Daniel Deronda kitap kapağı

61. bölüm / 70

Altmış Birinci Bölüm.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 70Şu an: Altmış Birinci Bölüm.
  1. 1 Birinci Kitap—şımartılmış Çocuk. — Birinci Bölüm.2.251 kelime
  2. 2 İkinci Bölüm.1.803 kelime
  3. 3 Üçüncü Bölüm.4.601 kelime
  4. 4 Dördüncü Bölüm.1.186 kelime
  5. 5 Beşinci Bölüm.2.528 kelime
  6. 6 Altıncı Bölüm.3.611 kelime
  7. 7 Yedinci Bölüm.5.025 kelime
  8. 8 Sekizinci Bölüm.1.697 kelime
  9. 9 Dokuzuncu Bölüm.2.436 kelime
  10. 10 Onuncu Bölüm.2.513 kelime
  11. 11 İkinci Kitap—akarsuların Buluşması — On Birinci Bölüm.3.829 kelime
  12. 12 On İkinci Bölüm.1.340 kelime
  13. 13 On Üçüncü Bölüm.4.042 kelime
  14. 14 Ondördüncü Bölüm.2.955 kelime
  15. 15 On Beşinci Bölüm.2.156 kelime
  16. 16 On Altıncı Bölüm.5.940 kelime
  17. 17 On Yedinci Bölüm.3.024 kelime
  18. 18 On Sekizinci Bölüm.1.667 kelime
  19. 19 Üçüncü Kitap—seçim Yapan Genç Kadınlar — On Dokuzuncu Bölüm974 kelime
  20. 20 Yirminci Bölüm5.369 kelime
  21. 21 Yirmi Birinci Bölüm.2.732 kelime
  22. 22 Yirmi İkinci Bölüm.3.566 kelime
  23. 23 Yirmi Üçüncü Bölüm.4.343 kelime
  24. 24 Yirmi Dördüncü Bölüm.3.049 kelime
  25. 25 Yirmi Beşinci Bölüm.2.662 kelime
  26. 26 Yirmi Altıncı Bölüm1.944 kelime
  27. 27 Yirmi Yedinci Bölüm.2.646 kelime
  28. 28 Dördüncü Kitap—gwendolen İstediğini Elde Ediyor. — Yirmi Sekizinci Bölüm.4.464 kelime
  29. 29 Yirmi Dokuzuncu Bölüm.3.354 kelime
  30. 30 Otuzuncu Bölüm.4.041 kelime
  31. 31 Otuz Birinci Bölüm.1.988 kelime
  32. 32 Otuz İkinci Bölüm.5.749 kelime
  33. 33 Otuz Üçüncü Bölüm.3.983 kelime
  34. 34 Otuz Dördüncü Bölüm.1.892 kelime
  35. 35 Beşinci Kitap—mordecaı. — Otuz Beşinci Bölüm.8.024 kelime
  36. 36 Otuz Altıncı Bölüm.6.525 kelime
  37. 37 Otuz Yedinci Bölüm.4.269 kelime
  38. 38 Otuz Sekizinci Bölüm.2.750 kelime
  39. 39 Otuz Dokuzuncu Bölüm.2.596 kelime
  40. 40 Kırkıncı Bölüm.4.336 kelime
  41. 41 Altıncı Kitap—açığa Çıkanlar — Kırk Birinci Bölüm.2.045 kelime
  42. 42 Kırk İkinci Bölüm.6.572 kelime
  43. 43 Kırk Üçüncü Bölüm.1.951 kelime
  44. 44 Kırk Dördüncü Bölüm.2.532 kelime
  45. 45 Kırk Beşinci Bölüm.2.706 kelime
  46. 46 Kırk Altıncı Bölüm.3.097 kelime
  47. 47 Kırk Yedinci Bölüm.1.443 kelime
  48. 48 Kırk Sekizinci Bölüm.7.797 kelime
  49. 49 Kırk Dokuzuncu Bölüm.581 kelime
  50. 50 Yedinci Kitap—anne ve Oğul — Ellinci Bölüm.1.870 kelime
  51. 51 Elli Birinci Bölüm.4.775 kelime
  52. 52 Elli İkinci Bölüm.5.321 kelime
  53. 53 Elli Üçüncü Bölüm.2.215 kelime
  54. 54 Elli Dördüncü Bölüm.4.093 kelime
  55. 55 Elli Beşinci Bölüm.1.056 kelime
  56. 56 Elli Altıncı Bölüm.3.045 kelime
  57. 57 Elli Yedinci Bölüm.1.086 kelime
  58. 58 Sekizinci Kitap—meyve ve Tohum. — Elli Sekizinci Bölüm.2.510 kelime
  59. 59 Elli Dokuzuncu Bölüm.1.655 kelime
  60. 60 Altmışıncı Bölüm.1.652 kelime
  61. 61 Altmış Birinci Bölüm.2.894 kelime · Okuduğun bölüm
  62. 62 Altmış İkinci Bölüm.2.214 kelime
  63. 63 Altmış Üçüncü Bölüm.3.018 kelime
  64. 64 Altmış Dördüncü Bölüm.2.774 kelime
  65. 65 Altmış Beşinci Bölüm.2.081 kelime
  66. 66 Altmış Altıncı Bölüm.1.614 kelime
  67. 67 Altmış Yedinci Bölüm.1.973 kelime
  68. 68 Altmış Sekizinci Bölüm.1.664 kelime
  69. 69 Altmış Dokuzuncu Bölüm.4.029 kelime
  70. 70 Yetminci Bölüm.988 kelime

ALTMIŞ BİRİNCİ BÖLÜM.
“Nazik yüreğin içinde Aşk ona sığınak olur,

Nasıl korudaki yeşil gölgede kuşlar barınırsa.

Doğanın düzeninde nazik yürekten önce

Aşk yoktu; Aşk’tan önce de nazik yürek.”

—GUIDO GUINICELLI
(Rossetti’nin çevirisi).

Pennicote’taki beyaz evden başka bir evde, Rex Gascoigne’inkinden başka bir yürekte de Grandcourt’un ölüm haberi hem büyük bir sarsıntıya hem de bu sarsıntıyı bastırma çabasına yol açtı.

Hans Meyrick, annesinin okuması için Times gazetesini göndermeyi ya da eve getirmeyi alışkanlık edinmişti. Annesi, en geniş kapsamlı siyasetten evlilik ilanlarına kadar haberleri okumayı çok severdi. Evlilik ilanlarının, moda romanlarını okumadan bitirmiş gibi hoş bir duygu verdiğini, kahramanların ne zavallı yaratıklar olduklarını bilmeden mutlu olduklarını görmesini sağladığını söylerdi. Çarşambaları Hans’ın gazeteyi getirmeyi ve bunu Mirah’ın Mab’e haftalık dersini neredeyse bitirdiği saate denk getirmeyi seçmesinin bir nedeni vardı; o saatte geldiğini, Mirah’ı şarkı söylerken dinlemek istediğini söyleyerek açıklardı. Ama şimdi söz konusu olan o çarşamba günü, her zamanki gibi anahtarıyla sessizce eve girdikten sonra salona girdi; Times’ı hışırdatarak havaya kaldırmış, Mab’in öğretmenini ancak uzaktan andıran bir taklitle Lascia ch’io pianga’yı söyleme girişimini acımasızca bölmüştü. Piyano da şarkı da hemen sustu. Eşliği çalan Mirah irkilerek doğruldu ve döndü; seslerin ara sıra yaptığı o tuhaf oyunun etkisiyle hışırtı ona gök gürültüsü gibi gelmişti. Mab ise şöyle dedi:

“A-a-ah Hans! Şarkımdan daha korkunç bir ses çıkarmak için mi getirdin gazeteyi?”

“Allah aşkına, bu harika haber de ne?” dedi odadaki diğer tek kişi olan Bayan Meyrick. “İtalya’dan bir şey mi? Avusturyalılar Venedik’ten çekiliyor mu?”

“İtalya hakkında değil, İtalya’dan gelen bir haber,” dedi Hans; sesindeki ve tavrındaki tuhaflık annesini yorum yapmaya sevk etmişti. Bir olay, hoşnutsuzluk vermediği hâlde, kendi kafamızda kurduklarımızı doğrulayıp gerçekleştirecekmiş gibi görününce bazılarımızın nasıl hissettiğini, nasıl davrandığını düşünün. Bilgeliğini bizimle aynı gemiye koymamış, anlattıklarımızı yavan bulacak masum birine, imalı bir sesle, ‘Ne dersin?’ diye sorarız.

“Kötü bir şey değil, değil mi?” dedi Bayan Meyrick kaygıyla; aklı hemen Deronda’ya gitmişti. Mirah’ın yüreği de aynı düşünceyle çoktan sıkışmıştı.

“Önem verdiğimiz kimse için kötü değil,” dedi Hans hemen. “Hatta epey talihli bir haber, bence. Birinin bu kadar elverişli bir zamanda öldüğünü daha önce hiç görmemiştim. Ne kadar kıymetli bir ceylan olduğumu düşününce, hâlâ hayatta olduğuma şaşıp duruyorum.”

“Ah Hans!” dedi Mab sabırsızlıkla. “Kendinden söz edeceksen, bari bunu kendi arkandan yap. Ne oldu?”

“Dük Alfonso boğuldu, Düşes hayatta; hepsi bu,” dedi Hans, gazeteyi Bayan Meyrick’in önüne koyup bir paragrafı parmağıyla göstererek. “Ama asıl haber şu: Deronda Cenova’da onlarla aynı oteldeymiş. Düşes’i, onu sudan çıkaran balıkçılar içeri taşırken görmüş; kadın herhangi bir zarar görmeden kurtulmuş. Anlaşılan kocasının ardından suya atladığını görmüşler. Düşes’ten bekleyeceğimden daha az akıllıca bir davranış. Neyse, Deronda orada olup ona göz kulak edebilmiş; bu da onun şansı.”

Mirah göz kapakları inmiş, elleri sıkıca kenetlenmiş hâlde yeniden piyano taburesine çökmüştü. Bayan Meyrick gazeteyi Mab’e uzatıp şöyle dedi:

“Zavallıcık! Ardından suya atladığına göre kocasını seviyormuş olmalı.”

“Dalgınlık işte—küçük bir unutkanlık,” dedi Hans, yüzünü muzipçe buruşturarak ve Mirah’tan pek uzak olmayan bir sandalyeye kendini bırakarak. “Kıskanç bir baritonu, dondurucu bakışlar atan ve durmadan sahneye dönük yan sözler söyleyen bir adamı kim sever? Kocanın rolü buydu, emin ol. Boğulup gitmesinden daha düzgün bir son olamazdı. Düşes artık, saçı gür, bakışları dondurmak yerine içini ısıtan bir adamla evlenmekte özgür. Düğüne de beni çağıracaklar.”

Mirah oturduğu yerde birden doğruldu, gözlerini öfkeli bir parıltıyla Hans’a dikti ve derinden sarsılmış, öfkeli bir sesle şöyle dedi:

“Bay Hans, böyle konuşmamalısınız. Bay Deronda sizin böyle konuşmanızı istemezdi. Neden ona şanslı diyorsunuz; neden yaşam ve ölüm hakkında böyle sözler ediyorsunuz? Birine hayat olan, bir başkasına ölüm olabilir. Bayan Grandcourt’u sevse bunun onun için şans olacağını nereden biliyorsunuz? Bu ona büyük bir felaket getirebilir. Onu kardeşimden uzaklaştırırdı—bundan eminim. Bay Deronda, kardeşimin yüreğini yaralamaya şans demezdi.”

Üçü de Mirah’nın ansızın değişmesine şaşırdı. Genellikle canlı renkte olan dudaklarına kadar solmuş, İthuriel’e yakışacak kadar öfkeli bir ifadeyle bakan Mirah zavallı Hans’ın pek uzağında değildi. Hans olduğu yerde donakalmış, sanki bir kızmış gibi onun karşısında kızarmıştı. Sinirli bir sesle şöyle dedi:

“Ben bir aptalım, bir hayvanım; söylediğim her sözü geri alıyorum. Gidip kendimi Yahuda gibi asacağım—ondan söz etmeme izin varsa.” Hans’ın kederli anlarında bile doğaçlama sözlerine ister istemez bir mizah karışırdı.

Ama Mirah’nın öfkesi dinmemişti; dinmesi mümkün müydü? Şiddetli acı içindeki canlıların, dayanılmaz sancılarını katlanılır kılmak için kendi etlerini bile ısırıp dişlerini birbirine geçirmesi gibi, o da öfkeyle konuşmuştu. Başka bir şey söylemedi; piyano başına oturup müzik kâğıdını önüne çekti, sanki yeniden çalmaya başlayacakmış gibi.

Bayan Meyrick’in yüzü Hans’ın huzursuzluğunu yansıtır gibiyken sözü Mab aldı.

“Seni azarlamakta Mirah sonuna kadar haklı, Hans. Bay Deronda’nın adını diline dolayıp duruyorsun. Bayan Grandcourt’la evlenmesi hakkında böyle şaka etmek de korkunç. Erkeklerin zihni çok karanlık olmalı, bence,” diye sözlerini küçümseyerek bitirdi Mab.

“Çok doğru, canım,” dedi Hans alçak sesle. Ayağa kalktı, topuğunun üzerinde dönüp arka pencereye doğru yürüdü.

“Derse devam edelim Mab; ders saatin dolmadı,” dedi Mirah alışılmadık ölçüde tiz bir sesle. “Bunu yine sen mi şarkı olarak söyleyeceksin, yoksa ben mi sana şarkı olarak söyleyeyim?”

“Ah, lütfen bana sen söyle,” dedi Mab; olanları artık düşünmek zorunda kalmayacağı için sevinmişti.

Mirah hemen Lascia ch’io pianga’yı söyledi; ezgili hıçkırıklarını ve çığlıklarını bu kez daha dolgun ve güçlü duyurdu. Hans yürüyüşünü durdurup şömine rafına yaslandı, gözlerini annesinden özellikle kaçırıyordu. Mirah son notasını söyleyip son akoru bastıktan sonra ayağa kalkarak, “Artık eve gitmeliyim. Ezra beni bekliyor,” dedi.

Bayan Meyrick’e sessizce elini uzattı; her zamanki gibi onu öpmek yerine biraz geride durdu, ona bakmaya cesaret edemiyordu. Ama ufak tefek anne Mirah’nın yüzünü kendine doğru eğip yatıştırıcı bir sesle, “Tanrı seni korusun, canım,” dedi. Mirah, Hans’ı öfkeyle azarlayarak Bayan Meyrick’e karşı kusur işlediğini hissediyordu. Çektiği diğer acılara, gururlu bir nankörlük, yakışıksız bir üstünlük taslama gibi bir şey gösterdiği duygusu da karışmıştı. Dostu bu pişmanlığı sezmişti.

Bu sırada Hans kasketini almış, kapıyı açmaya hazır bekliyordu.

“Hans,” dedi Mab; aslında bir kız kardeşin şefkatini kurnazca gizleyen bir sesle, “Mirah’yla eve kadar yürümeyeceksin. Eminim bunu istemez. Bugün öyle fena hâlde çekilmezsin ki.”

“Beni men etmezse ona eşlik edip göz kulak olacağım,” dedi Hans, kapıyı açarken.

Mirah bir şey söylemedi. Hans onun için dış kapıyı açıp arkasından kapattıktan sonra, kendisine engel olunmadığı için yanında yürüdü. Onunla yeniden konuşmaya başlayacak cesareti bulamıyordu; belki sözlerinde yakışıksız ölçüde sert davrandığının farkındaydı ama yüreğinde bundan daha da sert sözler buluyordu. Üstelik, içindeki değişmeyen duyguyu yorumlamak üzere öne atılan düşünceler birbiri ardına zihnini dolduruyordu.

Hans’ın zihni de aynı ölçüde meşguldü. Mirah’nın öfkesi onda yeni bir kavrayış uyandırmış, bununla birlikte bunu daha önce anlamamış olmanın tatsız duygusunu da getirmişti. Mirah’nın yüreği, kendisinin ve kardeşinin velinimeti olmanın ötesinde bir kimlikle Deronda’ya bütünüyle bağlı olsaydı ne olurdu? Hans bu olasılığı düşününce kaygılanıyordu; hakkını teslim etmek gerekirse, kaygısı tümüyle bencilce değildi. Doğrudan aksi kanıtlanmadıkça dağılmayacak kadar güçlü bir inancı vardı: Deronda ile Bayan Grandcourt arasında ciddi bir gönül bağı olduğuna inanıyordu. Gözlem kırıntılarını bir araya getirmiş, giderek edindiği bilgileri Anna Gascoigne’den kız kardeşlerinin duyduklarıyla tamamlamıştı. Bunlar, Bayan Grandcourt’un Deronda’ya tutkulu bir aşk beslediğine ve arkadaşının kendini katı biçimde dizginlemesine rağmen, Deronda’nın ona karşı duyarlılığının gizli aşk belirtisi olduğuna onu inandırmıştı. Böyle bir kanaate varan bazı erkekler bu duyarlılığı uyandırabilecek imalardan kaçınırdı; ama Hans’ın konuşması doğal olarak yaramazlığa yönelir, arkadaşlarını şakalaşarak kızdırmayı deneyen biriydi. Deneyleri, olası gördüğü şeyin doğru olduğuna onu ikna etmişti.

Öte yandan Deronda’nın, bir âşığın Mirah’ya gösterdiği ilgiden ötürü duyduğu herhangi bir hassasiyeti Hans, öne sürülen gerekçeyle, yani Mirah’nın başkasına bağımlı konumuyla yeterince açıklanmış sayıyordu. Arkadaşının, kurtarıp koruyabileceği kişiler için elinden gelen en büyük özveriyi göstereceğine inanıyordu. Deronda’nın Mirah’nın Yahudi olmayan biriyle asla evlenmeyeceğini ısrarla söylemesi de onu kendiliğinden olasılık dışı bırakıyordu; çünkü Hans, aksini düşündürecek hiçbir şey bilmeden, Deronda’nın Sir Hugo Mallinger’ın oğlu olduğu yönündeki yaygın kanıyı paylaşıyordu.

Böylece Deronda’nın duyguları konusunda her şeyi açık seçik anladığını düşünüyordu. Ama şimdi, Bayan Grandcourt’la arzulanan bir birlikteliğe doğru ilerliyor gibi gördüğü olaylar Mirah’dan bir aydınlanma parıltısı çıkarmıştı: Bu konuda duyduğu tutkulu hisleri ele vermişti. Bu, Hans’ı hem kendi adına hem de Mirah adına kederlendirmişti; yine de Deronda’nın umutlarının Mirah’ya bağlandığını sansaydı duyacağı kederden daha azdı. Bir erkeğin, sevdiği kadının rakibi başka birini sevdiği için mutsuz olduğunu görmesi, onu rakibinin yanında bütünüyle mutlu görmesine kıyasla daha metanetli ve daha az kıskançlıkla karşılaması yüce bir şey değildir ama sık rastlanır. En azından, Mirah incindiği için incinen ve Deronda başkasını seviyor diye ona neredeyse minnet duymak zorunda kalan, gelgitli yaradılıştaki Hans için durum böyleydi. Öfkesini nasıl yorumladığını Mirah’ya doğrudan belli etmesi mümkün değildi; yine de sessizce yanında bulunmasının, incinmiş bir kalbe kur yapmanın kabul edilebilir biçimi olan şefkatli ve pişman bir anlayışı dile getirmesini özlüyordu.

Böylece yan yana yürüdüler; beraberlikleri, hızlı titreşimleri işitme sınırımızın dışında kalan iki akorunki gibi, çalkantılı bir iletişim izlenimi veriyordu. Mirah’nın evinin kapısına vardıklarında Hans “Hoşça kal,” dedi; pişmanlıkla, yalvarır gibi bakarak elini uzattı. Mirah da o bakışı hüzünlü bir şefkatle karşılayıp, “İçeri girip kardeşimi görmez misin?” diye sordu.

Hans bu daveti ancak affedildiğinin işareti olarak yorumlayabilirdi. Mirah’nın ilk yaşantılarının onun yaradılışını nasıl biçimlendirdiğini yeterince kavrayamadığından, az önceki heyecanının gücünün acıyı ne kadar çabuk kararlı biçimde kabullenmesine yol açtığını sezemedi. “İzin verirsen,” deyip birlikte içeri girdiklerinde, kederinin yarısı dağılmıştı. Deronda gönlünü başka yere yöneltirken, kendi bağlılığının Mirah için onu vazgeçilmez kılacağına dair küçük bir aşk hikâyesi kurmaya başlamıştı. Arkadaşı kendi gönlünce birine kavuşacak gibiydi; bu yüzden böyle düşünmesi gayet doğaldı. Yahudilik konusunda da Hans kendini iyice güvenceye almış hissediyordu: Bir kadının aşkının kendi ırkının ve dininin izinden gittiği bir hikâyede ya da tarihte hiç duyulmuş muydu? Müslüman ve Yahudi genç kızların ilgisi hep Hıristiyanlara yönelirdi; Mirah’nın yüreği de Deronda’ya fazla aceleyle kapılmışsa, işte bir örnek daha. Hans kendi savlarını alaya alır, kendine “gâvur” der, olayları anlamanın tek anahtarı olarak karşıtlığı görürdü; ama güldüğü şeylere biraz da inanırdı. Böylece, en hafif temeller üzerine kurulmuş kuş misali umudu, ağır koşullara rağmen yeniden yükseldi.

Mordecai’yi olağanüstü mutlu buldular. Elinde kapalı bir mektup tutuyor, gözleri sessiz bir zaferle parlıyordu; bitkin yüzünde bu ifade, üzerine saldıran ölüme karşı kazanılmış bir zafer düşüncesi uyandırıyordu. Hans’la selamlaştıktan sonra Mirah kolunu kardeşinin boynuna doladı ve onun mutluluğunun sebebinin mektup olduğundan emin olduğu hâlde sormaya cesaret edemeden, elindeki mektuba baktı.

“Daniel Deronda’dan mektup,” dedi Mordecai, bakışına karşılık vererek. “Kısa—yalnızca yakında dönmeyi umduğunu söylüyor. Beklenmedik yükümlülükler onu alıkoymuş. Onu yeniden göreceğime dair umut, benim için buluttaki gökkuşağı gibi,” diye devam etti Mordecai, Hans’a bakarak. “Senin için de sevinç olmalı. Çünkü onun gibi iki dostu kim bulabilir?”

Hans karşılık verirken Mirah sessizce kendi odasına süzüldü; ama içindeki tutkuyu birdenbire dışa vurmak için değil. Bir zamanlar kadınların giyinip kuşanmasını gözetlediği sanılan melekler onunla birlikte küçük odaya girip kapıyı arkalarından kapatmış olsalardı, yalnızca şapkasını çıkarıp oturduğunu, başı ağrımış gibi ellerini şakaklarına bastırdığını görürlerdi. Sonra kalkıp gözlerine, alnına ve saçlarına soğuk su çarptı; geriye doğru kıvrılan bukleleri kristal damlalarla dolana dek. Alnını kurulayıp, ormanı örten çiyli saçların arasından yeni açmış bir çiçek gibi dışarı baktı. Ardından derin bir rahatlama iç çekişi bıraktı; küçük terliklerini giyip yaptığı bu işin ardından birkaç dakika kıpırdamadan oturdu. Bu dakikalar ona öyle uzun, olacaklarla öyle dolu geldi ki, birden anımsamış gibi ayağa kalktı ve çay hazırlamak için aşağı indi.

Eski yaşamından bir şeyler geri dönmüştü. Rolünü öğrenmesi, provaya gitmesi, akşam sahneye çıkıp şarkı söylemesi, duygularını babasından saklaması gerektiğini hatırlamaya alışkındı; yaşamı ne kadar acılaşırsa, saklamaya da o kadar alışmıştı. Yaradılışının gücü uzun zamandır en çok kararlı bir dayanma çabasında kendini gösteriyordu. Bugün ilk öfke patlamasına yol açan şiddetli duygu da hızla, gençlik yıllarının tanıdık yoldaşı sıkıntıyla kararlı biçimde yüzleşmeye dönüşmüştü. Ama olağan biçimde dolaşıp konuşurken, dikkatli bir gözlemci bu görünürdeki sükûnetle, enerjisini dizginlemesinden doğan bu hâlle, bebeklikteki mutluluğunun geri döndüğünü ilk hissettiği aylardaki tatlı, sahici sükûnet arasındaki farkı sezebilirdi.

Talihleri yaver gitmiş, felaketi hep başkalarının başına gelen bir şey sanmış olanlar, yazgıları tersine dönünce kör ve inançsız bir öfkeye kapılır; çılgınca haykırışlarının fırtınanın yönünü değiştireceğine yarı yarıya inanırlar. Tanıdık Keder kısa bir ayrılığın ardından geri dönüp eski alışkanlığıyla yanına oturduğunda Mirah hiç şaşırmadı. Sıkıntıyı sevinçten daha çok bekleme alışkanlığı, Hans’ın yalnızca dile getirdiği değil, kendi özel bilgisi ve uzun süredir içinde büyüyen önsezisiyle de desteklenen olasılıklara karşı kalıcı bir inanç beslemesini engelliyordu. Deronda ile Bayan Grandcourt arasında başlayıp ileride evlilikle sonuçlanacak bir bağ, onun gözünde neredeyse kesin görünüyordu. Deronda’nın bir kusuru yoktu: olaylar öyle gelişmişti ki onunla, kendisininkinden ve Ezra’nınkinden başka bir dünyaya ait bu kadın arasında bir bağ vardı; hatta bu kadın Deronda’dan bile başka türden bir varlık gibi görünüyordu ona; Deronda’nın yaşamına karışıp onunla bütünleşmek yerine, orada bir karışıklık yaratacak yabancı bir şey. Ah, keşke Ezra yanlarındayken hiçbir şeyi değiştirmeyecek kadar ertelenebilseydi! Deronda’yla kardeşi arasındaki ilişkinin bütün önemini bilmiyordu; ama bunu sezmiş, içgüdüsel olarak, bu ilişkinin Bayan Grandcourt’la kurulacak yakın bir bağla uyuşmayacağını hissedecek kadarını görmüştü. En azından Mirah, o dayanılmaz tiksintisine ilk başta böyle bir kılıf bulmuştu. Ama bilincinin sessiz ve hızlı akışında, düşünceler alışılmış eylemlerinin kesintiye uğratmadığı değişen duyum hâlleri gibi sürüp gidiyordu; bu iç ses de, Ezra’yı kaybetmekten kurtarsalar bile dayanılmaz tiksintisinin süreceğini çok geçmeden açıkça söylüyordu.

“Hakkında okuduğum, şarkısını söylediğim, sahnede izlediğim şey benim başıma geliyor—şu an hissettiğim, insana kıskançlık duyuran aşk,” diye önyargısızca özetledi Mirah kendi aleyhindeki suçlamayı. Ama bu acısı başka birini nasıl etkileyebilirdi? Tıpkı kaybettiği annesine duyduğu ilk özlem ve bağlılık gibi yalnızca kendisine ait kalmalı, gizlenmeliydi. Ne var ki o bağlılıktan farklı olarak bu, yaradılışının bir talihsizliği gibi geliyordu ona: saf minnet ve saygı olması gereken duygunun bencil bir acıya dönüştüğünü; şimdiye dek sözcüklere dökmekten mutluluk duyduğu hissin, açığa vurmaktan utandığı bir şeye alçaldığını fark etmişti. Her şeyi alıp hiçbir şey vermemişken, hiçbir öneminin olmadığı bir yerde önem kazanmak gibi gülünç bir özlemdi bu; istediği iyiliğe sahip olan başka bir kadına duyduğu öfkeydi. Ama içinde gizlice yatan ve şimdi düş kırıklığıyla kıskançlık olarak yanıp görünür hâle gelen bu düşünce, bu boş güven ne olabilirdi? Sanki ruhu, unutulmuş derin uyku düşleriyle zehirli bir tutkuya batırılmış, şimdi de açıklanamaz bu kederle alev almıştı. Çünkü uyanık aklıyla Deronda’nın onu sevebileceği gibi delice, yersiz görünen bir düşünceyi hiç aklından geçirmemişti. Daha önce duyduğu huzursuzluk çok daha belirsizdi; Deronda’nın onunla kardeşinin dünyasına yalnızca uğrayıp geçen bir ziyaretçi olarak kalmasından duyduğu genel üzüntünün parçası diye kolayca açıklanabilirdi. Deronda’nın evinin bulunduğu dünya, ışıklar ve uşaklarla dolu bir girişin, tek görkemi esrarengiz, erişilmez yıldızlardan gelen bir çadır kapısından ne kadar farklıysa, onların dünyasından da o kadar farklıydı. Ama artık duygusu belirsiz değildi: acısının nedeni—Bayan Grandcourt’un Deronda’nın yanında durup onu gitgide uzağa çekmesi—etini sıkan bir kerpeten kadar açık seçikti. Mirah’nın bedeninin Psykhe kalıbında coşkulu bir duygu gücü yatıyordu; bazen bunun Kleopatra ölçüsünde bir bedene gereksinim duyduğu düşünülerek aceleyle yanlış yorumlanırdı. İzlenimleri öyle derin ve kalıcıydı ki, tutkulu bir duyguda ilk tercihi ömür boyu sürecek bir bağlılığa dönüştürürdü. Şimdi böyle bir tercih kendini belli etmiş, aşka kıskançlığın zalim yüreğini vermişti: Mirah çevresindeki bazı şeylere karşı güçlü bir tiksinti duymaya, duyularına değseler bile onlardan içten içe uzak durmaya alışkındı. Şimdi bu tiksinti, istemeden bildiğinden daha kötü şeyler yakıştırdığı Bayan Grandcourt’ta yoğunlaşıyordu. “Eskiden olan her şeye dayanabilirdim—ama bu daha kötü—daha kötü; eskiden böyle korkunç duygularım olmazdı!” dedi zavallı çocuk yastığına yüksek sesle fısıldayarak. Deronda’yla ilgili herhangi bir duyguya karşı dua etmek zorunda kalması ne tuhaf!

Ama bu sonuca, Mordecai’ye gösterdiği özenle geçen bir akşamın ardından varmıştı. Dostunu yeniden göreceği düşüncesi ruhunu öyle yüceltmişti ki, Mirah’ya birçok düşüncesini sesli olarak anlatıyordu. Yine de bu konuşma sık sık kesiliyor, araya gözlerini canlandıran ve dudaklarına zaman zaman sessiz bir hareket veren, içinden konuştuğu belli aralıklar giriyordu. Özellikle bir düşünce zihnini meşgul ediyordu.

“Görüyor musun Mirah,” dedi uzun bir sessizliğin ardından, “İlahi Birliği kısaca ikrar ettiğimiz Şema, İbrani’nin başlıca ibadetidir; bu da dinimizi bütün dünya için temel din hâline getirmiştir, çünkü İlahi Birlik, insanlığın nihai birliğini de beraberinde getirir. Öyleyse gör: ayrı durduğu için alaya alınan ulus, insan soyuna birleştirici bir kuram vermiştir. Tam bir birlik içinde parça bütüne, bütün de her parçaya sahiptir. İnsan yaşamı böylece Yüce Birliğin suretine doğru ilerler: düşünme yetimiz ve bundan duyduğumuz sevinç sayesinde yaşamımız daha tinsel hâle geldikçe, sahiplik de kaba maddi temastan bağımsızlaşıp daha evrensel bir nitelik kazanır. Böylece insan ruhu kısa bir günde, olmuş ve olmakta olan, hatta olacak iyiliği, duyuların sürünerek ilerleyen yollarını izlemek zorunda kaldığı bütün bir yaşamda sahip olabileceğinden daha kapsamlı biçimde bilebilir. Şu anda, kız kardeşim, başkasının geleceğine duyacağı sevinci içimde taşıyorum: bu gözlerin görmeyeceği, ruhumun da o zaman kendine ait olduğunu belki tanımayacağı bir geleceği. Onu şimdi tanıyor, öyle seviyorum ki, bu yoksul yaşamı onun sunağına bırakıp şöyle diyebilirim: ‘Yan, yan, ayrılmaz biçimde gelecekte olacak olana karış; o benim sevgimdir, ben değil.’ Anlıyor musun Mirah?”

“Biraz,” dedi Mirah cılız bir sesle, “ama zihnim bunu hissedemeyecek kadar yetersiz.”

“Yine de,” dedi Mordecai biraz ısrarla, “kadınlar, vazgeçerken sahip olmayı da duyumsayan bir sevgi için özel olarak yaratılmış gibidir; bu yüzden anlatmak istediğim şeye uygun bir örnek oluştururlar. Sanırım daha sonraki midraşlardan birinde, Yahudi bir genç kızın Yahudi olmayan bir kralı öyle sevdiği anlatılır ki, şunu yapar: Kralın sevdiği kadın ölümden kurtulsun diye hapse girip onunla giysilerini değiştirir ve onun yerine ölür; böylece kralın, kendisine duyulmayan aşkı içinde mutlu olmasını sağlar. İşte aşkın en yüce hâli budur: insanın sevdiği uğruna kendini yitirmesi.”

“Hayır Ezra, hayır,” dedi Mirah alçak ama yoğun bir sesle, “öyle değildi. Kız öldükten sonra kralın onun ne yaptığını öğrenmesini ve kendisinin ötekinden daha iyi olduğunu hissetmesini istiyordu. Ölmesine yol açan, fethetmek isteyen güçlü benliğiydi.”

Mordecai bir süre sustu, sonra düşüncesini şöyle dile getirdi:

“Öyle olabilir Mirah. Ama ya kralın bunu asla öğrenmeyeceğine inanarak yaptıysa?”

“Hikâyeyi zihninde böyle kurabilirsin Ezra, çünkü sen yücesin ve mümkün olan en yüce şeyi hayal etmeyi seviyorsun. Ama bence aslında öyle değildi. Yahudi kızın yüreğinde kıskançlık olmalıydı; kralın zihninde birinci sırayı bir şekilde almak istiyordu. Uğruna öleceği şey buydu.”

“Kız kardeşim, oyun yazarlarının insani tutkuları, ruhun yumuşayan ve dindar yanlarıyla karışmayan, insanın içinde yaşayan cinler gibi göstermeyi sevdiği oyunları fazla okumuşsun. Kendi yüreğine, annemizinkine benzeyen yüreğine göre değil, oyunlara göre yargılıyorsun.”

Mirah cevap vermedi.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…