Bölümler 70Şu an: İkinci Kitap—akarsuların Buluşması — On Birinci Bölüm.
- 1 Birinci Kitap—şımartılmış Çocuk. — Birinci Bölüm.2.251 kelime
- 2 İkinci Bölüm.1.803 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm.4.601 kelime
- 4 Dördüncü Bölüm.1.186 kelime
- 5 Beşinci Bölüm.2.528 kelime
- 6 Altıncı Bölüm.3.611 kelime
- 7 Yedinci Bölüm.5.025 kelime
- 8 Sekizinci Bölüm.1.697 kelime
- 9 Dokuzuncu Bölüm.2.436 kelime
- 10 Onuncu Bölüm.2.513 kelime
- 11 İkinci Kitap—akarsuların Buluşması — On Birinci Bölüm.3.829 kelime · Okuduğun bölüm
- 12 On İkinci Bölüm.1.340 kelime
- 13 On Üçüncü Bölüm.4.042 kelime
- 14 Ondördüncü Bölüm.2.955 kelime
- 15 On Beşinci Bölüm.2.156 kelime
- 16 On Altıncı Bölüm.5.940 kelime
- 17 On Yedinci Bölüm.3.024 kelime
- 18 On Sekizinci Bölüm.1.667 kelime
- 19 Üçüncü Kitap—seçim Yapan Genç Kadınlar — On Dokuzuncu Bölüm974 kelime
- 20 Yirminci Bölüm5.369 kelime
- 21 Yirmi Birinci Bölüm.2.732 kelime
- 22 Yirmi İkinci Bölüm.3.566 kelime
- 23 Yirmi Üçüncü Bölüm.4.343 kelime
- 24 Yirmi Dördüncü Bölüm.3.049 kelime
- 25 Yirmi Beşinci Bölüm.2.662 kelime
- 26 Yirmi Altıncı Bölüm1.944 kelime
- 27 Yirmi Yedinci Bölüm.2.646 kelime
- 28 Dördüncü Kitap—gwendolen İstediğini Elde Ediyor. — Yirmi Sekizinci Bölüm.4.464 kelime
- 29 Yirmi Dokuzuncu Bölüm.3.354 kelime
- 30 Otuzuncu Bölüm.4.041 kelime
- 31 Otuz Birinci Bölüm.1.988 kelime
- 32 Otuz İkinci Bölüm.5.749 kelime
- 33 Otuz Üçüncü Bölüm.3.983 kelime
- 34 Otuz Dördüncü Bölüm.1.892 kelime
- 35 Beşinci Kitap—mordecaı. — Otuz Beşinci Bölüm.8.024 kelime
- 36 Otuz Altıncı Bölüm.6.525 kelime
- 37 Otuz Yedinci Bölüm.4.269 kelime
- 38 Otuz Sekizinci Bölüm.2.750 kelime
- 39 Otuz Dokuzuncu Bölüm.2.596 kelime
- 40 Kırkıncı Bölüm.4.336 kelime
- 41 Altıncı Kitap—açığa Çıkanlar — Kırk Birinci Bölüm.2.045 kelime
- 42 Kırk İkinci Bölüm.6.572 kelime
- 43 Kırk Üçüncü Bölüm.1.951 kelime
- 44 Kırk Dördüncü Bölüm.2.532 kelime
- 45 Kırk Beşinci Bölüm.2.706 kelime
- 46 Kırk Altıncı Bölüm.3.097 kelime
- 47 Kırk Yedinci Bölüm.1.443 kelime
- 48 Kırk Sekizinci Bölüm.7.797 kelime
- 49 Kırk Dokuzuncu Bölüm.581 kelime
- 50 Yedinci Kitap—anne ve Oğul — Ellinci Bölüm.1.870 kelime
- 51 Elli Birinci Bölüm.4.775 kelime
- 52 Elli İkinci Bölüm.5.321 kelime
- 53 Elli Üçüncü Bölüm.2.215 kelime
- 54 Elli Dördüncü Bölüm.4.093 kelime
- 55 Elli Beşinci Bölüm.1.056 kelime
- 56 Elli Altıncı Bölüm.3.045 kelime
- 57 Elli Yedinci Bölüm.1.086 kelime
- 58 Sekizinci Kitap—meyve ve Tohum. — Elli Sekizinci Bölüm.2.510 kelime
- 59 Elli Dokuzuncu Bölüm.1.655 kelime
- 60 Altmışıncı Bölüm.1.652 kelime
- 61 Altmış Birinci Bölüm.2.894 kelime
- 62 Altmış İkinci Bölüm.2.214 kelime
- 63 Altmış Üçüncü Bölüm.3.018 kelime
- 64 Altmış Dördüncü Bölüm.2.774 kelime
- 65 Altmış Beşinci Bölüm.2.081 kelime
- 66 Altmış Altıncı Bölüm.1.614 kelime
- 67 Altmış Yedinci Bölüm.1.973 kelime
- 68 Altmış Sekizinci Bölüm.1.664 kelime
- 69 Altmış Dokuzuncu Bölüm.4.029 kelime
- 70 Yetminci Bölüm.988 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
İKİNCİ KİTAP—AKARSULARIN BULUŞMASI
ON BİRİNCİ BÖLÜM.
İster insanlarla ister nesnelerle olsun, bir tanışıklığın başlangıcı, bilgisizliğimize belirgin bir biçim kazandırmaktır.
Bay Grandcourt’un tanıştırılma isteği Gwendolen’i şaşırtmamıştı; ama Lord Brackenshaw, önceden hayal edilen yabancının öne çıkabilmesi için biraz yana çekilince ve Gwendolen kendini gerçek adamla yüz yüze bulunca, yanaklarını kızartan küçük bir irkilmeyle karşılaştı; irkildiğinin farkına varması bu kızarıklığı can sıkıcı biçimde artırdı. Bu şaşkınlık, beklentilerinin tersine çıkmasından kaynaklanıyordu: Grandcourt, onun hayalinde canlandırdığı bütün portrelerden daha farklı bir adamdı. Gwendolen’den biraz daha uzundu; gözleri neredeyse aynı hizadaydı. Ona bakarken yüzünde en ufak bir gülümseme yoktu; tavrında kendinin farkında olduğuna ya da kaygı duyduğuna dair hiçbir iz bulunmuyordu. Şapkasını kaldırınca, çevresinde yalnızca kızılımsı sarı saçlardan ince bir halka kalmış geniş bir kelliği ortaya çıktı; ama kusursuz bir elini de gösterdi. Sakalın gizlemediği, kaşlarından çenesine inen yüz çizgisi, dikeyden yalnızca azıcık saparak belirgin biçimde yakışıklıydı; ince favorisi de dimdikti. İnsan yüzünün bundan daha az sırıtışa ya da kaygılı kıpırdanışa yer veren bir hâli olamazdı; üstelik belki de uyanık, yaşayan bir insanın bundan daha az canlı görünmesi mümkün değildi. Belinden doğrulup selamından dimdik kesilerek çıkan, sertçe başını sallayan kusursuz İngiliz, sanki içten içe talim yapıyormuş gibi durur; bastırılmış bir canlılık izlenimi verir ve resmî geçit sona erince bir parça şiddetle dizginleri salıverdiğinden kuşkulanılabilir. Oysa Grandcourt’un duruşunda katılık yoktu; daha çok gevşekliğe yakındı. Teninin solgun açıklığı, yapay beyazla kırmızıdan arınmış bir aktrisin tenini andırıyordu; uzun, dar, gri gözleri yalnızca kayıtsızlık ifade ediyordu. Tasvir etme çabaları aptalcadır: Bir insanı bir çırpıda kim tarif edebilir? Karşımıza çıksa bile, görünüşünü tanımaya ancak başlarız; bu tanıma, farklı koşullarda edinilecek sayısız izlenimle tamamlanmalıdır. Alfabeyi tanırız; dili bildiğimizden emin değilizdir. Gwendolen’in Grandcourt’la karşılaşmasının ilk dakikalarında, hazırlanmış bir karşıtlığın ışığında gördüğü noktayı belirtmekle yetiniyorum: Bütün izlenimi şu sözlerde özetleniyordu: “Gülünç değil.” Ama Lord Brackenshaw hemen oradan ayrıldı ve sohbet denilen şey başladı. Bunun ilk ve sürekli unsuru, Grandcourt’un Gwendolen’e ifadesini değiştirmeden, hafifçe araştırır gibi, ısrarla bakmasıydı; Gwendolen ise ona yalnızca ara sıra, cilveyle biraz yumuşamış gözlemci bir bakış atıyordu. Ayrıca Gwendolen’in cevaplarının ardından Grandcourt yeniden konuşmadan önce kısa ya da uzun bir sessizlik oluyordu.
“Eskiden okçuluğun çok sıkıcı olduğunu düşünürdüm,” diye başladı Grandcourt. Güzel bir aksanla, ama göğsüne fena bir soğuk algınlığı yerleşmiş seçkin bir kişinin konuşmasını andıran, hafif kesik ve uzatarak konuşan bir sesle konuşuyordu.
“Bugün fikriniz değişti mi?” dedi Gwendolen.
(Bir sessizlik oldu; bu sırada Gwendolen, Grandcourt’un kendisi hakkında besleyebileceği çeşitli derecelerdeki ve türlerdeki düşünceleri hayal etti.)
“Evet, sizi atış yaparken gördüğümden beri. Böyle işlerde insan genellikle ıskalayan ve sırıtıp duran kişileri görür.”
“Tüfekle birinci sınıf atıcı olduğunuzu varsayıyorum.”
(Bir sessizlik oldu; Gwendolen, Grandcourt’u hızla gözlemleyip belirsiz bir dinleyiciye onun hakkında kısa ve canlı bir tasvir sundu.)
“Atmayı bıraktım.”
“Öyleyse korkutucu birisiniz. Bir şeyi bir zamanlar yapıp sonra bırakanlar insana kendini çok aşağılık hissettiriyor; sanki başkasının elden çıkardığı modaları giyiyormuşsunuz gibi. Umarım bütün çılgınlıkları bırakmamışsınızdır; çünkü ben epey çılgınlık yapıyorum.”
(Bir sessizlik oldu; Gwendolen bu kez kendi sözlerine çeşitli anlamlar yükledi.)
“Neye çılgınlık diyorsunuz?”
“Şey, genel olarak, sanırım insanın hoşuna giden her şeye çılgınlık deniyor. Ama avlanmayı bırakmadığınızı duydum.”
(Bir sessizlik oldu; Gwendolen, Grandcourt’un konumu hakkında duyduklarını hatırladı ve onun şimdiye kadar gördüğü en aristokrat görünümlü adam olduğuna karar verdi.)
“İnsan bir şeyler yapmalı.”
“Peki at yarışlarıyla ilgilenir misiniz? Yoksa bıraktığınız şeylerden biri de o mu?”
(Bir sessizlik oldu; Gwendolen, son derece sakin ve soğuk tavırlı bir adamın koca olarak başka erkeklerden daha az rahatsız edici olabileceğini, karısının tercihleriyle uğraşmasının da pek olası olmadığını düşündü.)
“Arada bir at koştururum; ama bazı erkekler gibi bu işe kendimi vermem. Atları sever misiniz?”
“Hem de çok; at üstünde, uzun bir dörtnala çıktığım zamanki kadar hayatı sevdiğim başka zaman yok. Hiçbir şey düşünmem. Yalnızca güçlü ve mutlu olduğumu hissederim.”
(Bir sessizlik oldu; Gwendolen söylediklerinin Grandcourt’un hoşuna gidip gitmeyeceğini merak etti, ama zevklerini gizlemeyeceğine kendini inandırdı.)
“Tehlikeyi sever misiniz?”
“Bilmiyorum. At üstündeyken tehlikeyi hiç düşünmem. Kemiklerim kırılsa bile acısını hissetmeyecekmişim gibi gelir. Karşıma ne çıkarsa üzerine giderim.”
(Bir sessizlik sırasında Gwendolen, dilediği gibi sürebileceği, seçtiği iki av atıyla baştan sona bir av mevsimini zihninde yaşadı.)
“Belki kaplan avını ya da yaban domuzu avını seversiniz. Doğu’da bir iki mevsim bunlardan bazılarını gördüm. Ondan sonra buradaki her şey yavan kalıyor.”
“Demek tehlikeyi seviyorsunuz?”
(Bir sessizlik oldu; Gwendolen, en soğuk tavırlı erkeklerin en maceracı kişiler olup olmadığını düşündü ve soruya karar vermesi gerekseydi kendi sezgilerinin gücüne güvendi.)
“İnsan bir şeye sahip olmalı. Ama zamanla alışıyor.”
“Her şey benim için yeni olduğundan çok şanslı olduğumu düşünmeye başladım; tek sorun, hiçbir şeye doyamamam. Sıkılmak dışında hiçbir şeye alışık değilim; sizin atmayı bıraktığınız gibi ben de sıkılmayı bırakmak isterdim.”
(Bir sessizlik oldu; Gwendolen, soğuk ve seçkin tavırlı bir erkeğin belki sıkıcı bir arkadaş olabileceğini düşündü. Öte yandan çoğu kişinin sıkıcı olduğunu, kocaların da arkadaşlık edecek kişiler olarak pek görülmediğini ve zaten Grandcourt’la evlenmeyi kabul etmeyeceğini hatırladı.)
“Neden sıkılıyorsunuz?”
“Burası berbat bir çevre. Yapılacak hiçbir şey yok. Okçuluk çalışmamın nedeni bu.”
(Bir sessizlik sırasında Gwendolen, dışarı çıkamayan ve hiçbir şey üzerinde söz sahibi olmayan bekâr bir kadının hayatının, zaman geçtikçe her bakımdan zorunlu olarak sıkıcı olacağını düşündü.)
“Kendinizi buranın kraliçesi yaptınız. Birincilik ödülünü alacağınızı sanıyorum.”
“Bundan emin değilim. Güçlü rakiplerim var. Bayan Arrowpoint’in ne kadar iyi atış yaptığını fark etmediniz mi?”
(Bir sessizlik oldu; Gwendolen, erkeklerin hayran oldukları kadından başkasını seçtiklerinin görüldüğünü düşündü ve romanlarda buna benzer birkaç örneği hatırladı.)
“Bayan Arrowpoint. Hayır—yani, evet.”
“Şimdi gidip puanlara bakalım mı? Herkes öteki uca gidiyor; onlara katılalım mı? Sanırım amcam bana bakıyor. Belki beni istiyordur.”
Gwendolen durumu böyle değiştirerek kendine bir çıkış yolu buldu: Baş başa kalmak ona bütünüyle tatsız gelmiyordu; ama bu sürdükçe, yanaklarındaki alışılmadık kızarıklıktan ve her zamankinden daha az kendine hâkim hissetmesine yol açan şaşkınlıktan kurtulamıyordu. Üstelik kendi önemini onunkinden daha fazla önemser görünen bu Bay Grandcourt—pek azımızın katlanabileceği türden bir mantıksızlıktı bu—onun gözünde büyük önem taşıdığını ya da başkaları kendisini arzu edilir bir eş diye düşünüyor diye Gwendolen’in bütünüyle onun buyruğunda olduğunu sanmamalıydı. Grandcourt’un sessizlikleri nasıl doldurduğu ileride daha iyi anlaşılacak.
“Altın oku az önce kaçırdınız, Gwendolen,” dedi Bay Gascoigne. “Bayan Juliet Fenn sizden sekiz puan fazla aldı.”
“Bunu duyduğuma çok sevindim. Her şeyin en iyisini alıp kendimi fazlasıyla sevimsiz duruma düşürdüğümü düşünürdüm,” dedi Gwendolen, son derece rahat bir tavırla.
Okçulukta ve çirkinlikte orta karar olmanın dışında her bakımdan öğle vakti pazar yeri kadar sıradan bir kız olan Juliet Fenn’i kıskanmak imkânsızdı; çirkinliğiyle dikkat çekiyordu, tıpkı babası gibi: alt çenesi öne çıkık, alnı geriye kaçmıştı; daha zeki balıklarınkini andırıyordu. (Kız çocuklarında böyle bir rastlantıya verilen önem düşünülürse, evlenme çağındaki erkekler—ya da yeni İngilizcenin deyişiyle “evlenmek isteyen damat adayları”—aynada kendilerine tarafsızca bakmalı; çünkü kendilerinden daha güzel bir eş seçmeleri, kendi çirkinliklerinin etkisini kesin olarak ortadan kaldırmaz.)
Şimdi birbirine karışmış gruplar arasında canlı bir hareket başladı ve sohbet de onlarla birlikte ilerledi. Herkes sırayla herkesle konuşuyordu. Çevresinde olup bitenleri artık görmeyi seçen Gwendolen, Grandcourt’un, kendisinin tanımadığı orta yaşlı bir adam tarafından Klesmer’le tanıştırıldığını fark etti. Koyu renkli, dolgun yüzlü, tombul elli bu adam, ikisiyle de pek rahat bir ilişki içindeymiş gibi görünüyordu; biraz sonra, kendisinin ve Grandcourt’un daha önce tanıştığı Arrowpointlerin yanına doğru önden yürüdü. Gwendolen yabancının kim olduğunu pek merak etmiyordu; ama Grandcourt’un kendisinden başkalarına nasıl davrandığını gözlemlemek istiyordu. Tavrı tıpatıp aynıydı; yalnız Bayan Arrowpoint’e pek bakmıyor, daha çok canlı canlı konuşan Klesmer’e bakıyordu. Klesmer uzun parmaklarını kimi zaman yatay biçimde uzatıyor, kimi zaman işaret parmağını aşağı doğrultuyor, sonra kollarını kavuşturup yelesini savuruyordu; önce birine, sonra ötekine, Grandcourt’u da konuşmasına katarak sesleniyordu. Grandcourt ise duygusuz bir yüz ve kısık gözlerle dinliyor; sol işaret parmağını yelek cebinde tutuyor, sağ eliyle de ince favorisine hafifçe dokunuyordu.
“Acaba Bayan Arrowpoint en çok hangi tarzı beğeniyor?” diye bir düşünce geçti Gwendolen’in aklından; gözlerine ve dudaklarına alaycı bir ifade yerleşti. Ama merak ediyormuş gibi seyrederek eğlenme isteğine kapılmadı; bütün canlılığını hemen çevresindekilere verdi ve Bay Grandcourt yeniden yanına gelir mi gelmez mi umursamamaya kararlıydı.
Yine de geldi; Bayan Davilow’u arabasına kadar götürmeyi önerebileceği bir anda. Ayrılırken şapkasını kaldırınca Gwendolen, “Balo salonunda yeniden görüşür müyüz?” diye sordu. Grandcourt’un cevabındaki “evet”, alışıldık hafif uzatmayla ve eksiksiz bir ciddiyetle söylenmişti.
“Bu kez yanıldın, Gwendolen,” dedi Bayan Davilow, şatoya yaptıkları birkaç dakikalık araba yolculuğu sırasında.
“Neyde, anne?”
“Bay Grandcourt’un görünüşü ve tavırları konusunda. Onda gülünç bir şey bulamıyorsun.”
“İstesem bulabilirim sanırım, ama bunu yapmak istemiyorum,” dedi Gwendolen, biraz hırçın bir tavırla; annesi de daha fazla bir şey söylemeye çekindi.
Bu tür davetlerde kadınlarla erkeklerin ayrı yemek yemesi âdettendi; böylece yemek her iki taraf için de görece rahat ve dinlendirici bir ara oluyordu. Erkeklerin, kadınların oburluğuyla ilgili bir okçuluk hikâyeleri repertuvarı vardı; bir şekilde, kadınların geyik eti konusunda erkeklere özgü, iğrenç denebilecek bir damak zevki gösterdikleri, hatta yağlı kısımları istedikleri duyulmuştu. Bu, kadınlarda toplumsal baskının sert denetimi olmasa yozlaşmanın ne korkunç bir hızla ilerleyebileceğinin kanıtı sayılıyordu. Her yıl, gurme sayılabilecek sevimli Lord Brackenshaw, Byron’ın bir kadının yemek yerken asla görülmemesi gerektiği yolundaki düşüncesini dile getiriyordu; bunu, sanki o zarif şairin bu görüşüne katıldığını ilk kez itiraf ediyormuş gibi, gizli bir sesle “Aslına bakarsanız,” diye başlatıyordu.
Kadınların yemek salonunda Gwendolen’in kendi cinsinden kişiler arasında pek sevilen biri olmadığı belliydi: Öteki kızlarla arasında yakınlığın başlangıcına dair hiçbir işaret yoktu; sohbet sırasında da kızlar onunla rahatça konuşup karşılıklı fikir alışverişinde bulunmak yerine söylediklerine dikkat ediyorlardı. Belki de Gwendolen onlarla pek ilgilenmiyor, yalnız kaldığında çevresinde boş sıralar varmış gibi hissediyordu. Bayan Vulcany bir keresinde Bayan Harleth’in erkeklerle fazla düşüp kalktığını söylemişti; ama erkeklerden hiç hoşlanmadığını biliyoruz—yalnızca onların hayranlığından hoşlanıyordu. Kadınlar ona hayranlık göstermiyordu. Bu gönüllü uzak duruşun tek istisnası Bayan Arrowpoint’ti; sık sık belli etmeden Gwendolen’in yanına geliyor ve onunla sessiz bir dostlukla konuşuyordu.
“Dostlarımızın bizim için bir koca uğruna kavgaya tutuşmaya hazır olduğunu benim kadar o da biliyor,” diye düşündü Gwendolen, “ve bu kavgaya katılmamaya kararlı.”
Bayan Davilow, Gwendolen, Bayan Gascoigne ve Anna’yla birlikte bir giyinme odasındayken, ama ayrı konuşabilecekleri kadar uzakta dururlarken, “Bayan Arrowpoint’in gördüğüm en zarif tavırlı kişi olduğunu düşünüyorum,” dedi.
“Keşke onun gibi olsaydım,” dedi Gwendolen.
“Neden? Kendinden hoşnutsuz mu olmaya başladın, Gwen?”
“Hayır; ama olan bitenden hoşnut değilim. O memnun görünüyor.”
“Bugün memnun olman gerektiğine eminim. Atış yapmaktan hoşlandın. Bunu gördüm.”
“Ah, o artık geçti; şimdi sırada ne var, bilmiyorum,” dedi Gwendolen; sanki inler gibi gerinip kollarını havaya kaldırdı. Kolları şimdi açıktaydı; okçuluk giysisiyle dans etmek modaydı, ceket çıkarılıyordu. Soluk yeşil bordürlü beyaz kaşmir elbisesinin sadeliği, bedenini olabilecek en güzel biçimde ortaya çıkarıyordu. Boynundaki ince altın zincirle göğsündeki altın yıldız, tek takılarıydı. Düzgün, yumuşak saçları başının üzerinde görkemli bir taç gibi toplanmış, alnının çevresinde belirgin bir çizgi oluşturmuştu. Sir Joshua onun portresini yapmaktan memnuniyet duyardı; en azından şu bakımdan tarihçiden daha kolay bir işi olurdu: Değişimin gerçeğini yansıtması gerekmeyecek, yalnızca tek bir güzel ana kalıcılık kazandıracaktı.
“Sırada dans var,” dedi Bayan Davilow. “Ondan kesinlikle hoşlanırsın.”
“Yalnızca kadril dans edeceğim. Bay Clintock’a öyle söyledim. Hiç kimseyle vals ya da polka yapmayacağım.”
“Birdenbire de nereden çıktı bu?”
“Çirkin insanların bu kadar yakınımda olmasına dayanamıyorum.”
“Çirkin insanlar derken kimi kastediyorsun?”
“Ah, bir sürü kişiyi.”
“Örneğin Bay Clintock çirkin değil.” Bayan Davilow, Grandcourt’tan söz etmeye cesaret edemedi.
“Şey, yünlü kumaşın bana değmesinden nefret ediyorum.”
Öteki uçtan yanlarına gelen kız kardeşine, “İnanılır gibi değil!” dedi Bayan Davilow. “Gwendolen vals ya da polka yapmayacağını söylüyor.”
“Sanırım biraz kaprislidir,” dedi Bayan Gascoigne ağırbaşlı bir ifadeyle. “Böyle bir davette öteki genç hanımlar gibi davranması ona daha çok yakışırdı; hele birinci sınıf dans dersleri almışken.”
“Hoşlanmıyorsam neden dans edeyim, teyzeciğim? Din ilmihalinde böyle bir şey yok.”
“Aman yavrum!” dedi Bayan Gascoigne, sertçe azarlayan bir sesle; Anna, Gwendolen’in cüretinden korkmuş görünüyordu. Ama hepsi daha fazla bir şey söylemeden yollarına devam etti.
Görünüşe bakılırsa okçuluk alanında coşup eğlendiği saatten beri Gwendolen’in havası değişmişti. Yine de balo salonunun avizeleri altında daha kötü görünmüyordu. Sahnenin yumuşak görkemi ve seradan gelen hoş kokular, özellikle herkesin onu arzuladığının bilincindeyken, insanın keyfini yatıştırmadan edemezdi. Gwendolen’i dans partneri olarak istemeyen dans edecek erkek neredeyse yoktu; kabul ettiklerinin her biri vals ya da polka yapmayacağı için kederli bir sitem içindeydi.
“Bir adağınız mı var, Bayan Harleth?”; “Hepimize neden böyle acımasız davranıyorsunuz?”; “Şubat ayında benimle vals yapmıştınız.”; “Oysa ne güzel vals yapıyorsunuz!” sözleri onun kulağına hoş gelen çıkışlardı. Vals yapan kadınlar, Bayan Harleth’in yalnızca kendini ayrıcalıklı göstermek istediğini düşünüyorlardı; ama amcası onun reddettiğini duyunca Gwendolen’i destekleyerek şöyle dedi:
“Gwendolen’in genellikle iyi nedenleri vardır.” Vals yapmayarak kesinlikle daha seçkin göründüğünü düşünüyordu; onun seçkin olmasını istiyordu. Okçuluk balosunun, din adamlarına ve sivil ileri gelenlere yaraşan ölçülü havada tutulması amaçlanmıştı; gençlerin taşkınlığını salıverebileceği bir yer değildi. Kendisi de modaya uygun dansların biraz fazla hoppa olduğu kanısındaydı.
Ne var ki sitem eden dansçı erkeklerin arasında Bay Grandcourt yoktu. Bayan Arrowpoint’le bir kadril için dansa kalktıktan sonra başka bir partner istemeyecek gibiydi. Gwendolen onu sık sık Arrowpointlerle birlikte gördü; ama Grandcourt yanına yaklaşmak için hiçbir fırsatı değerlendirmedi. Bay Gascoigne bazen onunla konuşuyordu; ama Bay Gascoigne her yerdeydi. Gwendolen artık büyük olasılıkla onunla ilgili hiçbir sıkıntı yaşamayacağını düşünüyordu: Belki de ona özel bir hayranlık duymadan bakmış, dünyada her şeyi görmeye alıştığı için onu kır yöresine davet edilmiş kızlardan biri olarak görmüştü. Elbette! Bir adamı dürbünle bile görmeden ne yapacağına dair fikir yürütmek büyüklerin gülünçlüğüydü. Muhtemelen Bayan Arrowpoint’le evlenmek istiyordu. Ne olursa olsun Gwendolen hayal kırıklığına uğramayacaktı: Bu işin nereye varacağı fark etmez, hepsi bir şakaydı; çünkü Bay Grandcourt’un ne yapacağına dair sessiz bir beklentiye bile kendini bağlamamıştı. Yine de onun bazen konumunu sessizce ve yavaşça Gwendolen’inkine göre değiştirdiğini, böylece o dans ederken kendisini görebildiğini fark etti. Gwendolen’e hayranlık duymuyorsa, bu onun kaybıydı.
Onu görebilmek için yaptığı bu yer değiştirme, akşam epey ilerlediğinde Gwendolen Klesmer’i dans partneri olarak kabul edince her zamankinden daha belirgin hâle geldi. Her şeyi bazen gören, bazen görmeyen o geniş bakışlı adam yürürlerken Gwendolen’e, “Bay Grandcourt zevk sahibi bir adam. Sizi dans ederken görmeyi seviyor,” dedi.
“Belki de zevkine aykırı olanı seyretmeyi seviyordur,” dedi Gwendolen hafifçe gülerek; artık Klesmer’in yanında kendini hayli cesur hissediyordu. “Hayranlık duymaktan öylesine yorulmuş olabilir ki değişiklik olsun diye tiksinmek istiyordur.”
“Bu sözler sizin dudaklarınıza yakışmıyor,” dedi Klesmer, o görkemli kaş çatışlarından birini yaparak; uyumsuz sesleri kovmak ister gibi elini salladı.
“Sözcükler konusunda da müzik kadar eleştirel misiniz?”
“Elbette. Sözlerinizin yüzünüz ve bedeniniz gibi olmasını isterdim; soylu bir müziğin anlamları arasında her zaman yer alacak türden.”
“Bu hem bir iltifat hem de bir düzeltme. İkisi için de teşekkür ederim. Ama sizi düzeltmek ve bir şakayı anlamanızı istemek kadar cüretkâr olduğumu biliyor musunuz?”
“İnsan şakalardan hoşlanmasa da onları anlayabilir,” dedi o korkunç Klesmer. “Bana şakalarla dolu opera librettoları göndermişlerdi; onları sevmememin nedeni tam da anlamış olmamdı. Komik tipler, ciddi göründü diye bir adama meydan okumaya hazırdır. ‘Nükteli yanı görmüyor musunuz, efendim?’ ‘Hayır efendim, ama ne demek istediğinizi anlıyorum.’ O zaman, tabiri caizse, esprit’den yoksun biri diye yaftalanırım. Oysa,” dedi Klesmer, hızlı anlatımından birden düşünceli bir tona geçip etkileyici biçimde kaşlarını çatarak, “nükteye ve mizaha çok duyarlıyımdır.”
“Bunu söylediğinize sevindim,” dedi Gwendolen, niyetinde azıcık yaramazlık olmadan değil. Ama Klesmer’in düşünceleri, huyu olduğu üzere, kendi sözlerinin kanatlarına binip uçmuştu; yaramazlık yalnızca Gwendolen’e kaldı. “Şu oyun odasının kapısı yanında duran kim, söyler misiniz?” diye sürdürdü; okçuluk alanında Klesmer’le hararetli bir konuşma yapan aynı yabancıyı görmüştü. “Sanırım dostunuz.”
“Hayır, hayır; kentte gördüğüm bir amatör. Lush, Bay Lush. Meyerbeer’e ve Scribe’a fazla düşkün; mekanik-dramatik olana fazla meraklı.”
“Teşekkürler. Yüzüyle bedeni, sözlerinin soylu müziğin anlamları arasında yer almasını gerektiriyor mu, onu merak etmiştim.” Klesmer yenilgiyi kabul etti; ona öyle hoş bir gülümsemeyle baktı ki Gwendolen, annesinin yanına bırakılmasını rica edene dek aralarında tam bir yakınlık kuruldu.
Üç dakika sonra, Grandcourt’un ilgisizliğine karşı hazırladığı bütün önlemler boşa çıkmıştı. Annesine bir şey söyledikten sonra başını çevirdiğinde, onun yanına kadar geldiğini gördü.
“Dans etmekten yorulup yorulmadığınızı sorabilir miyim, Bayan Harleth?” dedi, önceki sakin ifadesiyle ona bakarak.
“Hiç de değil.”
“Bana bir sonraki—ya da başka bir kadrilde—eşlik etme onurunu bahşeder misiniz?”
“Çok memnun olurdum,” dedi Gwendolen kartına bakarak, “ama bir sonraki kadril için Bay Clintock’a söz verdim; üstelik anlaşılan bütün kadrillerde dans etmem yazılmış. Boşta bir kadrilim bile yok.” Bay Grandcourt’u geç kalışından dolayı cezalandırmaktan hoşnutsuz değildi; yine de onunla dans etmek isterdi. Yanıtını vermek üzere başını kaldırırken ona büyüleyici bir gülümseme sundu; o ise hiç gülümsemeden, olduğu yerde durup ona baktı.
“Geç kaldığım için şanssızım,” dedi bir an duraksadıktan sonra.
“Dans etmeyi önemsemediğiniz izlenimini edinmiştim,” dedi Gwendolen. “Vazgeçtiğiniz şeylerden biri sanmıştım.”
“Evet, ama sizinle henüz dans etmedim,” dedi Grandcourt. Söze girmeden önce yine aynı duraksama oldu. “Okçuluğu nasıl yeni bir şeye dönüştürdüyseniz dansı da öyle yapıyorsunuz.”
“Yenilik her zaman hoş mudur?”
“Hayır, hayır, her zaman değil.”
“Öyleyse gururum okşansın mı, bilemiyorum. Benimle bir kez dans ettikten sonra artık yenilik olmayacak.”
“Tam tersine, muhtemelen çok daha fazla yenilik olacak.”
“Çok derin. Anlamadım.”
“Bayan Harleth’e gücünü anlatmak zor mu?” Grandcourt bu kez Bayan Davilow’a dönmüştü. Kızına tatlı tatlı gülümseyen Bayan Davilow şöyle dedi:
“Bana kalırsa, insanlar onu genellikle anlamakta yavaş biri olarak görmez.”
“Anneciğim,” dedi Gwendolen, yatıştırıcı bir sesle, “ben sevimli bir budalayım; her şeyin açıklanmasını isterim—anlamı hoşuma gidecekse.”
“Budalaysanız, budalalığın sevimli olduğunu kabul ederim,” diye karşılık verdi Grandcourt, her zamanki duraksamasının ardından ve sesini hiç değiştirmeden. Ama ne söyleyeceğini bildiği açıktı.
“Sanırım şövalyem beni unuttu,” dedi Gwendolen biraz sonra. “Kadril için eşleşmeler yapılıyor.”
“Vazgeçilmeyi hak ediyor,” dedi Grandcourt.
“Bence onu bağışlamak gerekir,” dedi Gwendolen.
“Bir yanlış anlaşılma olmalı,” dedi Bayan Davilow. “Bay Clintock bu dansı o kadar önemsiyordu ki unutmuş olamaz.”
Tam o sırada Lady Brackenshaw yanlarına gelip şöyle dedi: “Bayan Harleth, Bay Clintock, sizinle yeniden dans etme zevkinden mahrum kalarak ayrılmak zorunda olduğu için duyduğu derin üzüntüyü iletmemi istedi. Başdiyakoz olan babasından acil bir haber gelmiş; önemli bir meseleymiş, gitmesi gerekiyormuş. Perişan olmuş.”
“Bu koşullarda dans sözünü hatırlaması çok ince bir davranış,” dedi Gwendolen. “Çağrıldığı için üzüldüm.” Böyle mutlu bir fırsatta kibarca üzülmek kolaydı.
“Öyleyse Bay Clintock’un talihsizliğinden yararlanabilir miyim?” dedi Grandcourt. “Yerini almama izin verir misiniz?”
“Bir sonraki kadrili sizinle dans etmekten büyük mutluluk duyarım.”
Bu olayın yerindeliği bir alamet gibiydi. Gwendolen Grandcourt’la kadril için ayağa kalkarken, günün daha erken saatlerinde hissettiği coşku—her şeyi dize getirdiği duygusu—yeniden canlandı. Grandcourt, kadrili bundan daha kusursuz bir rahatlıkla dans edemezdi; ilgisinde en ufak bir heves belirtisi bulunmaması partnerinin hoşuna gidiyordu. Artık onun kendisini öne çıkarmak, hayranlığını herkesin göreceği biçimde göstermek istediğine inanmıştı. Üstelik onu reddetme gücünün kendisinde olması olası görünmeye başlamıştı; bu da, reddedişini görkemli kılacak üstünlükleri bir bir hesaplamaktan ve Bay Grandcourt’a olabilecek en yüksek değeri biçmekten aldığı zevki artırıyordu. Oradaki bekâr hanımların arasından yalnızca kendisini dansa seçmesinin dikkat çekeceğini düşünmek de hoşuna gidiyordu; ama bunu fark etmiyormuş gibi davranmaya özen gösterdi ve kadrilin sonunda Grandcourt’un kolunda yürüyerek uzaklaştı; sanki insanların en keskin ve en geniş görüşlüsü değil de en dar görüşlüsüymüş gibi. Lady Brackenshaw ve bir grup beyefendiyle duran Miss Arrowpoint’le karşılaştılar. Varis kız, Gwendolen’e davetkâr bir bakış atıp, “Umarım bizimle aynı yönde oy verirsiniz, Bayan Harleth; okçu olmasa da Bay Grandcourt da öyle,” dedi. Gwendolen ile Grandcourt gruba katılmak için durdular. Oylamanın, Cardell Chase’te düzenlenecek piknikli bir okçuluk buluşması tasarısı üzerine olduğunu öğrendiler. Akşam eğlencesi, avizelerin altındaki bir balodan daha şiirsel olacaktı: koruluklarda, dalların arasından ve görkemli ağaç tepelerinin üzerinden süzülen günbatımı ışıklarıyla bir şölen.
Gwendolen bu tasarıyı büyüleyici buldu—Robin Hood ve Maid Marian’ı oynamaya denk görüyordu. Bay Grandcourt’a ikinci kez sorulduğunda o da yapılması gereken bir şey olduğunu söyledi. Bunun üzerine Lady Brackenshaw’ın dirseğinin arkasında duran Bay Lush, Grandcourt’a tanıdık bir bakış ve ses tonuyla, “Diplow buluşma için iyi bir yer olur, hem de daha elverişli; kuzey kapısına doğru meşelerin arasında güzel bir açıklık var,” diyerek Gwendolen’in dikkatini çekti.
Grandcourt’un kendisine seslenildiğinin daha az farkında görünmesi mümkün değildi; ama Gwendolen konuşanı yeniden süzdü ve önce Diplow’un kiracısıyla yakın ilişkisi olması gerektiğine, sonra da elinden gelirse onu bir adım bile yakınına sokmamaya karar verdi. Bedensel tiksintilere yatkındı; Bay Lush’ın iri gözleri, şişman ama hantal olmayan gövdesi, gür kıvırcık saçlarının arasına serpilmiş koyu renkli kırlar ve geri kalan gösterişli hali—birçok kişinin imreneceği türden—onda güçlü bir tiksinti uyandırıyordu. Bakışlarından kurtulmak için Grandcourt’a, “Biraz daha yürümek istiyorum,” diye mırıldandı.
Grandcourt hemen isteğini yerine getirdi; ama seyircilerden uzaklaşınca birkaç dakika tek kelime etmedi. Gwendolen ise yarı eğlence, yarı ciddiyet taşıyan bir deneme isteğiyle önce konuşmadı. Çin fenerleriyle güzelce aydınlatılmış büyük kış bahçesine girdiler. Oradaki öteki çiftler, konuşmalarına engel olmayacak kadar uzaktaydı; yine de pembe ışığın yayıldığı ve balo salonuna açılan ikinci geniş geçidin bulunduğu uzak uca varıncaya dek sessizce yürüdüler. Yarı dönmüşlerken Grandcourt durdu ve kayıtsızca sordu:
“Bu tür şeylerden hoşlanır mısınız?”
Bu durum yarım saat önce Gwendolen’e anlatılsaydı kahkahalarla güler, kendisini ancak şakacı ve alaycı bir yanıt verirken düşünebilirdi. Ama gizemli bir nedenle—hafif bir şaşkınlıkla fark ettiği bir gizemdi bu—alay etmeye cesaret edemiyordu. Grandcourt’u gücendirmekten korkmasına yol açan bir değnek sanki üzerine inmişti.
“Evet,” dedi sakince; “bu tür şey” derken neyin kastedildiğini—çiçeklerin mi, kokuların mı, genel olarak balonun mu, yoksa özellikle Bay Grandcourt’la yürüyüşlerinin mi—düşünmeden. Sonra kış bahçesinden, başka bir açıklama yapmadan geri döndüler. Gwendolen eski yerine gidip oturmayı önerdi; vals için hazırlanan çiftlerin arasından, Bayan Davilow’un bütün akşam oturduğu yere yürüdüler. Yaklaştıklarında koltuk boştu; ama annesi geri dönüyordu ve Gwendolen’in dehşetle karışık can sıkıntısına, Bay Lush dirseğinin dibindeydi. Bu karşılaşmadan kaçınmak mümkün değildi: oturacakları yere varmadan annesi yanlarına geldi ve sakin, içten bir gülümsemeyle, “Sevgili Gwendolen, Bay Lush’ı sana tanıştırayım,” dedi. Bayan Davilow, bu kişiyi henüz Bay Grandcourt’un yakın ve sürekli yoldaşı olarak tanımıştı; kızının da onunla tanışmasını son derece uygun buluyordu.
Gwendolen’in yaptığı selam vermek bile sayılmazdı; ona doğru eğilen yüzün aksi yönüne başını belli belirsiz öne uzatmıştı yalnızca. Hemen oturacağı yere yönelip, “Pelerinimi giymek istiyorum,” dedi. Koltuğa varır varmaz Bay Lush oradaydı; pelerin elindeydi. Bu küstah genç kadını kızdırmak için Grandcourt’tan önce davranmanın kabahatini göze almıştı. Giysiyi Gwendolen’e doğru kaldırıp, “İzin verir misiniz?” dedi. Ama Gwendolen, çamura bulanmış bir tazıdan kaçıyormuş gibi ondan dönerek sedire süzüldü ve “Hayır, teşekkür ederim,” dedi.
Genç kadına hoş görünmek niyetinde olduğu varsayılsa, bunu bağışlayan bir adamın Hristiyanca duygular taşıması gerekirdi; ama Bay Lush şalı kapmadan önce hoş görünme niyetinden vazgeçmişti. Grandcourt örtüyü sakince elinden aldı; Bay Lush hafifçe eğilip uzaklaştı. “Belki de onu giyseniz iyi olur,” dedi Bay Grandcourt, yüzünde hiçbir ifade değişmeden ona bakarak.
“Teşekkürler; belki de akıllıca olur,” dedi Gwendolen ayağa kalkıp şalı omuzlarına çok zarifçe alırken.
Bundan sonra Bay Grandcourt, Bayan Davilow’la birkaç kibar söz etti ve ayrılırken ertesi gün Offendene’e uğramak için izin istedi. Dostuna yöneltilen hakarete alındığı belli değildi. Elbette Gwendolen’in şalı Bay Lush’tan almayı reddetmesi, onu Bay Grandcourt’tan almak istediği şeklinde yorumlanabilirdi. Ne var ki zavallı kızın bu davranışında hiçbir tasarısı yoktu; yalnızca tiksintisine ve eğilimine uymuş, tıpkı yaprakların özsuyu emmesi gibi, bunlara ve onların da katıldığı daha düşünülmüş yargılarına güvenmişti. Gwendolen, bu adamların kendisi için karanlık bilmeceler olduğunun ya da onlar hakkında sonuç çıkarmak için yardıma ihtiyaç duyduğunun farkında değildi—en azından Bay Grandcourt hakkında. Asıl soru, onun karakteriyle davranışlarının kendi isteklerine ne ölçüde uyacağıydı; kendi kendine de, bundan emin olmadıkça teklifini kabul etmeyeceğini söylemişti.
Bir kızın, hayatını nasıl hoş kılabileceğine dair küçük çıkarımlarla meşgulken taşıdığı bu bilincin, insanlık tarihindeki ipliklerden daha ince, daha önemsiz olanı var mıdır? Üstelik bu, fikirlerin taze bir güçle ordular kurduğu ve evrensel kardeşliğin kendini sertçe ilan ettiği bir zamandı; dünyanın öte yanında kadınlar, ortak bir dava uğruna yiğitçe ölen kocalarıyla oğullarının yasını tutmayacak; dünyanın bizim tarafında ekmeği kısıtlı erkekler bu gönüllü kaybı duyup sabredecekti. İnsan ruhunun, yüzyıllardır içinde hissedilmeden atan nabızların ritmiyle yürüdüğü; bu atışların toplamının yeni bir dehşet ya da sevinç hayatı doğurduğu bir zamandı.
Böylesine büyük bir dramın ortasında kızlar ve onların kör hayalleri nedir ki? Erkeklerin uğruna katlandığı ve savaştığı iyiliğin Evet’i ya da Hayır’ıdır onlar. İnsan sevgisinin hazinesi, bu narin kaplarda çağlar boyunca ileri taşınır.
Bölüm etkileşimi
