Daniel Deronda kitap kapağı

52. bölüm / 70

Elli İkinci Bölüm.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 70Şu an: Elli İkinci Bölüm.
  1. 1 Birinci Kitap—şımartılmış Çocuk. — Birinci Bölüm.2.251 kelime
  2. 2 İkinci Bölüm.1.803 kelime
  3. 3 Üçüncü Bölüm.4.601 kelime
  4. 4 Dördüncü Bölüm.1.186 kelime
  5. 5 Beşinci Bölüm.2.528 kelime
  6. 6 Altıncı Bölüm.3.611 kelime
  7. 7 Yedinci Bölüm.5.025 kelime
  8. 8 Sekizinci Bölüm.1.697 kelime
  9. 9 Dokuzuncu Bölüm.2.436 kelime
  10. 10 Onuncu Bölüm.2.513 kelime
  11. 11 İkinci Kitap—akarsuların Buluşması — On Birinci Bölüm.3.829 kelime
  12. 12 On İkinci Bölüm.1.340 kelime
  13. 13 On Üçüncü Bölüm.4.042 kelime
  14. 14 Ondördüncü Bölüm.2.955 kelime
  15. 15 On Beşinci Bölüm.2.156 kelime
  16. 16 On Altıncı Bölüm.5.940 kelime
  17. 17 On Yedinci Bölüm.3.024 kelime
  18. 18 On Sekizinci Bölüm.1.667 kelime
  19. 19 Üçüncü Kitap—seçim Yapan Genç Kadınlar — On Dokuzuncu Bölüm974 kelime
  20. 20 Yirminci Bölüm5.369 kelime
  21. 21 Yirmi Birinci Bölüm.2.732 kelime
  22. 22 Yirmi İkinci Bölüm.3.566 kelime
  23. 23 Yirmi Üçüncü Bölüm.4.343 kelime
  24. 24 Yirmi Dördüncü Bölüm.3.049 kelime
  25. 25 Yirmi Beşinci Bölüm.2.662 kelime
  26. 26 Yirmi Altıncı Bölüm1.944 kelime
  27. 27 Yirmi Yedinci Bölüm.2.646 kelime
  28. 28 Dördüncü Kitap—gwendolen İstediğini Elde Ediyor. — Yirmi Sekizinci Bölüm.4.464 kelime
  29. 29 Yirmi Dokuzuncu Bölüm.3.354 kelime
  30. 30 Otuzuncu Bölüm.4.041 kelime
  31. 31 Otuz Birinci Bölüm.1.988 kelime
  32. 32 Otuz İkinci Bölüm.5.749 kelime
  33. 33 Otuz Üçüncü Bölüm.3.983 kelime
  34. 34 Otuz Dördüncü Bölüm.1.892 kelime
  35. 35 Beşinci Kitap—mordecaı. — Otuz Beşinci Bölüm.8.024 kelime
  36. 36 Otuz Altıncı Bölüm.6.525 kelime
  37. 37 Otuz Yedinci Bölüm.4.269 kelime
  38. 38 Otuz Sekizinci Bölüm.2.750 kelime
  39. 39 Otuz Dokuzuncu Bölüm.2.596 kelime
  40. 40 Kırkıncı Bölüm.4.336 kelime
  41. 41 Altıncı Kitap—açığa Çıkanlar — Kırk Birinci Bölüm.2.045 kelime
  42. 42 Kırk İkinci Bölüm.6.572 kelime
  43. 43 Kırk Üçüncü Bölüm.1.951 kelime
  44. 44 Kırk Dördüncü Bölüm.2.532 kelime
  45. 45 Kırk Beşinci Bölüm.2.706 kelime
  46. 46 Kırk Altıncı Bölüm.3.097 kelime
  47. 47 Kırk Yedinci Bölüm.1.443 kelime
  48. 48 Kırk Sekizinci Bölüm.7.797 kelime
  49. 49 Kırk Dokuzuncu Bölüm.581 kelime
  50. 50 Yedinci Kitap—anne ve Oğul — Ellinci Bölüm.1.870 kelime
  51. 51 Elli Birinci Bölüm.4.775 kelime
  52. 52 Elli İkinci Bölüm.5.321 kelime · Okuduğun bölüm
  53. 53 Elli Üçüncü Bölüm.2.215 kelime
  54. 54 Elli Dördüncü Bölüm.4.093 kelime
  55. 55 Elli Beşinci Bölüm.1.056 kelime
  56. 56 Elli Altıncı Bölüm.3.045 kelime
  57. 57 Elli Yedinci Bölüm.1.086 kelime
  58. 58 Sekizinci Kitap—meyve ve Tohum. — Elli Sekizinci Bölüm.2.510 kelime
  59. 59 Elli Dokuzuncu Bölüm.1.655 kelime
  60. 60 Altmışıncı Bölüm.1.652 kelime
  61. 61 Altmış Birinci Bölüm.2.894 kelime
  62. 62 Altmış İkinci Bölüm.2.214 kelime
  63. 63 Altmış Üçüncü Bölüm.3.018 kelime
  64. 64 Altmış Dördüncü Bölüm.2.774 kelime
  65. 65 Altmış Beşinci Bölüm.2.081 kelime
  66. 66 Altmış Altıncı Bölüm.1.614 kelime
  67. 67 Altmış Yedinci Bölüm.1.973 kelime
  68. 68 Altmış Sekizinci Bölüm.1.664 kelime
  69. 69 Altmış Dokuzuncu Bölüm.4.029 kelime
  70. 70 Yetminci Bölüm.988 kelime

ELLİ İKİNCİ BÖLÜM.
“Aşka karşı koymaya yarayan kararlılık, onu şiddetli ve kalıcı kılmaya da yarar; tutkularıyla sürekli çalkalanan zayıf kişiler ise onlarla neredeyse hiçbir zaman gerçekten dolup taşmaz.”—LA ROCHEFOUCAULD.

Ertesi sabah Deronda’nın mektupları arasında, Hans Meyrick’ten gelen dört quarto sayfalık bir mektup vardı. Meyrick ailesinde kuşaktan kuşağa geçen küçük, güzel el yazısıyla yazılmıştı.

SEVGİLİ DERONDA’M,—İtalya’daki hareketlerin taslağına ve genel olarak dünya meselelerine ilişkin görüşlerine karşılık, burada, ülkemizde, mevcut nedenlerin etkileri hakkında dolaşımda olan en sağduyulu kanaatin ‘Zaman gösterecek,’ olduğunu söyleyebilirim. Geçmişteki sonuçların bugünkü nedenlerine gelince, son zamanlarda gönderilen düzmece telgrafların geçen yılki sığır vebasını açıkladığı artık anlaşılıyor; bu, sözde felsefeyi çürütüyor ve çiftçilere tazminat ödenmesini haklı kılıyor. Ticaret sınıfında yakında bir salgın çıkacağı ve sebebinin de reddedilmiş tabloların kolayca satılmasında ortaya çıkacağı yolundaki kendi fikrime, benzetmenin sağlam olmayan bir kullanımı dendi. Ama öyle zihinler var ki ihmal edilmiş ressamın tesellisinden bile çalmaktan çekinmez. Bana kalırsa, kötü bir eleştirmenin Berenike dizime yüksek bir fiyat biçebileceği düşüncesinde büyük bir güzellik var; böylece kentteki adamlar, hak etmediğim talihimin cezasını çoktan çekmiş olacaklar.

Bu arada, yokluğunu kendime avuntu sayıyorum; bundan yararımı buluyorum—Hyperion çekip gidince Hesperus gibi parlıyorum; İbrani peygamberimizle oturup, eskiden seninle vakit geçirdiği saatlerde yüzünü inceleyerek çalışıyorum—Yahudi olabilseydi Yahudi olacak bilgili bir Yahudi olmayan olarak onun takdirini kazanıyorum—ve en iyinin, sırf en iyi olduğu için Yahudi olduğu genel ilkesinde onunla anlaşıyorum. Keskin akıl yürütmenin benim güçlü yanım olduğunu hiç düşünmedim ama en iyi olan her şey A ise ve B de en iyi olmayı başarırsa, bunu önceden ne kadar az beklemiş olursan ol, B’nin A olması gerektiğini görebiliyorum. Bir zamanlar bütün iyi sanatın Protestan olduğunu kanıtlamaya çalışan bir risalede bu ilkenin gücünü görebilmiştim. Peygamberimiz ise oturup resmedilecek son derece ilginç biri—Rembrandt’ın Haham’ı için bulduğundan daha iyi bir model—ve yanından her ayrılışımda yeni bir şey keşfediyorum. Örneğin, soyuna ve geleneklerine duyduğu bütün o ateşli bağlılığa rağmen, onun dar görüşlü bir Yahudi olmayıp Hristiyan sözcüğünü duyunca tükürmediğine; Yahudi olmayanların ağzının, kızarmış Leviathan’dan bir dilim için boşuna sulanmasını, İsrail’in ise daha fazlası için tabakları sınırsızca uzatmasını seyretmekten zevk almadığına hâlâ şaşıyorum. (Çalışmalarım bana Ortodoks bir Yahudi’den ne beklemem gerektiğini öğretmiş, fark etmişsindir.) Mordecai hakkındaki anlattıklarını, mazur gösterici bulduğum ve mamutu haksızlığa uğratmamak için tarih öncesi bir bakış açısı benimseme eğiliminin bir parçası saydığım için, doğrusu pek ciddiye almamıştım. Ama şimdi onu kendi ağzından dinleyince, gerçekten felsefi-alegorik-mistik türden bir inanan olduğunu, üstelik öyle keskin bir diyalektik zekâsı bulunduğunu görüyorum ki, tulumdaki bezelyeleri şakırdatan herhangi bir tartışmacı, onun karşısında kısa sürede sessizliğe gömülebilir. Bildiğim kadarıyla bu karışım Yahudilerin ayrıcalıklarından biri olabilir. Gerçekten de zihni öyle geniş görünüyor ki, kendi doğru fikirlerimin orada rahatça yer bulduğunu görüyorum; geri kalan uçsuz bucaksız fikir yığınıyla nasıl bağdaştırılacaklarıysa benim değil, onun işi. Temelimizi belirleme işini ona bırakıyorum; çünkü dünyayı sırtında taşıyan, az çok güçlü ve bakımı masraflı bir fil olmayan bir temel hiç görmedim. Özel bir fil beslemeye yetecek gelirim yok. Ben onun yerine, daha ucuz ve daha kalıcı olan gizeme sığınıyorum—fillerin ayrışmasından doğup durmadan sağlanacak bir tür gaz bu. Bir fikrin görünüşünü beğenirsem kuşkucu sorgulamalara girişmeden ona nazik davranıyorum. Tam bir Hristiyanın dörtte üçünün Yahudi olduğu ve İskenderiye döneminden bugüne en kapsayıcı zihinlerin Yahudi olduğu yolundaki Mordecai düşüncesine pek yakınım; çünkü Arapça ve hayatın öteki ayrıntıları bir yana, Mirah’ya benimle—Maimonides arasında gerçekten pek az fark olduğunu söylemeyi düşünüyorum. Ama son zamanlarda, ilanı kendini tutamayan kişinin sığ âşık olduğunu fark ettim. Mirah’nın halleri dikkatimi bu kadar dağıtmasaydı ve onun yanında bulunup onu seyretmek bu kadar büyük bir mutluluk olmasaydı, çoktan ayaklarına kapanır ve beynimi uçurmamı isteyip istemediğini daha dolaysız biçimde söylemesini isterdim. Umut etmekte becerikliyim; insan bunu kesinliğe dönüştürme ayartısına kapılıp her şeyi bozmazsa, bu beceri mirasa konmak kadar değerlidir. Umudum meyve bahçesinin çiçekleri arasında dolaşıyor, güneş ışığında üzerine yağan ılık karı duyumsuyor, hiçbir şeyden kuşku duymuyor; ama uzakta Kesinlik’i görünce, yakın tarafta kuşkulu bir göz kırpışı olan çirkin, iki yüzlü bir tanrı görüyor ve hemen başka yöne dönüyor. Oysa sen, o üstün akılcılığın, kendini hiçe sayışın ve en kötüsüne hazırlanışınla, Umut’tan hiç anlamıyorsun; o ölümsüz, tatlı genç kızdan—hep kur yapılıp hep yüz veren, budalaların aldatıcı dediği genç kızdan. Oysa düş kırıklığı kadehini taşıyan Umut değil; Umut’un ancak dönüşerek kaçabildiği ölümcül düşmanı Kesinlik’tir. (Alegorideki yeni damarım fark ettin mi?) Şakayı bir yana bırakırsak, gerçeğin üstün geleceğini, önyargının onun karşısında eriyeceğini, erdemle birleşen çeşitliliğin çekiciliğiyle kendini duyuracağını ve erdemli hiçbir özlemin boşa çıkmayacağını ileri sürmeme izin verilmeli—yanılmıyorsam bunların hepsi okul öğretileridir ve tercih ettiğim Yahudi kızının beni tercih edeceği anlamına gelirler. Her budala genellemeler sıralayabilir; zihin ustasıysa bunların temsil ettiği özel durumları ayırt eder.

Mordecai’ye arkadaşlığımın senin yokluğunu telafi ettiğinden daha az eminim; ama ara sıra Jacob Cohen biçiminde başka bir avuntu buluyorum. Peygamberimizin dizinde o olağanüstü genç İsrail örneği otururken, yüce bir hüzünlü sabır ve dindarlık ifadesiyle Sami esini döktüğü sırada yüzünün aldığı hâli görmeye değer. Bazen Jacob, kulaklarını avuçlarıyla tıkayıp o saygın sesleri tıkalı bir ortamdan duyuyormuş gibi taklit ederse İbranicenin ona daha öğretici geleceğini düşünüyor. Mordecai yumacık ellerini usulca indirip onları sıkıca tuttuğunda, Jacob’ın yüzü olağanüstü bir hareketliliğe bürünüyor; sanki bir hayvanat bahçesinde yürüyüp her hayvanı sırayla taklit etmeye çalışıyor ve en çok baykuşla pekariyi andırıyor. Ama sen de bunun bir kısmını görmüşsündür herhâlde. Bana karşı son derece rahat ve samimi davranıyor; genellikle de fiyatı düşmeye aday, ikinci el bir Hristiyan malıymışım gibi bakıyor; eksiklerimi, ileride satın almayı düşündüğünü ima edercesine açıkça söylüyor. Yine de Mirah içeri giriverirse onun nasıl değiştiğini görmek hoş. Birden çocuklaşıyor—yaşı insana, çölde giyilen İsrailoğullarının giysileri gibi, belki kırka yakın ama sanki daha yeni üretilmiş izlenimi veren bir şey olarak geliyor. Yine de Mirah’nın yanındayken, kadınlar tarafından büyütüldükleri için yalnız onların sözünü dinleyen köpekleri hatırlatıyor bana. Ama bu köpek Mordecai’yi de seviyor; ona paylaşması için akide şekeri getiriyor, kendi ağzını epey utandırıcı ölçüde dolduruyor ve Mordecai’nin daha azıyla ne yaptığına bakıyor. Altı yaşındaki bu modern Jacob’a bakılırsa şaşılacak şey, onun soyunun çoktan hepimizi satın alıp güçsüz kuşaklarımızı hisse senedi ve tahvil biçiminde, köle malı gibi cebine indirmemiş olması. Kölesi olmaktan rahatsızlık duymayacağım bir Yahudi kız var. Ama Mirah’nın biraz daha üzgünleştiğini ve bunu saklamak için sürekli çabaladığını hayal etmeseydim keşke. Elbette, sevgi dolu bir dindarlıkla bakarak tapmaya başladığı bu erkek kardeşinin yavaş yavaş ölümünü seyretmek zorundayken üzülmesi doğal; ben de onun yerinde olmayı dileyecek kadar kıskanıyorum.

Geri kalanımızın keyfi her zamankinden biraz daha yerinde. Rex Gascoigne—eskizlerim arasında beğendiğin, üst dudağı düzgün, hukuk okuyan delikanlı—artık burada, bizden pek uzak olmayan birkaç oda tuttu; üst dudağı da güzel bir kız kardeşi son iki haftadır yanında kalıyor. İkisini de annemle kızlara tanıştırdım. Kızlar, Bayan Gascoigne’den, onun senin Van Dyck düşesinin kuzeni olduğunu öğrenmişler!!! Ünlem işaretlerini, bu bilginin cılız aklımda ilk uyandırdığı şaşkınlığı belirtmek için koydum. Düşününce, daha önce hiç kimsenin benim haberim olmadan bir başkasının kuzeni olamayacağına inanmış değilsem, şaşırmak için en ufak bir neden olmadığını anladım. Sanırım bu tür şaşkınlık, beynin az çok sürekli yokluğuyla birlikte omurganın canlılığına bağlı. Roma’da karşılaştığım bir adam vardı; en basit bilgiyle karşılaşınca heyecandan köpürürdü. Ona ne söylersen söyle—kolay giyilen ayakkabıları sevdiğini söyle—hep aynı şaşkınlık enerjisiyle, “Yok! Öyle mi?” derdi; pastoral şair Browne’un önceden haber verdiği tam da şu adam:

“Öyle boş bir zavallı ki, doğada en küçük bir

boşluk bulunursa

O, işte ondadır.”

Artık her şeyi açıklayabiliyorum—omurgası canlıymış.

Her neyse, düşesle kuzenlikleri, Mirah bir gün evde onlarla birlikteyken ve Mallinger’lardan söz ederlerken tesadüfen ortaya çıktı. Bu arada, öyle önemli biri olmaya başladım ki beni birbirine rakip davetlere çağırıyorlar. Gascoigne, ağustosta onunla babasının papaz evine gitmemi ve çevredeki kırları görmemi istiyor. Ama iyi anlaşılmış kişisel çıkar beni Topping Manastırı’na götürecek gibi; çünkü Sir Hugo beni davet etti ve üç kızının bir yamaçta otururkenki resmini yapmamı öneriyor—kendi deyişiyle Gainsborough tarzında. Geçen gün atölyeme uğrayıp portreye yönelmemi tavsiye etti. Elbette bunun ne demek olduğunu biliyorum: “Dostum, tarihe ve şiire uzanan denemelerin düpedüz acınacak hâlde. Fırçan başarılı bir portrecininki; biraz gerçek taşıyor, yalan söyleme becerisi de pek yüksek. İdealizmin tanrı ve tanrıçalarla kahramanlık hikâyelerine yetmez ama pohpohlama olarak yüksek fiyata gider. Kader seni, dostum, arka tekerlek yapmış; rota posterior curras, et in axe secundo—ister istemez arkadan gidersin.” Dostlarımızın bize bu açık sözlü fikirleri iletmek için harcadığı büyük çaba ne kadar belli oluyor! Hatta bir adamın, konumu işlerken muhakeme gücümün telafisi imkânsız biçimde yetersiz kaldığını ve ona danışsaydım kendi muhakemesini ödünç vereceğini söylemek için zahmet edip ziyaretime geldiğini bile bilirim. Nankörlüğüm ve taslak çizmekteki çabukluğum öyleydi ki, o konuşurken bile içimden, o açık sözlü dostumun yüzünü sol tarafa koyarak bir Son Yargı sahnesi çizdim. Ama bütün bunlar, insanın yeteneklerinin en üst düzeyde olmadığını ima edişi öylesine iyi huylu ve rahatlatıcı olan Sir Hugo’dan konu dışına çıkıyor; seçkinlerin tepesinde olmayan o zavallı adamlardan biri olmamanın avantajını hissetmeye başlıyorum. Bana gösterdiği iyilik de, sana duyduğu sevgiden kaynaklandığı için daha da hoşuma gidiyor, ihtiyar dostum. Sohbeti son derece eğlenceli. Bu arada, senin Van Dyck düşesinin kocasıyla yatla Akdeniz’e gittiğini söyledi. Bir yattan karaya çıkılabileceğini ya da karadan bir yata binilebileceğini yeni akıl ettim. Belki güzel Supralapsaryen’le tanrıbilim tartışmanı sürdürme fırsatın olur—öğretileri o doğrultuda demiştin, değil mi? Dük Alphonso da tanrıbilimle ilgileniyor mu?—belki üçlemeye karşı çıkan bir Ariusçudur. (Sahne yönergesi. D. mektubu okurken yüzünde derin bir küçümseme belirir; son sözcükte mektubu fırlatıp atar, heykel gibi bir duruşla yakasının iki yanını kavrar ve bir sonraki iç konuşma boyunca, “Ey gece, ey karanlık, vb. vb.” deyişindeki korkunç ifadeyle öylece kalır.)

Mektubun kısalığını bağışla. Yorum ve konu dışına çıkış olmadan, yalnız çıplak bir olgu bildirisi almaya alışkınsın benden. Bir olguyu atladım: Klesmer’ler ayrılmalarının arifesinde muhteşem davrandılar; deha ve talih gezegenlerinin kavuşumunda bekleneceği gibi parladılar. Mirah, onların doğudan getirdikleri armağanlarla zenginleşti.

Ben oradayken geri dönüp Manastır’da karşıma çıkarsan ne büyük şans! Son derece ölçülü davranıp herkesin takdirini kazanacağım. Ama Gad Eden’e şöyle bir göz atmak için ara sıra kente çıkacağım. İbranice bilgimle ne kadar yol aldığımı görüyorsun—İbranice bilmeyen ama “öğrenimin o türünü ve onun hakkında yazılanları anladığını” söyleyen Lord Bolingbroke’la yarışacak kadar. Mirah buyursa üç harfli köklerin de altına inerim. Artık hareke işaretleri olsun ya da olmasın, umurumda değil. Ama erkek kardeşinin ömrü sürdükçe, “saçların Gilat Dağı’ndaki keçi sürüsü gibidir” diyen bir âşığı bile dinlemeyeceğini sanıyorum—bu zorlu benzetmeyi benimki kadar iyi taşıyacak çok az baş olduğunu da kendi kendime söyleyip duruyorum. O yüzden umudumla meyve bahçesinin çiçekleri arasında kalıyorum.—Sana bağlı,

HANS MEYRICK.

Birkaç ay önce Hans’ın bu mektubu Deronda’nın düşüncelerini can sıkıcı biçimde ikiye bölerdi: Mirah hakkındaki romantik hayalleri, dostunun olası düş kırıklığına duyulacak merhametle ufacık bile yumuşamamış, rahatsız edici bir yan taşırdı. Ama marttan beri işler değişmişti. Mirah artık Meyrick’lerin yanında o denli kritik bir durumda değildi; Deronda’nın kendi konumu da değişmekteydi ve bu değişim, doğumunun ortaya çıkmasıyla doruk noktasına ulaşmıştı. Geleceğe açılan yeni ufuk, kesin tasarımlara güvenmese de kaçınılmaz olarak etrafa yeni ışıklar saçıyor, geçmişe ve bugüne karşı duyduğu duyguları etkiliyordu. Bu yüzden Hans’ın umut dediği şey, Deronda’ya artık öfkesini uyandıran yaramazca bir mantıksızlık gibi değil, aşırı bir hayalin alışılmadık ölçüde ısrarcı kuş dansı gibi görünüyordu. Dostunun sonrasında acı çekmesinin olası olduğuna inansaydı, ona acımaya hazır olurdu. Ama o uzun gün boyunca, annesinden yeni bir çağrı almadan geçen saatlerde zihnini meşgul eden düşüncelerden bazıları, Hans Meyrick’in öyle bir yaradılışı olmadığı savına ayrılmıştı: Aşk, düş kırıklığını kedere dönüştüren derin kökleri onun içinde salamazdı. Hans fazlasıyla huzursuz, yeniliklerle kolayca heyecanlanan, yaşadıklarını hayal gücünün malzemesine çevirmeye ve kederini tuhaf bir kostüm gibi taşımaya fazlasıyla yatkındı. “Daha şimdiden aşka özenmeye başlıyor; bütün meseleyi komedi gibi ele alıyor,” dedi Deronda kendi kendine. “Onun için hiçbir şans olmadığını çok iyi biliyor. Tam da ona yaraşır biçimde—Mirah hakkında döktüklerini dinlememe yol açabilecek itirazları hiç düşünmüyor. Sevgili ihtiyar Hans! Birlikte ateşten dolu yağmurunun altına düşsek o bir Yunan gibi ulur, ben de ulumazsam benim de onun kadar kötü durumda olduğum aklına bile gelmez. Yine de yufka yürekli ve niyeti sevgi dolu; başkalarının içinde olup biteni hayal etmekte beceriksiz de diyemem. Ama sonra, her zaman kendi eğilimine uyacak biçimde hayal eder.”

Deronda, bu iğneleyici düşünceyle Hans’ın safça içini dökmesinin o sırada uyandırdığı hafif öfkeden kurtuldu. Gwendolen hakkındaki saçma sapan sözleri—kocasıyla yat gezisine çıktığını bildirmesi—yalnızca Deronda’nın onunla yaptığı tuhaf vedanın rahatsız edici bir devamını akla getirmişti. Ama mektupta, daha dolaysız ve canlı bir kaygı uyandıran bir cümle vardı. Hans’ın Mirah’da gizli bir üzüntü sezinlemesi, onun dileklerine uygun değildi; bu yüzden Deronda, bu gözlemi sorgulamak yerine üzüntünün nedenini düşünmeye başladı. Yokluğunda meydana gelen bir şey miydi, yoksa bir şey olacağına dair giderek artan korku mu? Belki de ona açılan yeni konumunda değiştirilebilir bir şey mi vardı? Ya da—Mordecai, alışkanlık hâline getirdiği kararlılığını bozup, kendisi, Deronda hakkındaki özel ve değerli umutlarını ona açıklamış mıydı? Mirah’nın çabuk incinen yaradılışı, erkek kardeşinin iradesinin ya da düşsel inancındaki inatçılığın dostluklarına baskı uyguladığını fark edince yaralanmış mıydı? Deronda’nın Mordecai’yle ilişkisinde eşit bir saygıdan çok acıma kaynaklı bir kendini tutma bulunduğu korkusuyla mı incinmişti? Çünkü Mirah ne kadar sessizce kendinden vazgeçse de, kendisine eşit davranılmasının değerini apaçık bir ruh susuzluğuyla karşılaması, Deronda’nın erkek kardeşine yönelik tutumunu bütünüyle hürmetten ibaret sanmışken, içinde bir parça tepeden bakma bulunduğunu fark etmesinin de benzer bir acı yaratacağını gösteriyordu.

Deronda’nın son tahmininde, Mirah’nın yaradılışında dayandığı özellik konusunda yanılmıyordu: Mirah’nın hayatı boyunca ona, Deronda’yla tanışana dek, maruz kaldığı muameleye karşı içinde saklı tuttuğu başkaldırı. Tanışıklıklarına dair herhangi bir ilgiyi karşılıksız bırakmayıp ona ne kadar borçlu olduğunu vurgulamasına yol açan minnettarlığının ateşini yarı yarıya, başkalarının ona layık gördükleriyle yaptığı keskin karşılaştırma körüklüyordu. Deronda’nın duygudaşlığı böyle sırları sezmesini sağlıyordu. Ama Mordecai’nin kendine özgü suskunluğunu bozduğu düşüncesine kapılmakla gerçekten yanılıyordu. Deronda’nın kendisi dışında hiç kimseye aralarındaki ilişkinin öyküsünü ya da dostunun kökenine duyduğu inancı açmamıştı. Bu konuları önemli bir neden olmadan dile getiremeyecek kadar kutsal sayması bir yana, Deronda’nın doğumundan söz edilince geri çekildiğini de fark etmişti. Mordecai’nin, Cohen ailesinin özel bir meselesiyle ilgili soruya cevap vermesini engelleyen o katı suskunluğu, burada çok daha güçlü biçimde geçerliydi.

Bir gün Mirah ona, “Ezra, nasıl oluyor da Bay Deronda’ya sanki Yahudiymiş gibi sürekli seslenecek oluyorum?” dedi.

Ezra ona usulca gülümsedi, “Sanırım bize erkek kardeşimizmiş gibi davrandığı için. Ama doğumlarımız arasındaki farkın konu edilmesini istemiyor,” dedi.

Mirah, kendisi için değer verdiği herkes hakkında öğrenmek istemesi doğal olan bir konuyu sürdürerek, “Bay Hans, anne babasıyla hiç yaşamadığını söylüyor,” dedi.

Mordecai her zamanki gibi elini onun buklelerine koyup ağırbaşlılıkla, “Böyle şeyleri Bay Hans’tan öğrenmeye çalışma. Daniel Deronda’nın kendisi hakkında bilmemizi istedikleri varsa, bize kendisi anlatır,” dedi.

Mirah, Deronda’nın daha önce hissettiği gibi, kendisine bir uyarı yapıldığını hissetti. Ama Mordecai’nin bu şekilde onu uyarması Mirah’yı biraz gururlandırdı.

“Kardeşim kadar büyük hiç kimse yok gözümde,” dedi bir gün, eve dönerken Chelsea’deki eve uğrayıp umduğu gibi küçük anneciği yalnız bulduğunda Bayan Meyrick’e. “Onun, eskiden birlikte yaşadığım o insanlarla aynı dünyaya ait olduğunu düşünmek güç. Bir keresinde onların hayatı bir tımarhaneye benzetmeme yol açtığını söylemiştim sana; ama Ezra’nın yanındayken, bunca acı çekmiş olsa da hayatının büyük bir iyilik olduğunu hissettiriyor bana. Benim gibi, birazcık ve yalnızca kısa bir süre acı çektiği için ölmek isteyen biri değil o. Ruhu öyle dolu ki, benim gibi ölümü dilemesi imkânsız. Dün, yorgunken tatlı bir yağmurun ardından güneş çimenlere ve çiçeklere vurmuşken parktan geçip eve geldiğimde hissettiğime benzer bir şey duyuyorum onun yanındayken. Gökyüzündeki ve yeryüzündeki her şey öylesine duru ve güzel görünüyordu ki yorgunluk, dert ve budalalık var olanların ancak küçük bir parçası gibi geldi; daha sabırlı ve umutlu oldum.”

Bu sözlerdeki güvercin misali hüzünlü tını, Bayan Meyrick’in Mirah’ya yeni bir dikkatle bakmasına yol açtı. Yorgun bir havayla şapkasını çıkarıp buklelerini düzelttikten sonra, her zamanki gibi ayaklarını ve ellerini hafifçe çaprazlayarak arkadaşının karşısındaki sandalyeye oturdu; uzaktan bakıldığında huzur timsali renkli bir heykeli andırabilirdi. Ama Bayan Meyrick, yüzünde bastırılmış acının yeni bir izini fark etti; bu iz, sabırlı ve umutlu olabilmek için dışarıdan bir desteğe ihtiyaç duyulduğunu ima ediyordu.

“Aklını kurcalayan yeni bir dert mi var, canım?” dedi Bayan Meyrick, bütün dikkatini verdiğini göstermek için dikişini bırakarak.

Mirah, “Sanırım dertlerimden söz etmeye fazlasıyla hazırım. Daha kötü bir şeyi önleyeceğinden emin olmadıkça, başkalarının zihnine acı veren bir şey sokmak bana sevgisizlik gibi geliyor. Belki de fazla aceleci ve korkağım,” demeden önce tereddüt etti.

“Ah canım, anneler çocukları uğruna acıyı ve derdi sevmek üzere yaratılmıştır. Şarkı derslerinin az olmasından, sezon sona erince daha da azalacak olmasından mı? Böyle şeylerde başarı bir anda gelmez.” Bayan Meyrick, asıl kederin bu olmadığını biliyordu; ama düzeltilebilecek bir tahmin, içini dökmesini kolaylaştırırdı.

“Hayır, ondan değil,” dedi Mirah, başını hafifçe sallayarak. “Pek çok hanım bana kendilerine ya da kızlarına ders vermemi istediğini söyleyip sonra bir daha ses çıkarmadığı için biraz hayal kırıklığına uğradım. Ama belki tatilden sonra bazı okullarda öğretmenlik yaparım. Hem biliyorsun, artık bir prenses kadar zenginim. Bayan Klesmer’in bana verdiği yüz sterline hiç dokunmadım; Bay Deronda olduğu için Ezra’nın herhangi bir şeyden yoksun kalacağından da asla korkmam. Bana, ‘Kardeşinin benimle her şeyini paylaşacak olması hayatımın en büyük onurudur,’ dedi. Ah, hayır! Ezra’yla yiyecek, giyecek gibi şeyler yüzünden birbirimiz için kaygılanmamıza gerek yok.”

“Ama aklında başka bir korku var,” dedi Bayan Meyrick, sezgileriyle bunu anlamıştı. “Huzurunu bozabilecek bir şeyden korkuyorsun. Kendini koruyamayacaksan, sevgili çocuğum, kötülük bekleyip durma. Kaygıyı savunmaya dönüştüremiyorsak hiçbir işe yaramaz. Ama olabilecek her şeye karşı savunma da yok. Bir ay öncesine göre kaygılanman için daha fazla nedenin var mı?”

“Evet, var,” dedi Mirah. “Bunu Ezra’dan sakladım. Ona anlatmaya cesaret edemedim. Sana anlatmadan duramadığım için beni bağışla. Kaygılanmak için daha fazla nedenim var. Beş gün önce oldu. Babamı gördüğüme eminim.”

Bayan Meyrick küçülüp içine kapanır gibi oldu; kollarını göğsünde kavuşturup öne eğildi—böylece o babaya en ağır hakaretlerini yağdırmaktan kendini alıkoymaya çalışıyordu.

“Aradan geçen yıl onu değiştirmiş,” diye devam etti Mirah. “Ben yanından ayrılmadan önceki dönemde bile çok değişmiş, yıpranmıştı. Bazen nasıl ağladığını söylediğimi hatırlarsın. Hep bir uçtan ötekine savrulurdu. Sana anlattığım her şeyi Ezra’ya da anlattım; babamın kumara başladığını, bunun insanı kolayca kâh kederli kâh coşkulu hâle getirdiğini söyledi. Şimdi de… onu yalnızca bir an gördüm… yüzü daha bitkin, giysileri daha pejmürdeydi. Yanında, çok daha kötü görünümlü bir adam vardı; bir şey taşıyordu ve bir otobüsün arkasından aceleyle gidiyorlardı.”

“Peki çocuğum, umarım seni görmemiştir?”

“Hayır. Bayan Raymond’lardan yeni çıkmıştım; Marble Arch yakınlarında karşıya geçmek için bekliyordum. Çok geçmeden otobüse binip gözden kayboldu. Korkunç bir andı. Eski hayatım geri dönmüş gibiydi, hem de her zamankinden beter hâliyle. Onu, orada olduğumu bilmeden gözden kaybolmuş görünce kendimi yeniden kurtulmuş gibi hissetmekten alamadım. Ama böyle hissetmek de canımı yaktı—içimden nefret ettim, sanki bir oyunda söylemek zorunda kaldığım şu sözler gibiydi: ‘Kendi kanımdan olanların kanıyla ellerimi ısıttım.’ Babam nereye gidiyor olabilirdi? Başına ne gelecekti? Her şeye rağmen onu sahiplenecek bir kızı olması, en kötüsünü önleyebilirdi. Hayatın en güzel şeylerinin en kötüye dönüşmesini görmek kadar acı veren bir şey var mı? Bütün o zıt duygular birbiriyle çarpışıp üzerime yüklendi, bütün gücümü tüketti. Kimse böyle bir şeyi sahnede canlandıramaz. İçimizde yaşadıklarımızın yanında oyunculuk yavaş ve yavan kalır. Bir fayton nasıl çağırdım bilmiyorum. Yalnız, düşünmeye başladığımda faytonun içinde olduğumu hatırlıyorum: ‘Ezra’ya söyleyemem; bilmemeli.’”

Mirah biraz sustuktan sonra Bayan Meyrick, “Onu üzmekten mi korkuyorsun?” diye sordu.

“Evet—bir de başka bir şey var,” dedi Mirah, duygusunu dile getirmeye cesaret etmeden önce tartar gibi tereddüt ederek. “Sana anlatmak istiyorum; başka hiç kimseye anlatamam. Kendi anneme bile anlatamazdım; yanında içime gömerdim. Babamdan utanıyorum; bu belki tuhaf ama Ezra’nın yanında duyduğum utanç, dünyadaki herkesin yanında duyduğumdan daha büyük. Hayatımı baştan sona anlatmamı istedi, ben de sözünü dinledim. Ama babamla ilgili şeylerin Ezra’nın zihninde olduğunu bilmek içimde hep bir sızı yaratıyor. Bir de… inanır mısın? Babamın gelip ikimizin karşısına çıkması düşüncesi aklıma takıldığında, beni en çok yakacak şey, babamın Ezra’nın karşısında küçülmesi gibi geliyor. Gerçek bu. Bu duygum doğru mu bilmiyorum. Ama kardeşimle karşılaşmasını önleyebilirsem, babama gizlice kol kanat germeye, bu yüzden çok acı çekmeye bile razı olacağımı düşünüp duruyorum.”

“Bu duyguyu beslememelisin, Mirah,” dedi Bayan Meyrick aceleyle. “Çok tehlikeli olur; yanlış olur. Böyle bir şeyi gizlememelisin.”

“Ama babamı gördüğümü şimdi Ezra’ya söylemeli miyim?” diye sordu Mirah, sesinde çekingen bir özürle.

“Hayır,” diye tereddütle cevap verdi Bayan Meyrick. “Bunu yapman gerektiğini sanmıyorum. Baban kuşlarla birlikte çekip gidebilir. Seni aramak için geldiği belli değil; onu bir daha hiç görmeyebilirsin. Böylece kardeşin de boşuna kaygılanmaz. Ama baban seni görürse—seni herhangi bir biçimde yeniden ele geçirirse—hepimize haber vereceğine söz ver. Bana bunu içtenlikle vaat et, Mirah. Bunu istemeye hakkım var.”

Mirah bir süre düşündü, sonra öne eğilip ellerini Bayan Meyrick’in ellerinin arasına koydu ve, “Madem istiyorsunuz, söz veriyorum. Bu utanç duygusuna katlanacağım. Böyle bir iç acısına katlanmam gerektiğini düşünmeye uzun zamandır alışığım. Ama babamın Ezra’yla karşılaşmasını düşündükçe, ondan duyduğum utanç içimi daha çok yakıyor,” dedi. Bir iki an sustu, ardından özlem ve şefkat dolu yeni bir sesle, “O da bizim babamız—bir zamanlar o da bizim gibi gençti—annem de onu sevmişti. Ah! Bütün bunları gözümün önünde öyle canlı görüyorum ki, acımasızlık gibi canımı yakıyor,” dedi.

Mirah gözyaşı dökmedi: bütün hayatının disiplini onu böyle dışavurumlara kapılmaktan alıkoymuştu; güçlü duygular insanın gözyaşlarını kısa sürede denetim altına alır. Ama kederini daha yoğun biçimde dile getiren şey, sesine sinmiş gibiydi. Bayan Meyrick, bütün çabuk kavrayışına ve sevgi dolu sezgilerine rağmen, Mirah’nın babasına duyduğu evlat sevgisini tam olarak anlayamadı; Mirah’nın babasına bağlılığının etkin kökleri, babasının en ağır suçlarına duyduğu öfkenin çok daha derinlerine uzanıyordu. Bir annenin yoldan çıkmış oğluna duyduğu bağlılık dolu acımayı ve utancı anlayabilirdi; ama Mirah’nın bu baba için gösterdiği aşırı hassasiyete sabrı yoktu. Babasının yeniden ortaya çıkması, onu bir hapishane görevlisinin gözetimine bırakmayı dilemesine yol açmıştı. Yine de Mirah’nın verdiği söz, zayıflığına karşı bir güvenceydi.

Mirah’nın kendi başına açıklayabileceği, Hans’ın sezdiği gizli hüznün tek nedeni bu olaydı. Değişen ruh hâlinin bir yönünü ise kesin olarak açıklayamazdı: yaklaşan bir hava değişikliğini sezmek kadar belirsiz, dışarıdan gelen işaretleri son derece silik bir şeydi. İçimizde olup biten yoğun düşünce kurgularını, çaba harcamadan, hatta bazen irademize rağmen kör bir duygusal kıpırdanmanın etkisiyle kurarken, bunu desteklemek için öne sürebildiğimiz tek şeyin ne kadar önemsiz olduğunu çoğu zaman fark eder ve bundan utanırız. Belki de huzursuzluğunun ilk tohumu, Gwendolen’in Mirah’yı şarkı söylemeye ikna etmek için hiçbir gereği olmayan ve Deronda hakkında heyecanlı, tuhaf sorular sormaktan başka amacı bulunmayan o ziyaretteki davranışıyla atılmıştı. Mirah bu ziyareti içgüdüsel olarak sır gibi saklamıştı; ama onu canlı biçimde hatırlaması, içinde yeni bir hassasiyet uyandırmış, Deronda’nın ait olmadığı hâlde sık sık şöyle bir göz attığı o toplumla nasıl ilişkileri bulunduğunu daha önce hiç olmadığı kadar düşünmesine yol açmıştı. Mirah’nın kendine özgü hayatı ve eğitimi, onda dünyevi işlerden uzak duruşla dünyanın kötülüğünü bilmenin olağanüstü bir karışımını yaratmıştı; bu bilgi bile doğrudan gözlemlerle okumanın ve tiyatro eğitiminin etkilerinden oluşan tuhaf bir bileşimdi. Belleği, tutku ve entrika dolu sahnelerle dopdoluydu; ama bunları duygusal olarak kendine mal etmez, çevresindeki gerçek hayattan uzak durduğu gibi onlardan da uzak dururdu. Hayal gücüne dayalı bu bilginin bir kısmı şimdi Bayan Grandcourt’un çevresinde örülmeye başlamıştı. Mirah, Deronda’ya duyduğu saygıyı sarsabilecek hiçbir düşünceye kapılmak istemese de onun hayatını, kendi dünyasından uzak; duygularının ve eylemlerinin Gwendolen gibi, giderek daha da itici bulduğu bir kadınla iç içe geçebileceği başka bir dünyayla ilişkilendirmekten kendini alamıyordu. Üstelik Gwendolen’i görmeyi bırakmış olsa bile ona duyduğu hoşnutsuzluk gittikçe artıyordu; çünkü sevgi de hoşnutsuzluk da düşünceler içinde, insanın yanı başında bulunduğu anlardaki kadar hızlı büyüyebilir. Deronda’nın en derin ilgisinin kendisinden uzak bir şeye, hatta erkek kardeşiyle olan dostluğundan bile başka bir şeye yönelebileceği düşüncesinden doğan huzursuzluğunu bilinçli olarak fark etseydi, kendini azarlayan sorularla bunu bastırırdı: Deronda’nın cömert iyiliğinden başkalarıyla birlikte nasiplenmiş birinden başka neydi ki? Kardeşine bağlılığıysa geç başlamıştı; yakında sona ermeyecek miydi? Ondan önce başka bağlar vardı, bu bağ hızlı gelen ölümle kesildikten sonra da başkaları kalacaktı. Ama huzursuzluğu, Deronda’nın duygularını dolaylı yoldan, küstahça sahiplenmeye çalıştığını fark edip bundan utanacağı ölçüde bir öz farkındalığa henüz ulaşmamıştı. Kendisinin ya da bir başkasının, Deronda’yı olası bir sevgili olarak düşünebileceği fikri aklına hiç gelmemişti. Aslında Bayan Meyrick’le kızlarının da aklından böyle bir şey geçmiyordu. Onlar da Mirah gibi, Deronda’nın onun hayatına müdahalesini olağanüstü bir olay sayıyor; onu kurtarıp koruma görevinden öylesine etkileniyorlardı ki, Mirah’ya karşı başka bir ilişki biçimi düşünmesini Deronda’ya hakaret sayarlardı. Hans da bu bakış açısını hemen benimsemişti. Bazı erkekler, sevgiliye dönüştüklerinde gözümüzde değer kaybediyor gibidir; bu onlara biraz haksızlık sayılır. Ama Mirah’nın farkına varmadığı bu sarsıntı, tam da Meyrick’lerin böylesine masum oluşundan kaynaklanıyordu. İlk vesile bundan daha önemsiz olamazdı; yine de sonradan yaşananların, Mirah’nın duygulu yaradılışında daha derin bir etki bırakmasına zemin hazırladı.

Bu, Anna Gascoigne’in Meyrick’lere yaptığı ziyarette Gwendolen’le kuzen olduklarından söz açmasıyla oldu. Anna’nın Mirah’yı görebilmesi için düzenlenmişti ziyaret; üç genç kız anneleriyle birlikte evdeydi ve çarpıtıcı bir erkek ölçütünün varlığından uzak, altı kadının arasında doğal bir sohbet akışı başlamıştı. Anna Gascoigne, erkek kardeşi olan ve dünyada genellikle pek önemsenmeyen kişiler sayılan Meyrick kızlarının yanında kendini evinde gibi hissetti. Rex’e, üniversiteyi çok sevdiğini söylemişti; çünkü orada erkek kardeşler, aileleri zengin ve gösterişli olmayan ama yine de üniversite gibi hoş olan insanlarla arkadaş oluyordu. Meyrick kızları ona neredeyse ürkütücü ölçüde zeki görünüyordu. Lotta’ya ders vermenin en iyi yolunu onlara sık sık danışıyor, ailesinin en az zeki kişisinin kendisi olduğunu anlatıyordu. Mirah az önce gelmişti; çay masasının çevresinde genç yüzlerden eksiksiz bir buket vardı. Biraz yüksekte oturan Hafiz, gözleri faltaşı gibi açık, bütün sahneyi süt payını sağlayan bir düzenekmiş gibi dikkatle izliyordu.

Kate, “Şaşkınlığımızı düşünsene, Mirah,” dedi. “Bay Deronda ve Mallinger’lardan söz ediyorduk; bir de baktık, Bayan Gascoigne onları tanıyormuş.”

“Onları yalnızca duymuştum,” dedi Anna, heyecandan hafifçe kızararak. Güzel Yahudi kadını görüp ondan söz edildiğini duymak, Anna için neredeyse sarsıcı bir yenilikti. “Onları hiç görmedim bile. Ama birkaç ay önce kuzenim, Sir Hugo Mallinger’ın yeğeni Bay Grandcourt’la evlendi. Bay Grandcourt, yakınlarımızda, Sir Hugo’nun Diplow’daki evinde yaşıyordu.”

“İşte!” diye haykırdı Mab, ellerini çırparak. “Buradan mutlaka bir şey çıkar. Van Dyck düşesi Bayan Grandcourt senin kuzenin mi?”

“Evet; nedimesiydim,” dedi Anna. “Onun annesiyle benim annem kardeş. Davilow teyzem geçen yıla kadar çok daha zengindi; ama geçen yıl annemle birlikte bütün servetlerini kaybettiler. Babam din adamı, bilirsin; bu yüzden bunun bize pek etkisi olmadı. Yalnız artık arabamız yok ve akşam yemeği davetleri vermiyoruz—ben böyle daha mutluyum. Ama zavallı Davilow teyzem için çok üzücüydü; Gwendolen’den başka dört kızı daha olduğu için bizimle yaşayamazdı. Sonra Bay Grandcourt’la evlenince bu durum o kadar da önemli olmadı, çünkü o çok zengindi.”

“Akrabalıkları keşfetmek ne hoş!” dedi Mab. “Birleştirip tamamlaman gereken Çin yapbozlarına benziyor. Bundan harika bir şey çıkacağına eminim ama ne olacağını kestiremiyorum.”

Amy, “Sevgili Mab, akrabalık bağları dallanıp budaklanır,” dedi. “Tek fark, söz konusu kişilerden bazılarını tanıyor olmamız. Böyle şeyler her gün olur.”

“Peki Amy, dokuz sayısının neden bu kadar harika olduğunu söyleyip duruyorsun?” dedi Mab. “Eminim bu da her gün oluyordur. Neyse, Bayan Gascoigne, lütfen devam edin. Ya Bay Deronda? Bay Deronda’yı hiç görmediniz mi? Onu da hikâyeye katmalısınız.”

“Hayır, görmedim,” dedi Anna; “ama kuzenim evlenmeden önce Diplow’daydı. Teyzemin babamla ondan söz ettiğini duydum. Onun hakkında sizin söylediklerinizi söylemişti—ama o kadarını değil. Yani Bay Deronda’nın Sir Hugo Mallinger’la birlikte yaşadığını ve çok hoş biri olduğunu düşünüyordu. Pennicote civarına yeni biri pek seyrek geldiğinden, yakınımıza uğrayan herkesten uzun uzun söz ederiz. Ama Gwendolen’e Bay Deronda hakkında ne düşündüğünü sorduğumda, ‘Aman, Anna, ondan söz etme; ama saçlarının koyu renkli olduğunu düşünüyorum,’ dediğini hatırlıyorum. Hep öyle canlıydı; bu da onun şakacı cevap verme biçimiydi. Bay Hans’ın Rex’i tanıması, sonra da sizinle tanışma mutluluğuna erişmem sayesinde Bay Deronda hakkında bunca şey duymuş olmam gerçekten şaşırtıcı,” diye bitirdi Anna; çekingen bir zarafetle Bayan Meyrick’e bakarak.

Bayan Meyrick, “Biz de tanıştığımıza çok sevindik; ama Bay Deronda’dan söz edildiğini duymadan bu eve gelmiş olsaydınız asıl şaşırtıcı olan bu olurdu—değil mi Mirah?” dedi.

Mirah onaylarcasına gülümsedi ama bir şey söylemedi. Dinlediği isimler ve imgelerin birbirine karışması içinde belirsiz bir hoşnutsuzluk uyandırmıştı.

Bayan Meyrick, yeniden Anna’ya dönerek, “Oğlum Bayan Grandcourt’a Van Dyck düşesi der,” diye devam etti. “Onu çok çarpıcı ve resim gibi buluyor.”

Anna, “Evet,” dedi. “Gwendolen her zaman çok güzeldi; insanlar ona korkunç derecede âşık olurdu. Bu beni üzerdi, çünkü mutsuz olurlardı.”

Bayan Meyrick, kızları olan bir dulun hayatındaki değişimlere dair duydukları ipuçlarıyla Mab kadar ilgilenmişti; “Peki mutlu âşık Bay Grandcourt’u nasıl buluyorsun?” diye sordu.

“Babam Gwendolen’in onunla evlenmesini uygun buldu, teyzem de onun çok cömert olduğunu söylüyor,” dedi Anna. Önce kendi düşüncelerini bastırmaya niyetlendiyse de, onları açıkça söylemek için ele geçen ender bir fırsata karşı koyamayarak şöyle devam etti: “Yoksa pek hoş biri olmadığını düşünürdüm; biraz gururlu ve Gwendolen gibi hiç canlı değil. Daha genç ve canlı birinin ona daha uygun olacağını sanırdım. Ama bize herkesten iyi görünen bir erkek kardeşimiz olunca, başkalarını gözümüzde daha kötü buluyor olabiliriz.”

Mab anlamlı anlamlı başını sallayarak, “Bay Deronda’yı görene kadar bekle,” dedi. “Ondan sonra kimsenin erkek kardeşi kesmez.”

Kate kestirip atarak, “Kadınlar koca olarak bizim erkek kardeşlerimizle yetinmek zorunda kalacak; Bay Deronda’yı elde edemeyecekler. Onunla evlenecek hiçbir kadın onun için yeterli olmaz,” dedi.

“Hiçbir kadın onunla evlenmek istememeli,” dedi Mab öfkeyle. “Ben asla istemezdim. Bir de terzi borcu olduğunu, Hans gibi çizme çekeceği kullandığını öğrendiğini düşün. Kim onun evlenmesini aklından geçirmiş ki?”

“Ben geçirdim,” dedi Kate. “‘Hearts and Diamonds’ için bir kitap ön resmi çizerken damadı ona benzetmiştim; kontesine yakışacak görkemli bir kadın aramaya koyuldum ama onun yanında zavallı kalmayacak kimseyi bulamadım.”

“Öyleyse şu Bayan Grandcourt’u görmeliydiniz,” dedi Bayan Meyrick. “Hans, yan yana durduklarında onunla Bay Deronda’nın birbirini tamamladığını söylüyor. Uzun boylu ve sarışın. Ama sen onu tanıyorsun Mirah; betimleyecek bir şey mutlaka bulursun. Bayan Grandcourt’u nasıl buluyorsun?”

“Don Carlos’taki Eboli Prensesi’ne benzetiyorum,” dedi Mirah, birdenbire yoğunlaşan bir ifadeyle. Kendi zihninde, dinleyenlerin anlayamayacağı bir çağrışımın peşindeydi; hem belli bir oyuncuyla hem de onun canlandırdığı rolle ilgili bir çağrışım.

“Benzetmen benim için bilmece, canım,” dedi Bayan Meyrick gülümseyerek.

“Bayan Grandcourt’un uzun boylu ve sarışın olduğunu söylediniz,” diye devam etti Mirah, biraz solgunlaşarak. “Bu tamamen doğru.”

Bayan Meyrick’in keskin gözü ve kulağı olağandışı bir şey sezdi, ama hemen kendince bir açıklama buldu. Kibar hanımlar, tavır ve niyetlerindeki kaprislerle Mirah’yı sık sık incitmişti.

Anna’ya dönerek, “Bayan Grandcourt Mirah’dan ders almayı düşünmüştü,” dedi. “Ama ders almak istediğini söyleyen çok oldu, sonra da vakit bulamadılar. Sosyetik hanımların yapacak çok işi var.”

Sohbet, Eboli Prensesi üzerinde daha fazla durulmadan devam etti. Bu benzetme, Mirah’nın dudaklarından daha önce hiç hissetmediği türden yakıcı bir sancının baskısıyla dökülmüştü. Sohbet başından beri hoş olmayan izlenimleri canlandırmıştı; Bayan Meyrick’in Gwendolen’in Deronda’nın yanındaki görünüşünden söz etmesi de, dışarıdan bir sesin Mirah’nın gizli kanaatini doğrulaması gibi canını yakmıştı: Bu uzun boylu, sarışın kadının onun yazgısında bir yeri vardı. Uzun süre sonra bile, sanki bütün bedeni sarsıcı bir darbe almış gibi hissetti.

Akşam, kardeşinin yanında otururken yanağını onun omzuna dayadı. Kardeşi, nefes almakta yeni bir güçlük çektiğinden yatakta yastıklara yaslanmıştı. Mirah şöyle dedi:

“Ezra, Bay Deronda’nın hayatının bu kadar büyük bir kısmının senden gizli kalmış olması; bizden—yani senden—bunca farklı insanlarla birlikte olması ve onlarla ilgilenmesi sevgini hiç incitiyor mu?”

“Hayır, elbette hayır,” dedi Mordecai. “Tersine, benim eksik kaldığım bir hazırlığa sahip olduğunu ve yetkin bir Mısırlı olduğunu düşünmek benim için değerli.” Sonra, sözlerinin kız kardeşinin henüz anlamaması gereken bir şeye gönderme yaptığını fark edip ekledi: “Hazinesi benimkinden farklı olduğu için ona verecek daha çok şeyim var. Dostlukta bunun bir nimeti var.”

Mirah bir süre düşündü.

“Yine de,” dedi, “hayatının öteki kısmı onu içine çekmiş bir kalabalığa benzeseydi, seni düşüncelerinde bırakıp uzaklaştırsaydı—şimdiki gibi yalnızca gözden kaybolması değil, hem de kısa bir süreliğine değil, durmadan—bu ona duyduğun sevgi için bir sınav olurdu. Buna nasıl dayanırdın? Dinimiz dayanmamızı buyuruyor. Ama sen nasıl dayanırdın?”

“İyi dayanamazdım, kız kardeşim, iyi dayanamazdım; ama bu asla olmayacak,” dedi Mordecai, ona şefkatle gülümseyerek. Kız kardeşinin, kendisi için kaygılanıp teselliye ihtiyaç duyduğunu sanıyordu.

Mirah başka bir şey söylemedi. Kendi ruh hâliyle ağabeyininki arasındaki farkı düşündü ve kendisininkinin ne kadar küçük kaldığını hissetti. Ağabeyinin daha geniş yargısını tatmin eden şeyle o neden bütünüyle yetinemiyordu? Kendine bundan daha açık bir açıklama sunmadı; yalnızca kendini yetersiz hissetmenin acısı vardı—neye yetersiz? Ana hatlarını bile çizemediği uçucu olasılıklar; tek bir ad ve tek bir figür, gözünün önünde dolaşan bir leke gibi bunlara inatçı bir süreklilik kazandırıyordu. Hans’ın fark ettiği gizli kederin daha belirsiz kaynağı buydu: özgürlük ve güvenlik duygusuyla birlikte gelen, yağmurdan sonra açan papatyalar ve berrak kuş sesleri gibi varlığını güzelleştiren o tatlı rahatlıkta, sözlerinde ve gülümsemesinde hemen beliren o neşeli karşılıkta bir azalma. Mirah ise huzursuzluğunu, yeni hayatında kendisine verilen büyük şeylere karşı bir tür nankörlük ve duyarsızlık sayıyordu. Her zamankinden daha güçlü bir sesle şarkı söylediğinde, bunu kendi hoşnutluğunun sığlığına duyduğu öfkeyle yapıyordu. Bir keresinde bu ruh hâliyle, “Sana seninle benim aramdaki farkı söyleyeyim mi, Ezra? Sen kuraklıktaki bir pınarsın, ben de bir palamut kabuğu. Göklerin suları beni dolduruyor ama küçücük bir sarsıntı bile beni boşaltıyor,” dedi.

“Peki seni ne sarstı?” dedi Mordecai. Kız kardeşiyle ve Cohen çocuklarıyla konuşurken alışkanlıkla bu eski söyleyiş biçimine başvururdu.

“Düşünceler,” dedi Mirah; “esip beni sarsan düşünceler—kötü insanlar, yanlışlar, sefalet ve bunların hayatımıza nasıl dokunabileceği.”

“Payımıza düşeni üstlenmeliyiz, Mirah. O orada. Özgür kalalım diye bunu kimin omzuna yükleyebiliriz?”

İçindeki kaygıyı kendi isteğiyle belli edişinin tek yolu, bu dolaylı göndermeydi.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…