Bölümler 70Şu an: Elli Altıncı Bölüm.
- 1 Birinci Kitap—şımartılmış Çocuk. — Birinci Bölüm.2.251 kelime
- 2 İkinci Bölüm.1.803 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm.4.601 kelime
- 4 Dördüncü Bölüm.1.186 kelime
- 5 Beşinci Bölüm.2.528 kelime
- 6 Altıncı Bölüm.3.611 kelime
- 7 Yedinci Bölüm.5.025 kelime
- 8 Sekizinci Bölüm.1.697 kelime
- 9 Dokuzuncu Bölüm.2.436 kelime
- 10 Onuncu Bölüm.2.513 kelime
- 11 İkinci Kitap—akarsuların Buluşması — On Birinci Bölüm.3.829 kelime
- 12 On İkinci Bölüm.1.340 kelime
- 13 On Üçüncü Bölüm.4.042 kelime
- 14 Ondördüncü Bölüm.2.955 kelime
- 15 On Beşinci Bölüm.2.156 kelime
- 16 On Altıncı Bölüm.5.940 kelime
- 17 On Yedinci Bölüm.3.024 kelime
- 18 On Sekizinci Bölüm.1.667 kelime
- 19 Üçüncü Kitap—seçim Yapan Genç Kadınlar — On Dokuzuncu Bölüm974 kelime
- 20 Yirminci Bölüm5.369 kelime
- 21 Yirmi Birinci Bölüm.2.732 kelime
- 22 Yirmi İkinci Bölüm.3.566 kelime
- 23 Yirmi Üçüncü Bölüm.4.343 kelime
- 24 Yirmi Dördüncü Bölüm.3.049 kelime
- 25 Yirmi Beşinci Bölüm.2.662 kelime
- 26 Yirmi Altıncı Bölüm1.944 kelime
- 27 Yirmi Yedinci Bölüm.2.646 kelime
- 28 Dördüncü Kitap—gwendolen İstediğini Elde Ediyor. — Yirmi Sekizinci Bölüm.4.464 kelime
- 29 Yirmi Dokuzuncu Bölüm.3.354 kelime
- 30 Otuzuncu Bölüm.4.041 kelime
- 31 Otuz Birinci Bölüm.1.988 kelime
- 32 Otuz İkinci Bölüm.5.749 kelime
- 33 Otuz Üçüncü Bölüm.3.983 kelime
- 34 Otuz Dördüncü Bölüm.1.892 kelime
- 35 Beşinci Kitap—mordecaı. — Otuz Beşinci Bölüm.8.024 kelime
- 36 Otuz Altıncı Bölüm.6.525 kelime
- 37 Otuz Yedinci Bölüm.4.269 kelime
- 38 Otuz Sekizinci Bölüm.2.750 kelime
- 39 Otuz Dokuzuncu Bölüm.2.596 kelime
- 40 Kırkıncı Bölüm.4.336 kelime
- 41 Altıncı Kitap—açığa Çıkanlar — Kırk Birinci Bölüm.2.045 kelime
- 42 Kırk İkinci Bölüm.6.572 kelime
- 43 Kırk Üçüncü Bölüm.1.951 kelime
- 44 Kırk Dördüncü Bölüm.2.532 kelime
- 45 Kırk Beşinci Bölüm.2.706 kelime
- 46 Kırk Altıncı Bölüm.3.097 kelime
- 47 Kırk Yedinci Bölüm.1.443 kelime
- 48 Kırk Sekizinci Bölüm.7.797 kelime
- 49 Kırk Dokuzuncu Bölüm.581 kelime
- 50 Yedinci Kitap—anne ve Oğul — Ellinci Bölüm.1.870 kelime
- 51 Elli Birinci Bölüm.4.775 kelime
- 52 Elli İkinci Bölüm.5.321 kelime
- 53 Elli Üçüncü Bölüm.2.215 kelime
- 54 Elli Dördüncü Bölüm.4.093 kelime
- 55 Elli Beşinci Bölüm.1.056 kelime
- 56 Elli Altıncı Bölüm.3.045 kelime · Okuduğun bölüm
- 57 Elli Yedinci Bölüm.1.086 kelime
- 58 Sekizinci Kitap—meyve ve Tohum. — Elli Sekizinci Bölüm.2.510 kelime
- 59 Elli Dokuzuncu Bölüm.1.655 kelime
- 60 Altmışıncı Bölüm.1.652 kelime
- 61 Altmış Birinci Bölüm.2.894 kelime
- 62 Altmış İkinci Bölüm.2.214 kelime
- 63 Altmış Üçüncü Bölüm.3.018 kelime
- 64 Altmış Dördüncü Bölüm.2.774 kelime
- 65 Altmış Beşinci Bölüm.2.081 kelime
- 66 Altmış Altıncı Bölüm.1.614 kelime
- 67 Altmış Yedinci Bölüm.1.973 kelime
- 68 Altmış Sekizinci Bölüm.1.664 kelime
- 69 Altmış Dokuzuncu Bölüm.4.029 kelime
- 70 Yetminci Bölüm.988 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
ELLİ ALTINCI BÖLÜM.
“Öldükleri vakit duydukları acı, lanet
Hiç dinmemişti:
Gözlerimi onlardan ayıramadım,
Dua etmek için başımı kaldıramadım.”
—COLERIDGE.
Deronda o gece soyunmadı. Gwendolen, soyunmaya razı olmadan önce onunla bir kez daha görüşmekte diretmişti. Görüştükten sonra son derece sakindi; yalnızca, sabah kendisini çağırtınca yanına geleceğine fısıltıyla, bastırılmış bir hevesle söz vermesini istemişti. Yine de hâlinin değişmesi, sonradan ateşlenmesi ya da yakın zamanda yaşanan felaketin etkisinin heyecanlı sözlerle açığa çıkması ihtimali içinde bir önsezi uyandırıyordu. Gwendolen’in bakıcısına, belirtilerinde kaygı verici bir değişiklik olursa çağrılmaya hazır bekleyeceğini söyledi. İlgilenen herkesin, İngiltere’deki dostlarıyla haberleştiğini ve bu arada onun için gereken bütün özeni göstermeyi kendine borç bildiğini anlamasını sağladı. Bu konumu üstlenmesi daha kolaydı; çünkü Grandcourt’un uşakları arasında son yolculuğa çıkan tek eski hizmetkâr tarafından iyi tanınıyordu.
Günün tuhaf biçimde çeşitlenen duygularının yorgunluğu sonunda Deronda’yı uykuya daldırınca, sabah düşlerinin dışında uykusu bölünmedi. Bu düşler, bir önceki günün olaylarını karmakarışık bir ağ gibi birbirine ördü ve sonunda onu, yoğun kaygısının biçim verdiği bir görüntüyle uyandırdı.
Yine de sabah olmuş, onu çağıran çıkmamıştı; bu iyiye işaret, giyinirken ve soru sormak için henüz erken olduğunu düşünürken içini rahatlattı. Sonra, Gwendolen’in pek uyuyamadığını ama şiddetli bir huzursuzluk belirtisi göstermediğini ve sonunda uykuya daldığını öğrendi. Korkuya bu kadar açık bu kadında barınan gücü merak etti; ağır bir fiziksel sarsıntının etkisi altındayken bile bir şeyleri saklamaya kararlı biçimde kendine hâkim olduğuna dair karşı koyamadığı bir izlenim edindi. Kendisine gelince, annesiyle görüşmesinde yaşadıkları, duyarlılıklarını köreltmiş gibiydi. Artık yalnızca üzerine düşen sorumlulukları yerine getiriyor, daha tutkulu şefkati ise bir süreliğine geri çekiliyordu. Son zamanlarda Gwendolen’inkinden bütünüyle ayrı bir deneyimin içinde, her şeyi derinden yaşayarak bulunmuştu. Şimdi ona gösterdiği ilgi, geçmişte tanıdığı sahneleri yeniden ziyaret etmek gibiydi; onlara vereceği içsel karşılık henüz bütünüyle canlanmamıştı.
Bu sırada Gwendolen’i kurtaran balıkçılardan resmî, hukuken geçerli bir ifade aldı. Ayrıntı pek ortaya çıkmadı. Grandcourt’un açıldığı tekne, yelkeni serbest kalmış hâlde sürüklenirken bulunmuş ve kıyıya çekilmişti. Balıkçılar, tekneyi döndürürken yelkenin çırpmasıyla Grandcourt’un denize düşmüş olabileceğini ve yüzme bilmediğini düşündüler. Yakında olmalarına rağmen dikkatlerini önce, tehlikedeki bir adamınkine benzeyen bir çığlık çekmişti. Kürek çekerek yanına varmaya çalışırlarken kadının çığlığını duymuş ve onun suya atladığını görmüşlerdi.
Otele dönünce Deronda’ya Gwendolen’in kalktığı ve kendisini görmek istediği söylendi. Jaluzi ve perdelerle karartılmış bir odaya alındı. Gwendolen, açılan kapıya huzursuzca bekleyen biri gibi bakarak oturuyordu; uzun saçlarıysa toplanıp özenle sarılmıştı. Kulaklarındaki mavi yıldızlar da yerlerinden oynamamıştı. Beyaz şalına sarılı hâlde birden ayağa kalkınca, yüzüyle boynunun beyazlığı gözlerinin altındaki mor çizgi dışında büsbütün belirgindi. Dudakları hafifçe aralık, suçlanmış ve çaresiz birinin kendine özgü ifadesini taşıyordu. Deronda’nın kumar masasında kayıpları karşısında dudaklarını sıkıp gururuyla kendine hâkim oluşunu gördüğü Gwendolen Harleth’in mutsuz hayaletine benziyordu. Bu görüntü Deronda’nın yüreğini acıyla doldurdu ve aralarındaki geçmiş ilişkinin etkileri yeniden canlanmaya başladı.
“Lütfen dinlenin, ayakta durmayın,” dedi Deronda yanına yaklaşırken. Gwendolen sözünü dinleyip yeniden sandalyesine çöktü.
“Yanıma oturur musunuz?” dedi. “Çok alçak sesle konuşmak istiyorum.”
Geniş bir koltukta oturuyordu. Deronda yanına küçük bir sandalye çekti. Bu hareket onu tuhaf biçimde etkilemiş gibiydi. Solgun yüzünü, çok yakındaki Deronda’ya tümüyle çevirip işitilebilecek en alçak sesle, “Benim suçlu bir kadın olduğumu biliyorsunuz, değil mi?” dedi.
Deronda, “Hiçbir şey bilmiyorum,” derken daha da soldu. Daha fazlasını söylemeye cesaret edemedi.
“Öldü.” Bunu yine aynı alçak sesle, kesin bir ifadeyle söyledi.
“Evet,” dedi Deronda; kederli bir tereddüt içindeydi ve konuşmak istemiyordu.
“Yüzü bir daha suyun üstünde görünmeyecek,” dedi Gwendolen. Sesi yükselmemişti ama bastırılmış bir heves taşıyordu; iki elini de yumruk yapmıştı.
“Hayır.”
“Başka hiç kimse görmeyecek, yalnız ben. Ölü bir yüz... Ondan asla kurtulamayacağım.”
Son sözlerini, umutsuzca kendini bastıran içsel bir sesle söyledi; gözlerini Deronda’dan kaçırıp yerde, kendisinden uzakta bir noktaya çevirmişti. Bütün olayı, kendi yaptıkları da dâhil, heyecan ve dehşetin abartıcı süzgecinden mi görüyordu? İçine gizleme ve kendini bastırma zorunluluğunun da karıştığı bir hezeyan hâlinde miydi? Bu düşünceler, Deronda’nın zihninden bir umut gibi geçip gitti. Ama onu sessiz tutan duygu çatışmasını bir düşünün. Gwendolen itiraf etmeye kararlıydı; oysa Deronda onun itirafını duymaktan korkuyordu. Daha doğru olanı bilmesine rağmen, üzerine yüklenen görevden geri çekiliyordu: sırlarını kendi yüreğine gömmesini diliyor, sonra da bu dileğini korkakça bulup kendine kızıyordu. O bir rahip değildi. Bu kadının ruhunun, yalvaran bir bağlılıkla kendi ruhunun üzerine bırakılmasının ağırlığından korkuyordu. Ama Gwendolen yeniden, aceleyle konuştu ve ona baktı.
“Bana herkese anlatmam gerektiğini söylemeyeceksiniz, değil mi? Rezil olmam gerektiğini söylemeyeceksiniz, değil mi? Bunu yapamam. Buna dayanamam. Annemin öğrenmesine izin veremem. Ölmüş olsam bile. Öğrenmesini istemem. Size anlatmalıyım; ama başkasının öğrenmesi gerektiğini söylemeyeceksiniz.”
“Bilgisizliğim içinde bir şey söyleyemem,” dedi Deronda kederle, “sadece size yardım etmek istediğimi söyleyebilirim.”
“En başından beri, yapabildiğim ilk anda size kendimden korktuğumu söylemiştim.” Deronda’nın yalnızca kulağını çevirdiği alçak mırıltısında acıklı bir yakarış vardı. Gwendolen’in yüzüne bakmak ona fazla acı veriyordu. “İçimde, kötü bir ruh gibi durmadan işleyen, işler tasarlayan bir nefret hissettim. Kendimi kurtarmak için yapabileceğim her şey aklıma geldi; gittikçe kötüleşti, her şey kötüleşti. Bu yüzden kasabadayken yanıma gelmenizi istedim. O zaman kendimle ilgili en kötü şeyi anlatacağımı düşündüm. Denedim. Ama her şeyi anlatamadım. Sonra o içeri girdi.”
Bir ürperti içinden geçerken sustu; ama çok geçmeden konuşmayı sürdürdü.
“Şimdi size her şeyi anlatacağım. Ağlayan, dua eden ve kendinden kurtarılmak için çırpınan bir kadının katil olabileceğini düşünüyor musunuz?”
“Ulu Tanrım!” dedi Deronda, sesi derinden ve sarsılmış bir hâlde. “Bana boş yere eziyet etme. Onu öldürmedin. Onu kurtarma dürtüsüyle kendini suya attın. Gerisini sonra anlat. Bu ölüm, engelleyemeyeceğin bir kazaydı.”
“Bana sabırsızlanmayın.” Bu sözlerdeki titrek, çocuksu yalvarış Deronda’yı başını çevirip yüzüne bakmaya mecbur etti. Zavallı, titreyen dudakları konuşmayı sürdürdü. “Kötü bir şey yapmış, mutsuz insanlara daha çok acıdığınızı söylerdiniz; onların düzelebileceğini, daha iyi birine dönüşene kadar acı çekebileceklerini söylerdiniz. Böyle konuşmamış olsaydınız her şey daha kötü olurdu. Bana söylediklerinizin hepsini hatırladım. Hep aklıma geldi. En son anda da aklıma geldi; işte bu yüzden ben— Ama şimdi, size her şeyi anlattığımda bana katlanamazsanız, yüz çevirip beni terk ederseniz, ne yaparım? Beni bulup daha iyi biri yapmaya çalıştığınız zamankinden daha mı kötüyüm? Yaptığım bütün kötülükler o zaman da içimdeydi, hem de daha fazlası, daha fazlası; siz gelip bana sabır göstermeseydiniz. Şimdi de beni terk edecek misiniz?”
Birkaç dakika önce sımsıkı yumruk yapılmış elleri şimdi çaresizce gevşemiş, titreyerek sandalyesinin kolçağına dayanmıştı. Konuşmayı kesince titreyen dudakları aralık kaldı. Deronda cevap veremedi; bakışlarını kaçırmak zorunda kaldı. Ellerinden birini tuttu; sanki iki çocuk birlikte yürüyüşe çıkacakmış gibi kavradı. “Seni terk etmeyeceğim,” diye cevap vermesinin tek yolu buydu. Bütün bunlar olurken, dehşet verici şeylerle doldurulabilecek boş bir kâğıda adını yazıyormuş gibi hissediyordu. Birden içeri giren biri, onun başka yana çevrilmiş yüzündeki acı ifadesiyle, bu acıya katlanmaya ciddi biçimde kararlı duruşundan, durumun yarı yarıya gerçeğini anlayabilirdi.
Bu el kavrayışı Gwendolen için yepyeni bir deneyimdi: daha önce hiçbir erkekten, kendi varlığının ihtiyaç duyduğu türden bir şefkat görmemişti. Bu hareketin üzerindeki güçlü etkisini, tükenmez bir sabır ve bağlılık vaadi olarak yorumladı. Yenilenen gücün akışı, başladığı gibi sürdürmesini mümkün kıldı: deneyimlerin birbirine benzerliği zaman ve olayların sırasını yok ediyor gibiyken, kesintili ve dağınık bir itirafla. Parça parça yeniden anlatmaya başladı.
“Aklımdan türlü türlü planlar geçti ama hepsi de çok zordu. Onlara karşı koydum; dehşete kapıldım; onun ölü yüzünü gördüm”—burada sesi, Deronda’nın kulağının dibinde neredeyse fısıltıya indi—“çok uzun zaman önce gördüm ve ölmesini istedim. Ama bu beni dehşete düşürdü. Sanki iki ayrı yaratıktım. Konuşamıyordum; öldürmek istiyordum; bu istek susuzluk kadar güçlüydü. Sonra birden, önceden, korkunç ve geri döndürülemez bir şey yaptığımı hissettim; bu beni kötü bir ruh gibi yapacaktı. Ve oldu, oldu.”
Belleği, her ilmeğin geri kalan her şeyi çektiği bir ağda kaybolmuş gibi, bir iki dakika sessiz kaldı.
“Seninle ilk konuştuğumda, Manastır’dayken de bunların hepsi aklımdaydı. O zaman bir şey yapmıştım. Bunu sana anlatamazdım. Düşüncelerimi eyleme dökmek için yaptığım tek şeydi. Her şeyin üzerinde dolaşıp durdular; ama hepsi korkunç birer düş gibi kaldı, biri hariç. Bir eylemde bulundum ve onu geri almadım; hâlâ orada duruyor, Ryelands’te olduğumuz zamandan beri. Yatak odamın dolabındaki güzel süs eşyalarının arasında, parmaklarımın özlem duyduğu bir şeydi: gümüş kılıfında, uzun bir söğüt yaprağı gibi ince ve keskin. Onu mücevher kutumun çekmecesine kilitledim. Aklımdan hiç çıkmıyordu; onu nasıl kullanacağımı düşünüyordum. Yastığımın altına koyduğumu hayal ediyordum. Ama hiç koymadım. Bir daha da ona bakmadım. Çekmeceyi açmaya cesaret edemedim; kendine ait bir anahtarı vardı. Çok zaman önce, yattayken anahtarı derin sulara attım. Onu atıp kendimi kurtarmak istedim. Sonra çekmeceyi anahtarsız nasıl açabileceğimi düşünmeye başladım. Cenova’da kalacağımızı öğrenince, otelde gizlice açtırabileceğim aklıma geldi. Ama sonra merdivenlerden çıkarken sana rastladım; seninle baş başa konuşup bunu, kasabadayken anlatamadığım her şeyi anlatacağımı düşündüm; sonra da tekneye binmek zorunda kaldım.”
Son sözleriyle ilk kez bir hıçkırık yükseldi; Gwendolen sandalyesine çöktü. O keskin hayal kırıklığının anısı, o sırada yaşananları bir an için silmiş gibiydi. Deronda ona bakmadan ısrarla şöyle dedi:
“Bunların hepsi hayalinde kaldı. Yalnızca düşüncelerinde sürdü. Son ana kadar kötü ayartıya karşı koydun, öyle mi?”
Sessizlik oldu. Gözyaşları yanaklarından süzülmüştü. Mendilini bastırıp doğruldu. Cesaretini topluyordu; sonra yine Deronda’nın kulağına doğru biraz eğilip fısıldadı.
“Hayır, hayır; her şeyi Tanrı’nın bildiği gibi anlatacağım. Yalan söylemeyeceğim; gerçeği olduğu gibi anlatacağım. Başka ne yapabilirim? Eskiden asla kötü biri olamayacağımı sanırdım. Kötü insanları benden çok uzaktaymış gibi düşünürdüm. O zamandan beri kötülük ettim. Kendimi kötü hissettim. Eskiden dilediğim her şey bana bir ceza oldu; sanki kızgın demirle dağlanmışım gibi. Gün ışığının kendisi bile çoğu zaman bana ceza oldu. Çünkü, biliyorsun, evlenmemeliydim. Her şey orada başladı. Başka birine haksızlık ettim. Sözümü bozdum. Kendim için zevk peşindeydim; her şey sefalete dönüştü. Başkasının kaybından kazanç sağlamak istedim, hatırlıyor musun? Rulet gibiydi; para içimi yaktı. Şikâyet de edemezdim. Sanki bir başkasının kaybetmesi, benim kazanmam için dua etmiştim. Kazanmıştım; her şeyi biliyordum, suçlu olduğumu biliyordum. Denizdeyken, geceleri kamarada uyanık yatarken, bazen yaptığım her şeyin mazeretsiz, apaçık ortada olduğunu hissediyordum; hiçbir şey saklı değildi. Bir şeyi yalnızca ben nasıl bilebilirdim? Bu benim bilgim değildi; içime giren Tanrı’nın bilgisiydi. Sessizlik bile, her şey bana ceza kesiyordu; senden başka her şey. Senin beni cezalandırmak istemeyeceğini, daha iyi biri olmam için uğraşıp bana yardım edeceğini hep düşündüm. Beni cezalandırmak istemeyeceksin şimdi, değil mi? Değişmeyeceksin, değil mi?”
Yine bir hıçkırık yükseldi.
“Tanrı korusun!” diye inledi Deronda. Ama kımıldamadan oturdu.
Vicdan azabı çeken biriyle geçmişi boyunca böyle uzun uzun dolaşmak dayanması güç bir şeydi; yine de Deronda ona yeniden soru sormaya cesaret edemedi. Zihninin kendi ihtiyacını izlemesine izin vermeliydi. Gwendolen geçmişini anlatırken farkında olmadan aralar bırakıyor, söyledikleriyle yalnızca içinden gördüklerini birbirinden açıkça ayırmıyordu. Sıradaki sözleri de böyle bir aradan sonra geldi.
“Tekneye binmek zorunda kaldığımda her şeyin bu kadar zor gelmesinin nedeni buydu. Çünkü seni gördüğümde beklenmedik bir sevinç duydum; sana her şeyi, kilitli çekmeceyi ve daha önce anlatmadıklarımı anlatabileceğimi düşündüm. Sana anlatmış olsaydım ve bunu bildiğini bilseydim, üzerimdeki gücü azalırdı. Buna umut bağladım, buna güvendim. Bunca çabamdan, ağlamamdan; nefretten, öfkeden, beni korkutan ayartıdan, özlemden, korktuğum şeye duyduğum susuzluktan sonra bile bunlar hep geri dönüyordu. Seninle konuşmamın tamamen engellendiği ve tekneye binmeye zorlandığım o hayal kırıklığı, bütün kötülüğü yeniden getirdi; sanki onunla birlikte bir hapishaneye kapatılmış, kaçış yolu bulamamıştım. Ah, o tekneye bindiğim an ne kadar uzak geliyor şimdi! O anda, onu öldürmek için silah olarak kullanabileceğim çatallı yıldırıma sahip olmak uğruna her şeyimden vazgeçebilirdim.”
Hatırladığı bastırılmış öfkenin bir kısmı, kısık sesli anlatımına sızmış gibiydi. Kısa bir sessizliğin ardından telaşla konuştu.
“Yine burada olsaydı ne yapardım? Burada olmasını isteyemem; ama ölü yüzüne de dayanamıyorum. Korkaktım. Aşağılanmaya katlanmalıydım. Bir iblis gibi hissetmektense çekip gitmeli, bir dilenci gibi başıboş dolaşmalıydım. Ama nereye dönsem dayanamayacağım bir şey vardı. Bazen iradesine karşı koyarsam beni öldüreceğini düşündüm. Şimdiyse ölü yüzü orada; buna dayanamıyorum.”
Deronda’nın elini birden bırakıp ayağa fırladı; kollarını başının üzerine olabildiğince uzatarak bir tür iniltiyle şöyle dedi:
“Acımasız bir kadın oldum! Yardım için yalvarmaktan başka ne yapabilirim? Dibe batıyorum. Öl, öl; terk edilmişsin, karanlığa in, in. Terk edilmişsin, acıyanın yok; terk edileceğim.”
Yeniden sandalyesine çöktü ve hıçkırıklara boğuldu. O anda Deronda bile bilincinde yer etmiyordu. Deronda kendini bütünüyle güçsüz hissetti. Son deneyiminin yeni duygulara karşı duyarlılığını körelttiğini sanmıştı; oysa parlak ve düşüncesiz gençliğinden bu pişmanlık azabına hızla sürüklenen, çaresizlik içinde dönüşümüne tanık olduğu bu genç kadının yazgısı onu daha derinden yaralıyordu. Çünkü bu acı, ruhsal bir çatışmanın başka bir kederli açığa çıkışının hemen ardından gelmişti. Öyle anlardan birindeydi ki tutkulu merhametin ıstırabı, insanı bir daha haz duymamayı, yalnızca yaralı ve kederli olanlar için yaşamayı seçmeye hazır eder. Bu korkunç taşkınlığı izlerken ayağa kalkmıştı. Gwendolen’in en şiddetli çalkantı sırasında bile gizlice itirafta bulunan birinin bastırılmış sesini koruması, yaşananları Deronda’ya daha da dehşet verici kılmıştı. Sonunda Gwendolen’e sırtını dönüp uzaklaşma dürtüsüne kapıldı.
Ama çok geçmeden ortalık sessizleşti. Gwendolen, Deronda’nın yanından ayrıldığını fark etmişti. Deronda dönüp yeniden ona yaklaşınca, yüzünü kendisine çevirmiş, gözleri büyümüş, dudakları aralık hâlde buldu onu. Çekingen, kimsesiz bir yakarışın canlı resmi gibiydi; Deronda ondan uzak dururken sözle yalvaramayacak kadar ürkekti. Şimdi, daha şimdiden, Deronda tarafından terk edilmiş miydi? Ama gözleri kederle onun gözlerine değdi; “Suçlu bir kadın olduğumu biliyorsunuz,” dediğinden beri ilk kez tam anlamıyla bakıştılar. O yoğun kederli bakış, “Biliyorum; ama seni terk etmem için bundan daha az neden var,” der gibiydi. Deronda yine yanına, aynı duruşla oturdu; yüzünü ona çevirmediği gibi elini de yeniden tutmadı.
Gwendolen, Manastır’da onun kederli yüzünü gördüğünde olduğu gibi, bu kez de büsbütün bencil olmayan bir pişmanlıkla sarsıldı; itiraf etmesine yol açan pişmanlıktan daha az bencil bir duyguydu bu. Sevgi dolu bir üzüntüyle şöyle dedi:
“Sizi çok mutsuz ediyorum.”
Deronda belli belirsiz bir “Ah,” dedi; hafifçe büzülüp duruşunu biraz değiştirdi. Sonra yeterince cesaret toplayıp açıkça konuştu: “Mutlu ya da mutsuz olmak söz konusu değil. Şu anda en çok istediğim şey, sana en çok yardım edecek olan. Anlatmak seni rahatlatacaksa, hissettiğin her şeyi anlat.”
Bu sözler ne kadar adanmışlık taşısa da aralarındaki ruhsal mesafeyi büyütmüş, Gwendolen’in konuşmasını güçleştirmişti. Onu üstünlüğün ışıklı halesinden izliyor gibi görünen bu merhamete daha çok yaklaşmaya belirsiz bir ihtiyaç duyuyor; bu ihtiyaç da kendini daha fazla alçaltma dürtüsüne dönüşüyordu. Önünde diz çökmeye hazırdı; ama hayır, şaşırtıcı ölçüde karmaşık bilinci bu dürtüyü frenliyor, karşıt ihtiyaçların baskısı onu sessiz ve hareketsiz bırakıyordu. Sessizliği sonunda Deronda’yı şöyle demeye yöneltti.
“Belki de çok yorgunsunuz. İsterseniz gideyim, ne zaman isterseniz yeniden geleyim mi?”
“Hayır, hayır,” dedi Gwendolen; Deronda’nın gideceği korkusu ona yeniden konuşma gücü vermişti. Alçak sesli heyecanıyla devam etti: “O teknede içime neyin dolduğunu anlatmak istiyorum. Gitmek zorunda kaldığım için öfkeyle doluydum; öfkemden başka bir şey yoktu ve orada bir kadırga kölesi gibi oturmaktan başka bir şey yapamıyordum. Sonra limandan ayrılıp açık denize çıktık; her yer sessizdi. Birbirimize hiç bakmıyorduk; o yalnızca bana emir vermek için konuşuyordu. Çevremdeki ışık bile beni tutsak edip öylece oturmaya zorluyor gibiydi. Çocukken, sevmediğim biriyle yaşamak zorunda olmadığım bir dünyaya doğru yelken açtığımı hayal ettiğim aklıma geldi; kayınpederimin eve gelmesini istemezdim. Şimdiyse tam tersinin başıma geldiğini düşündüm. Bir tekneye binmiştim; hayatım, durmadan yelken açıp uzaklaşmaktı; süzülüyor, durmadan ilerliyor, hiçbir yardım görmüyor; kurtuluştan uzaklaşıp onunla birlikte yalnızlığa sürükleniyordum. Kendimi her zamankinden daha çaresiz hissettiğim için düşüncelerim daha kötü şeylere yöneldi; daha kötü şeyleri özledim, acımasız dilekler diledim, olanaksız yollar hayal ettim… Kendimin ölmesini istemiyordum; ikimizin birlikte boğulmasından korkuyordum. Bir işe yarayacak olsaydı dua ederdim; başına bir şey gelsin diye dua ederdim. Gözümün önünde kaybolup beni yalnız bırakması için dua ederdim. Onu orada nasıl öldüreceğimi bilmiyordum ama düşüncelerimde öldürdüm, öldürdüm.”
Sözlerin anlatamayacağı anıların ağırlığı altında ezilmiş gibi, bir dakika boyunca sessiz kaldı.
“Ama bütün bunlar olurken gittikçe daha kötü biri olduğumu hissediyordum. Tam o sırada, aklımda çok yer etmiş olan şey geldi: bir zamanlar, kötülüğümü ve pişmanlığımı artırmaktan korktuğunuzu söylemiştiniz; o zaman hiçbir şey umamaz hâle gelecektim. İçimde ateşten yazılmış bir yazı gibiydi. Kötüleşmek sefaletti; seni—daha iyi hayatların nasıl olduğunu sonsuza dek öğrenememekti. O sırada bunlar hep geri dönüp duruyordu; ama umutsuzluk ve boşuna olduğu duygusuyla birlikte, çünkü kötü dilekler çok güçlüydü. Dümeni bırakıp ‘Tanrım, yardım et!’ dediğimi hatırlıyorum. Ama sonra yeniden tutup yoluma devam etmek zorunda kaldım; kötü özlemler, kötü dualar yeniden geldi ve başka her şeyi sönükleştirdi. Sonra, bütün bunların ortasında—nasıl olduğunu bilmiyorum—yelkeni çeviriyordu; bir rüzgâr esti; ona çarptı; hiçbir şey bilmiyorum. Yalnızca dileğimin dışımda gerçekleştiğini gördüğümü biliyorum.”
Daha aceleyle, daha çok fısıldayarak konuşmaya başladı.
“Onun battığını gördüm; yüreğim sanki içimden çıkacakmış gibi hopladı. Sanırım kımıldamadım. Ellerimi sıkı sıkı tuttum. Sevinmeye ve bunun boşuna olduğunu, yeniden suyun üstüne çıkacağını düşünmeye yetecek kadar uzun sürdü. Sonra yeniden belirdi, daha uzakta; tekne hareket etmişti. Her şey yıldırım gibi olup bitti. ‘Halat!’ diye seslendi; sesi kendi sesi değildi. Şimdi bile duyuyorum. Halata uzandım; uzanmam gerektiğini hissettim. Yüzme bildiğinden emindim; ne olursa olsun geri dönecekti, ondan korkuyordum. Aklımdan geçen buydu: geri dönecekti. Ama yeniden battı, halat elimdeydi. Hayır, işte yine oradaydı; yüzü suyun üstündeydi ve yeniden bağırdı. Elimi uzatmadım; yüreğim ‘Öl!’ dedi. O da battı. ‘İş bitti; kötüyüm, mahvoldum!’ diye düşündüm. Halat elimdeydi; ne düşündüğümü bilmiyorum. Kendimden kaçıp sıçrıyordum; o zaman onu kurtarabilirdim. Suçumdan kaçıp sıçrıyordum; ama yere düşerken ölü yüz oradaydı, yanı başımda. Ölü, ölü. Bu asla değiştirilemez. Olan buydu. Yaptığım buydu. Artık her şeyi biliyorsun. Bu asla değiştirilemez.”
Anıların ve konuşmanın yarattığı sarsıntıyla tükenmiş hâlde sandalyesine yaslandı.
Deronda’nın ruhundaki yük, az önce duyduğu korku kadar ağır değildi. “Suçlu” sözü, gerçeğin kendisinden daha kötü yorumlara kapı aralamıştı; Gwendolen’ın itirafıysa, vicdanı onu kötü düşüncelerinin belirleyici gücü üzerinde durmaya ittiği için, daha başından beri iyi niyetinin buna karşı koyduğuna onu daha da çok inandırmıştı. Katilce düşüncesinin dışarıda hiçbir etkisi olmadığı, ölümün ondan tamamen bağımsız olarak kaçınılmaz olduğu neredeyse kesindi. Yine de, bir anlığına bile olsa eyleme sevk edecek kadar baskın bir suç arzusunun dış dünyada etkili olup olmadığı sorusu, o arzu hakkındaki yargımızı değiştiremezdi; Deronda da bu soruyu ilk fırsatta gündeme getirmekten kaçındı. Gwendolen’ın pişmanlığının içindeki suçluluk duygusunu artırdığını ve belirleyici bir eylem gibi gördüğü şeyin, fark edilmeyecek kadar kısa bir arzu parıltısından ibaret olduğunu düşündü. Ama pişmanlığı, iyileşebilir bir tabiatın değerli işaretiydi; içinde yeni bir hayatın uyanışına yol açan öz hoşnutsuzluğun doruk noktasıydı; onu, tek pişmanlığı kötü dileğini gerçekleştirememiş olmak olan suçlulardan ayırıyordu. Deronda, onun en kötü yanına duyduğu kutsal tiksintiyi azaltacak tek bir söz bile edemezdi; daha iyi yanının acıyla taçlanması ve daha kötü yanı yüzünden ıstırap çekmesiyle birlikte gelmesi gereken o diken gibi baskıyı hafifletemezdi. Bu düşünce ve duyguların karışımı onu susturdu; konuşmak fazla önemliydi, düşünmeden söylenemezdi. Teselli sözlerinin hepsi bir tür saygısızlık taşıyordu. Dudaklarını açıp konuşsaydı, ancak “Bu asla değiştirilemez; değişmeden kalıp başka şeyleri değiştirir,” diye tekrarlayabilirdi. Ama sessiz ve kıpırtısız kaldı—ne kadar sürdüğünü bilmiyordu—sonunda ona dönüp baktığında, gözleri kapalı, sandalyesine gömülmüş hâlde gördü onu: yolunu kendi başına bulamayan, kalkıp ilerleyemeyecek kadar yorgun, fırtınada hırpalanmış, yolunu yitirmiş beyaz bir dişi geyik gibiydi. Ayağa kalkıp önünde durdu. Hareketi Gwendolen’ı kendine getirdi; korkuyu andıran hafif bir ürpertiyle gözlerini açtı.
“Artık dinlenmelisin. Dinlenmeye çalış; uyumaya çalış. Bu akşam—yarın—biraz dinlendikten sonra seni yine görebilir miyim? Şimdilik daha fazla konuşmayalım.”
Gözlerinden yaşlar süzüldü; başını hafifçe oynatmak dışında cevap veremedi. Deronda hizmet çağırmak için zili çaldı, dinlenmesinin ne kadar gerekli olduğunu ısrarla anlattı, sonra da yanından ayrıldı.
Bölüm etkileşimi
