da şiire duyulan sevginin çoğu zaman kurtulamadığı bir tür sınıf düşmanlığına benziyordu. Gwendolen’e alışıldık abartısıyla hayranlık duyan Hans’a, pek de iyi niyetli olmayan bir alayla şöyle karşılık verdi:
“Senin Berenike’nden başka hiçbir kadın tipini beğenemezsin sanıyordum.”
“Taptığım kadın tipi o; beğendiğim değil,” dedi Hans. “Başka kadın tipleri uğruna kendimi yoldan çıkarabilirim; ama Berenike uğruna kendimi—ne diyeyim, hayli iyi bir insan yapabilirim. Bu çok daha zor.”
“Şşşt,” dedi Deronda, şarkı başlayacak bahanesiyle. Yanıttan beklenebileceği kadar hoşnut olmamıştı; Hans’ın daha öne doğru ilerlemesine sevindi.
Deronda, Mirah’ın “O patria mia” şarkısını daha önce hiç dinlememişti. Leopardi’nin, İtalya zincirler içinde kederli bir anne gibi dizlerinin üzerine kapanıp yüzünü saklayarak ağlarken yazdığı o güzel İtalya Ode’sini iyi biliyordu. Seçilmiş birkaç söz, onda bütün yapıtın yüceliğiyle dolmuş, sanki müzikten yayılan bir esin taşıyordu. Mirah’ın şarkı söylemesi, Mordecai’yi onunla Deronda’nın zihninde her zamankinden daha fazla tek bir varlık kıldı. Şarkıya alınmamış bazı sözler yine de Deronda’nın içinde görünmez âlemlerden gelen ahenkler gibi çınlıyordu:
“Seni savunmuyor
Hiçbir evladın! Silahlar, silahlar getirin; tek başıma
Savaşacağım, tek başıma düşeceğim”—[*]
[* Çocuklarından hiçbiri seni savunmuyor mu? Silahlar! Bana silah getirin! Tek başıma savaşacağım, tek başıma düşeceğim.]
Bu sözler, bencil olmayan sevgiyi açığa çıkarma gibi tanrısal bir amaca eriştiğinde boşuna harcanmadığı hâlde, boşuna adandığı söylenen o kahramanca tutkunun tam sesi gibiydi. Bu tutku şimdi Deronda’nın zihninde, savaşma olasılığından uzakta, çaresizce ölen bir adamın canlı imgesi olarak beliriyordu.
Mirah, Deronda’nın beklentilerini karşılamıştı. Genel alkış sürerken Klesmer, yalnızca onun duyabileceği, daha kıymetli bir övgüde bulundu: “Güzel, güzel; kreşendo eskisinden daha iyi.” Mirah’ın en büyük kaygısı Bay Deronda’yı memnun edip etmediğini bilmekti; o akşamki herhangi bir başarısızlığı ona karşı özel bir haksızlık sayıp üzülürdü. Elbette bütün geleceğini Deronda’nın onun için yaptıklarına borçluydu; yine de evinde şarkı söylemek bu kez ona özel bir sorumluluk yüklüyordu. Uzakta ona baktı ve Deronda baktığını gördü; ama bulunduğu yerde kalıp hayranlıkla yaklaşanların çevresinde oluşturduğu akışları izledi. Sonra kalabalık, Bayan Klesmer’in tanıştırmak üzere yanına götürdüğü Gwendolen’e yol açmak için ayrıldı. “Küçük Yahudi kız” için artık kaygılanmayan Daniel, görkemi içindeki zavallı Gwendolen’e karşı yumuşadı. Anlık katılığı için biraz pişmanlık duyarak, onun da kurtarılmaya muhtaç olduğunu gösteren işaretleri ve itirafları hatırladı; bu kurtuluş, nehir kıyısında karşılaştığı gezgininkinden çok daha zordu ve kendini bu konuda çaresiz hissediyordu. “Ama bu, ondan yüz çevirmek için korkakça bir gerekçe değil mi?” sessiz sorusu, ilk fırsatta yanına gitmeye ve Sir Hugo’nun hoş karşılanmayan imalarına rağmen geçmişte kendisine duyduğu güvene değer verdiğini göstermeye yönelik kararını böyle biçimlendirdi.
Gwendolen yaklaşırken ayağa kalkan Klesmer, Mirah’la yaptığı sohbete onu da katmıştı. Kısa bir süre yanlarında kaldı; kırmızı sedirde oturan iki sevimli genç kadının çarpıcı karşıtlığına, gülümsemesi daha çok gözlerinde belirerek baktı. Kaygılı olan sanki yalnızca görkemli olandı.
“Size ne kadar teşekkür borçlu olduğumu söylememe izin verin,” dedi Gwendolen. “Bay Deronda şarkınızı dinlemenin benim için büyük bir zevk olacağını söylemişti, ama ne kadar büyük olacağını hayal edemeyecek kadar bilgisizmişim.”
“Bunu söylemeniz çok nazikçe,” diye karşılık verdi Mirah; aklı daha çok Gwendolen’i incelemekle meşguldü. Gerçek elmasları ve gerçek ten renkleri olan gerçek soylu hanımlara yakın olmak, onun için yeni türden bir sahne deneyimi gibiydi. Bu hanımlar, bölümleri ilerledikçe belki daha da trajikleşen, bilinmeyen bir dramdan çıkıp gelmiş gibi belirsiz bir izlenim bırakıyordu.
“Hepimiz sizden ders almak isteriz; en azından ben,” dedi Gwendolen. “Çok kötü şarkı söylerim, Herr Klesmer size söyler”—burada gözlerini, o yüce otoriteye, epey muzipçe kaldırdı ve devam etti—“ama daha iyisini yapamıyorsam ortalama olmaktan hoşlanmadığım için azar işittim. Sanırım bu, sizin öğretinizden farklı?” Hâlâ Klesmer’e bakıyordu; Klesmer hemen şöyle dedi:
“Bu, daha fazla çalışmanızın ve Miss Lapidoth’un size yardım etmekten zevk almasının anlamlı olacağı demekse, hayır.” Ardından uzaklaştı; Mirah her şeyi safça ciddiye alarak şöyle dedi:
“Bana kalırsa size ders verebilirim diyorsanız, çok sevinirim. Ders vermek istiyorum ama daha yeni başladım. Bunu iyi yapabilirsem, ustamın bana nasıl ders verdiğini hatırladığım içindir.”
Gwendolen, Mirah’ın bu yalın ve hazır karşılığına hazırlıklı olacak kadar kendinden emin değildi. Konuyu değiştirmek istediğinden, ilk sözlerindeki zarafetten biraz uzaklaşarak şöyle dedi:
“Londra’ya geleli çok olmadı sanırım? Ama belki Bay Deronda’yla yurtdışında tanışmışsınızdır?”
“Hayır,” dedi Mirah. “Yazın İngiltere’ye gelmeden önce onu hiç görmemiştim.”
“Ama sizi sık sık görmüş ve sizi çok kez şarkı söylerken dinlemiş, değil mi?” dedi Gwendolen. Bunu kısmen Deronda hakkında bir şeyler öğrenmek istediği için, kısmen de konu bulamayan en hazırcevap kişinin bile sohbeti sürdürürken yaşadığı beceriksizlikle sordu. “Sizden bana övgüyle söz etti. Sizi oldukça iyi tanıyor gibiydi.”
“Ah, yoksuldum ve yardıma ihtiyacım vardı,” dedi Mirah, duygusu değişerek. “Bay Deronda bana dünyadaki en iyi dostları buldu. Beni tanımasının tek yolu buydu; bana acımıştı. Geldiğimde hiç dostum yoktu. Çok zor durumdaydım. Her şeyimi ona borçluyum.”
Kendisi de mücadele eden bir sanatçı olmak istemiş zavallı Gwendolen, yine de kendi karşısında kabalık sayılabilecek bir soruşturmanın, ders vermeye hazır bu Yahudi kadına karşı nazik bir tenezzül gibi görünmesinden kaçamadı. Deronda’dan her söz edildiğinde olduğu gibi, Mirah’ta uyandırdığı tek şey saygılı bir minnettarlık ve ona karşı en derin borçluluğunun anlaşılması kaygısıydı.
İkisini uzaktan izleyen Deronda ve Hans, Mirah’ın kendini bu kadar muhtaç biri olarak göstermesine yol açan konuşmayı bilselerdi, ikisi de epey öfkelenirdi. Oysa Mirah’ı bu yanıta yönelten duyguda, belki kendisinin açıkça dile getiremeyeceği ince bir hassasiyet vardı: hiç kimsenin Deronda’yla arasında gerçekte olduğundan daha eşit ya da daha az cömert bir ilişki olduğunu varsaymasına izin vermemesi gerektiğini hissediyordu. Yanıtı Gwendolen’i sevindirdi: Gwendolen, başka bir biçimde güvendiği ve kendinde bulduğu o hazır şefkatten başka bir şey düşünmedi. Klesmer’in çalmaya hazırlandığına dair işaretler üzerine, hoşnutlukla uzaklaştı. Bu Yahudi himayesindeki genç kadının hayatında, şarkısını belki biraz daha iyi söylemesinden çok daha önemli bir değişiklik yaratacağını hiç sezmiyordu; Bayan Grandcourt’un boş vakti ve keyfi, dünyanın ona epey pahalıya öğrettiklerinden başka derslere izin verirse tabii.
Görünüşüne kararlı biçimde özen göstermekle bir dürtüye pervasızca kapılmak arasında alışıldık şekilde gidip gelen Gwendolen, çalgıdan uzaklaşma bahanesiyle önceki yerine dönmedi; yalnızca bir yanında komşusu olabilecek bir kanepeye oturdu. Deronda’ya öncekinden daha yakındı. Müziğin başlamasından önce gelip elini sıkması şaşırtıcı mıydı? Sonra, kanepenin boş ucunda bir süre ayakta durduktan sonra, bas ve tiz seslerin sel gibi birleşmesi bir doğa sarsıntısı gibi küçük ölümlülerin davranışlarını önemsizleştirip Deronda’nın oturmasını haklı çıkarıyor gibiydi; Deronda da oturdu.
Ama Klesmer’in çalması bittiğinde, Gwendolen’in Deronda’yla istediği gibi konuşmayı umduğu sohbet patlaması başlayınca, Bay Lush’ın hemen yanlarında duvara yaslanmış, konuşulanları işitebileceği yerde durduğunu fark etti. Öfkeyle yüzünün kızarmasına engel olamadı; yine de kibarca kayıtsız görünmeye çalışarak şöyle dedi:
“Miss Lapidoth, anlattığınız her şey çıktı.”
“Bunu keşfetmekte pek hızlı davrandınız,” dedi Deronda alayla.
“Sözünü ettiğiniz bütün üstünlüklerini keşfetmedim; demek istediğim bu değil,” dedi Gwendolen. “Ama şarkı söyleyişi çok güzel; kendisi de öyle. Yüzü çok hoş, hiç sıradan değil; ne kadar küçük ama ne kadar eksiksiz bir insan. Sanırım çok başarılı olacak.”
Bu söz Deronda’yı rahatsız etti; yanıt vermeyip önüne ciddi bir ifadeyle baktı. Gwendolen, Deronda’nın kendisine kızgın olduğunu biliyordu. Bay Lush’ın yakınlarda bulunup istediği hiçbir şeyi söylemesini engellemesinden öylesine sabırsızlanmıştı ki, ondan kurtulmak için umutsuz bir adım atmayı düşündü ve o da sustu. Bu gerginlik uzun sürdü sanki; ne Gwendolen ne Deronda birbirine bakıyordu. Sonunda Lush yavaşça duvardan doğrulup uzaktaki birinin yanına gitti.
Gwendolen hemen, “Yapay konuştuğum için beni küçümsüyorsunuz,” dedi.
“Hayır,” dedi Deronda, ona soğukkanlılıkla bakarak; “bence bazen bu oldukça mazur görülebilir. Ama az önce söylediklerinin bütünüyle yapay olduğunu düşünmedim.”
“Söylediklerimde seni rahatsız eden bir şey vardı,” dedi Gwendolen. “Neydi?”
“Böyle şeyleri açıklamak imkânsız,” dedi Deronda. “İnsan sözcükler ve tavır konusundaki incelikli duygularını asla aktaramaz.”
“Onları anlayamayacağımı düşünüyorsunuz,” dedi Gwendolen; sesindeki hafif titremeyi bastırmaya çalışıyordu. “Söylediğiniz hiçbir şeyi anlamayacak kadar budala olduğumu mu gösterdim?” Gözlerinde, ona çevrilmiş bakışlarında, tarif edilemez bir bastırılmış gözyaşı ifadesi vardı.
“Hiç de değil,” dedi Deronda, sesi biraz yumuşayarak. “Ama yaşananlar kişiden kişiye değişir. Hepimiz aynı şeylerden irkilmeyiz. Budala olmadığını gösteren yeterince kanıt gördüm.” Ona gülümsedi.
“Ama insan bir şeyler hissedebilir ve buna rağmen daha iyisini yapamayabilir,” dedi Gwendolen; Deronda’nın sözlerinin onu savurduğu uzaklık öylesine içini üşütmüştü ki karşılık olarak gülümseyemedi. “İnsanların çevresinde iyi duygular uyandıran kişiler bulunursa ancak o zaman gelişebileceğimizi düşünmeye başladım. Bende hiçbir şeye şaşırmamalısınız. Artık değişmem için çok geç, sanırım. Bana akıllı olmamı söylemiştiniz. Ama bunun için nasıl işe koyulacağımı bilmiyorum.”
“Vaaz vermekle pek hayır ettiğimi nadiren görürüm. Hiç karışmasaydım daha iyi olurdu,” dedi Deronda; talihsiz kolye konusunda araya girmesinin, Gwendolen’i rulet dışındaki başka bir kumar türüne karşı katılaşmış bulmanın kendisine vereceği ek acıdan başka bir şeye yol açmayacağını üzülerek düşünüyordu.
“Öyle söylemeyin,” dedi Gwendolen aceleyle; bu sözleri söylemek için tek fırsatının bu olabileceğini hissediyor, heyecanının daha da artmasından korkuyordu. “Benden umudunuzu keserseniz ben de keserim. Bencil ve cahil olmaya devam etmemem gerektiğini söylemeniz bana güç verdi. Keşke karışmasaydım demeniz, benden umudunuzu kesip beni terk ettiğiniz anlamına gelir. O zaman iyi biri olmayacağıma siz karar vermiş olursunuz. Kararı siz vereceksiniz; çünkü elinizden geldiğince yakınımda kalsaydınız ve bana inansaydınız beni değiştirebilirdiniz.”
Konuşurken ona değil, kapalı tuttuğu yelpazenin sapına bakmıştı. Son sözleriyle ayağa kalkıp yanından ayrıldı ve boş bırakılmış eski yerine döndü; herkes, Mirah’ın sesini bekleyerek sessizce yerleşiyordu. Az sonra Mirah, ezginin duygunun yalın bir etkisi gibi duyulduğu o harikulade, insanın içine işleyen, bastırılmış şarkı söyleyişiyle “Per pietà non dirmi addio”yu söyledi.
Deronda’nın kulağında ezgi, o an Gwendolen’in yakarışının devamı gibiydi: belirsiz, anlaşılması güç, mevcut koşullarla bağdaşmayan ama karşı koyması da zalimlik olacak bir şeyin acı verici ısrarı. Gwendolen’de kararlı bir gururla dünyayı erkenden tanımış olma havasının, düşünmeden davranan saf bir pervasızlıkla nasıl bir arada bulunduğu ne kadar tuhaf olursa olsun, artık bu ikisinin onda birlikte var olduğundan emindi. Sir Hugo’nun imaları, kendi mizacının gözden kaçırabileceği tehlikelerin farkına varmasını sağlamıştı; ama Gwendolen’in ona güveni, onun kendisini yanlış anlayabilecek bir erkek olduğuna dair en ufak bir düşünce taşımıyordu. Bu, sabah kadar açıktı ve şu anki tehlikeler duygusuyla, Gwendolen’in zihninde giderek büyüyeceğini sezinlediği ve kendisininkiyle bağdaşmayacak bir talebin yarattığı kaygıyla boğuşan bir çağrıydı. Acı verici bir çarpışmanın gölgesi belirmişti: Bir yanda, uyandırdığı bütün ülküler ve umutlarla Mordecai’nin ölmek üzere olan elinin ona tutunuşu; öte yanda, ipekler ve mücevherler içindeki güzel yaratık, gizli yarası ve kendinden duyduğu korkuyla, güvenip yaslanmak ve destek bulmak için çabalıyordu. Sanki kendisini, kollarını uzatıp yakarışlarla yardım isteyen biri olarak görüyor; oysa dalgalar onu yakalamış, uzak bir kıyıya giden gemiye binmeye zorluyordu. Mirah’ın şarkısının notalarına eşlik eden, içinde kabaran duygu buydu. Şarkı bitince oturduğu yerden kalktı; kendi önemini abartmaya ve Gwendolen’in kendisi hakkındaki görüşünü gülünç bir kolaylıkla benimsemeye başladığını düşündü. Sanki gerçekten onun üzerinde belirleyici bir gücü olabilirmiş gibi.
“Ne imrenilecek adamsın,” dedi Hans ona. “Şu genç düşesle kanepede oturup onunla ilginç bir tartışma yaşıyorsun!”
“Onunla tartışma mı?” diye tekrarladı Deronda, biraz huzursuzca.
“Ah, elbette ilahiyat üzerine; kişisel bir şey değil. Ama sana ne düşünmen gerektiğini söyledi, sonra da şahane bir tavırla yanından ayrıldı; görülmeye değerdi. Antinomcu mu? Öyleyse ona benim de Antinomcu bir ressam olduğumu söyle, bizi tanıştır. Onu ve kocasını resmetmek isterim. Lucrezia Borgia’daki Dük’te olması gereken türden yakışıklı bir fiziği var. Tabii güzel bir bariton sesiyle birleşseydi; ama birleşmiyor.”
Deronda, Gwendolen’le yaptığı konuşmanın uzaktan bir gözlemcide bıraktığı izlenimi Hans’ın anlattığı gibi değil de, onun her zamanki abartılı tasvirlerinden biri olsun diye içtenlikle dua etti.
Gwendolen de sonradan, kocasının gözlerinin üzerinde olabileceğini ve onu eleştirecek bir şey, karısı olarak onuruna gölge düşüren bir davranış aramış olabileceğini düşündü. İçinden, toplum içindeyken kendi ideali olan kusursuz sakinliğini koruyamadığını biliyordu. Ama Grandcourt davranışı hakkında hiçbir şey söylemedi. Eve dönerlerken yalnızca şunu dedi:
“Lush yarın öteki konuklarla birlikte bizimle akşam yemeği yiyecek. Ona nazik davranacaksın.”
Gwendolen’in kalbi hızla çarpmaya başladı. Bir darbeye karşılık vermek ister gibi söylemek istediği sözler şunlardı: “Bana verdiğin sözü bozuyorsun; bana verdiğin ilk sözü.” Ama söylemeye cesaret edemedi. Bir tartışmadan, sanki boğazını sıkan parmaklarla biteceğini önceden görmüş gibi korkuyordu. Bir süre sustuktan sonra, öfkeden çok yenilgi hissiyle konuştu:
“Onu artık eve gelip gitmesin diye düşünmüştüm.”
“Şu anda ona ihtiyacım var. İşime yarıyor; ona nazik davranılmalı.”
Sessizlik. Nişanlılık döneminde az çok verdiği bir söz üzerine sigarayı bırakmış olan kusursuz bir koca bile, bir gün ilk kez karısıyla arasına puro dumanını sokabilir; karısının da buna katlanması gerektiği sessizce anlaşılmıştır. Bay Lush da, tabiri caizse, kocaman bir puroydu.
Jüpiter’in güldüğü türden âşık yeminleri bunlarsa, keyfi yerindedir doğrusu.
Bölüm etkileşimi
