Daniel Deronda kitap kapağı

35. bölüm / 70

Beşinci Kitap—mordecaı. — Otuz Beşinci Bölüm.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 70Şu an: Beşinci Kitap—mordecaı. — Otuz Beşinci Bölüm.
  1. 1 Birinci Kitap—şımartılmış Çocuk. — Birinci Bölüm.2.251 kelime
  2. 2 İkinci Bölüm.1.803 kelime
  3. 3 Üçüncü Bölüm.4.601 kelime
  4. 4 Dördüncü Bölüm.1.186 kelime
  5. 5 Beşinci Bölüm.2.528 kelime
  6. 6 Altıncı Bölüm.3.611 kelime
  7. 7 Yedinci Bölüm.5.025 kelime
  8. 8 Sekizinci Bölüm.1.697 kelime
  9. 9 Dokuzuncu Bölüm.2.436 kelime
  10. 10 Onuncu Bölüm.2.513 kelime
  11. 11 İkinci Kitap—akarsuların Buluşması — On Birinci Bölüm.3.829 kelime
  12. 12 On İkinci Bölüm.1.340 kelime
  13. 13 On Üçüncü Bölüm.4.042 kelime
  14. 14 Ondördüncü Bölüm.2.955 kelime
  15. 15 On Beşinci Bölüm.2.156 kelime
  16. 16 On Altıncı Bölüm.5.940 kelime
  17. 17 On Yedinci Bölüm.3.024 kelime
  18. 18 On Sekizinci Bölüm.1.667 kelime
  19. 19 Üçüncü Kitap—seçim Yapan Genç Kadınlar — On Dokuzuncu Bölüm974 kelime
  20. 20 Yirminci Bölüm5.369 kelime
  21. 21 Yirmi Birinci Bölüm.2.732 kelime
  22. 22 Yirmi İkinci Bölüm.3.566 kelime
  23. 23 Yirmi Üçüncü Bölüm.4.343 kelime
  24. 24 Yirmi Dördüncü Bölüm.3.049 kelime
  25. 25 Yirmi Beşinci Bölüm.2.662 kelime
  26. 26 Yirmi Altıncı Bölüm1.944 kelime
  27. 27 Yirmi Yedinci Bölüm.2.646 kelime
  28. 28 Dördüncü Kitap—gwendolen İstediğini Elde Ediyor. — Yirmi Sekizinci Bölüm.4.464 kelime
  29. 29 Yirmi Dokuzuncu Bölüm.3.354 kelime
  30. 30 Otuzuncu Bölüm.4.041 kelime
  31. 31 Otuz Birinci Bölüm.1.988 kelime
  32. 32 Otuz İkinci Bölüm.5.749 kelime
  33. 33 Otuz Üçüncü Bölüm.3.983 kelime
  34. 34 Otuz Dördüncü Bölüm.1.892 kelime
  35. 35 Beşinci Kitap—mordecaı. — Otuz Beşinci Bölüm.8.024 kelime · Okuduğun bölüm
  36. 36 Otuz Altıncı Bölüm.6.525 kelime
  37. 37 Otuz Yedinci Bölüm.4.269 kelime
  38. 38 Otuz Sekizinci Bölüm.2.750 kelime
  39. 39 Otuz Dokuzuncu Bölüm.2.596 kelime
  40. 40 Kırkıncı Bölüm.4.336 kelime
  41. 41 Altıncı Kitap—açığa Çıkanlar — Kırk Birinci Bölüm.2.045 kelime
  42. 42 Kırk İkinci Bölüm.6.572 kelime
  43. 43 Kırk Üçüncü Bölüm.1.951 kelime
  44. 44 Kırk Dördüncü Bölüm.2.532 kelime
  45. 45 Kırk Beşinci Bölüm.2.706 kelime
  46. 46 Kırk Altıncı Bölüm.3.097 kelime
  47. 47 Kırk Yedinci Bölüm.1.443 kelime
  48. 48 Kırk Sekizinci Bölüm.7.797 kelime
  49. 49 Kırk Dokuzuncu Bölüm.581 kelime
  50. 50 Yedinci Kitap—anne ve Oğul — Ellinci Bölüm.1.870 kelime
  51. 51 Elli Birinci Bölüm.4.775 kelime
  52. 52 Elli İkinci Bölüm.5.321 kelime
  53. 53 Elli Üçüncü Bölüm.2.215 kelime
  54. 54 Elli Dördüncü Bölüm.4.093 kelime
  55. 55 Elli Beşinci Bölüm.1.056 kelime
  56. 56 Elli Altıncı Bölüm.3.045 kelime
  57. 57 Elli Yedinci Bölüm.1.086 kelime
  58. 58 Sekizinci Kitap—meyve ve Tohum. — Elli Sekizinci Bölüm.2.510 kelime
  59. 59 Elli Dokuzuncu Bölüm.1.655 kelime
  60. 60 Altmışıncı Bölüm.1.652 kelime
  61. 61 Altmış Birinci Bölüm.2.894 kelime
  62. 62 Altmış İkinci Bölüm.2.214 kelime
  63. 63 Altmış Üçüncü Bölüm.3.018 kelime
  64. 64 Altmış Dördüncü Bölüm.2.774 kelime
  65. 65 Altmış Beşinci Bölüm.2.081 kelime
  66. 66 Altmış Altıncı Bölüm.1.614 kelime
  67. 67 Altmış Yedinci Bölüm.1.973 kelime
  68. 68 Altmış Sekizinci Bölüm.1.664 kelime
  69. 69 Altmış Dokuzuncu Bölüm.4.029 kelime
  70. 70 Yetminci Bölüm.988 kelime

BEŞİNCİ KİTAP—MORDECAI.
OTUZ BEŞİNCİ BÖLÜM.
Vicdan huzursuzluğu suçun büyüklüğüyle ölçülseydi, insanlık tarihi bambaşka olurdu; açgözlü savaşları planlayanlarla para piyasasının kudretli talancılarının, küçük çapta kendi elleriyle kan döken adi hırsız, yankesici ve katille birlikte, kendilerine işkence eden tövbekârlardan oluşan tek bir toplulukta buluşması beklenirdi. Elbette kötülüğün dağıtacağı ödüller vardır; ama şeytanın bu oyununda kazanan, kadınlardan doğan kalabalığın çoğu için bu gezegenin düzeninin izin verdiğinden daha aşağılık, daha zalim, daha kaba olmalıdır. Çünkü bu insanların çoğu, kötülüğün dingin ödülüne ulaşmalarını engelleyen bir vicdan biçimi taşır: adaletin gölgesi olan bir korku, sevginin gölgesi olan bir merhamet. Üstelik bu ödülü, bileşik bedenimiz içinde sürdürmek de zordur.

Yirmi dokuz Aralık’ta Deronda, Grandcourt çiftinin Manastır’a geldiğini öğrenmişti; ama akşam yemeği için giyinmeye gitmeden önce onları hiç görmemişti. Kar bol yağmış, çocuklara nadir rastlanan kar topu oynama ve kardan yapılar kurma zevkini tattırmıştı. Noel tatilinde Mallinger kızları, Deronda’ya hep seslendikleri gibi “kuzen” de katılıp oyunu yönlendirmedikçe hiçbir eğlenceyle yetinmiyorlardı. Bu açık hava yorgunluğunun ardından bilardo oynamış, böylece saatler, akşam yemeğinde Gwendolen’le karşılaşma ihtimali üzerinde hiç durmadan geçmişti. Yine de bu ihtimal ilgisini çekiyordu. Yarım saat zili çalmadan odasına çıkan Deronda, biraz yorulmuş ve eğlencelerle uğraşmaktan hararetlenmişken, Grandcourt’la evliliğinin Gwendolen üzerinde nasıl bir etkisi olacağını, Diplow’da gördüğü zamandan beri tavrında, Leubronn’da onu ilk kez gördüğünden bu yana olduğu gibi, fark edilir değişiklikler bulunup bulunmayacağını düşünmeye başladı.

“Bazı insanların her gün nasıl geliştiğini ya da gerilediğini, onları izlesek görebiliriz sanırım,” diye düşündü. “Herhâlde bazılarımız ötekilerden daha hızlı ilerliyor; onun bir kez üzerinde iz bırakan her şeyin güçlü izlerini taşıyan biri olduğundan eminim. Kolye meselesi ve birinin kumar oynamasını yanlış bulduğu düşüncesi belli ki içine işlemişti. Ama böyle etkilenebilir olmak iki yöne de götürür: insanı iyi bir şeye yöneltebileceği kadar umutsuzluğa da sürükleyebilir. Grandcourt’un değişken zevklere ne tür çekicilikler sunarsa sunsun—Tanrım, onun gündelik beraberlikte şefkatli duygular uyandırabileceğine kim inanır? Yüzünde ve konuşmasında biraz tutku belirtisi görmek için insan onu kırbaçlamaya kalkabilir. Gwendolen onunla hırsından, yoksulluktan kurtulmak için evlendi diye korkuyorum. Ama başta neden ondan kaçtı? Yoksulluk sonradan geldi gerçi. Zavallı şey! Belki de bu evliliğe itilmiştir. Böyle genç bir varlığa—içinde kullanılmamış hayatla dolu, ne yaptığını bilmeden gözü kara, bütün kör beklentilerini o insan kalıntısına bağlamış birine—acıma duymamak mümkün mü?”

Deronda’nın damada yönelttiği sözler, gelini mazur gösteren ve ona acıyan düşüncelerle örtüldüğü için kuşkusuz daha da incitici hâle geliyordu. Grandcourt’u “insan kalıntısı” sayması özel bir bilgiye değil, sıradan nezaket sohbetlerinin onda uyandırdığı izlenime dayanıyordu: Grandcourt, şeylere karşı doğal ve sağlıklı ilgisinin tamamını tüketmiş gibiydi.

Genel olarak, kayda değer her evlilikte erkek tanıdıkların geline, kadın tanıdıkların damada acıması beklenebilir; herkes, ötekinin daha iyi bir seçim yapabileceğini düşünür. Özellikle gelin çekiciyse, çevredeki genç beyler, kendilerine kocası kadar sıkıcı gelen birine gerçekten bağlanamayacağı, onunla başka nedenlerle evlendiği sonucuna varmaya eğilimlidir. Böyle durumlarda kocaya kim acır? Kadın arkadaşları bile onun durumunu hak edilmiş bir ceza sayar: başka birini seçmeliydi. Ama Deronda, Grandcourt’a acımamış olması nedeniyle belki mazur görülebilir; çünkü tanıdıkları, onun yaşadıklarından kendisinin verdiğinden daha çok acıyla çıkacağını hiç düşünmemişti. Gwendolen’e gelince: genç, atılgan, eğlenceye düşkün, güzel bir kızın yönetme hakkının doğuştan geldiğine inanmasını sağlayan iltifatlarla beslenmişti. Hayatın umutlu beklentilerden, artık geri döndürülemeyecek olanın acı farkındalığına ne çabuk dönüşebileceğini düşünmemek mümkün mü? Onun hakkında gördüklerinden sonra, odaya girişini biraz olsun merakla beklememiş olsaydı duyguları epey donuk olmalıydı. Yine de balayı üç hafta geride kaldığına, Gwendolen hem Ryelands’da hem Diplow’da tahtına oturduğuna göre, yüzünü uygun bir ifade ya da gizleyişle düzenlemiş olması muhtemeldi; duygularını çaresizce açığa vurarak meraklıları doyuracak biri değildi.

Yeni evli çiftle tanışmaları için farklı çevrelerden konuklar çağrılmıştı: eski aristokrasiyi Lord ve Lady Pentreath; eski taşra eşrafını Worcestershire kolundan genç Bay ve Bayan Fitzadam; siyaseti ve kamu yararını, elma şarabı üreticilerinin çıkarları doğrultusunda, West Orchards milletvekili Bay Fenn ve iki kızı; Lady Mallinger’ın ailesini erkek kardeşi Bay Raymond ve eşi; işe yarar bekârlar zümresini ise tanınmış avukat Bay Sinker ile Sir Hugo’nun Leubronn’da tanışıklığını İngiltere’de de sürdürüp onu çevresine kabul edecek kadar hoş bulduğu Bay Vandernoodt temsil ediyordu.

Yeni evli çift görünmeden önce herkes salonda toplanmıştı. Bu sırada vakit daha çok çocukları izleyerek geçiyordu: Lady Mallinger’ın yeğenleri olan küçük Raymond’lar, bu saatte görünmelerine her zaman izin verilen kendi üç kızıyla birlikteydi. Manzara gerçekten büyüleyiciydi: koyu fonlu, boydan boya portrelerle genişliyor; sedir ağacından panellere yerleştirilmiş bu portrelerin üstünde, arma yuvalarının arasına sıralanan armaların zengin renkleriyle parlayan bir tavan yükseliyordu. Meşe dallarının kızıl ateşi, solgun balmumu mumları kadar aydınlatıyor; kalın halı ve bütün sesleri bastıran o yüksek İngiliz terbiyesi odayı sessizleştiriyordu. Ak saçlı Lord ve Lady Pentreath’tan dört yaşındaki Edgar Raymond’a uzanan yaş çeşitliliği, canlı gruplara ayrı bir çekicilik katıyordu. Açık renkli, dolgun ve olgun görünüşlü, mavi gözleri hafifçe çıkık Lady Mallinger, siyah kadifesinin içinde dolaşıyor, kolunda taşıdığı küçücük beyaz köpek kostümünü tamamlayan bir aksesuar gibiydi. Çocuklar hanımların arasına dağılmış, beylerin çoğuysa akşam yemeği öncesindeki uzun dakikalarda görülen ölçülü canlılıkla sohbet ederek biraz uzakta durmuştu. Deronda, Bay Vandernoodt’un açtığı sohbette kalabalıktan biraz ayrı düşmüştü. Devrim sırasında ülkeye getirilen bu adam, en iyi Hollanda soyundandı; geri kalanıysa toplumda kendileri pek dikkat çekmeyen ama her alandaki en iyileri tanıdığı varsayılan kullanışlı insanlardan biriydi: saçları kısacık kesilmiş, gözleri soluk, tavırları kayıtsızdı. Deronda’nın yoğun renklerine ve canlı ağırbaşlılığına bulunabilecek en uygun karşıt figürdü.

Beklenen gelinle damattan söz ediyordu. Bay Vandernoodt, kişisel ayrıntıları büyük bir gayretle toplayan biriydi; büyük bir filozofun ya da fizikçinin kuramları ve keşifleri dışında onun hakkında her şeyi anlatabilirdi. Şimdi, Leubronn’da tanıştığından beri Grandcourt hakkında birçok şey öğrendiğini ima ediyordu.

“Hayatı epey tanımış erkekler, sonunda eşlerini her zaman iyi seçmiyor. Onun hayatı epey olaylıymış; tembel görünmesine rağmen sanırım zevklerin derinliklerine dalmış. Ama elbette siz onu tanıyorsunuzdur.”

“Hayır, gerçekten,” dedi Deronda kayıtsız bir sesle. “Sir Hugo’nun yeğeni olduğunu bilmekten fazlasını bilmiyorum.”

Tam o sırada kapı açıldı ve Bay Vandernoodt’un anlatma hevesinin doyurulmasını erteledi.

Bu manzara, içeri giren her seçkin kişiyi öne çıkaracak türdendi; Bay ve Bayan Grandcourt içeri girdiğinde, kimse onların görünüşlerinde seçkin bir hava bulunduğunu inkâr edemezdi. Damadın giyimi her zamanki gibi kusursuzdu, yüzündeki ölçülü ifadesizlik de evlenmeden önce nasılsa öyleydi. Dış görünüşte, karısı da dâhil, en iyisinden aşağısına razı olmayacağı düşünülebilirdi; gelin de ondan seçmesi beklenen türden bir kadındı. “Yemin ederim, sanki daha da güzelleşmiş!” dedi Bay Vandernoodt. Deronda da aynı fikirdeydi ama bir şey söylemedi. Beyaz ipek ve elmasların—garip gelebilir ama boynunda, kulaklarında ve saçlarında elmaslar vardı—güzelliğine yeni bir heybet katmış olması mümkündü. Güzelliği Deronda’nın karşısında, kumar masasındaki ilk karşılaşmalarına göre daha doyurucu olmasa da tartışmasız biçimde daha çarpıcı bir hâlde ışıldadı. Güzelliği kendine özgü bazı yüzler, özgün sanat eserlerine benzer: onları ilk gördüğümüzde çoğu kez kuşkuyla karşılarız. Ama Deronda, Gwendolen’i Diplow’da gördüğünde onda beklediğinden fazlasını, kadınsı dediğimiz o şefkatli, çağıran çekiciliği fark etmişti. O zamandan beri yeni bir değişiklik olmuş muydu? İzlenimlerine güvenmiyordu; ama onun, gururlu ve soğuk bir sakinlik, yüzeysel bir gülümsemeyle selamları kabul edişini izlerken içinde, kararlı bakışlarıyla onu süzdüğü ve kumar masasından yenik ayrıldığı zamankiyle aynı şeytani gücün iş başında olduğu izlenimine kapıldı. Daha fazla sonuca varmaya vakit yoktu; yemek çağrısından önce selam vermeye bile fırsat bulamadı.

Masada onun tam karşısında sayılabilecek bir yere oturdu. Sir Hugo’yla konuşurken Gwendolen’in verdiği yanıtları zaman zaman duyabiliyordu; Sir Hugo sohbetinde son derece canlıydı. Deronda ona doğru, selam vermek niyetiyle baktıysa da Gwendolen uzun süre buna fırsat tanımadı. Sonunda, aralarında çoktan konuşmuş olduklarını sanmış olabilecek Sir Hugo, “Deronda, Bayan Grandcourt’un gözde Klesmer’in hakkında anlattıklarını duymak istersin,” dedi.

Gwendolen göz kapaklarını indirmişti. Ona zaten bakmakta olan Deronda, gözlerini kaldırıp kendisinin rahat selamına ve gülümsemesine karşılık vermek zorunda kalırken, isteksizliğinin titrek bir belirtisini fark ettiğini sandı; onun gülümsemesi yalnızca dudaklarındaydı. Bu bir an sürdü, Sir Hugo da duraksamadan devam etti:

“Arrowpoint’ler evliliği kabullendi, o da Noel’i geliniyle Quetcham’da geçiriyor.”

“Herhâlde karısı uğruna buna sevinecektir; yoksa uzakta kalmayı pek umursamazdı sanırım,” dedi Deronda.

“Tam bir ozan hikâyesi,” dedi Lady Pentreath, rahat tavırlı, gür sesli yaşlı bir hanım. “Aramızda hâlâ biraz romantizm kaldığını görmek sevindirici. Şimdiki gençlerimizin fazla dünyayı bilen kişiler hâline geldiğini düşünüyorum.”

“Gazetelerdeki yaygaradan sonra bu ilişkiyi kabullenmeleri Arrowpoint’lerin sağduyulu olduğunu gösteriyor,” dedi Sir Hugo. “Bir denk olmayan evlilik yüzünden kendi çocuğunu reddetmek, sanki tek gözünü reddetmek gibi bir şey: herkes onun senin olduğunu bilir, üstelik ortaya çıkaracak başka gözün de yok.”

“Denk olmayan evlilik meselesine gelince, tarafların hiçbirinde soylu kan yok,” dedi Lady Pentreath. “Yaşlı Amiral Arrowpoint, Nelson’ın adamlarından biriydi; bilirsiniz, bir doktorun oğluydu. Annenin parasının nereden geldiğini de hepimiz biliyoruz.”

“Bu evlilikte denk olmama durumu varsa, Klesmer’in tarafındadır derim,” dedi Deronda.

“Demek ölümsüzün ölümlüyle evlendiğini düşünüyorsunuz. Siz ne dersiniz?” dedi Sir Hugo, Gwendolen’e bakarak.

“Herr Klesmer’in kendini ölümsüz sandığından kuşkum yok. Ama karısının, kendisinden ne kadar buhur isterse önünde o kadar yakacağına eminim,” dedi Gwendolen. Yitirmiş olabileceği soğukkanlılığını yeniden kazanmıştı.

“Bir kadının kocasının önünde buhur yakmasını doğru bulmuyor musunuz?” diye şakacı bir tavırla sordu Sir Hugo.

“Elbette buluyorum,” dedi Gwendolen, “başkalarını ona inandırmaya yarayacaksa.” Bir an durdu, sonra daha neşeli bir sesle ekledi: “Herr Klesmer kendi dehasına hayranlık duyduğunda, karısının ‘Âmin’ demesi işin saçmalığını biraz olsun azaltır.”

“Görüyorum ki Klesmer gözde adamınız değil,” dedi Sir Hugo.

“Size temin ederim, ona çok saygı duyuyorum,” dedi Gwendolen. “Dehası benim değerlendirme gücümün çok üstünde; ayrıca son derece cömert olduğunu biliyorum.”

Haksız ya da düşüncesiz bir çıkışı düzeltmek için sık sık başvurulan o ani ciddiyetle konuşmuştu; gizli yüreğinde Klesmer’e karşı, haklı çıkaramayacağını bildiği bir kin vardı. Deronda, onu daha önce hiç tanımamış olsaydı hakkında ne düşüneceğini merak ediyordu: Muhtemelen, acı veren bir farkındalığı gizlemek için biraz sertlik ve meydan okuyuculuk takındığını düşünürdü; tabii onun tavrını kendi kuşkusunun ışığı dışında hayal edebilseydi. Peki, neden onu daha içtenlikle selamlamamıştı?

Sir Hugo konuyu değiştirmek için ona, “Burası ne güzel bir oda, değil mi? Manastırın yemekhanesinin bir parçasıydı. Şu sütunlarla üç kemer bir bölme oluşturuyordu; sonradan araları örüldü. Yoksa burası başlangıçta bir buçuk katı büyüklüğündeydi. Bizim oturduğumuz yerde Benedikten keşişleri sıra sıra otururdu. Ya ışıklar birden kısılsa da eski keşişlerin hayaletleri bütün sandalyelerimizin arkasından yükselse, ne dersiniz?” dedi.

“Lütfen yapmayın!” dedi Gwendolen, şakacı bir ürpertiyle. “Ataların ve keşişlerin ardından gelmek güzel ama yerlerini bilmeli, yer altında kalmalılar. Bu evde tek başıma dolaşmaktan epey korkardım. Eşyaları bu kadar değiştirdik diye eski kuşakların bize kızması gerek, sanırım.”

“Ah, hayaletler bütün siyasi partilerden olmalı,” dedi Sir Hugo. “Yaşarken bir şeyleri değiştirmek isteyip de başaramayanlar bizim tarafımızda olmalı. Ama evi tek başınıza gezmek istemiyorsanız, umarım birlikte gezmek istersiniz. Siz ve Grandcourt her yeri görmelisiniz. Deronda’dan da bize eşlik etmesini isteriz. Benden daha bilgili bu konularda.” Baronet son derece hoşnut bir ruh hâlindeydi.

Gwendolen, Sir Hugo’nun sözlerini duymuş olması gereken Deronda’ya gizlice bir göz attı; Deronda yüzünü onlara çevirmiş, bir ana yemek alıyordu ama bir tablo kadar ifadesiz görünüyordu. Deronda’nın kendisiyle Grandcourt’a, kendilerine ait olacak yeri göstermesi düşüncesi, Gwendolen’in acıyla ve özellikle hatırladığı bir şeyi aklına getirdi: Başkaları farklı davranmış olsaydı belki o yer Deronda’nın olabilirdi. İçine birtakım düşünceler üşüştü; bunlar zihninde tekrarlanmıştı ama şimdi utandırıcı derecede yeni bir vesileyle geri dönüyorlardı. Gwendolen, bakışında gizli ve beceriksiz bir şey bulunduğunu fark etti; Sir Hugo da bunu görmüş olmalıydı. Kendini ele vermemek için her zamanki çabukluğuyla şakacı bir tavır takınıp, “Bay Deronda’dan ne kadar korktuğumu bilmezsiniz,” dedi.

“Nasıl yani? Fazla bilgili olduğunu mu düşünüyorsunuz?” dedi Sir Hugo; Gwendolen’in tuhaf bakışını gözden kaçırmamıştı.

“Hayır. Leubronn’da onu ilk gördüğümden beri. Rulet masasını seyretmeye geldiğinde kaybetmeye başladım. Oyunumun üzerine uğursuz bir göz değdirdi. Onaylamadı. Bunu bana söyledi. Şimdi de onun önünde ne yaparsam yapayım, yine uğursuz gözünü üzerime çevirecek diye korkuyorum.”

“Yahu, ben de onaylamadığı zaman ondan biraz korkarım,” dedi Sir Hugo, Deronda’ya göz ucuyla bakarak. Sonra yüzünü Gwendolen’e çevirip daha alçak sesle, “Hanımlar genellikle onun kendilerine bakmasından şikâyetçi olmaz,” dedi. Baronetin bitmek bilmeyen küçük şakacılık huyu, o sırada Gwendolen’i çoğu zaman Deronda’yı rahatsız ettiği kadar rahatsız ediyordu.

“Eleştirel bakan gözlerden hoşlanmam,” dedi Gwendolen, başını yana çevirerek soğuk ve tiz bir sesle. “Manastırda bu eski odalardan çok kaldı mı?”

“Pek kalmadı. Üstünde uzun bir galeri bulunan güzel bir revaklı avlu var. Ama en güzel bölüm ahıra çevrilmiş. Eski kilisenin bir parçası. Burayı yenilerken diğer her bölümden olabildiğince yararlandım; ahırları değiştirmeye gücüm yetmedi, böylece güzel eski koro yeri atlara kaldı. Gidip görmelisiniz.”

“Binayı da atları da görmek isterim,” dedi Gwendolen.

“Ah, söz etmeye değer bir at takımım yok. Grandcourt atlarıma küçümseyerek bakacaktır,” dedi Sir Hugo. “Avı bıraktım, kızları olan yaşlı bir beyefendiye yakışır biçimde ağır ağır yol alıyorum. Asıl mesele şu ki, bu yeri elden geçirirken işe fazla giriştim. Tadilat sürerken iki yıl Diplow’da yaşadık. Diplow’u beğeniyor musunuz?”

“Pek değil,” dedi Gwendolen kayıtsızca. Genç hanımın, hayatı boyunca gidebileceğinden fazla aile malikânesine sahip olduğunu sanabilirdiniz.

“Ah, Ryelands’dan sonra orası çekmez,” dedi Sir Hugo, memnuniyetle. “Grandcourt’un orayı av için tuttuğunu biliyorum. Ama orada çok daha güzel bir şey buldu,” diye ekledi baronet, sesini alçaltarak; “onu dünyadaki her yere tercih edebilir.”

“Benim için tek bir çekiciliği var,” dedi Gwendolen, bu iltifatı soğuk bir gülümsemeyle geçiştirerek: “Offendene’ye yakın.”

“Anlıyorum,” dedi Sir Hugo, sonra konuyu kapattı.

Belirli bir mülke duyulan güçlü arzunun etkisinden hangi sevimli baronet kaçabilir? Sir Hugo, Grandcourt’un haklı bir nedeni olsun ya da olmasın, Diplow yerine başka herhangi bir yeri tercih etmesinden memnun olurdu. Ama yalnızca dilekte bulunurken tatminimizin koşullarını her zaman iyi niyetli kılabildiğimiz için, Grandcourt’un Diplow’dan duyduğu elverişli hoşnutsuzluğun bu çok çekici gelinle evliliğine bağlanmamasını da istiyordu. Gwendolen baronetin beğendiği türden biriydi; ama sonradan Lady Mallinger’a söylediğine göre, onun beklentilerinin çok üstünde bir evlilik yapmış genç bir kız olduğunu asla düşünmezdi.

Deronda, dikkatini başka yere vermiş olduğundan bu konuşmanın çoğunu duymamıştı; ama Gwendolen’in tavrından yakalayabildiği kesitler, onda yeni bir yapaylık bulunduğuna dair izlenimini derinleştirdi.

Daha sonra salonda, birinin ricası üzerine Deronda piyanonun başına oturup şarkı söyledi. Ardından Bayan Raymond onun yerini aldı. Deronda ayağa kalkarken Gwendolen’in yerinden ayrılıp odanın bu ucuna, daha iyi dinlemek istermiş gibi geldiğini fark etti; ama şimdi sırtı herkese dönük duruyor, küçük bir masanın üzerinde asılı duran, fildişine oyulmuş güzel kukuletalı bir başı inceliyor görünüyordu. Yanına gidip konuşmayı çok istiyordu. Odadaki başka herhangi bir hanıma yapacağı gibi bu dürtüye neden uymasın ki? Yine de birkaç an tereddüt etti; onun zarif sırt çizgilerini izliyor ama yerinden kıpırdamıyordu.

Güzel bir kadınla konuşma isteğinizi bastırmak için bir nedeniniz varsa, uzun uzun sırtına bakmak iyi fikir değildir: onu örten şeyin ardında ne olduğunu görme isteği daha da güçlenir. Öte yanında pek tatlı bir gülümseme olabilir. Deronda sonunda küçük masanın Gwendolen’e dik açı yapan ucuna gitti; ama o konuşamadan Gwendolen ona gülümsemedi, aksine öyle içli bir kederle baktı ki bu bakış, masadaki tanışma sırasında gösterdiği soğuk çabadan büsbütün farklıydı; Deronda’nın sözü ağzında kaldı. Başkalarının gözlemleriyle ölçülemeyecek olsa da ikisi için de anlamlı bir süre boyunca birbirlerine baktılar: Gwendolen sanki içini dökmenin derin huzurunu buluyor, Deronda ise bütün başka duyguları etkisiz kılan derin bir yakınlıkla karşılık veriyordu.

“Müziğe katılmayacak mısınız?” dedi Deronda, konuşma gereğini böylece karşılayarak.

İçini döker gibi bakışının istemsiz olduğu, sakin bir sesle “Dinleyerek katılıyorum. Müziği severim,” diye karşılık vermek üzere kendini toparlarken yüzündeki belli belirsiz titremeden ve değişimden anlaşılıyordu.

“Müzisyen değil misiniz?”

“Müziğe çok zaman ayırdım. Ama buna değecek kadar yetenekli değilim. Bir daha şarkı söylemeyeceğim.”

“Ama müziği seviyorsanız, kendi zevkiniz için, özel hayatınızda her zaman değer. Ben vasatlığımla yetinmeyi bir erdem sayarım,” dedi Deronda gülümseyerek; “insan başkalarından bunu üstünlük diye görmelerini beklemediği sürece, vasat olmak her zaman bağışlanabilir.”

“Sizi taklit edemem,” dedi Gwendolen, yapay canlılık tonuna dönerek. “Benim için vasat olmak, sıkıcı olmak demenin başka bir yolu. Dünyada kusur bulduğum en kötü şey de sıkıcı olması. Biliyor musunuz, size rağmen kumarı haklı çıkaracağım. Sıkıntıdan kaçış yolu.”

“Bunun haklı olduğunu kabul etmiyorum,” dedi Deronda. “Bence şeylerin sıkıcılığı dediğimiz şey, içimizdeki bir hastalık. Yoksa biri hayata nasıl büyük bir ilgi duyabilir? Üstelik bunu duyan çok kişi var.”

“Ah, anlıyorum! Dünyada bulduğum kusur kendi kusurum,” dedi Gwendolen ona gülümseyerek. Bir an sonra yeniden fildişi oymaya bakıp, “Siz dünyada ya da başkalarında hiç kusur bulmaz mısınız?” diye sordu.

“Elbette bulurum. Homurdanasım tuttuğunda.”

“Peki insanlardan nefret eder misiniz? Önünüze çıktıklarında, onların kazancı sizin kaybınız olduğunda onlardan nefret ettiğinizi itiraf edin. Bu, sizin kendi sözünüz, biliyorsunuz.”

“Elimizden gelmediğinde sık sık birbirimizin önüne çıkarız. Bence bu nedenle insanlardan nefret etmek aptallık.”

“Ya size zarar verirler ve bunu yapmamaları mümkünse?” diye sordu Gwendolen; böyle gelişigüzel bir konuşmada yersiz kaçan sert bir yoğunlukla.

Deronda onun bu konuları seçmesine şaştı. Acı veren bir izlenim yanıtını bir an durdurdu; sonunda daha ağır ve derin bir tonla, “Öyleyse, ne olursa olsun, onların yerinde olmaktansa kendi yerimde olmayı yeğlerim,” dedi.

“İşte bu konuda haklı olduğunuza inanıyorum,” dedi Gwendolen, ansızın hafifçe gülerek; sonra piyanonun başındaki topluluğa katılmak üzere döndü.

Deronda, karısının hareketlerini dikkatle izleyip izlemediğini merak ederek Grandcourt’u aradı; ama bunu anlayabileceğini sanmak pek de isabetli değildi. Grandcourt’un, ilgisini çeken her şeyi gözlemlediğine dair aldatıcı bir hali vardı; avını gözetleyen, uykulu gözlü hiçbir hayvan bundan daha iyisini yapamazdı. O sırada bir koltuğun derinliklerine gömülmüş, görünüşe bakılırsa böyle bir damatla tanışıklığı geliştirmeye değer bulan Bay Vandernoodt’un sohbetini dinliyordu. Dikkatsiz biri, önünde gizlice haberleşmenin güvenli olduğunu sanabilirdi; yaygın kanı, çevik gözlemcinin gözleri hızlı hareket eden biri olduğuydu. Hiç de öyle değil. Rahatsız edici hiçbir şey görmeyecek saygın bir tanık arıyorsanız, canlı, tetikte, iki gözü de açık, birinde gözlük bulunan ve bakma amacına bütünüyle kayıtsız bir beyefendi seçin. Grandcourt birini denetimi altında tutmak istiyorsa onu uzun, dar gözlerinin ucuyla görürdü; kişi arkasına geçerse orada ne yaptığını bilmesini sağlayan zihinsel bir çıkarım yürütürdü. Karısının nerede olduğunu ve nasıl davrandığını gayet iyi biliyordu. Kıskanç bir koca mı olacaktı? Deronda bunun muhtemel olduğunu düşündü; ama Grandcourt konusunda yanıldığı kadar, türlerinin hepsinin kendine özgü olduğu keşfedilmemiş bir kıta hakkında da yanılırdı. Kendinin kıskanılacak biri olduğunu ya da buna bahane vereceğini düşünmüyordu; ama bir kadının mutlu olmadığından kuşkulanınca insan ister istemez kocasının özel davranışlarını düşünmeye başlar. Deronda, gecenin biri geçtikten sonra, elinde İbranice dilbilgisi kitabı tutup dimdik otururken (Mordecai’ye saygısından, nedense İbranice çalışmaya başlamıştı), bu halde neredeyse bir saattir oturduğunu ve Gwendolen’le kocasından başka hiçbir şey düşünmediğini fark etti; ortaya oldukça gülünç bir manzara çıkmıştı. Sıra dışı bir genç olmak, çoğunlukla alışılmış olana güçlükle egemen olmak demektir. Alışılmış olan da çoğu kez, kaçmak için eşyalarınızı yüklediğiniz, sonra da bavul vagonunuzun tepesinden sırıtarken gördüğünüz uğursuzluk cini gibidir. Deronda’nın yaradılışındaki özellikler, Gwendolen’le ilişkisinin öyküsünü oluşturan kısa olaydan ve sözlerden derinden etkilenmişti; bu akşam yaşanan küçük ekleme de onları ısrarla yeniden aklına getirmişti. Onu Gwendolen’in tavrındaki içli yakarışa duyarlı kılan kibri değil, çabuk uyanan yakınlık duygusuydu. Gwendolen’in ilk karşılaşmalarında ona başını eğip selam vermek için gözlerini güçlükle kaldırmış gibi görünmesi, şimdi Deronda’nın yaklaşmasının farkında olarak ona yönelttiği o apaçık, istemsiz güven dolu bakışla anlam kazanıyordu.

“Bütün bunların ne yararı var?” diye düşündü Deronda, dilbilgisi kitabını bırakıp soyunmaya başlarken. “Ona yardım etmek için hiçbir şey yapamam; hatasını çoktan anladıysa kimse yapamaz. Üstelik bana öyle geliyor ki ona yardım edebilecek düşüncelerden yoksun. İnce giysilere sarılmış, kulakları mücevher takılsın diye delinmiş, başı dik tutulan, ağzı sahte gülümsemelerle dolu narin bir insan bedeninin içinde, zavallı ruhunun her şeyden tiksinerek hasta halde oturması ne tuhaf, ne acıklı. Ama ben onun hakkında ne biliyorum ki? Bildiğim kadarıyla içinde, en kötü kocaya denk bir şeytan olabilir. Eğitimi açıkça yetersiz, dünyaya dönük bir kızdı; belki de cilveli biridir.”

Pek inanmadığı bu son düşünce, kendine verdiği bir ihtiyat dozuydu; kısmen Sir Hugo’nun flört konusunda küçümsediği şakaları da buna yol açmıştı. Deronda, Gwendolen’in Manastır’da kaldığı günlerde onunla baş başa kalmayı kendiliğinden teklif etmemeye karar verdi; aksini yapmaya çok hevesli olsa da kararına bağlı kalabilirdi.

Ama insan bir kadının davranışları konusunda karar veremez; hele doğasında gururlu bir ketumlukla düşüncesizliğin, tehlikeli biçimde dengede duran korkuyla meydan okumanın birleştiği Gwendolen gibi bir kadının davranışları konusunda hiç veremez. Bunlar denetimi sırayla umutlandırıp boşa çıkarabilirdi. “Cilveli” sözü onu anlatmaya en az yakışan sözlerdendi. Doğuştan hayranlık görmekten hoşlanıyor ve kendi gücüne inanıyordu; ama insanları kendine bağlamak için soğukça hesaplanmış bir oyuna başvurmuyordu. Zavallı şeyin gücüne olan inancı da evlilik öncesindeki diğer hayalleri gibi, şimdi sık sık bir kenara itilmek zorundaydı; tıpkı hasta bir çocuğun donuk gözlerle baktığı, oynamaya çalışsa da içinden oyun gelmeyen oyuncakları gibi.

Ertesi gün öğle yemeğinde Sir Hugo ona, “Çözülme mucize gibi sürüyor; dışarısı şu sıralar öyle güzel ki ahırları ve arazideki öteki ilginç köşeleri görmeye gidelim mi?” dedi.

“Evet, lütfen,” dedi Gwendolen. “Ahırları görmek istersiniz, Henleigh?” diye ekleyip kocasına baktı.

“Hem de nasıl,” dedi Grandcourt, ona bakarken sözcüğe alaycı bir anlam yükler gibi duran bir kayıtsızlıkla. Deronda, geldiklerinden beri birbirleriyle konuştuğunu ilk kez görüyordu; bakışmalarını, bir imtiyaz belgesini yürürlükte tutmak için yerine getirilen bir tören kadar soğuk ve resmî buldu. Yine de İngilizlerin ketumluk sevgisi çok şeyin yokluğunu açıklar; Grandcourt’un tavırlarının üzerine bir de ketumluk perdesi çekilmişti, dolayısıyla ulusal beğeninin uç örneğini sergilemesi beklenebilirdi.

“Evin ve arazinin çevresini gezmek isteyen başka kim var?” dedi Sir Hugo. “Hanımlar sıkıca giyinmeli; gün batmadan önce bunu düzgünce yapmaya ancak vakit var. Sen de gelirsin, Dan, değil mi?”

“Elbette,” dedi Deronda kayıtsızca; Sir Hugo’nun her bahaneyi kabalık sayacağını biliyordu.

“Öyleyse hazır olunca kütüphanede buluşalım; yarım saat sonra diyelim,” dedi baronet. Gwendolen şaşırtıcı bir hızla hazırlandı; on dakika içinde samur kürklerine bürünmüş, tüyünü takmış, kalın ve kısa çizmelerini giymiş halde kütüphaneye indi. Odaya girer girmez başka birinin orada olduğunu fark etti; tam da umduğu şey buydu. Deronda odanın öte ucunda, sırtı ona dönük duruyor, gazeteye göz gezdiriyordu. Kalın çizmeler Axminster halıda nasıl ses çıkarabilirdi ki? Öksürmekse, gururunun tenezzül edemeyeceği kasıtlı bir işaret göndermek gibi görünürdü. Ayrıca yanına gidip orada olduğunu belli etmekten çekiniyordu; oysa onu bulmak için böyle bir rastlantı kurmasına yol açan, onunla konuşma arzusuydu ve kuşların içmeye cesaret edemedikleri suyun çevresinde dolanması gibi, onu aşağıya aceleyle indirmişti. Onun kendisi hakkındaki düşüncesinden her zamanki gibi huzursuzca kuşku duyarken, bugün kendisine küçümseyerek bakmasından, Grandcourt’un karısı ve bu mülkün gelecekteki hanımefendisi olmaktan gururla hoşnut bir kadın sanmasından özellikle kaygılanıyordu. Artık gücünü beslediği gururunun tatminlerini büyütmek için sürekli çabalıyordu; ama Deronda’nın orada oluşu, nedense hepsini altüst etmişti. Zihninin ona karşı tutumunda en ufak bir cilve yoktu: Erkekler arasında onun için eşsizdi, çünkü Deronda kendisine hayranı olarak değil, kendinden üstün biri olarak görünmüştü. Gizemli bir biçimde vicdanının parçası haline geliyordu; tıpkı yaradılışı derin bir saygıyla benimsenen bir kadının bir erkeğe yeni bir vicdan olabilmesi gibi.

Şimdi de dönüp onun orada olduğunu fark etmiyordu! Gazete elinde hışırdıyor, başı o sıkıcı sütunları tararken inip kalkıyor, belli ki sakalını okşuyordu; sanki bu dünya onun için pek kolay bir yerdi. Elbette öteki konuklar da birazdan inecek, önceki akşamki hafifmeşrep tavrını silmek için söyleyeceği birkaç sözü söyleme fırsatı bütünüyle kaçacaktı. Gwendolen öfkeyle hasta gibi oldu. Onun gibi gençler, kendi hayallerinin görünmez emicileriyle kederi ne çabuk içlerine çekerdi. Yüzünde, gözyaşlarına izin verilmeyen bir incinmenin getirdiği o tuhaf ifade belirmişti.

Sonunda gazeteyi bıraktı ve arkasını döndü.

“Ah, siz çoktan gelmişsiniz,” dedi, bir iki adım yaklaşarak. “Gidip paltomu giymem gerek.”

Yan tarafa dönüp odadan çıktı. Bu gerçekten çok kabaca bir davranıştı. Sırf nezaket bile, Gwendolen’i yalnız bırakmadan önce birkaç söz söylemek için onu durmaya yöneltirdi. Gerçi hemen ardından Grandcourt, Sir Hugo’yla birlikte içeri girdi; öyle ki konuşacakları sözler ne olursa olsun kayda değmeyecek kadar az kalacaktı. Öyle de oldu; onu kütüphane kapısından çıkarken gördüler.

Grandcourt doğruca ona yürüyüp önünde durdu, gözlerinin içine baktı. “Biraz hasta görünüyorsunuz,” dedi. “Yürüyüşe çıkabilecek halde misiniz?”

“Evet, hoşuma gider,” dedi Gwendolen; dudaklarının kıpırdaması dışında en ufak bir hareket etmeden.

Grandcourt yana çekilirken Sir Hugo nazikçe, “İsterseniz evi gezmeyi sonraya bırakıp yalnızca dışarı çıkabiliriz,” dedi.

“Aman, hayır!” dedi Gwendolen kararlılıkla. “Hiçbir şeyi sonraya bırakmayalım. Uzun bir yürüyüş istiyorum.”

Deronda’nın dışında iki hanım ve iki beyefendiden oluşan yürüyüş grubu artık toplanmıştı. Gwendolen kendini toparlayıp Sir Hugo’nun yanında, uygun bir neşeyle yürüdü. Deronda’dan çeşitli mimari kalıntılar hakkında istenen yorumları da Sir Hugo’nun açıkça modern olanla antik olanın karışımını düzeltmeye neden kalkışmadığını anlatmasını da görünüşte eşit bir dikkatle dinliyordu; Sir Hugo’ya göre bu karışım, mekânı gerçekten daha tarihî kılıyordu. Kilerle mutfağa giderken binanın dışından dolaştılar ve doğu cephesindeki tek eski kalıntı olan güzel, sivri kemerli kapının önünde durdular.

“İşte, bana kalırsa,” dedi Sir Hugo, “bu haliyle, açıkça dört yüzyıl sonra yapılmış bölümün ortasında durması, cephenin tamamı on üçüncü yüzyıl görünümü verilerek süslenmiş olsaydı olacağından çok daha ilginç. Eklemeler, yapıldıkları dönemin havasını taşımalı ve o dönemin damgasını vurmalı. Eski parçaları yıkmam ama eskileri yeniden üretme düşüncesi bence yanlış. En azından biri bunu yapmak istiyorsa bedelini ödemeli. Üstelik o yolda nerede duracaksınız? Bakmak istemediğiniz yerlere mazgallar mı açacaksınız, sonra ne olacak? Taşları diz çökerek aşındırmamı da isteyebilirsiniz; ha Grandcourt?”

“Lanet olası bir baş belası,” diye uzatarak konuştu Grandcourt. “İlahileri uluyup duran, gelmiş geçmiş en büyük sıkıcılar gibi davranan adamlardan nefret ederim.”

“Evet, romantiklikleri işte bu noktaya varır,” dedi Sir Hugo, gizlice anlaşır gibi bir ses tonuyla; “tabii mantığını sonuna kadar götürürlerse.”

“Bir şeyi saçmalığa vardırmak mümkün diye ona karşı çıkma biçimi, kısa sürede hayatı durma noktasına getirir,” dedi Deronda. “Bu, insan eylemlerinin mantığı değil, bir çevirme düzeneğinin mantığıdır: Bir kez kurulunca son turuna kadar dönmesi gerekir. Nerede duracağımızı kestirecek bir yargıya varmadan hiçbir şeyi güvenle yapamayız.”

“Ben en iyi yol göstericinin cüzdan kuralı olduğunu düşünürüm,” dedi Sir Hugo gülerek. “Şu yeni-eski yapıların çoğuna gelince, üzerlerine sanatsal görünsün diye çizikler atıp yontarak yaşlı bir yüzey vermeleri için adam tutmanız gerekir; bugünkü işçilik ücretleriyle bunun altından kalkamazsınız.”

“Öyleyse eski gelenekleri sürdürmekten yana mısınız, Bay Deronda?” diye sordu Gwendolen; ötekilerle aralarındaki mesafenin açılmasından yararlanıp biraz geride kalarak.

“Bazılarından yana. Neden başka konularda olduğu gibi burada da seçimimizi kullanmayalım, ya da bir şey sırf eski ya da yeni diye onun lehine veya aleyhine bir neden sayılmasın? Atalarımız yaptılar diye bir şey yapmaktan zevk almak, daha iyi bir şeyi dışlamadığı sürece iyidir; sevginin alanını genişletir ve sevgi, hayattaki iyiliğin en geniş temelidir.”

“Öyle mi düşünüyorsunuz?” dedi Gwendolen hafifçe şaşırarak. “Sizin en çok düşüncelere, bilgiye, bilgeliğe ve bütün bunlara önem verdiğinizi sanırdım.”

“Ama bunlara önem vermek de bir tür sevgidir,” dedi Deronda onun ansızın ortaya çıkan saf şaşkınlığına gülümseyerek. “Bağlılık deyin; onlarla birlikte olabilmek ve zarar görmelerini önlemek uğruna pek çok şeye katlanmaya razı bir ilgi. İlgimizin konusu insanlarsa elbette bu bir fark yaratır; ama genellikle bütün derin bağlılıklarda konular birbirine karışır: yarı kişiler, yarı düşünceler; duygularla sevgiler iç içe akar.”

“Bunu anlayıp anlamadığımdan emin değilim,” dedi Gwendolen, eski şakacı tavrıyla çenesini kaldırarak. “Pek sevgi dolu biri olmadığıma inanıyorum; belki de bana hayatta fazla iyilik görmeyişimin nedeninin bu olduğunu söylemek istiyorsunuz.”

“Hayır, size bunu söylemek istemedim; ama kendiniz hakkında söylediklerinize inansaydım doğru olduğunu düşünürdüm,” dedi Deronda ciddiyetle.

Tam o sırada Sir Hugo ile Grandcourt dönüp duraksadılar.

“Bay Deronda’ya bana iltifat ettirmeyi bir türlü başaramıyorum,” dedi Gwendolen. “Ondan biraz pohpohlama sözü koparabilir miyim, çok merak ediyorum.”

“Ah!” dedi Sir Hugo Deronda’ya göz atarak. “İşin aslı, gelini pohpohlamanın faydası yok. Umutsuzluğa kapılıp vazgeçiyoruz. Tatlı sözlere öyle doymuş ki söylediğimiz her şey tatsız geliyor.”

“Çok doğru,” dedi Gwendolen başını eğip gülümseyerek. “Bay Grandcourt beni güzelce kurulmuş iltifatlarla kazandı. Tek bir sözcük yersiz olsaydı her şey mahvolurdu.”

“Duydunuz mu?” dedi Sir Hugo kocaya bakarak.

“Evet,” dedi Grandcourt, yüz ifadesini değiştirmeden. “Ama sürdürmesi fena halde zor.”

Bütün bunlar Sir Hugo’ya böyle bir karı koca arasındaki doğal bir şakalaşma gibi geliyordu; Deronda ise Gwendolen’in bir an çocuksu bir düşüncesizlikle acıma uyandırıyor, bir an sonra gururlu suskunluğuyla bu duyguyu iten yanıltıcı değişimlerine şaşıyordu. Miss Juliet Fenn’e kendini vererek Gwendolen’in yoluna çıkmamaya çalıştı. Genç kadının yüzünün yan profili, denetleyemediği koşullar yüzünden öylesine talihsiz biçimde biçimlenmişti ki Gwendolen birkaç ay önce onu kıskanmasının olanaksız olduğunu düşünmüştü. Yine de mutfağı gezerlerken—özgün yapının kusursuz biçimde korunmuş bir parçasıydı burası—taş duvarların ve çapraz tonozun nişlerindeki derin gölgeler, kocaman kor gibi yanan ateşin cilalı teneke, pirinç ve bakır üzerinde oynaşan ışığı, her sesin, her metal tınısının taşıdığı güzel yankı Gwendolen’in gözünde değerini yitirdi. Sir Hugo’nun bunlardan söz etmesi de can sıkıcı bir ısrara dönüştü; çünkü Deronda öteki hanımlarla konuşuyor ve ondan uzakta duruyordu. Diğer beylerin bu fırsattan yararlanıp yanına gelmesi bir şeyi değiştirmiyordu: Deronda’nın zihninde onu küçülten bir ölçü bulunduğuna dair huzursuz bir duygu içindeyken, onların hayranlığının dünyada ne yararı olabilirdi? Bir şeye bakarken başka bir şeyi anlatmayı alışkanlık hâline getirmiş olan Bay Vandernoodt, kuzeyde gördüğü Lord Blough’un mutfağını durmadan anlatıp durunca iyice çekilmez olmuştu.

“Ne olur bizden aynı anda iki mutfağı birden görmemizi istemeyin. Sıcağı ikiye katlıyor. Gerçekten dışarı çıkmalıyım,” diye sonunda haykırdı; kararlı adımlarla açık havaya yürüyüp ötekileri geride bıraktı. Grandcourt çoktan dışarı çıkmıştı. Gwendolen yanına gelince şöyle dedi:

“Şu lanet olası yerde ne kadar kalmayı düşündüğünü merak ediyordum”—koca olunca kendine tanıdığı özgürlüklerden biri de en ağır hakaretleri kullanmaktı. Gwendolen, grubun geri kalanının yaklaştığını görmek için dönüp şöyle dedi:

“İnsan kürklerinin içinde kesinlikle biraz fazla ısınıyordu.”

Çakıllı yoldan yeşil bir avluyu geçtiler; çimenlerin üzerinde adacıklar, büyük sedirin dallarında ve taş duvarların mazgallı üst silmesinde yığınlar hâlinde kar hâlâ duruyordu. Sonra başka bir sedirin bulunduğu daha büyük bir avluya girdiler. Güzel koro yerinin çoktan ahıra çevrildiğini gördüler. Belki de ilk olarak, Baal’ın rahiplerine ve göğün kraliçesi Astarte’nin suretlerine hakaret etmekten dindarca bir haz duyan askerler, burayı gelişigüzel bir biçimde ahıra çevirmişti. Dış cephesi—ahır kapısı dışında batı ucu tuğlayla örülüp sarmaşıkla kaplanmıştı—çok hırpalanmıştı; tepelik süsleriyle çörtenleri sökülmüş, ufalanabilir kireçtaşı kırılıp aşınmış ve yumuşak gri rengi toz gibi koyu bir likene karışmıştı. Uzun pencereler de kemerlerin başladığı yere kadar tuğlayla örülmüş, geniş üst pencerelere tel ya da havalandırma panjurları takılmıştı. Kış öğleden sonrasının alçak güneşi binanın üzerine vuruyor, sedir dallarının gölgelerini düşürüyor, her çıkıntıda kalan kar parçalarını aydınlatıyordu. Bütün bunlara rağmen, yapının antik çağa özgü ağırbaşlı görünüşü pek bozulmamıştı; bu da içerideki manzarayı daha da şaşırtıcı kılıyordu. Yine de, dinî ya da saygıdan kaynaklanan öfke bir yana, gözler bu tuhaf güzelliğin üzerinde hoşnutlukla oyalanmadan edemiyordu. İnce kemerli şapellerin her biri bir bölmeye dönüştürülmüştü. Pencerelerin tozlu camlarında kızıl, turuncu, mavi ve en soluk menekşe rengi lekeler hâlâ parlıyordu. Koro yerinin geri kalanı sökülüp boşaltılmış; zemin en uygun görülen yöntemle düzlenmiş, döşenmiş ve drenajı yapılmış, ortaya da bir sıra ayrı at bölmesi kurulmuştu. Üst pencerelerden dökülen yumuşak ışık, parlak kahverengi ya da gri yanları ve sağrıları aydınlatıyordu; burun delikleri kıpırdayan, vernikli kahverengi bölmelerin üstünden bakan uysal at yüzlerini; azizlerin bir zamanlar sunak tablolarından aşağı baktığı yerlerde yemliklerden sarkan otları; dağılmış ya da yığın olmuş soluk altın renkli samanları; yaşlı bir at arabası atının sırtında kendine yatak yapan beyaz ve ciğer renkli küçük bir spanieli; bir de sakatlanmış şehitler gibi hâlâ bağlılık belirtileri taşıyan dört eski meleği aydınlatıyordu. Hepsinin üzerinde, yenilikçi badanasına dokunulmamış büyük, sivri çatının çizgileri ve renkleri örtü gibi inen gölgelerle örümcek ağlarının arasından gizemli biçimde seçiliyordu. Arada bir tahtalara çarpan bir toynak kubbeyi gök gürültüsüyle dolduruyor; dışarıdan da tazıların buna karşılık veren havlamaları geliyordu.

“Ah, muhteşem!” diye haykırdı Gwendolen; o anki izlenimi dışında her şeyi unutmuştu. Geniş avlularla yapının ihtişamı, bir de aralarında önemli biri oluşu onu hafifçe başını döndürmüştü. “Muhteşem! Yalnız her bölmede bir at olmasını isterdim. Bu ahırları Diplow’dakilere on kez tercih ederim.”

Ama bunu der demez içinde bir şey onu durdurdu; istemsizce gözlerini Deronda’ya çevirdi. Tuhaf biçimde, Deronda keçe şapkasını çıkarmış, sanki bir odaya ya da gerçek bir kiliseye girmişler gibi önünde tutuyordu. Başkaları gibi o da tam o sırada Gwendolen’e bakıyordu; göz göze geldiler. Gwendolen bundan son derece rahatsız oldu; çünkü Deronda’ya bakarak düşüncelerinin yönünü açığa vurduğunu sanıyor, yüzünün kızardığını hissediyordu. Hem Sir Hugo’nun hem de Deronda’nın, Manastır’da herhangi bir şeye sahip olmaktan söz edişindeki zevksizliği yargılayacağını gözünde büyüttü; Deronda ise herhâlde artık ondan tiksinmişti. Şaşkınlığının apaçık ortada olduğunu sanması, bunu şakacı bir sözle geçiştirme konusundaki olağan becerisini elinden aldı. Çatıyı görmek için yüzünü kaldırıp o hâlde dönerek uzaklaştı. Kızarmasını anlamlı bulan biri olduysa bile, bunu duygularının gizli kıvrımlarına ve kuytularına yormamıştı. Kızarmak bir dil değildir; iki zıt şeyden biri anlamına gelebilecek, kuşkulu bir bayrak işaretidir yalnızca. Deronda onun duygularının bir bölümünü az çok sezmişti; ama o Gwendolen’i gözlerken kendisi de gözleniyordu.

“Atlara şapka çıkarır mısınız?” dedi Grandcourt hafifçe alay ederek.

“Neden olmasın?” dedi Deronda şapkasını yeniden takarken. Şapkasını gerçekten de düşünmeden çıkarmıştı. Çirkin bir adam olsaydı bunu kuşkusuz cezasızca yapabilirdi; çünkü çirkinlik doğal olarak istemsizce açığa çıkmış görünür, güzellikse sergileniş gibi durur.

Gwendolen’in şaşkınlığı çok geçmeden atları incelemeye koyulunca dağıldı. Grandcourt onları nazikçe değerlendirmekten kaçındı; Sir Hugo aynı hayvanı önce kötüleyip sonra överken ağır ağır başını sallamakla yetindi. Sir Hugo, gençken atlarına düşkün olduğu hâlde o atı satın almaması gerektiğini, ama hayvanın daha pahalı birçok attan üstün nitelikleri bulunduğunu söylüyordu.

“Aslına bakarsanız, ahırlar bugünlerde insanın cebini gitgide daha derinden deliyor; bu hevesten kurtulduğuma çok memnunum,” dedi Sir Hugo, dışarı çıkarlarken.

“Peki insan ne yapsın?” dedi Grandcourt. “Ata binmesi gerek. Yapacak başka ne var, anlamıyorum. Hem insanın akla gelebilecek her türlü kusuru taşıyan bir yığının üzerine oturmasına da binicilik demem.”

Sir Hugo’nun atlarını böyle ince bir diplomasiyle nitelemesine doğrudan karşılık vermek gerekmiyordu. Baronet de konuşmanın tadı kaçmaya başladı diye düşünüp topluluğa seslendi: “Şimdi manastır revakını göreceğiz; her yerin en güzeli orası ve kusursuz biçimde korunmuş. Keşişler dün orada yürümüş gibi.”

Ama Gwendolen, belki de biraz keyifsiz olduğu için, kulübelerdeki tazılara bakmak üzere geride kalmıştı. Grandcourt onu bekledi.

“Koluma girsen iyi olur,” dedi alçak sesle, buyururcasına; Gwendolen de koluna girdi.

“Böyle sürüklenip durmak, bir de puro içememek ne sıkıcı,” dedi Grandcourt.

“Hoşuna gider sanmıştım.”

“Hoşuma gitmek mi! Bitmek bilmeyen gevezelik. Şu çirkin kızları yüreklendiriyorlar; insanı böyle canavarlarla tanışmaya çağırıyorlar. Şu şişman Deronda ona nasıl bakabiliyor, anlamıyorum——”

“Ona neden şişman diyorsun? Ondan bu kadar mı hoşlanmıyorsun?”

“Hoşlanmamak mı? Hayır. Şişman olmasını ne umursarım? Benim için önemi yok. İstersen onu Diplow’a yine davet ederim.”

“Geleceğini sanmıyorum. Bize aldırmayacak kadar zeki ve bilgili,” dedi Gwendolen; kocasına, özel olarak, birinin onu küçümsemesinin mümkün olduğunu söylemenin yararlı olacağını düşünüyordu.

“Bir erkekte bunun pek fark yarattığını görmedim. Ya centilmendir ya da değildir,” dedi Grandcourt.

Yeni evli bir karı kocanın baş başa birkaç an geçirmesi anlaşılır, hoş görülebilirdi; öteki davetliler onları geride bırakıp ilerlediler. Bahçeye yeniden girdiklerinde hepsi revaklı avluda durdu. On üç yıl önce, dökülen gül yaprakları arasında bir çocuğun ilk kederiyle tanıştığını orada görmüştük. Bu revak kiliseden daha sert bir taştan yapılmıştı ve aşındırıcı havadan daha iyi korunmuştu. Kuzeyde, cam takılması düşünülmeden kemerli ve sütunlu açıklıklarla yapılmış nadir revak örneklerinden biriydi. Başlıklardaki ince işçilikli yapraklar, keski darbelerinin izlerini hâlâ taşıyor gibiydi. Gwendolen kocasının kolunu bırakıp öteki hanımların yanına gitti. Deronda onlara, doğal biçimlerin taklidinde özgürlüğü doğrulukla birleştiren o incelikli anlayışı anlatıyordu.

“İnsan gerçek şeyleri temsillerinden yola çıkarak mı, yoksa temsilleri gerçek şeylerden yola çıkarak mı daha çok sevmeyi öğreniyor, merak ediyorum,” dedi. Ağsı alt yüzleri ve orta damarlarının sağlam, gittikçe genişleyen kabarıklığı görünen, kıvrılmış yeşil yapraklardan yapılmış güzel bir sütun başlığını göstermişti. “Küçükken bu başlıklar bana yaprakların yapısını gözlemlemeyi ve bundan zevk almayı öğretti.”

“Gözlerinizi kapatsanız da hepsinin her çizgisini görebilirsiniz sanırım,” dedi Juliet Fenn.

“Evet. Onları durmadan zihnimde canlandırırdım; çünkü yıllarca bu avlu benim için manastırın tek tasarımıydı. Keşişler ve manastırlardan ne zaman söz edildiğini okusam, onları hep bu manzaranın içine yerleştirirdim.”

“Burayı çok seviyor olmalısınız,” dedi Miss Fenn safça; miras konusunu düşünmüyordu. “Pek çok ev, yirmi başka eve benzer. Ama burası eşsiz; siz de her kuytusunu biliyor gibisiniz. Başka hiçbir evi bu kadar sevemezsiniz herhâlde.”

“Ah, burayı içimde taşıyorum,” dedi Deronda sakinlikle; bu tür düşüncelerin akla gelebileceğine alışkındı. “Çoğu erkek için ilk evi, çocukluk yıllarının bir anısından ibaret. Hatta belki de en iyisi böyle olmasıdır. O imge hiç bozulmaz. Anılarda hayal kırıklığı yoktur; abartılarımız da hep iyi yöndedir.”

Gwendolen, Deronda’nın bu sözleri kendisine ve Grandcourt’a karşı incelik olsun diye söylediğinden emindi; çünkü onu duymaları gerektiğini biliyordu. Herhâlde Gwendolen’i yalnızca kendi adına bir şeylere sahip olmayı önemseyen bencil biri sanıyordu. Ne derse desin, doğumuyla ilgili koşulların babasının konumunu miras almasını engellemiş olması ona gizli bir acı vermiş olmalıydı. Gwendolen’in kocasının bu konumu devralmasına sevindiğini sanıyorsa, ona küçümseyen bir acımadan başka ne duyabilirdi? Gerçekten de ondan kaçındığı, başkalarıyla konuşmayı yeğlediği açık görünüyordu; ama bu da hiç nazikçe değildi.

Bu düşünceler yüzünden gururu ile çekingenliğinin karışımı, Deronda’ya yeniden seslenmesini engelledi. Revakların üzerindeki galeride tuhaf portre sıralarına bakarlarken, Gwendolen ilgi duyuyormuş gibi görünmeyi sürdürdü; Deronda’ya doğrudan seslenmeden canlı yorumlar yaptı. Ama sonunda rol icabı neşeli olmaktan çok yorulmuştu. Grandcourt bilardo odasına girince kendisine ayrılan sevimli küçük oturma odasına gitti; rahatça kederlenmek için kendini içeri kapattı. Başkasının zihninde neler olup bittiğini sandığımız şeylerin dönüştürücü etkisi kadar şaşırtıcı bir etkinlik gösteren hiçbir kimyasal süreç yoktur. Kuramlar, dinler ve hayranlıklar konusundaki değişimler, karşı çıkılacağı ya da beğenilmeyeceği kuşkusuyla başlayabilir; hem de karşı çıkışın nedenleri yalnızca derin derin düşünüp tahmin etmekten ibaret olsa bile.

Zavallı Gwendolen’in içinde huzursuz edici, dönüştürücü bir süreç işliyordu: eski doğasının temelleri sarsılmış, umutları boşa çıkmış, zevkleri altüst olmuştu; yine de yeniden kendini kabul ettirme iradesinde bütünlüğünü ve gücünü koruyordu. Her yeni aşağılanma sarsıntısından sonra kendini toparlamaya, eski dayanaklarına sarılmaya çalışıyordu: gururlu suskunluğa; hayatı fazla düşünmeden geçirmesini sağlayacak yeni heyecanlara güvenmeye; kendini suçlamasını geçersiz kılacak ve içini durmadan yoklayan belirsiz, korkunç bir felaket endişesine karşı onu koruyacak bir telafi eylemine bel bağlamaya; alışkanlığın ve olağan yaşamın, acılarına karşı onu duyarsızlaştıracağına inanmaya.

Evet, acılarına. Yirmi iki yaşındaki bu güzel, sağlıklı genç kadın, arzuları gerçekleşmişken bile artık aynadaki talihli görüntüsünü öpmek istemiyordu. Kendine bakıyor ve bu kadar mutsuz olabilmesine şaşıyordu. Bekârlık hayatı boyunca, çevresindekilerin her birinin ona boyun eğmesiyle beslenen, kendini avutan bir batıl inanç gibi ona eşlik etmiş bir inanç—herkese hükmedebileceğine duyduğu inanç—tamamen yok olmuştu. Hayatının yarısı kadar uzun gelen yedi kısa haftada kocası, Gwendolen’in elektrikli vatozun dokunuşuyla uyuşmanın etkisine karşı koyamayacağı gibi karşı koyamayacağı bir egemenlik kurmuştu. Gwendolen’in iradesi, genç bir kızın küçük dünyasındaki buyurgan iradesi gibi görünmüştü; ama o iradenin ardında hayal gücünün beslediği korkularla dolu bir dünya vardı. Tutunduğu şeyi bırakması için bir gölge bile yeterdi. Oysa şimdi, gök gürültüsünden ürkmeksizin kıskacını sıkmaya ya da ezmeye devam eden bir yengecin veya boanın iradesi gibi bir iradeyle karşı karşıyaydı. Grandcourt’un, egemenliğinin başlıca araçları olan elle tutulmaz etkileri hesaplamadığını sanmamalı. Gwendolen’in gururlu ve başkaldıran ruhunu kendi karşısında dilsiz ve çaresiz bırakan duygusal durumu sezmekte şaşırtıcı ölçüde ustaydı.

Lydia Glasher’ın mektubunu, başkalarının görmesinden bir anda dehşete kapılarak yakmıştı. Günün heyecanı ve yorgunluğu dışında şiddetli sinir nöbetlerinin başka bir nedeni bulunduğunu Grandcourt’tan inatla gizlemişti; böylece dolaylı yoldan yalan söylemeye itilmişti. “Sorma—her şeyle ilgili hislerim yüzündendi—evden birden ayrılmanın etkisi.” Mektuptaki sözler zihninde tekrar tekrar yankılanıyor, bir kehanetin kaçınılmazlığı gibi bilincine çörekleniyordu. “Ben, senin mutluluk şansının da benimkinin de gömüldüğü mezarım. Uyarılmıştın. Bana ve çocuklarıma zarar vermeyi seçtin. Benimle evlenmek istemişti. Sözünden dönmeseydin sonunda benimle evlenirdi. Cezanı çekeceksin. Bunu bütün ruhumla istiyorum. Onu bana karşı kışkırtmak ve bizi—beni ve çocuklarımı—daha da mahvetmek için bu mektubu ona verecek misin? Üzerinde bu elmaslar, zihninde benim bu sözlerim varken kocanın karşısına çıkmak hoşuna gidecek mi? Seni mutsuz ettiğinde şikâyet etmeye hakkın olduğunu düşünecek mi? Onu gözün açık aldın. Bana isteyerek ettiğin haksızlık lanetin olacak.”

Sözler zehirli canlılıklarını içine yerleştirmiş, Fısıldayan Taşlar’daki sahneyi durmadan gözünün önüne getiriyordu. Sahne artık suçlayıcı bir hayalet gibiydi: Grandcourt’un bundan haberdar olmasından korkuyordu. Mrs. Glasher’la çocuklarından söz edip onların zararını fazlasıyla karşılamaya yönelik o eski olasılığı, artık gözünün göremeyeceği kadar uzak buluyordu. Evlenmeden önce her şeyi bildiğini ve onunla evlenirken verdiği sözü çiğnediğini itiraf etmenin ölümcül aşağılanmasındansa her türlü sıkıntıya katlanmak kolay geliyordu. Evlilik fikri onu ayarttığında kendini haklı çıkarmak için bulduğu nedenler ve kocası üzerinde kuracağı gelecekteki gücü kolayca düzenleyip onu isteyeceğinden daha iyi davranmaya yönelteceği düşüncesi, bir çocuk şölenini aydınlatan sönmüş ışıklar kadar etkisiz kalmıştı. Suçlu olduğuna dair duygusu, hem belirli hem belirsiz bir korkuyla büyüyordu. Belirli korkusu, gizlilik perdesinin kendisiyle Grandcourt’un arasına inip ona Gwendolen’le alay etme hakkı vermesiydi. Mektubu okuduğu anda kocasının korku egemenliği başlamıştı.

Kocası ise bütün bunları biliyordu. Gwendolen’in bozduğu sözden haberdar değildi; bu ihlalin vicdanı üzerinde yarattığı etkiyi de pek önemsemezdi. Ama Lush’ın Fısıldayan Taşlar’daki buluşma hakkında anlattıklarını da, Gwendolen’in ansızın hastalanmasının nedenini gizlediğini de biliyordu. Lydia’nın elmaslarla birlikte bir şey gönderdiğinden emindi. Bu şey her neyse, Gwendolen’de bir anda ona karşı yeni bir tiksinti yaratmış, üstelik bu tiksintiyi açığa vurmaya cesaret edememesine de neden olmuştu. Evlilikten beklentilerinin boşa çıkmasını pek umursamıyordu; birçok erkeğin hissedeceği gibi hissetmiyordu. Gwendolen’le evlenmek istemişti ve pişman olacak biri değildi. Hayatının diğer ilişkilerini duygusal yakınlığın lüksü olmadan sürdüren bir centilmenin, evlilik hayatında böyle bir çeşniye ihtiyaç duyduğu neden varsayılsın? En çok hissettiği şey, egemenliğinin koşullarının değişmiş olmasıydı. Bu değişiklik egemenliğini sarsmaktan çok daha sağlamlaştırabilirdi. Nitekim öyle de olmuştu. Kaçmanın olanaksızlığını ya da önündeki seçeneklerin kötülüğünü anlayamayacak kadar budala biriyle evlenmediğini düşünüyordu; kendisini bu konuma çeken bütün ayrıcalıkları elden çıkararak kendini gülünç duruma düşürmeyecek kadar gururlu ve iradeli bir kızla evlenmişti. Kararını gerektiği gibi vermesine yardım edecek imalı hatırlatmalara ihtiyaç duyarsa, bunları esirgememeye dikkat edecekti.

Gwendolen, zihnini kemiren bütün sıkıntılara rağmen, bir an bile vakarla davranması ve mutlu denilen insan gibi görünmesi gerektiği duygusunu yitirmemişti. Hayal kırıklığını ya da kederini açığa vurmak, yaralarına sirke dökmekten başka bir şey olmayacaktı. Kocası sonunda onun için neye dönüşürse dönüşsün, acınmayacak biçimde bu boyunduruğu taşımaya niyetliydi. Çünkü önündeki yılları bir önseziyle düşünüyordu: Grandcourt’tan korkuyordu. Zavallı kadın, bu hareketsiz kişisel asalet örneğine karşı genç kızlığının küstah üstünlük duygusundan, bir erkeğin evlenmek istediği kadına karşı takınabileceği zihinsel tutum konusunda eskiden ne kadar bilgisiz olduğunu şaşkınlıkla fark ettiği bir noktaya; birlikte yaşayacakları hayatın neye dönüşebileceğini hâlâ bilmediğini kavradığı bir noktaya gelmişti. Yenilik, korkuyu ölçülemez kılar ve bütün kederli değişimlerin ilk dönemini gelecekten hayaletlerle doldurur. İster bilerek ister farkında olmadan yaptığı küçük cilveler, flört döneminde Grandcourt’u etkilemiş, aralarında bir iletişim yolu oluşturmuştu; bu sayede Gwendolen’in anlayıp yönlendirebileceği türden bir yaratık gibi görünmüştü. Ama evlilik bütün bu alışverişi geçersiz kılmış, Grandcourt da bir konuda kesinlik dışında her bakımdan onun için boş bir bilinmeze dönüşmüştü: canı ne isterse onu yapacak, Gwendolen’in onun iradesini belirleyecek bir yöntemi ya da bundan akla uygun biçimde kaçma yolu olmayacaktı.

Aralarında yaşananlar ve Gwendolen’in elmasları takması, bu duruma örnekti. Manastıra gelmelerinden kısa süre önce, bir akşam Brackenshaw Şatosu’nda yemeğe gideceklerdi. Gwendolen kendi kendine o elmasları asla takmayacağını söylemişti: sanki kötü bir düşten kalma imgeler, huzursuz zihninde oyalanıp duruyormuş gibi, elmaslara korkunç sözler yapışmış, çevresinde sürünüyordu. Üzerinde yalnızca altın bir şerit bulunan beyaz giysisiyle aşağı indi; boynunda Grandcourt’un armağan ettiği zümrüt bir kolye, kulaklarında da küçük zümrüt yıldızlar vardı.

Grandcourt ateşe sırtı dönük duruyor ve Gwendolen içeri girerken ona bakıyordu.

“Tam istediğiniz gibi miyim?” dedi Gwendolen, biraz neşeyle. Yeni unvanlarıyla Brackenshaw Şatosu’na gitmekten hoşlanmıyor değildi; işleri fena halde karışmış kişilerin, durumları hakkında hoş bir yanılgıya düşmeleri muhtemel insanlarla yemeğe çıkmaktan keyif alması gibi.

“Hayır,” dedi Grandcourt.

Gwendolen birden huzursuzlandı, sırada ne olduğunu merak ediyordu. Elmaslar yüzünden bir tartışma çıkmasına hazırlıksız değildi; ama ya Grandcourt alçak, küçümseyici bir sesle, “Sende beğendiğim hiçbir şey yok,” derse? Ona gizliden gizliye nefret etmesi çok kötüydü; ama ondan nefret ettiğini ilk belli eden Grandcourt olursa daha da kötü olacaktı.

“Aman, ne olur!” diye haykırdı; sessizlik artık dayanamayacağı kadar uzamıştı. “Kendimi nasıl değiştirebilirim?”

“Elmasları tak,” dedi Grandcourt, dar bakışlarıyla gözlerinin içine bakarak.

Gwendolen bu kez sustu; duygularını belli etmekten korkuyor, yine de gözleri onun gözleriyle buluşunca bakışlarının değiştiğini hissediyordu. Ama yanıt vermek zorundaydı. Olabildiğince kayıtsız bir sesle, “Ah, lütfen hayır. Elmasların bana yakıştığını sanmıyorum,” dedi.

“Ne düşündüğünün bununla ilgisi yok,” dedi Grandcourt. Alçak sesindeki buyurganlık, akşamın dinginliğini ve kusursuzluğunu taşıyor, akşam için hazırlanışı gibi görünüyordu. “Elmasları takmanı istiyorum.”

“Lütfen kusura bakmayın; bu zümrütleri seviyorum,” dedi Gwendolen, hazırlıklı olmasına rağmen korkmuştu. Favorisine dokunan o beyaz elinin boynuna dolanıp onu boğmaya kalkışabileceğini düşündü; çünkü ona duyduğu korku, hayatının üzerine çöken belirsiz bir cezalandırılma felaketi önsezisiyle birleşerek batıl inanç derecesine varmıştı.

“İstediğimde elmasları takmamanın nedenini bana açıklayarak beni memnun et,” dedi Grandcourt. Gözleri hâlâ ona dikiliydi; Gwendolen de sanki içine giren bir acıyı savuşturmak için kendi gözlerinin kısıldığını hissetti.

İçinde başkaldırmasının ne yararı vardı? Boyun eğmekten daha çok canını yakmayacak hiçbir şey söyleyemezdi. Yavaşça dönüp giysisini yeniden üzerine örttü ve giyinme odasına gitti. Elmasları almaya uzanırken, onları takmak istememesinin Grandcourt’ta, elmaslar hakkında kendisine söylemediği bir şey bildiğine dair kuşku uyandırmış olabileceği aklına geldi. Gözlerinde, ona eziyet etmekten zevk aldığı izlenimi vardı. Nasıl karşı koyabilirdi? Ona dokunacak hiçbir şey söyleyemezdi; söyleyeceği her şey, zihnini daha da acı veren bir kıskaçla kavramasına yarardı.

“Köpekleriyle atlarını ürkütmekten zevk alıyor; onları kendinin saymasının keyfinin yarısı bu,” dedi mücevher kutusunu ürpererek açarken kendi kendine.

“Benimle de böyle olacak; ben de sinip kalacağım. Başka ne yapabilirim? Dünyaya ‘Bana acıyın,’ demeyeceğim.”

Hizmetçisini çağırmak için zile uzanmak üzereyken arkasındaki kapının açıldığını duydu. İçeri giren Grandcourt’tu.

“Takmak için birinin yardımına ihtiyacın var,” dedi yanına gelirken.

Gwendolen yanıt vermedi, yalnızca kıpırdamadan durdu; süsleri çıkarıp dilediği gibi takmasını ona bıraktı. Kuşkusuz bunları daha önce başka birine takmıştı. Gwendolen, kendine acı bir alayla, “Başka bir kadından çaldığım ne büyük bir ayrıcalık!” diye düşündü.

“Neden bu kadar üşümüş gibisin?” dedi Grandcourt son küpeyi de takınca. “Lütfen bol bol kürk giy. Bir kadının odaya donmuş gibi girmesinden nefret ederim. Madem gelin olacaksın, bari düzgün görün.”

Bu koca konuşması pek ikna edici değildi ama Gwendolen’in gururunun hassas yerine dokunup kendini toparlamasını sağladı. Kötü düşten kalan sözler elmasların çevresinde hâlâ sürünüyordu, ama yalnızca onun için; başkalarına elmaslar ona kusursuzca yakışan pırıltılı taşlardı. Grandcourt ise içinden, dizgine boyun eğdiğini gözlemledi.

“Ah, evet anneciğim, çok mutluyum,” demişti Gwendolen Diplow’a döndüğünde. “Ryelands’ta hiç hayal kırıklığına uğramadım. Burası oradan çok daha güzel; her bakımdan daha büyük. Ama biraz daha paraya ihtiyacın yok mu?”

“Bay Grandcourt’un düğün gününde bana bir mektup bıraktığını bilmiyor muydun? Yılda sekiz yüz alacağım. Sen Diplow’dayken şimdilik Offendene’de kalmamı istiyor. Ama Ryelands Parkı yakınlarında sevimli bir kulübe bulursak, fazla masraf etmeden orada yaşayabiliriz; belki yılın büyük bölümünde yanımda olursun.”

“Bunu Bay Grandcourt’a bırakmalıyız anneciğim.”

“Elbette. Haziran’a kadar Offendene’nin kirasını ödeyeceğini söylemesi çok cömertçe. Crane dışında, yalnızca dışarı işlerimiz için bir erkek hizmetçi tutarak gayet iyi geçinebiliriz. İyi Merry’miz yanımızda kalıp her şeyi yönetmeme yardım edecek. Bay Grandcourt’un senin yakınında, iyi bir evde yaşamamı istemesi doğal; ben de bunu reddedemem. Demek sana bundan söz etmedi?”

“Hayır; sanırım bunu senden duymamı istedi.”

Aslında Gwendolen, annesi için ne yapılacağı konusunda kesin bilgi edinmeye çok hevesliydi; ama evlendiğinden beri hiçbir zaman bu konuyu Grandcourt’a açmayı başaramamıştı. Şimdi ise ona, “Anneciğimin geçimini sağlamanız çok ince bir davranış. Yalnızca akrabaları olan bir kızla evlenirken büyük bir sorumluluk üstlendiniz,” demeden rahat edemeyecek kadar kendini borçlu hissediyordu.

Grandcourt sigara içiyordu; umursamazca, “Elbette onu bir av bekçisinin annesi gibi yaşatacak değildim,” demekle yetindi.

“Hiç değilse para konusunda cimri değil,” diye düşündü Gwendolen. “Evliliğim annemin durumunu düzeltti.”

Grandcourt’la evlenmeseydi neler olabileceğiyle gerçekten olanları sık sık karşılaştırıyor, hayatın genel olarak tatminden yoksun olduğuna ve başka türlü seçim yapsaydı şimdi belki de en az savuşturmaya çalıştığı duygu kadar acı bir pişmanlıkla geriye bakacağına kendini inandırmaya çalışıyordu. Eskiden sinirini bozan annesinin donukluğunu, şimdilerde kadınlık deneyiminin olağan bir sonucu saymaya yatkındı. Doğru, hâlâ “annemden farklı davranacağını” düşünüyordu; ama artık farklı davranmak, sıkıntılarını metanetle taşımak ve kimsenin onlardan kuşkulanmasına izin vermemek demekti. Zamanla gönül yaralarına alışacağını ve sabahın birkaç saatini hızlı bir at sürüşüyle geçirdiği gibi, hayatını sürdürmesini sağlayacak heyecanlar bulacağını umuyordu. Kumar vardı: Leubronn’da türlü türlü kumar oynayan sosyete kadınlarının hikâyelerini duymuştu. Şimdilik ona çok tatsız görünüyordu ama belki yeniden kumar oynamaya başlarsa tutkusu uyanabilirdi. Sonra, toplum içinde görünüşüyle etki yaratmanın zevki vardı: Kocaları gösterişe güç yetiren ünlü güzeller şehirde ne yapardı? Bütün erkekler onlara kapılırdı; kusursuz bir arabaları ve giyim kuşamları olur, halka açık yerlere girip selam verir, alışılmış yanıtları verip yeniden çıkarlardı; belki porselen alır, hünerlerini sergilerlerdi. Ah, keşke bu zevklere karşı keskin bir iştah duyabilseydi; eskisi gibi zevke inanabilseydi! Hünerler artık ona başkalarından üstün olma sözü veren heyecanı taşımıyordu. Hayranlık duyan beylerse—çevresinde özlemle dolanıp evli hayatı, Fransız romanlarının ona genç kızlığında tanıttığı gizem, tutku ve tehlikenin romantik hareketliliğiyle renklendirecek hayranlar—hayalinde, ona karşılık vermek bir yana, kendi yorgunluğuna ve tiksintisine bürünmüş hâlde beliriyordu. Yüz ifadesini ve sohbetinin yönünü, onun sözde zevklerine uyacak şekilde aceleyle değiştiren hayran erkek, ona hep gülünç görünmüştü; şimdi ise tiksindirici geliyordu. İnsanlar hem işlerine gelen hem gelmeyen türlü yollara, deliliklere ve günahlara, zevk almadan ya da zevk almayı ummadan başvururlar; ama herhangi bir yolu önceden hayal ederek kendimizi avutabilmemiz için iştah biçiminde bir zevk tadımı gerekir. Gwendolen’in iştahıysa körelmişti. Hayatının ihtimalleri üzerinde istediği kadar dolaşsın, peşinden belirsiz bir gölge geliyordu. Kendine ve kaderine duyduğu güven pişmanlıkla korkuya dönüşmüştü; ne kendine ne geleceğine güveniyordu.

Bu gizli çaresizlik, Deronda’nın daha ilk günden beri zihni üzerinde kurduğu etkiye yeni bir güç kattı; onu, Gwendolen’i bilinmeyen bir ölçüte göre yargılayan biri gibi görüyordu. Deronda’nın olaylara bakışında, onun için yeni bir dayanak oluşturabilecek bir şey, korktuğu muhtemel olaylara karşı içsel bir koruma var mıydı? Dönüşüm adı verilen o zihinsel denge değişiminin sırlarından biri şudur: İçimizden pek çoğuna ne gök ne yer, bir kişilik özel bir etkiyle kendilerine dokunup onları alıcı olmaya yöneltene kadar bir şey açık eder. Gwendolen çevresindekileri, fazla tanıdık oldukları için ilgi çekmeyen, yıpranmış kitaplar gibi görmeye alışmıştı. Deronda, yenilik duygusu uyandırarak onun dikkatini aydınlatmıştı: Yalnızca sözleriyle değil, zihninde canlanan olgularla da etkisi, yeni bir bilinç uyandıran kendinden kuşku ve kendini suçlama akışına karışmıştı.

“Her şeyi ona anlatmama gerek kalmadan benim hakkımda her şeyi bilmesini isterdim,” diye düşünüyordu; kanepenin ucuna yaslanmış, eliyle başını destekleyerek aynada kendine bakıyordu—hayranlıkla değil, kederli bir yoldaşlık duygusuyla. “Beni sandığı kadar aşağılık olmadığımı; derin bir sıkıntı içinde olduğumu ve elimden gelse daha iyi biri olmak istediğimi bilmesini isterdim.” Kutsal bir tören ya da giysi olmaksızın, duyguları kendisinden yalnızca birkaç yaş büyük bu adamı bir rahibe dönüştürmüştü; ona duyduğu güven, bu güveni koruyan sadakat kadar ender olmayan bir tür güvendi. Genç birinin başka bir gence duyduğu saygı, en güçlü etkide bulunan saygıdır: Ayartılar aynı düzeydedir ve daha yüce güdünün daha güçlü olduğuna inanılır; yorgun deneyimin tortusundan ibaret olduğundan kuşkulanılmaz.

Ama bu etki, saygı gören kişi üzerinde çoğu zaman daha güçlüdür. Bize güvenenler bizi eğitir. Belki de Gwendolen’in bu ülküsel adanmışlığı, Deronda için bir eğitim hazırlıyordu.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…