Daniel Deronda kitap kapağı

46. bölüm / 70

Kırk Altıncı Bölüm.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 70Şu an: Kırk Altıncı Bölüm.
  1. 1 Birinci Kitap—şımartılmış Çocuk. — Birinci Bölüm.2.251 kelime
  2. 2 İkinci Bölüm.1.803 kelime
  3. 3 Üçüncü Bölüm.4.601 kelime
  4. 4 Dördüncü Bölüm.1.186 kelime
  5. 5 Beşinci Bölüm.2.528 kelime
  6. 6 Altıncı Bölüm.3.611 kelime
  7. 7 Yedinci Bölüm.5.025 kelime
  8. 8 Sekizinci Bölüm.1.697 kelime
  9. 9 Dokuzuncu Bölüm.2.436 kelime
  10. 10 Onuncu Bölüm.2.513 kelime
  11. 11 İkinci Kitap—akarsuların Buluşması — On Birinci Bölüm.3.829 kelime
  12. 12 On İkinci Bölüm.1.340 kelime
  13. 13 On Üçüncü Bölüm.4.042 kelime
  14. 14 Ondördüncü Bölüm.2.955 kelime
  15. 15 On Beşinci Bölüm.2.156 kelime
  16. 16 On Altıncı Bölüm.5.940 kelime
  17. 17 On Yedinci Bölüm.3.024 kelime
  18. 18 On Sekizinci Bölüm.1.667 kelime
  19. 19 Üçüncü Kitap—seçim Yapan Genç Kadınlar — On Dokuzuncu Bölüm974 kelime
  20. 20 Yirminci Bölüm5.369 kelime
  21. 21 Yirmi Birinci Bölüm.2.732 kelime
  22. 22 Yirmi İkinci Bölüm.3.566 kelime
  23. 23 Yirmi Üçüncü Bölüm.4.343 kelime
  24. 24 Yirmi Dördüncü Bölüm.3.049 kelime
  25. 25 Yirmi Beşinci Bölüm.2.662 kelime
  26. 26 Yirmi Altıncı Bölüm1.944 kelime
  27. 27 Yirmi Yedinci Bölüm.2.646 kelime
  28. 28 Dördüncü Kitap—gwendolen İstediğini Elde Ediyor. — Yirmi Sekizinci Bölüm.4.464 kelime
  29. 29 Yirmi Dokuzuncu Bölüm.3.354 kelime
  30. 30 Otuzuncu Bölüm.4.041 kelime
  31. 31 Otuz Birinci Bölüm.1.988 kelime
  32. 32 Otuz İkinci Bölüm.5.749 kelime
  33. 33 Otuz Üçüncü Bölüm.3.983 kelime
  34. 34 Otuz Dördüncü Bölüm.1.892 kelime
  35. 35 Beşinci Kitap—mordecaı. — Otuz Beşinci Bölüm.8.024 kelime
  36. 36 Otuz Altıncı Bölüm.6.525 kelime
  37. 37 Otuz Yedinci Bölüm.4.269 kelime
  38. 38 Otuz Sekizinci Bölüm.2.750 kelime
  39. 39 Otuz Dokuzuncu Bölüm.2.596 kelime
  40. 40 Kırkıncı Bölüm.4.336 kelime
  41. 41 Altıncı Kitap—açığa Çıkanlar — Kırk Birinci Bölüm.2.045 kelime
  42. 42 Kırk İkinci Bölüm.6.572 kelime
  43. 43 Kırk Üçüncü Bölüm.1.951 kelime
  44. 44 Kırk Dördüncü Bölüm.2.532 kelime
  45. 45 Kırk Beşinci Bölüm.2.706 kelime
  46. 46 Kırk Altıncı Bölüm.3.097 kelime · Okuduğun bölüm
  47. 47 Kırk Yedinci Bölüm.1.443 kelime
  48. 48 Kırk Sekizinci Bölüm.7.797 kelime
  49. 49 Kırk Dokuzuncu Bölüm.581 kelime
  50. 50 Yedinci Kitap—anne ve Oğul — Ellinci Bölüm.1.870 kelime
  51. 51 Elli Birinci Bölüm.4.775 kelime
  52. 52 Elli İkinci Bölüm.5.321 kelime
  53. 53 Elli Üçüncü Bölüm.2.215 kelime
  54. 54 Elli Dördüncü Bölüm.4.093 kelime
  55. 55 Elli Beşinci Bölüm.1.056 kelime
  56. 56 Elli Altıncı Bölüm.3.045 kelime
  57. 57 Elli Yedinci Bölüm.1.086 kelime
  58. 58 Sekizinci Kitap—meyve ve Tohum. — Elli Sekizinci Bölüm.2.510 kelime
  59. 59 Elli Dokuzuncu Bölüm.1.655 kelime
  60. 60 Altmışıncı Bölüm.1.652 kelime
  61. 61 Altmış Birinci Bölüm.2.894 kelime
  62. 62 Altmış İkinci Bölüm.2.214 kelime
  63. 63 Altmış Üçüncü Bölüm.3.018 kelime
  64. 64 Altmış Dördüncü Bölüm.2.774 kelime
  65. 65 Altmış Beşinci Bölüm.2.081 kelime
  66. 66 Altmış Altıncı Bölüm.1.614 kelime
  67. 67 Altmış Yedinci Bölüm.1.973 kelime
  68. 68 Altmış Sekizinci Bölüm.1.664 kelime
  69. 69 Altmış Dokuzuncu Bölüm.4.029 kelime
  70. 70 Yetminci Bölüm.988 kelime

KIRK ALTINCI BÖLÜM.
“Biri benden onu neden sevdiğimi açıklamam için ısrar etse, buna ancak şöyle karşılık vererek anlatabileceğimi hissediyorum: ‘Çünkü oydu; çünkü bendim.’ Söyleyebildiklerimin ötesinde, bilmem nasıl açıklanamaz bir güç bu birlikteliği doğurdu.”—MONTAIGNE: Dostluk Üzerine.

Mordecai’yi, kayıp kız kardeşinin bulunduğunun açıklanmasına ve Mirah kardeşiyle buluşmadan önce yapılması uygun olan ev değişikliğine hazırlama vakti gelmişti. Mordecai’yle arasındaki özel bağı dışında her şeyi Deronda’ya anlatmış olan Bayan Meyrick, Brompton’da, kendi evinden yürüyerek birkaç dakikadan fazla sürmeyecek mesafede uygun bir oda bulmasına yardım etmek için harekete geçmişti; böylece kardeşle kız kardeş, onun anne şefkatinden yararlanabileceklerdi. İskoç ateşliliğiyle Kelt canlılığını mutlu biçimde birleştiren mizacı, sırrı kızlardan da Hans’tan da saklamasını sağlamıştı. Onlara bir şey açığa vurması Mirah’ın kulağına bir şekilde ulaşabilir, onu kaygılı bir kuşkuya düşürüp bağımsızlığını sağlayacak o önemli işin başlangıcını bozabilirdi. Biz de bağımlılığımızın daha çetin ve onurlu biçimlerinden birine, biraz keyfî biçimde bağımsızlık diyoruz. Hem Bayan Meyrick’in hem de Deronda’nın, Mirah’ın kendi geçimini sağlayabilmesini istemek için dile getirebileceklerinden daha fazla nedeni vardı. Belki “küçük anne”, kendisine anlatılan o olağanüstü kardeş hakkındaki duygularındaki bazı kuşkular sayesinde sırrı saklamakta biraz daha başarılı olmuştu. Sevinç ve beklenti dolu bir hayranlık duymuşsa da, bu kesinlikle Deronda’nın yargısına duyduğu güvenden kaynaklanıyordu. Verem üzücü bir gerçekti ve şefkatini harekete geçiriyordu; ama açık konuşmak gerekirse, ancak Yahudi inadı olarak görebildiği ve aralarına, sohbeti Scott’ın Covenanter’larınınkinden daha modern ya da umut verici olmayacak bir adamın katılmasını pek de arzu edilir bulmadığı düşünülürse, böyle bir coşkuya nasıl çok sevinebilirdi? Bayan Meyrick’in zihni hiç de sıradan değildi; Mirah’ın öyküsündeki ve onların yanındaki yaşamındaki romantizme Mab’ın duyduğu sevincin daha ağırbaşlı bir payına sahipti. Ama gerçek hayattaki romantik ya da alışılmadık şeylere uyum sağlamak gerekir. Sakya-Muni, Aziz Francis ya da Oliver Cromwell hakkında okumak için geceleri uykusuz kalırız; ama onlardan birine benzeyen herhangi birinin ertesi sabah kapımızı çalmasından, hele de yeni bir akrabamız olduğunu açıklamasından sevinç duyup duymayacağımız bambaşka bir meseledir. Üstelik Bayan Meyrick, çocukları gibi, Mirah’ın Yahudilik konusundaki duygularının yavaş yavaş yatışıp yeni arkadaşlarıyla arasındaki sevgi dolu alışverişin giderek derinleşen akışına karışacağını ummuştu. Aslında, romantik öykünün gizlice yeğlediği devamı Yahudi akrabaların ortaya çıkması değil, Hans’ta gördüğü umutları çok daha fazla destekleyecek bir şeydi. Şimdi ise karşısında, Mirah’ın zihnini Yahudi duygularının en koyu boyasına yeniden batıracak bir kardeş vardı. Deronda’ya şunu söylemekten kendini alamadı:

“Tefecinin kardeşi çıkmamasına senin kadar sevindim. Dünyada Ezra’lar da var, Ezra’lar da; bütün Yahudilerin, dükkânlarından çıkmanıza izin vermeyen şu dükkân sahipleri gibi olmadığını düşünmek doğrusu içimi rahatlatıyor. Bir de annesiyle kız kardeşi hakkında sana söyledikleri var; ona hayran olmamı sağlıyor. İyi biri olduğuna eminim. Ama hiçbir zaman bağnazlıktan hoşlanmadım. Gençliğimde herhalde biraz fazla vaaz dinledim, artık tadını alamıyorum.”

“Mordecai’nin kimseye vaaz dayattığını göreceğinizi sanmıyorum,” dedi Deronda. “Benim bağnaz diyeceğim biri değil. Coşkusu dar görüşlü ve gözü bağlanmışsa, ölçü duygusunu yitirip kendi yolunda olmayan insanlara karşı adaletsiz ve anlayışsız oluyorsa ona bağnaz derim. Mordecai ise coşkulu biridir; bu sözcüğü insanlığa yönelik büyük ve genel yararları her şeyden üstün tutan en yüce zihinler için saklamak isterim. Tam anlamıyla ortodoks bir Yahudi değildir ve başkalarına karşı hoşgörülüdür; birçok konuda kurallara uyması, diğer Yahudilerin durumunu gözetmesindendir. Birlikte yaşadığı insanlar onu olabildiğince sever, ama düşüncelerini hiç anlayamazlar.”

“Eh, tefecinin annesinin düzeyine erişebilirim; onda iyi bulduğum şeyler yüzünden onu severim, erdemlerini göremediklerim için de sana güvenirim. Senin tanımına göre insan sağduyuya taparken bile bağnaz olabilir herhalde; zavallı kocam, dünyada sağduyudan başka hiçbir şey olmasa hayatın yoksul bir yer olacağını söylerdi. Her neyse, Mirah’ın kardeşine güzel bir yatak hazırlayacağız; bununla ben ilgilendim. Cereyanı önlemek için de şu fazladan pencereyi kâğıtla kaplatacağım.” (Konuşma, kalması kararlaştırılan evde geçiyordu.) “Evdekilerin bana yabancı olmaması da içimi rahatlatıyor; ikiyüzlü, açgözlü insanlar değiller. Çocuklar da öğrendiğinde odaları çok daha güzel hâle getirebiliriz.”

“İşin bir sonraki aşaması her şeyi Mordecai’ye anlatıp onu taşınmaya ikna etmek; bu daha zor olabilir,” dedi Deronda.

“Peki, ben çocuklara bir şey söylemeden Mirah’a sen mi anlatacaksın?” diye sordu Bayan Meyrick. Deronda tereddüt etti; o da ikna edici, düşünceli bir ses tonuyla devam etti: “Hayır, sanırım öyle yapmayalım. Bir önceki akşam Hans’a ve kızlara ben söyleyeyim; ertesi sabah evden çıkarlar mı?”

“Evet, en iyisi bu. Ama Mordecai—ya da Mirah’ın ona demek isteyeceğini sandığım adıyla Ezra—hakkında anlattıklarımı hakkıyla aktar; hayal güçlerini Habakkuk Mucklewrath’tan söz ederek besleme,” dedi Deronda gülümseyerek—Covenanter’larla ilgili benzetmeyi Bayan Meyrick’in kendisi yapmıştı.

“Bana güven, bana güven,” dedi küçük anne. “Onları sevinmeye ikna etmek için öyle uğraşacağım ki sonunda ben de ikna olacağım. Korktuğum zaman cesur davranmadığı için kızabileceğim birinin yanımda olmasını iyi bulurum; insanın kanı ısınıyor.”

Deronda, Mirah’ın kardeşi hakkında nasıl düşünülmesi gerektiğini daha az kaygılı olsaydı daha fazla tartışabilir ya da Bayan Meyrick’i daha iyi ikna edebilirdi. Ama hemen önünde, Cohen’leri incitmeden tamamlamak istediği daha önemli bir iş vardı ve zihni kaygıyla ona odaklanmıştı. Mordecai, unutulmaz bir yanıtıyla, onların duygularına karşı gösterilecek en küçük dikkatsizliğe bile ne kadar duyarlı olduğunu belli etmişti. O zamana kadar Mordecai’yle El ve Sancak’ta görüşüyordu. Şimdi ise iyice düşündükten sonra ona bir mektup yazarak, ertesi akşam onu evinde görmek için özel nedenleri olduğunu ve Cohen’ler bunu kendisinin izinsiz gelişi saymayacaklarsa çalışma odasında bir saat yanında oturmak istediğini bildirdi. Herhangi bir sakınca varsa Mordecai’nin onunla başka bir yerde buluşabileceğini de ekledi. Deronda böylece önceden küçük bir beklenti yaratmayı umuyordu.

Her zamanki sıcaklıkla karşılandı; kadınlarla çocuklar biraz daha özenli giyinmişti. Bütün büyüklerde, Cohen’in bile sessizliğin sınırlarını aşmasına izin vermediği hafif bir merak havası vardı. Konuğun Mordecai’yle görüşmeleri, kendi anlayışını kuşatan aydınlık alanın dışında kaldığını düşünmekten gizlice gurur duyduğu bir tür sırdı. Ama Deronda, “Mordecai evde ve beni bekliyor sanırım,” deyince, aile içindeki konuşmalardan payını almış olan Jacob dizine sokulup, “Mordecai’yle ne konuşacaksın?” diye sordu.

“Onun için çok önemli bir şey,” dedi Deronda, çocuğun kulağını çekerek, “ama sen anlayamazsın.”

“Şunu söyleyebilir misin?” dedi Jacob; ezberlediği İbranice dizelerden bir diziyi hemen, boğazdan ve burundan çıkan seslerin şaşırtıcı bir karışımıyla söyleyiverdi. Dinleyene başını sallıyor, aralarındaki konumları değiştirebilecek güçlü bir kanıt sunmuş olmanın havasını taşıyordu.

“Hayır, doğrusu,” dedi Deronda ciddi kalmaya çalışarak, “bunun gibi hiçbir şey söyleyemem.”

“Tahmin etmiştim,” dedi Jacob; küçücük kızıl bacaklarıyla zafer dansı yaparken pantolonunun derin ceplerinden türlü türlü şeyler çıkarıp yeniden içeri koydu, böylece sahip olduklarına dair ufak bir ipucu verdi. Ardından çalışma odasının kapısına koşup kapıyı ardına kadar açtı, sırtını kapıya dayadı ve “Mordecai, genç bey geldi,” dedi. Babasının sözünü taklit etmişti; İbranice ezberini bitirmek için bu sözün pek uygun olduğunu düşünüyordu.

Annesiyle büyükannesi onu susturup geri çağırdı. Deronda içeri girip kapıyı arkasından kapatınca yere bir halı serildiğini, bir sandalye konduğunu, ateşle ışıkların hazırlandığını gördü; bunlar Cohen’lerin saygı göstergesiydi. Mordecai onu karşılamak üzere ayağa kalkınca, yüzünde ağırbaşlı bir beklenti ifadesi gördü; mektubunda kayıp kız kardeşi hakkında bir açıklama yapılacağını yazmış olsaydı bu ifade son derece doğal olurdu. İkisi de konuşmadı. Deronda, her zamanki şefkatli tavrıyla şöminenin öteki tarafındaki boş sandalyeyi çekip Mordecai’nin yakınına oturduktan sonra Mordecai ateşli bir kesinlikle konuştu:

“Ruhumun özlemini çektiği şeyi bana söylemeye geldin.”

“Sana gerçekten çok önemli bir şey söyleyeceğim; umarım buna sevinirsin,” dedi Deronda. Mordecai’nin kendini bu gerçekten bambaşka bir şeye hazırlamış olabileceğini göz önünde tutuyordu.

“Her şey açığa çıktı; senin için açıklığa kavuştu,” dedi Mordecai, ellerini kenetleyip öne eğilerek daha da hevesle. “Annemin memesini emen kardeşim gibisin; miras senin; bizi ayıracak hiçbir kuşku yok.”

“Kendimle ilgili yeni bir şey öğrenmedim,” dedi Deronda. Hayal kırıklığı kaçınılmazdı; yanlış bir umut yüzünden duyguların daha uzun süre gerilmesine izin vermemek daha iyiydi.

Mordecai sandalyesine çöktü; o an gerçekten ne olacağını umursayacak durumda değildi. Bütün gün zihni tek bir beklentiye doğru gerilim içinde kalmıştı. Sonrasında içine bulantı veren bir çöküş geldi ve gözlerini kapattı.

Deronda bir süre bekledikten sonra usulca devam etti: “Yalnızca, senin kendi duygularında var olduğunu söylediğin bağın dışında, ben de bir süre önce seninle başka türlü gizli bir bağ kurmuştum.”

Gözler açılmadı, ama kapaklar titredi.

“İlgilendiğin birini tanımıştım.”

“Vefat eden annenle yakından akraba olan birini,” dedi Deronda, açıklamayı ağır ağır yapmak istiyordu. Ama Mordecai’nin irkildiğini fark edince ekledi: “Annenin de senin de herkesten çok sevdiğiniz birini.”

Mordecai aniden sıçrayıp Deronda’nın bileğini spazm geçirir gibi kavradı; içine büyük bir korku çökmüştü. Deronda bunu anladı. Şunları söylerken berrak sesinin titrediği duyuluyordu:

“Dua edilen şey gerçekleşti: Mirah kötülükten kurtuldu.”

Mordecai’nin kavrayışı biraz gevşedi, ama gözyaşı dökmeden hıçkırıyor, güçlükle soluk alıyordu.

Deronda devam etti: “Kız kardeşin, onurlandırdığın annene layık.”

Deronda bekledi. Mordecai sandalyesine yaslanıp yeniden gözlerini kapattı; birkaç dakika boyunca İbranice, neredeyse işitilmeyecek kadar kısık sesle içini döktü, sonra yüzünde mutluluğu andıran bir sessizlikle duruldu. Deronda, yukarı kalkmış yüzündeki ifadeyi izlerken onun sevdiği biriyle konuştuğunu düşünebilirdi: yüzüne yeni bir ışıltılı tatlılık yayılmış, güzel ölülerin yüzlerindekine benzer bir hâl almıştı. Deronda ilk kez Mirah’la aralarında bir aile benzerliği seçtiğini düşündü.

Mordecai dinlemeye hazır olduğunda gerisini anlattı. Ama Mirah’ın kaçışını açıklarken babasının davranışlarını olabildiğince belirsiz anlattı; Mirah’ın annesini bulabileceği yer olarak İngiltere’ye gelme özlemini öne çıkardı. Mirah’ın kendini boğmaya niyetlendiğini ve onu kurtarmadaki kendi rolünü de sakladı; yalnızca, Mirah’ın onun arkadaşlarının yanında bulduğu yuvayı, bu arkadaşlarının Mirah’a gösterdikleri ilgiyi ve onun için çabalarını kendisinin de paylaştığını anlattı. Sonunda üzerinde durduğu, Mirah’ın annesiyle kardeşine dair duyguları oldu; bunları anlatırken de her ayrıntıyı vermeye çalıştı.

“Onları ararken,” dedi Deronda gülümseyerek, “bu eve uğradım; Ezra Cohen adı o sırada dünyada benim için en ilgi çekici addı. Uzun süre korktuğumu itiraf etmeliyim. Şimdi, yaşlı Bayan Cohen’in kızı hakkında sana o soruyu sormamı belki bağışlarsın. Mirah’ın arkadaşlarının nasıl insanlar çıkacağını çok merak ediyordum. Ama Ezra’sının Mordecai adı altında gizlendiğini öğrenince onun layık bir ağabeyi olduğunu anlamıştım.”

“Mordecai gerçekten benim adım: Ezra Mordecai Cohen.”

“Bu aileyle senin ailen arasında bir akrabalık var mı?” diye sordu Deronda.

“Yalnızca İsrail’in akrabalığı. Ruhum, beni barındıran ve Yahudi yüreklerinde yaşayan sevgiden bana yardım eden bu insanlara bağlanıyor; bu sevgi, uzun süre ezilip dışarıdaki havadan saklı kalmış şeylerin güzel kokusu gibi. Onların bilgisizliğine katlanıp minnet borcuyla onlara bağlanmam iyi; böylece Yahudilerin milyonlarca insanının manevi yoksulluğunu aklımda tutar, sevgi dolu bilgeliğin yerine sabırsız bir bilgiyi koymam. ”

“Ama artık seni kendine çekecek daha yakın bir bağ varken onlarla yaşamayı sürdürmek zorunda hissetmiyorsun, değil mi?” diye sordu Deronda; aşması gereken bir engel çıkmasından kaygı duyuyordu. “Şu anda doğru olan, öyle değil mi, kız kardeşinle yaşaman; seni götüreceğim bir ev hazırladım, arkadaşlarının yakınında, o da oraya gelebilsin. Ne olur bu dileğimi kabul et. Mirah’ın senden ayrılmak zorunda kaldığı saatlerde seninle sık sık birlikte olmamı sağlayacak. Bencilce nedenim bu. Ama asıl neden, Mirah’ın sana göz kulak olmak isteyecek olması ve senin de bir kardeşin varlığıyla korunmayı kabul etmen gerektiği. Çevrende kitaplar olacak. Senden bir şeyler öğrenmek, seni nehirle ağaçları görmeye çıkarmak istiyorum. Giderek daha çok ihtiyaç duyacağın—hayır, senin için benim ihtiyaç duyduğum—dinlenme ve rahatlığa da kavuşacaksın. Artık birbirimizi bulduğumuza göre senden istediğim budur.”

Deronda, saygı duyulan bir ağabeye söyleyebileceği kadar içten ve şefkatli bir yalvarışla konuştu. Mordecai, onu dikkatle dinleyerek gözlerini Deronda’ya dikmişti; Deronda sözünü bitirdikten sonra bir süre sessiz kaldı. Sonra, neredeyse sitem eder gibi vurgulayarak dedi ki:

“Yahudi doğup doğmadığını kuşkulu görmemi mi istiyorsun? Daha başından beri birbirimize görünmez liflerle dokunmadık mı; ortak bir kökten gelen kıpırtıyla, aynı gövdeden çıkmış yapraklar gibi birlikte titremedik mi? Dışarıdan nasıl göründüğümü biliyorum; yoksullar kalabalığından biriyim—yaralıyım, ölüyorum. Ama ruhlarımız birbirini tanıyor. Uzun süre ayrı kalıp yeniden karşılaşanlar gibi sessizce birbirlerine baktılar; seslerini bulduklarında ise emin oldular, söyledikleri her şey karşılıklı anlayıştı. İsrail’in yaşamı damarlarında.”

Deronda kımıldamadan oturdu, ama yüzünün karıncalandığını hissetti. Ne inkâr edebilir ne de onaylayabilirdi. Mordecai’nin birazdan daha doğrudan bir yanıt vereceğini umarak bekledi. Bir süre düşünüp sustuktan sonra Mordecai kararlı bir sesle şöyle dedi:

“Benden istediğini yapacağım. Annemiz de—Ebedî Tanrı’nın kutsaması ruhlarımızda onunla olsun!—bunu isterdi. Sevgiyle hazırladığın şeyi kabul edeceğim; Mirah’ın evi benim de evim olacak.” Bir an durdu, sonra daha kederli bir sesle ekledi: “Ama bu anne babadan ve küçüklerden ayrılmak içimi acıtacak. Onlara sen söylemelisin; yüreğim dayanmaz.”

“Bunu onlara benim söylememi isteyeceğini anlamıştım. Hemen şimdi gidelim mi?” dedi Deronda; Mordecai’nin bu tereddütsüz kabulü onu çok rahatlatmıştı.

“Evet, ertelemeyelim. Yapılması gerek,” dedi Mordecai, acı veren bir görevi yerine getirecek adam tavrıyla ayağa kalkarak. Sonra aklına gelmiş gibi ekledi: “Ama kız kardeşimden gerekenden fazla söz etme.”

Salona girdiklerinde Mordecai, tetikte bekleyen Jacob’a, “Babanı çağır, Sarah’ya da dükkâna göz kulak olmasını söyle,” dedi. Yaşlı Bayan Cohen’e dönerek ekledi: “Arkadaşımın söyleyeceği bir şey var.” Bu beyefendiye arkadaşım demesi, Mordecai’nin tuhaflıklarından biri gibi görünüyordu; iki kadın da Deronda’dan en iyi yere oturmasını içten bir nezaketle rica ederek daha terbiyeli olduklarını göstermeye çalıştı.

Cohen kulağının arkasında kalemle içeri girdi, ellerini ovuşturup yüksek sesle memnuniyetini dile getirdi: “Eh, efendim! Ailece yine aramıza katılarak bizi onurlandırmanıza sevindim. Bence oldukça rahatız.”

Yüzüne parlak bir sevinç yayılarak etrafına baktı. Herkes şöminenin önünde oturunca manzara, içeri göz atmaya değerdi: Bir yanda köşede, kırmızı yorganının altında bebek vardı; genç anne onu kucağında sallıyordu. Adelaide Rebekah büyükannesinin dizine oturmuştu. Öte yanda Jacob babasının bacaklarının arasındaydı. Deronda ile Mordecai’nin birbirinden belirgin biçimde farklı iki silueti ortada duruyordu; Mordecai biraz geride, gölgede, çevresinde olup bitenlerden kolayca etkilenebilen heyecanını gizlemeye çalışıyordu. Işığın çoğu ateşten geliyor, gölgelerin içindeki zengin renkleri ortaya çıkarıyor; birbirine şefkatle bakan gözlerin kara mücevherlerini sanki konuşturuyordu.

Deronda söze başladı: “Az önce Mordecai’ye yaşamında büyük bir değişikliğe yol açacak bir olaydan söz ettim; umarım siz de bunun sevindirici olduğunu düşünürsünüz. Sizi en yakın dostları olarak görüyor ve onun adına size hemen benim söylememi istiyor.”

Cohen, gerçeği öğrenmek için bekleyerek sezgi gücünü boşa harcamamak gerektiğini düşünürcesine araya girdi: “Paralı akrabalar mı, efendim?”

“Hayır, tam olarak değil,” dedi Deronda gülümseyerek. “Ama çok değerli bir akrabası onunla yeniden bir araya gelmek istiyor: Her bakımdan rahatını düşünecek, iyi ve güzel bir genç kız kardeşi.”

“Evli mi, efendim?”

“Hayır, evli değil.”

“Ama geçimini sağlayacak mı?”

“Geçimini sağlayacak yetenekleri var. Mordecai için de bir ev hazırlandı.”

Büyükanne ağıt yakar gibi bir sesle konuşmadan önce bir iki an sessizlik oldu:

“Eh, eh! Demek bizden ayrılıyorsun, Mordecai.”

Anne, ağıta katılarak, “Buradaki gibi çocukların olmadığı bir yere,” dedi.

Büyükanne yine ağıt yaktı: “Ne Jacob olacak, ne Adelaide, ne de Eugenie!”

Cohen kararlı bir sesle, “Eh, eh, Jacob’ın öğrendikleri boşa gidecek. Okula gitmesi gerek. Jacob için zor günler başlayacak,” dedi.

Jacob kulaklarını ardına kadar açmıştı; babasının sözleri ona bir felaket haberi gibi geldi, bütün bu açıklamanın ağıt havasını korkunç bir biçimde tamamladı. Mordecai’nin gideceği düşüncesi yüzünde şaşkın ve inanamayan bir keder biriktirmişti: Bu değişikliğin kalıcı olabileceğini kavrayamıyordu. Ama “Jacob için zor günler” sözünü duyunca duygularını daha fazla içinde tutamadı ve yüksek sesle ağlamaya başladı. Adelaide Rebekah, ağabeyi ağladığında hep ağlardı; şimdi de şaşırtıcı bir hızla feryat etmeye koyuldu. Bunun üzerine uyanan bebek öfkeyle çığlıklar attı ve beşikten çıkarılması gerekti. Herkesi susturmak için epey uğraşmak gerekti. Ağlamalar yüreğini delen Mordecai, kollarını Jacob’a uzattı; Jacob da gözyaşları ve hıçkırıkları arasında etrafı kolaçan edercesine başını sağa sola çeviriyordu. “Aldırma, delikanlı; binicileri görmeye gideceksin,” demiş olan babası onu şimdi bıraktı. Jacob, Mordecai’ye gitti; Mordecai onu kucaklayıp hiçbir şey söylemeden yanağını küçük kara başına dayadı. Ama ailenin reisi olarak bu zayıflık için bir özür dilemesi gerektiğini ve durumun bir konuşmayı gerektirdiğini düşünen Cohen, sesini biraz yükseltip dirseklerini açarak her iki dizine birer elini koydu ve Deronda’ya seslendi:

“Şanslı olanı kıskanacak ya da payına düşen kadehin dolmasına içerleyecek insanlar değiliz, efendim. Ben kıskanç biri değilim; biri Mordecai’yi benimkine benzer bir dükkâna iki kapı aşağıya yerleştirmeyi teklif etse suratımı asmazdım. Kendini küçük gören, başkasına fırsat çıkınca korkanlardan değilim. Eğer ben bir işe yaramazsam, gelsin aklı başında biri söylesin; bugüne dek öyle bir şey duymadım. İş hayatında da tehlikeye düşecek bir mal değilim. Biri beni yuvarlayıp devirmeye kalkarsa, tırtıl gibi büzülür, rahat bırakılınca yeniden ayaklarımın üstüne kalkarım. Bizden iyi işlerimizin bir kısmını alıyor olsanız da—faiz getiren bir mülk gibi düşünün—buna gücümüz yeter; annemle karım Mordecai için sonuna kadar iyi niyetle dilekte bulunup elinden geleni yaptı. Bir Yahudi, ödül için çalışan hizmetçi gibi olmamalı; ama elde edebilirsem ödüle de karşı değilim. Okul masrafındaki artışa gelince, ne yoksulum ne de açgözlü; altı peni, hatta yarım kron için kendimi asmam. Ama işin doğrusu, kadınlarla çocuklar Mordecai’ye düşkün. Nasıl olduğunu kendi sezginizle bir ölçüde anlayabilirsiniz, efendim. Yahudi bir erkek, kadın yaratılmadığı için her gün Tanrı’ya şükretmek zorundadır; kadınsa Tanrı’nın onu kendi dileğine göre yarattığı için şükretmeli. Hepimiz onun nasıl yaratıldığını biliyoruz: Bizim halkımızın kadını çocuk doğuran, şefkatli yürekli bir varlıktır. Çocukları çoğunlukla gürbüzdür; sanırım Addy’ninkiler için de öyle diyeceksiniz. Kendisi duygusallığa kapılmaz ama yüreği şefkatlidir. O yüzden, efendim, burada bulunanların hemen sevince boğulmamasını mazur görün. Bu genç hanıma gelince—söylediklerinizden anladığım kadarıyla doğru hitap ‘genç hanım’”—Cohen bakışına ve sesine ayrıca vurgu kattı—“hesaplarımızı yapıp durumumuza bakınca, zamanla Mordecai hatırına hepimiz sevineceğiz.”

Deronda bu tuhaf biçimde birbirine karışmış konuşmaya bir yanıt bulamadan Mordecai seslendi:

“Dostlarım, dostlarım! Yiyecek, giyecek ve barınak için sizden iyisini bulamazdım. Lokmamı sevginizle tatlandırdınız. Gücümün azaldığı son aylarda bana kalacak bir sevinç diye düşündüğüm şey, delikanlıya ders vermeyi sürdürmekti. Oysa şimdi kendimi önceden kefene sarıp mezarını yatak edinmeye alışmış biri gibi hissediyorum; ta ki kulağında ilahi emir yankılanana dek: ‘Kalk, yola koyul; gece henüz çökmedi.’ Başkasının iyiliğini kabul etmek için sizin iyiliğinizden öyle kolayca vazgeçmezdim. Ama bildiğiniz gibi bize, bir görevi yerine getirmenin ödülünün başka bir görevi yerine getirme gücü olduğu öğretildi—Ben Azai böyle söylemişti. Kardeşlerinizden yoksul birine karşı görevinizi yerine getirmenizi ikimiz için de sevince dönüştürdünüz; ödülünüz de gelecekte benzer iyiliklerin sevincini yaşamadan duramayacak olmanız olacak. Jacob gelip beni ziyaret edemez mi?”

Mordecai bu soruyu Deronda’ya yöneltmişti. Deronda şöyle dedi:

“Elbette bunu ayarlayabiliriz. Brompton’a çok uzak değil.”

Olan biteni dinleme ihtiyacıyla yavaş yavaş sakinleşen Jacob, “ziyaret” sözünün büyükbabasına, bıçak satıcısına gittiğinde yenen keklerin ve tasasızlığın canlı cazibesini taşımasıyla geleceğin biraz aydınlandığını görmeye başladı. Mordecai’den uzaklaşıp şöminenin ortasında elleri pantolonunun ceplerindeyken çevreyi gözetleyeceği bir yere geçti.

Büyükanne, kabullenmiş bir iç çekişle, “Eh,” dedi, “Mordecai, umarım koşer et bulmana engel çıkmaz. Birlikte yaşayacağın kişilere güvenmek zorunda kalacaksın.”

“Her şey yolunda, merak etme anne,” dedi Cohen; konuğun durumundan emin olmadığı meselelerde sorgulamayı kesmek ister gibiydi. Sonra, eğlenmiş bir aydınlanma ifadesiyle Deronda’ya dönüp ekledi: “Demek efendim, Mordecai’yle ne konuşmanız gerektiğini öğrenmekten daha iyi bir şeymiş! O sırada kendi kendime merak etmiştim. Bir şeyler olduğunu anlamıştım.”

Gitmesinin daha iyi olacağını düşünen Deronda konuşurken ayağa kalktı: “Mordecai, onu arama nedenimi belki size açıklar.”

Yeniden gelmesi ve son taşınmanın ertesi günden sonraki gün yapılması kararlaştırıldı. Ama Deronda giderken Mordecai onunla sokağın sonuna kadar yürümek için izin istedi; paltosuna ve atkısına sarındı. Mart akşamıydı; Deronda onun fazla uzağa gitmesine niyetli değildi. Ama son bir saattir süren heyecanlı konuşmanın ardından, evin dışında onunla konuşmadan yan yana bulunma arzusunu anlıyordu. Deronda ayrılmayı teklif edene dek tek kelime etmediler. O sırada Mordecai şöyle dedi:

“Mirah, Cohen’lere iyilikleri için teşekkür etmek ister. Onların yanına gelip teşekkür etmesini sen de isterdin, değil mi?”

Mordecai hemen yanıt vermedi; sonunda şöyle dedi:

“Bilemiyorum. Sanmıyorum. Ailede bir keder var; kız kardeşimi görmek, yaralarının yeniden kanaması gibi gelebilir onlara. Mirah gibi geri getirilemeyecek bir kızları ve kız kardeşleri var. Ama yolları kim bilebilir? Hepimiz duaları ya geri çeviriyor ya da yerine getiriyoruz; insanlar umursamazca yaptıkları işlerde görünmez uzanmış kolların ve karşılıksız kalmış yakarışların arasında yürüyüp gidiyor. Kulaklarımda geçmiş ve gelecek kuşakların duaları var. Benim için yaşamım, gerçekleşmenin başlangıcından ibaret. Yine de ben yalnızca bir başka duayım—senin yerine getireceğin bir dua.”

Deronda elini sıktı, sonra ayrıldılar.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…