Bölümler 70Şu an: On Üçüncü Bölüm.
- 1 Birinci Kitap—şımartılmış Çocuk. — Birinci Bölüm.2.251 kelime
- 2 İkinci Bölüm.1.803 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm.4.601 kelime
- 4 Dördüncü Bölüm.1.186 kelime
- 5 Beşinci Bölüm.2.528 kelime
- 6 Altıncı Bölüm.3.611 kelime
- 7 Yedinci Bölüm.5.025 kelime
- 8 Sekizinci Bölüm.1.697 kelime
- 9 Dokuzuncu Bölüm.2.436 kelime
- 10 Onuncu Bölüm.2.513 kelime
- 11 İkinci Kitap—akarsuların Buluşması — On Birinci Bölüm.3.829 kelime
- 12 On İkinci Bölüm.1.340 kelime
- 13 On Üçüncü Bölüm.4.042 kelime · Okuduğun bölüm
- 14 Ondördüncü Bölüm.2.955 kelime
- 15 On Beşinci Bölüm.2.156 kelime
- 16 On Altıncı Bölüm.5.940 kelime
- 17 On Yedinci Bölüm.3.024 kelime
- 18 On Sekizinci Bölüm.1.667 kelime
- 19 Üçüncü Kitap—seçim Yapan Genç Kadınlar — On Dokuzuncu Bölüm974 kelime
- 20 Yirminci Bölüm5.369 kelime
- 21 Yirmi Birinci Bölüm.2.732 kelime
- 22 Yirmi İkinci Bölüm.3.566 kelime
- 23 Yirmi Üçüncü Bölüm.4.343 kelime
- 24 Yirmi Dördüncü Bölüm.3.049 kelime
- 25 Yirmi Beşinci Bölüm.2.662 kelime
- 26 Yirmi Altıncı Bölüm1.944 kelime
- 27 Yirmi Yedinci Bölüm.2.646 kelime
- 28 Dördüncü Kitap—gwendolen İstediğini Elde Ediyor. — Yirmi Sekizinci Bölüm.4.464 kelime
- 29 Yirmi Dokuzuncu Bölüm.3.354 kelime
- 30 Otuzuncu Bölüm.4.041 kelime
- 31 Otuz Birinci Bölüm.1.988 kelime
- 32 Otuz İkinci Bölüm.5.749 kelime
- 33 Otuz Üçüncü Bölüm.3.983 kelime
- 34 Otuz Dördüncü Bölüm.1.892 kelime
- 35 Beşinci Kitap—mordecaı. — Otuz Beşinci Bölüm.8.024 kelime
- 36 Otuz Altıncı Bölüm.6.525 kelime
- 37 Otuz Yedinci Bölüm.4.269 kelime
- 38 Otuz Sekizinci Bölüm.2.750 kelime
- 39 Otuz Dokuzuncu Bölüm.2.596 kelime
- 40 Kırkıncı Bölüm.4.336 kelime
- 41 Altıncı Kitap—açığa Çıkanlar — Kırk Birinci Bölüm.2.045 kelime
- 42 Kırk İkinci Bölüm.6.572 kelime
- 43 Kırk Üçüncü Bölüm.1.951 kelime
- 44 Kırk Dördüncü Bölüm.2.532 kelime
- 45 Kırk Beşinci Bölüm.2.706 kelime
- 46 Kırk Altıncı Bölüm.3.097 kelime
- 47 Kırk Yedinci Bölüm.1.443 kelime
- 48 Kırk Sekizinci Bölüm.7.797 kelime
- 49 Kırk Dokuzuncu Bölüm.581 kelime
- 50 Yedinci Kitap—anne ve Oğul — Ellinci Bölüm.1.870 kelime
- 51 Elli Birinci Bölüm.4.775 kelime
- 52 Elli İkinci Bölüm.5.321 kelime
- 53 Elli Üçüncü Bölüm.2.215 kelime
- 54 Elli Dördüncü Bölüm.4.093 kelime
- 55 Elli Beşinci Bölüm.1.056 kelime
- 56 Elli Altıncı Bölüm.3.045 kelime
- 57 Elli Yedinci Bölüm.1.086 kelime
- 58 Sekizinci Kitap—meyve ve Tohum. — Elli Sekizinci Bölüm.2.510 kelime
- 59 Elli Dokuzuncu Bölüm.1.655 kelime
- 60 Altmışıncı Bölüm.1.652 kelime
- 61 Altmış Birinci Bölüm.2.894 kelime
- 62 Altmış İkinci Bölüm.2.214 kelime
- 63 Altmış Üçüncü Bölüm.3.018 kelime
- 64 Altmış Dördüncü Bölüm.2.774 kelime
- 65 Altmış Beşinci Bölüm.2.081 kelime
- 66 Altmış Altıncı Bölüm.1.614 kelime
- 67 Altmış Yedinci Bölüm.1.973 kelime
- 68 Altmış Sekizinci Bölüm.1.664 kelime
- 69 Altmış Dokuzuncu Bölüm.4.029 kelime
- 70 Yetminci Bölüm.988 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
ON ÜÇÜNCÜ BÖLÜM.
“Filistya, benimle sevin!”
Miss Harleth’le evlenmeye karar veren Grandcourt, amaca uygun araçları bulma becerisi gösterdi. Sonraki iki hafta boyunca, bir düzenleme sayesinde olsun, başka bir yolla olsun, onu görmediği ya da ona gösterdiği belirgin ilgiyle aklında olduğunu belli etmediği gün neredeyse yoktu. Kuzeni Bayan Torrington artık evinin ev sahipliğini üstleniyordu; böylece Bayan Davilow ile Gwendolen, Diplow’da kalabalık bir davete çağrılabildi. Ev sahibinin çeyizsiz güzel kıza nasıl ayrıcalık tanıdığını, mirasçıya ise hiç ilgi göstermediğini gören pek çok kişi oradaydı. Dünya—yani Bay Gascoigne ile Pennicote’a gidip gelinebilecek mesafedeki sözü edilmeye değer bütün aileler—bu konuda kesin bir kanaate varmıştı. Papazın zihninde bu kanaat, yeğenine karşı görevini yapma ve evlilik anlaşmasının yeterli olmasını sağlama kararına dönüşmüştü. Gerçekten de Bayan Davilow’la onun şaşırdığı şey, bunca uygun fırsat çıkmışken teklifin hâlâ yapılmamış olmasıydı; Grandcourt da bu şaşkınlığı paylaşıyordu. Kararını Lush’a açıkladığında işin daha çabuk sonuçlanacağını sanmıştı. Kendi şaşkınlığına rağmen, sabahları tekrar tekrar Gwendolen’e o gün kendisini kabul etme fırsatı vereceğine söz veriyor, akşam olduğunda ise gerekli resmî konuşmanın hâlâ yapılmadığını görüyordu. Bu dikkat çekici durum, başka bir gün kararlılığını daha da artırıyordu. Gwendolen’in kendisini reddedebileceğini hiçbir zaman kabul etmemişti; ama—Tanrı hepimizin yardımcısı olsun!—kesin bildiğimiz şeylere göre davranmakta çoğu kez yetersiz kalırız. Tersi bir olasılığa duyduğumuz tepki öylesine güçlüdür ki kesin kanaatimizle aramıza hayaletimsi bir yanılsama gibi girer. Kör yılanın bizi ölümcül biçimde ısıramayacağından akıl yoluyla eminizdir; ama ısırması dayanılmaz olurdu ve yaratık da ısıracakmış gibi görünür—onu elimize almaktan kaçınırız.
Gwendolen’in binmesi için güzel bir atının getirilmesine izin istemişti. Bayan Davilow onlara arabayla eşlik edecek, Grandcourt da onlara rehberlik ederek Diplow’a öğle yemeğine gideceklerdi. Hasadın ortalarıydı; beş millik bir öğle gezintisini keyifli olmaktan çıkaracak kadar sıcak olmayan güzel bir gündü. Gelincikler tarlaların kenarlarında parlıyor, biçilmemiş ekinlerin başakları arasında toplumsal bir ruh gibi usulca dolaşan esinti bir bulutun gölgesini yumuşak gri tepelerin üzerinden geçiriyordu. Kimi yerde demetler ayakta duruyor, kimi yerde atlar geniş bir anızlıktan alınan son yükün altında kaslarını geriyordu; ama her yerde yeşil otlaklar tahıl tarlalarını daha geniş bir çerçeveye alıyor, sığırlar geniş dalların altında dinleniyordu. Yol, süt çiftliklerinin atalarımızın günlerindeki hâline benzediği, huzurla sürekliliğin uzakta demiryolu trenlerini uçuran hareketli değişimden ayrı bir yuva bulmuş gibi göründüğü bir kırsal bölgeden geçiyordu.
Ama huzur ve süreklilik ruhu, zavallı Bayan Davilow’un kaygılı önseziler alışkanlığını bastıracak kadar zihnine nüfuz etmedi. Gwendolen’le Grandcourt’un önünde dörtnala gitmesi, sonra araba yeniden yanlarına gelene kadar yavaşlayıp sohbet ederek yürümeleri hoş bir manzaraydı; ama bu görüntü, kızının geleceğine dair umutlarıyla korkuları arasındaki çatışmayı daha çok körüklüyordu. Bir âşığın konuşup bütün belirsizliklere son vermesi için karşı konulmaz bir fırsat vardı; Bayan Davilow’un tek yapabildiği, Gwendolen’in kararının olumlu olması için titreyerek umut etmekti. Rex’in aşkı ona itici geldiyse, Bay Grandcourt’un Rex’le taban tabana zıt olması elbette onun lehineydi. Üstelik Gwendolen’de yepyeni bir izlenim bıraktığı, alaycı yorumlarını gözle görülür biçimde kesmesinden, hatta onun özellikleri hakkında tamamen susmasından belliydi; Bayan Davilow bu sessizliği bozmaya cesaret edemiyordu. “Onunla mutlu olur mu?” sorusu annenin zihninde ister istemez beliriyordu. “Eh, belki başkasıyla olacağı kadar mutlu olur—ya da çoğu kadının olduğu kadar,” diye cevap verip kendini yatıştırmaya çalışıyordu. Çünkü Gwendolen’in, geleneksel olarak “mütevazı koşullar” dediğimiz şeyi kabullenmesini sağlayacak bir duygunun etkisine girebileceğini hayal edemiyordu.
Grandcourt’un düşünceleri de aynı yöndeydi: henüz konuşmamış olmaktan doğan belirsizlikten kurtulmak istiyordu. Bundan sonraki belirsizliğe gelince—eh, bunun akla yatkın hiçbir temeli yoktu; havada, arzularını rahatsız eden bir şeydi.
Gwendolen ata binmekten hoşlanıyordu ama keyfi, Rex’le o sabahki gibi genç kızlara özgü, düşünmeden dökülen sohbetlere ve kahkahalara dönüşmedi. Biraz konuştu, hatta güldü; ama sanki uzaktan gelen bir yankının hafifliğiyle. Onun için de havada tuhaf bir şey vardı—bunun Bay Grandcourt’un kendisine boyun eğdirmesi ya da ona sunmayı amaçladığı göz kamaştırıcı gelecek olmadığından emindi. Çünkü Gwendolen, o ağırbaşlı beyefendi de dâhil herkesin, dilediğini yapacağını anlamasını ve onları memnun etmesini beklememelerini istiyordu. Bu kocayı seçerse özgürlüğünden vazgeçmeyeceğini, sevdiği deyişle, “başka kadınlar gibi davranmayacağını” bilmesini sağlayacaktı.
Grandcourt’un bu sabahki konuşmaları her zamanki gibi kısaydı; konuşanı kendi çevresinde önemli biri sayıldığında bu tür sözler sohbetin bir unsuru olmayı hiç şaşmaz biçimde başarır. Çabucak kesilmeleri, söylenebilecek daha çok şeyi bastıran, ürkütücü bir yeteneğe işaret ediyor; ayrıca uzun uzadıya konuşma işini başkalarına bırakmak gibi övgüye değer bir yan taşıyordu.
Parkın içine girip dörtnaldan yürüyüşe geçerken, “Criterion’ın yürüyüşünü nasıl buluyorsun?” diye sordu.
“Binmesi harika. Annemi korkutmayacak olsa onunla bir engeli aşmak isterdim. Beş dakika önce geniş bir hendekten geçtik. Geriye dörtnala dönüp üzerinden atlamak isterim.”
“Buyur, yap. Birlikte aşabiliriz.”
“Hayır, teşekkürler. Annem çok ürkektir—beni görse hasta olabilir.”
“Gidip ona açıklarım. Criterion o engeli kesinlikle aşar.”
“Hayır—gerçekten—çok naziksiniz—ama onu fazlasıyla korkutur. Annem yanımda değilken her türlü engeli aşmaya cesaret ederim; ama yapar, ona anlatmam.”
“Arabanın geçmesini bekler, sonra yola çıkarız.”
“Hayır, hayır, lütfen artık aklınızdan bile geçirmeyin: öylesine söyledim,” dedi Gwendolen; kendi önerisini uygulamaya karşı içinde yeni bir itiraz belirmeye başlamıştı.
“Ama Bayan Davilow’un sana göz kulak olacağıma güveni var.”
“Evet ama kırık boynuma göz kulak olmak zorunda kalacağınızı düşünür.”
Grandcourt ona bakarak, “Her zaman sana göz kulak olma hakkına sahip olmak isterim,” demeden önce uzun süre sustu.
Gwendolen gözlerini ona çevirmedi. Ona, önce kızarması, sonra solması uzun sürmüş gibi geldi; ama Grandcourt’un zaman ölçüsüne göre yeterince çabuk, flüt gibi hafif bir sesle ve umursamazca başını oynatarak cevap verdi: “Ah, göz kulak olunmak isteyip istemediğimden emin değilim. Boynumu kırmayı göze alırsam, bunu yapma özgürlüğüm olsun isterim.”
Konuşurken atını durdurdu ve yaklaşan arabaya bakmak için eyerinde döndü. Bu hareketi yaparken gözleri Grandcourt’un üzerinden kayıp geçti ama cevabındaki umursamazlığı düzeltecek bir ifade taşımıyordu. Tam o anda bir şeyi riske attığını fark etti—boynunu değil, Grandcourt’un kur yapmasını kesin olarak durdurma olasılığını; bu olasılıktan da hoşnut değildi.
“Lanet olsun ona!” diye düşündü Grandcourt, o da atını durdururken. Uzun uzun düşünen biri değildi; bu patlayıcı söz, belagatli yorumcuların, kafasının karıştırıldığına dair öfkeli bir hissi ve bu kızın kendisini aptal yerine koymasına izin vermeme kararlılığını anlatan birkaç cümleye genişletebileceği karmaşık izlenimlerin yerini tutuyordu. Kız, önünde diz çöküp ona ölüp bittiğini ilan etmesini mi istiyordu? Ona verebileceği ayrıcalıklara o kapıdan girilmezdi. Yoksa evlenme teklifini mektupla yapmasını mı bekliyordu? Bu da aynı ölçüde yanılsamaydı. Kesin biçimde reddedilme konumuna düşürebilecek hiçbir yolla teklif etmeyecekti. Ama onun kendisini kabul etmesine gelince, belirgin ilgisini kabul ederek bunu zaten yapmıştı; bu ilgiyi kesintiye uğratan her şey onun aleyhine yorumlanacaktı. Demek yalnızca cilveleşiyordu?
Ancak araba yanlarına geldi ve eve varana kadar baş başa kalıp konuşmaları artık pek mümkün değildi. Evde de kalabalık bir topluluk vardı. Binici kıyafetleri içinde, şapkasını çıkarmış ve Bay Grandcourt’un seçtiği kişi olduğu söylenen Gwendolen doğal olarak herkesin dikkatini çekiyordu. İstenmeyen Bay Lush orada olmadığından, hayran bakışların verdiği bu coşku onun keyfini yükseltti; bir süreliğine, kendi davranışlarından pişmanlık duymasına yol açabilecek çelişkili dürtülerin huzursuz edici farkındalığını dağıttı. Grandcourt’un gücenip gücenmediğini anlamak mümkün değildi: tavırları değişmemişti. Gwendolen’in sezgileri, tavırlarının kendisine ipucu vermediğini anlayacak kadar ileriydi; ama değişmemiş olmaları, ondan daha az korkmasına yetmiyordu.
Diplow’a daha önce yalnızca akşam yemeğine gitmişti. Pencerelerden ve bahçeden görülen bazı manzaralar gösterilmeye değer olduğundan, öğle yemeğinden sonra, konukların bir kısmı ayrılıp güneş saat dörde doğru alçalırken Lady Flora Hollis kalan topluluğa kısa bir gezinti önerdi. Grandcourt’un Gwendolen’i yanındakilerden ayırıp kimsenin duyamayacağı şekilde konuşması için sık sık fırsat doğdu. Ama hayır! Başkalarıyla hiç konuşmadı; yine de söyledikleri, ilk karşılaşmalarındakinden daha hevesli ya da samimi değildi. Ona her zamankinden az bakmıyordu; Gwendolen’in meydan okuyan ruhunun bir kısmı geri gelince o da gözlerini kaçırmadan ona baktı, bakışlarında hiçbir ifade bulunmamasını önemsemiyor—hatta tercih ediyordu.
Ama sonunda bir düzen kurmuş gibiydi. Bahçede neredeyse bir tur attıktan sonra, Fetch’in Cowper’ın spanieli Beau gibi bir nilüferi kıyıya getirme hünerini seyretmek için bütün topluluk havuzun yanında durdu. Fetch’in ilk denemesi başarısız olunca Grandcourt yeniden denemesi için ısrar etti.
Topluluktan ayrı, Gwendolen’le yan yana duran Grandcourt, bilerek döndü. Amerikan çalıları dikilmiş, tepesine dolambaçlı bir patikayla çıkılan küçük tepeciğe gözlerini dikip kayıtsızca şöyle dedi:
“Burası sıkıcı. Şuraya çıkalım mı?”
“Ah, elbette—madem geziyoruz,” dedi Gwendolen. Bir yandan hoşuna gidiyor, bir yandan da korkuyordu.
Patika, koluna girmeyi teklif edemeyeceği kadar dardı; sessizce yukarı çıktılar. Tepedeki küçük düzlüğe vardıklarında Grandcourt şöyle dedi:
“Burada görülecek hiçbir şey yok; buraya tırmanmaya değmezmiş.”
Gwendolen nasıl olmuştu da gülmemişti? Bir heykel gibi sessizce duruyor, giysisinin eteklerini kaldırıyordu; yola ilk koyulduklarında şapkasıyla birlikte otomatik bir hareketle kaptığı kırbacın sapını daha sıkı kavramıştı.
“Nasıl yerlerden hoşlanırsın?” diye sordu Grandcourt.
“Her yerin kendine göre güzel bir yanı var. Genel olarak açık ve aydınlık yerleri tercih ettiğimi düşünüyorum. Kasvetli şeylerden hoşlanmam.”
“Offendene’daki eviniz fazla kasvetli...”
“Öyle sayılır.”
“Umarım orada uzun süre kalmazsınız.”
“Ah, kalırım sanırım. Annem kız kardeşinin yakınında olmayı seviyor.”
Kısa bir süre sessizlik oldu.
“Bayan Davilow orada yaşayabilir ama sizin hep orada yaşayacağınızı düşünmek gerekmez.”
“Bilmiyorum. Biz kadınlar macera aramaya çıkıp Kuzeybatı Geçidi’ni ya da Nil’in kaynağını bulamaz, Doğu’da kaplan avlayamayız. Nerede yetiştiysek ya da bahçıvanlar bizi nereye dikmeyi uygun gördüyse orada kalmalıyız. Çiçekler gibi yetiştiriliriz; olabildiğince güzel görünmemiz, sıkılınca da şikâyet etmememiz beklenir. Bitkiler hakkındaki düşüncem bu. Sık sık canları sıkılır; bazılarının zehirli olmasının nedeni de bu. Siz ne dersiniz?” Gwendolen, önündeki ormangülü çalısını kırbacıyla hafifçe döverek biraz sinirli bir hâlde konuşmayı sürdürmüştü.
“Kesinlikle katılıyorum. Çoğu şey sıkıcıdır,” dedi Grandcourt; zihni, amaçladığı yoldan çıkıp kolay bir akıntıya kapılmıştı. Ama kısa bir duraksamanın ardından, kesik kesik, incelikli ve ağır ağır uzatarak konuşmasını sürdürdü:
“Ama bir kadın evlenebilir.”
“Bazı kadınlar evlenebilir.”
“Siz kesinlikle evlenebilirsiniz, tabii inatla zalimlik etmiyorsanız.”
“Hem zalim hem inatçı olmadığımdan emin değilim.” Gwendolen birden başını çevirip Grandcourt’a dosdoğru baktı; konuşmaları boyunca gözlerinin üzerinde olduğunu hissetmişti. Ona bakmanın kendisi üzerindeki etkisini, onun üzerindeki etkisinden daha çok merak ediyordu.
Ondan yarım yarda ya da daha uzakta, kımıldamadan duruyordu. Birden, lotus yiyenlerin uyuşukluğuna benzer bir hâlin onda başladığı ve kendisini de etkisi altına aldığı düşüncesi aklından geçti. Sonra şöyle dedi:
“Başkalarını kendiniz hakkında bıraktığınız kadar kararsız mısınız?”
“Kendimden hiç emin değilim; başkalarının ne kadar kararsız olduğunu bilmiyorum.”
“Umursamadığınızı anlamalarını mı istiyorsunuz?” dedi Grandcourt; sesine yeni bir sertlik karışmıştı.
“Öyle demedim,” diye karşılık verdi Gwendolen; tereddütle gözlerini kaçırıp ormangülü çalısını kırbacıyla yeniden dövdü. At üstünde hafif tırısa kalkabilmeyi diledi. Tümseğin yamacından koşarak inmesi mümkün değildi.
“Demek umursuyorsunuz,” dedi Grandcourt; sesini hızlandırmadan, ama daha yumuşak bir ağırdan alışla.
“Ah, kırbacım!” diye küçük bir çığlık attı Gwendolen. Kırbacı elinden bırakmıştı—hafif bir heyecan içinde bundan daha doğal ne olabilirdi?—ama altın saplı bir kırbacın kendi hâline bırakılıp tümüyle başıboş kalması daha az doğal görünüyordu; kırbaç, yakındaki çalılıkların üzerinden epeyce bir güçle savrulup tümseğin yarısındaki bir açelyanın dallarına takılmıştı. Şimdi güzelce gülümseyerek aşağı koşabilirdi; Grandcourt da onu izlemek zorunda kalacaktı. Ama kırbacı kurtarmakta ondan önce davrandı ve düzlüğe doğru yoluna devam etti. Orada durup Grandcourt’a, bakışlarında insanı çileden çıkaran bir ışık ve yanaklarında koyulaşmış bir kızarıklıkla baktı; sanki bir zafer kazanmış gibiydi. Gwendolen ve Grandcourt topluluğun yanına katıldığında, Bayan Davilow da bu belirtileri hâlâ fark edebiliyordu.
“Hepsi cilve,” diye düşündü Grandcourt. “Bir dahaki işaret edişimde aşağı inecek.”
Balonun verildiği akşam tasarlanan plana göre, ertesi gün Cardell Chase’te piknikli bir okçuluk buluşması yapılacaktı. Grandcourt’a, o son işaretini tam da o gün yapması olası görünüyordu.
Gwendolen’in zihninde bile bu sonuç, sırayla belirip duran iki olasılıktan biriydi; kendini, sanki bir sınır çizgisinin iki yanıymış gibi iki karardan birine doğru sürüklenirken buluyordu ve hangi yana düşeceğini bilmiyordu. Mutlak biçimde öngörülemeyen olası bir benliğe boyun eğmesi onda şaşkınlık ve korku uyandırıyordu. Hayatın en sevdiği düsturu—canı ne isterse onu yapmak—artık işe yaramıyor gibiydi; herhangi bir anda ne yapmak isteyeceğini kestiremiyordu. Grandcourt’la evlenme ihtimali, ona gerçekten de evliliğin önceden hayal ettiğinden daha çekici görünüyordu. Artık yakınına gelmiş ve seçimine bırakılmış olan mevki, lüks ve canının istediğini yapabilme gücü, daha önce yalnızca hayal edip özlemini çektiği şeylerin güçlü kokusu gibi benliğini sarıyordu. Peki ya Grandcourt’un kendisi? Bir sevgili ve koca açısından, talihinde bundan daha az kusur bulunması mümkün değil gibiydi. Gwendolen, atları şahlanıp duran arabaya çıkıp dizginleri kendisi tutmak; yanında kollarını kavuşturup gülünç görünmeden ona destek olacak bir eş bulunmasını istiyordu. Bütün keskin kavrayışına ve annesinin tehlikeli ölçüde öğretici bulduğu onca okumaya rağmen, Grandcourt’u değerlendirirken yargısının biraz şaştığını biliyordu. Hayranlık uyandıracak kadar sessizdi ve saçmalıklardan uzaktı; bir kadının en iyi görüntüsüne yakışacak bir koca olurdu. Ama başka nasıl biriydi? Her yere gitmiş, her şeyi görmüştü. Bu arzu edilir bir şeydi; özellikle de Gwendolen Harleth’i her şeyden üstün tutmasının bir önsözü olarak son derece hoştu. Pek bir şeyden zevk alıyor gibi görünmüyordu. Buna gerek de yoktu: özel beğenileri ya da arzuları ne kadar azsa, karısının kendi arzularının peşinden gitmekte o kadar özgür olması beklenirdi. Gwendolen, evlendikten sonra onu büyük olasılıkla tümüyle idare edebileceğini düşünüyordu.
Peki, neden şimdi onu alışılmadık ölçüde tutuk hâle getiriyordu? Neden onunla konuşurken, tanıdığı başka bütün taliplerinden daha az cesur ve şakacı davranıyordu? Duygularını belli etmeyen tavrından hoşlanıyordu; bu tavır birden fazla anlamda büyüleyiciydi, ama onu biraz uyuşturuyordu da. Grandcourt sonuçta ürkütücüydü: daha önce hiç görmediği türden yakışıklı bir kertenkele, üstelik canlı canlı sıçrayanlardan değil. Ama Gwendolen kertenkeleler hakkında pek az şey biliyordu; bilgisizlik, olasılıklara geniş bir alan bırakır. Bu görkemli örnek herhâlde uysaldı, özel odada beslenmeye uygundu. Aksini bilmiyorsanız bir kertenkele ne olamaz ki? Grandcourt’la tanışıklığı öyleydi ki onda birden ortaya çıkacak hiçbir yetenek Gwendolen’i şaşırtmazdı. Dramatik hiçbir şey çağrıştırmadığından, otuz altı yıllık hayatını nasıl geçirdiğini ayrıntılarıyla düşünmek de aklına pek gelmiyordu. Genel olarak onu hep soğuk ve ağırbaşlı hayal ediyor, kendini hiçbir zaman bağlayıcı bir duruma sokacak biri olduğunu düşünmüyordu. Kaplan avlamıştı; peki hiç âşık olmuş ya da birine kur yapmış mıydı? Gwendolen’in hayalinde her iki deneyim de, görünüşe bakılırsa kaderinde başlıca bir dönüm noktası yaratmak üzere Diplow’a gelmiş olan Bay Grandcourt’tan bir o kadar uzaktı. Belki de onu, kızlığından daha özgür bir hayat olarak tasarladığı evlilik durumuna sokacaktı. Genel olarak bakınca onunla evlenmek istiyordu; kendi amacına uygundu. Baskın ve bilinçli niyeti onu kabul etmekti.
Ama bilinçli niyetini yerine getirecek miydi? Kendisinden korkmaya, canının istediğini yapmanın öyle kolay olmadığını anlamaya başlamıştı. Onun kur yapma girişimlerinden kaçınarak bağımsızlığını çoktan gereğinden fazla ileri götürmüştü; bir sonraki karşılaşmada ne yapabileceğini kaygıyla düşünüyordu.
Eve dönüş yolculuklarında âdeti olduğu üzere atlara sırtını dönmüş oturuyordu; annesinin gözleri bütünüyle üzerindeydi. Gözlerindeki telaşlı ve değişken ifadeyi, alışılmadık dalgınlığını ve tümüyle suskunluğunu, Gwendolen ile Grandcourt arasında eşi benzeri görülmemiş bir şey yaşandığının apaçık işaretleri saydı. Bayan Davilow’un huzursuzluğu onu bu konuda konuşma riskini göze almaya itti. Gascoigne’ler Offendene’de yemeğe gelecekti; o sabah olanlarda papaza danışmayı gerektirecek bir neden bulunabilirdi. Papazın da kendisi kadar Gwendolen’i etkileyebileceğini ummuyordu; ama kaygılı zihninin yükünü hafifletmeye ihtiyacı vardı.
“Bir şey oldu, canım?” diye şefkatle sordu.
Gwendolen dönüp baktı; sanki bedensel varlığının bilincine yeni varmış gibi eldivenlerini, ardından da şapkasını çıkardı ki hafif esinti başına vursun. Yolun tenha bir bölümündeydiler; iki yanındaki ağaçların uzun öğleden sonra gölgeleri yola düşüyor, ortalıkta onları gören kimse bulunmuyordu. Gözleri annesininkilerle buluşmayı sürdürdü, ama konuşmadı.
“Bay Grandcourt bir şey mi söyledi? Anlat bana, canım.” Son sözleri yalvarırcasına söylemişti.
“Sana ne anlatayım, anneciğim?” diye ters bir karşılık verdi.
“Seni bir şeyin heyecanlandırdığına eminim. Bana içini açmalısın, Gwen. Beni kuşku ve kaygı içinde bırakmamalısın.” Bayan Davilow’un gözleri yaşlarla doldu.
“Anneciğim, lütfen üzülme,” dedi Gwendolen, huysuz bir itirazla. “Bu beni daha da üzüyor. Ben de kararsızım.”
“Bay Grandcourt’un niyetleri konusunda mı?” diye sordu Bayan Davilow; kaygısı ona cesaret vermişti.
“Hayır, hiç değil,” dedi Gwendolen, biraz kestirip atarak; şapkasını yeniden takarken başını şirin bir edayla hafifçe salladı.
“Öyleyse onu kabul edip etmeyeceğin konusunda mı?”
“Aynen.”
“Ona kararsız bir yanıt mı verdin?”
“Hiç yanıt vermedim.”
“Yanlış anlamana imkân bırakmayacak kadar açık konuştu mu?”
“Konuşmasına ne kadar izin verdiysem o kadar.”
“Israr edeceğini düşünüyor musun?” Bayan Davilow bunu biraz kaygıyla sordu. Yanıt alamayınca bir soru daha yöneltti: “Onu cesaretinden düşürdüğünü düşünmüyorsun, değil mi?”
“Sanmıyorum.”
“Onu sevdiğini sanmıştım, canım,” dedi Bayan Davilow, çekinerek.
“Hoşlanıyorum anneciğim, hoşlanmak sayılırsa. Ondan hoşlanmamak için çoğu erkeğe kıyasla daha az neden var. Sessiz ve zarif.” Gwendolen bunu dudaklarını büzerek, ciddi bir tavırla söylemişti. Ama birden muzipliği geri geldi; yüzü gülümsemeyle aydınlandı ve ekledi: “Doğrusu bir kocayı katlanılır kılacak bütün özelliklere sahip: mazgallı duvar, veranda, ahır falan; sırıtma huyu yok, gözünde de cam yok.”
“Bir anlığına ciddi ol benimle, canım. Onu kabul etmeyi düşündüğünü mü anlamalıyım?”
“Ah, lütfen anneciğim, beni kendi hâlime bırak,” dedi Gwendolen; sesindeki huysuz sıkıntı belliydi.
Bayan Davilow başka bir şey söylemedi.
Eve vardıklarında Gwendolen akşam yemeğine inmeyeceğini söyledi. Yorgundu; biraz dinlendikten sonra akşam aşağı inecekti. Amcasının olup biteni öğrenecek olması onu kaygılandırmıyordu. Ne derse desin Grandcourt’u kabul etmesi yönünde konuşacağına inanıyordu; kendisi de yapabilirse onu kabul etmek istiyordu. O anda, kendi kaprisinin ağırlıklarla bastırılmasını seve seve isterdi.
Bay Gascoigne olanları öğrendi; Gwendolen’in yanıtları kelimesi kelimesine tekrarlanmamış, yumuşatılmış ve genelleştirilmişti. Annesi, keskin kavrayışlı papazın sorularının izin verdiği ölçüde, Gwendolen’in kendi kararından emin olmadığı ama genel olarak kabul etmeye eğilimli olduğu izlenimini aktardı. Bunun üzerine amca araya girmesi gerektiğini düşündü; böylesine önemli bir dönemeçte yeğenine yol göstermemenin görevini yapmak anlamına geleceğini sanmıyordu. Bayan Davilow, belki de hiçbir şey söylememenin daha güvenli olacağı yönünde tereddütlü bir görüş belirtmeye cesaret etti. Gwendolen çok hassastı—“inatçı” demek istemiyordu. Ama papazın zihni kararlıydı; ilk yargılarına sıkı sıkıya sarılır, hızla harekete geçerdi. Bu yüzden, kendini uydurduğu zemine göre ayarladıktan sonra karşıt yargılar onun gözünde katı toprağın üzerinden gelip geçen gölgelerden ibaretti.
Grandcourt’la bu evlilik ona bir tür kamu meselesi gibi görünüyordu; belki de aile düzenini güçlendirmenin yollarından biriydi. Babası—kimse bunu tahmin etmez, kimseye de söylenmezdi—taşrada tahıl tüccarlığına kadar yükselmiş olan papaza göre, aristokrat bir mirasçının soylu unvanı devralması, sahibini sıradan ahlaki yargı ölçütlerinin dışına çıkarması bakımından kraliyet mirasına benziyordu. Neredeyse kesin baronet, muhtemel lord Grandcourt, kamuya mal olmuş kişiler arasında sayılmalıydı; onunla evlilik ulusal ve kiliseye ilişkin geniş gerekçelerle kabul edilmeliydi. Doğrusu, böyle kamuya mal olmuş kişiler, eski bir topluluğun sahip olmakla gurur ve güven duyabileceği devler gibiydi; ama özel hayattan bakıldığında, doğuştan gelen bu üstünlükler çoğu zaman rahatsız edici, hatta mide bulandırıcı olabilirdi. Yine de Bay Gascoigne, geleceğin damadı hakkında iyi düşünmeye yatkındı. Dedikodu, onu yayanların kirli tütün pipolarından çıkan bir tür dumandır; dedikoducunun kötü zevkinden başka bir şeyi kanıtlamaz. Grandcourt genç yaşta ve parlak gelecek vadeden erkeklerde yaygın olandan daha derin ya da talihsiz çılgınlık deneyimlerine gerçekten girişmişse bile, artık bunları geride bırakacak yaştaydı. İnsan kendini mahvetmemişse her hesabı uygun biçimde kapatabilir; yapılan harcama da gelecekteki yanlışlara karşı bir sigorta sayılabilir. Pratik bilgelik böyle düşünüyordu; daha yüksek bir bakış açısından ise pişmanlığın ahlaki ve dinî değeri her şeyden üstündü. Düzenli bir zihne sahip kadının Grandcourt’la mutlu olacağına inanmak için her türlü neden vardı.
Çay içmek için aşağı inen Gwendolen’a, amcasının onu yemek odasında görmek istediği söylendiğinde şaşırmadı. Gwendolen içeri girince amcası gazeteyi bir kenara bıraktı ve onu her zamanki sevecenliğiyle karşıladı. Karısı, Gwendolen’a her zaman özel ilgi gösterdiğini söylemişti; amcasının gözündeki önemi son zamanlarda daha da artmıştı. “Canım,” dedi, elini tutarken ona bir sandalye çekip babacan bir tavırla, “iyiliğin açısından her şeyden daha önemli bir konuda seninle konuşmak istiyorum. Ne demek istediğimi tahmin edersin. Ama sana son derece açık konuşacağım: böyle meselelerde kendimi baban gibi davranmakla yükümlü sayıyorum. Umarım buna itirazın yoktur?”
“Ah, hiç yok, amca. Bana her zaman çok iyi davrandın,” dedi Gwendolen içtenlikle. O akşam, mümkün olsa kendisini zorlayan benliğine karşı biraz güç bulmak istiyordu; direngen huyu şimdilik susmuştu. Papazın konuşma tarzı her zaman bir emir sözünün otoritesini taşıyordu: karşısındakilerin tereddüt etmeyeceğini, herkesin akla uygun biçimde itaat edeceğini peşinen kabul eder gibiydi.
“Senin için son derece elverişli bir evlilik olanağının bu kadar erken ortaya çıkması elbette beni memnun ediyor. Bay Grandcourt’la aranızda tam olarak neler geçtiğini bilmiyorum; ama seni bu denli ayrıcalıklı tutuşundan, seni karısı yapmak istediğine kuşku yoktur sanırım.”
Gwendolen hemen yanıt vermedi; amcası daha vurgulu bir sesle sordu:
“Bundan senin kuşkun var mı, canım?”
“Sanırım aklından geçen bu. Ama yarın fikrini değiştirmiş olabilir,” dedi Gwendolen.
“Neden yarın? Sana yaklaşıp kur yaptı da sen onu cesaretinden mi düşürdün?”
“Sanırım niyeti buydu—yaklaşmaya başladı ama ben onu cesaretlendirmedim. Konuyu değiştirdim.”
“Nedenlerini anlatacak kadar bana güvenir misin?”
“Herhangi bir nedenim olduğundan emin değilim, amca.” Gwendolen biraz yapmacık bir kahkaha attı.
“Düşünüp taşınabilecek yaştasın, Gwendolen. Bunun önemsiz bir mesele olmadığını biliyorsun; bir daha karşına çıkmayabilecek koşullar altında hayatını kurmanı ilgilendiriyor. Burada hem kendine hem ailene karşı bir görevin var. Bay Grandcourt’u kabul etmekte tereddüt etmene neden olacak bir gerekçen olup olmadığını anlamak istiyorum.”
“Sanırım ortada bir neden yokken tereddüt ediyorum.” Gwendolen bunu dudaklarını biraz büzerek söyledi; amcasının içinde kuşku uyandı.
“Kişisel olarak ondan hoşlanmıyor musun?”
“Hayır.”
“Onun hakkında seni rahatsız eden bir şey duydun mu?” Papaz, Gwendolen’ın kendi duyduğu dedikoduları duymuş olmasını imkânsız sayıyordu; yine de her şeyi onun gözünde doğru ışığa oturtmaya çalışmalıydı.
“Onun hakkında, büyük bir kısmet olduğundan başka hiçbir şey duymadım,” dedi Gwendolen biraz küstahça; “bu da beni pek memnun ediyor.”
“Öyleyse sevgili Gwendolen, sana şunu söylemekten başka diyeceğim yok: Talihin kendi ellerinde. Senin koşullarındaki bir genç kızın başına pek az rastlanan türden bir talih; öyle ki mesele neredeyse kişisel duyguların alanından çıkıyor ve onu kabul etmeyi bir görev hâline getiriyor. Takdir-iilahi sana güç ve mevki sunuyorsa—özellikle de bunlara senin için itici hiçbir koşul eşlik etmiyorsa—kaprise yer vermeden sorumlulukla hareket etmelisin. Bir erkek, kendisine duyulan bağlılığın oyuncağa çevrilmesini istemez. Böyle şeyler kişiden kişiye değişse de, ilk anda senden soğumayabilir. Ama bu oyalama fazla ileri götürülebilir. Sana şunu da söylemeliyim: Bay Grandcourt’u, sen onu reddetmediğin hâlde—üstelik sonunda reddetmeye de niyetli değilken—senden soğutursan durumun aşağılayıcı ve acı verici olur. Ben olsam seni, kendi cilve ve budalalığından başka hiçbir şeyin kurbanı olarak görür, seni ağır biçimde kınardım.”
Gwendolen bu öğüt verici konuşmayı dinlerken beti benzi attı. Sözlerin uyandırdığı düşünceler duyumlar kadar güçlüydü. Direngen cesareti burada işine yaramazdı; amcası onu kendi kararına karşı zorlamıyor, zaten hissettiği korkuları önüne seriyor, içindeki tehlikelerin daha çok farkına varmasına yol açıyordu. Sustukça papaz, sözlerinin onda güçlü bir etki bıraktığını anladı.
“Bunları senin iyiliğin için söylüyorum, canım.” Sesi yumuşamıştı.
“Bunun farkındayım, amca,” dedi Gwendolen; ayağa kalktı ve acı veren edilgenlikten sıyrılmak ister gibi başını geriye atıp silkeledi. “Budala değilim. Bir gün evlenmem gerektiğini biliyorum—iş işten geçmeden. Bay Grandcourt’la evlenmekten daha iyisini nasıl yapabilirim, bilmiyorum. Mümkünse onu kabul edeceğim.” Amcasına böyle kararlı konuşmanın kendisini güçlendirdiğini hissetti.
Ama papaz, kendi düşüncesinin böylesine yalın bir hâlde bu genç dudaklardan dökülmesiyle biraz irkildi. Yeğeninin, öğüdünü genç bir kıza yakışan duygularla yoğrulmuş biçimde kabul etmesini istiyordu; bir din adamının öğüdünde varsayılan, her zaman açıkça dile getirmeyi uygun bulmasa da o tür duygularla. Yeğeninin parkları, arabaları, bir unvanı—kısacası bu dünyayı hoş bir yurda çevirecek her şeye sahip olmasını istiyordu. Ama alaycı olmasını değil; tersine, dine bağlı ve görevine düşkün olmasını, aile sevgisini yüreğinde taşımasını istiyordu.
“Sevgili Gwendolen,” dedi o da ayağa kalkarak, iyiliksever bir ciddiyetle, “evliliğin sana yeni bir görev ve sevgi kaynağı olacağına inanıyorum. Evlilik, kadının tek gerçek ve tatmin edici yaşam alanıdır. Bay Grandcourt’la evliliğiniz karara bağlanırsa, hem mevki hem servet bakımından muhtemelen giderek artan bir güce sahip olacaksın; bu gücü başkalarının yararına kullanabilirsin. Bunlar romantizmin ötesinde düşünceler! Doğuştan gelen yeteneklerin seni, ailen ve çocukluğundaki beklentiler göz önüne alındığında olağan koşullarda hayal bile edilemeyecek bir mevkiye uygun kılıyor. Umarım bu mevkiyi yalnızca kişisel yeteneklerinle değil, iyi ve tutarlı bir hayat sürerek de onurlandırırsın.”
“Umarım annem daha mutlu olur,” dedi Gwendolen, daha neşeli bir sesle. Ellerini geriye götürüp ensesine dokundu ve kapıya yöneldi. Daha yüksek düşünceleri bir yana bırakmak istiyordu.
Bay Gascoigne, yeğeniyle tatmin edici bir anlayış birliğine vardığını ve onu Grandcourt’la nişanlanmaya yönelterek hayattaki mutlu düzenini ilerlettiğini düşündü. O sırada, bu sonucun gerçekleşmesini sağlamak için harekete geçmiş başka biri daha vardı; o da tam o gün, kendi anlayışına göre elverişli bir karara ulaşmak için bir şeyler yaptığına inanıyordu—ve bu karar, papazınkine tersti.
Bay Lush’ın Gwendolen’in ziyareti sırasında Diplow’da bulunmamasının nedeni, kendisinin o burnu havada genç hanımla karşılaşmaktan ya da onun açıkça belli ettiği hoşnutsuzluk karşısında mahcup olmaktan korkması değildi; önemli sonuçlar beklediği bir randevusu vardı. Gerçekten de Wanchester istasyonuna, bir hizmetçi ve iki çocukla birlikte gelen bir hanımı karşılamaya gitmişti. Onları bir faytona bindirdi, ardından kendisi de kasabadaki Altın Anahtarlar Oteli’ne gitti. Etkileyici bir kadındı; yoldan geçen pek çok kişi dönüp ona bir daha bakardı. İnce ve yeterince uzun boyluydu; yüzü biraz çökük olduğundan heykelsi güzelliği daha da belirginleşiyordu. Kıvırcık saçları kapkara, büyük ve kaygılı gözleri de bizim siyah dediğimiz renkteydi. Giysileri sade ve kusursuzdu. Yaşı, fiziksel görünüşüne bakılırsa yıllarının düşündüreceğinden ilerideydi; ama otuz yediden çok az küçük olmalıydı. Huzursuz görünüşlü bir kadındı: bakışları, insanların ve nesnelerin ona karşı çıkacağını varsayıyor gibiydi; yine de bunlarla kararlılıkla yüzleşmeye hazırdı. Çocuklar güzeldi: altı yaşlarında ya da biraz daha büyük, koyu saçlı bir kızla, beş yaşında, daha açık renk saçlı bir oğlan. Lush, çocukları da getirmiş olmasına düşüncesizce şaşırdığını belirtince kadın keskin bir tonla şöyle dedi:
“Burada tek başıma dolaşmaya geleceğimi mi sandınız? İstesem dördünü birden getirmeme ne engel olur?”
“Elbette, elbette,” dedi Lush, her zamanki akıcı kayıtsızlığıyla.
Onunla bir saat kadar görüşüp konuştu; sonra umudunun dayandığı küçük planı uygulama konusunda hem umutlu hem de telaşlı bir zihin hâliyle Diplow’a döndü. Grandcourt’un Gwendolen Harleth’le evliliğinin ikisine de pek hayır getirmeyeceğine, kendisi içinse açıkça tatsızlıklar doğuracağına inanıyordu. Ama artık kendi kendine, “Bu evlilik asla olmayacak,” diyecek; hatta üzerine bahse girecek kadar kendinden emindi.
Bölüm etkileşimi
