Bölümler 70Şu an: Altmışıncı Bölüm.
- 1 Birinci Kitap—şımartılmış Çocuk. — Birinci Bölüm.2.251 kelime
- 2 İkinci Bölüm.1.803 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm.4.601 kelime
- 4 Dördüncü Bölüm.1.186 kelime
- 5 Beşinci Bölüm.2.528 kelime
- 6 Altıncı Bölüm.3.611 kelime
- 7 Yedinci Bölüm.5.025 kelime
- 8 Sekizinci Bölüm.1.697 kelime
- 9 Dokuzuncu Bölüm.2.436 kelime
- 10 Onuncu Bölüm.2.513 kelime
- 11 İkinci Kitap—akarsuların Buluşması — On Birinci Bölüm.3.829 kelime
- 12 On İkinci Bölüm.1.340 kelime
- 13 On Üçüncü Bölüm.4.042 kelime
- 14 Ondördüncü Bölüm.2.955 kelime
- 15 On Beşinci Bölüm.2.156 kelime
- 16 On Altıncı Bölüm.5.940 kelime
- 17 On Yedinci Bölüm.3.024 kelime
- 18 On Sekizinci Bölüm.1.667 kelime
- 19 Üçüncü Kitap—seçim Yapan Genç Kadınlar — On Dokuzuncu Bölüm974 kelime
- 20 Yirminci Bölüm5.369 kelime
- 21 Yirmi Birinci Bölüm.2.732 kelime
- 22 Yirmi İkinci Bölüm.3.566 kelime
- 23 Yirmi Üçüncü Bölüm.4.343 kelime
- 24 Yirmi Dördüncü Bölüm.3.049 kelime
- 25 Yirmi Beşinci Bölüm.2.662 kelime
- 26 Yirmi Altıncı Bölüm1.944 kelime
- 27 Yirmi Yedinci Bölüm.2.646 kelime
- 28 Dördüncü Kitap—gwendolen İstediğini Elde Ediyor. — Yirmi Sekizinci Bölüm.4.464 kelime
- 29 Yirmi Dokuzuncu Bölüm.3.354 kelime
- 30 Otuzuncu Bölüm.4.041 kelime
- 31 Otuz Birinci Bölüm.1.988 kelime
- 32 Otuz İkinci Bölüm.5.749 kelime
- 33 Otuz Üçüncü Bölüm.3.983 kelime
- 34 Otuz Dördüncü Bölüm.1.892 kelime
- 35 Beşinci Kitap—mordecaı. — Otuz Beşinci Bölüm.8.024 kelime
- 36 Otuz Altıncı Bölüm.6.525 kelime
- 37 Otuz Yedinci Bölüm.4.269 kelime
- 38 Otuz Sekizinci Bölüm.2.750 kelime
- 39 Otuz Dokuzuncu Bölüm.2.596 kelime
- 40 Kırkıncı Bölüm.4.336 kelime
- 41 Altıncı Kitap—açığa Çıkanlar — Kırk Birinci Bölüm.2.045 kelime
- 42 Kırk İkinci Bölüm.6.572 kelime
- 43 Kırk Üçüncü Bölüm.1.951 kelime
- 44 Kırk Dördüncü Bölüm.2.532 kelime
- 45 Kırk Beşinci Bölüm.2.706 kelime
- 46 Kırk Altıncı Bölüm.3.097 kelime
- 47 Kırk Yedinci Bölüm.1.443 kelime
- 48 Kırk Sekizinci Bölüm.7.797 kelime
- 49 Kırk Dokuzuncu Bölüm.581 kelime
- 50 Yedinci Kitap—anne ve Oğul — Ellinci Bölüm.1.870 kelime
- 51 Elli Birinci Bölüm.4.775 kelime
- 52 Elli İkinci Bölüm.5.321 kelime
- 53 Elli Üçüncü Bölüm.2.215 kelime
- 54 Elli Dördüncü Bölüm.4.093 kelime
- 55 Elli Beşinci Bölüm.1.056 kelime
- 56 Elli Altıncı Bölüm.3.045 kelime
- 57 Elli Yedinci Bölüm.1.086 kelime
- 58 Sekizinci Kitap—meyve ve Tohum. — Elli Sekizinci Bölüm.2.510 kelime
- 59 Elli Dokuzuncu Bölüm.1.655 kelime
- 60 Altmışıncı Bölüm.1.652 kelime · Okuduğun bölüm
- 61 Altmış Birinci Bölüm.2.894 kelime
- 62 Altmış İkinci Bölüm.2.214 kelime
- 63 Altmış Üçüncü Bölüm.3.018 kelime
- 64 Altmış Dördüncü Bölüm.2.774 kelime
- 65 Altmış Beşinci Bölüm.2.081 kelime
- 66 Altmış Altıncı Bölüm.1.614 kelime
- 67 Altmış Yedinci Bölüm.1.973 kelime
- 68 Altmış Sekizinci Bölüm.1.664 kelime
- 69 Altmış Dokuzuncu Bölüm.4.029 kelime
- 70 Yetminci Bölüm.988 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
ALTMIŞINCI BÖLÜM.
“Ama bu konuda şimdi daha fazla konuşmayacağım; çünkü bunu konuşmak değil, hissetmek gerekir. Ona hiç dokunmamış olanlar, belki içlerinden gizlice gülerler de yine de hiçbir şey anlamazlar.”—JEREMY TAYLOR.
Efsanedeki Roma imparatoru, kardeşlerinin Joseph’i satmasının öcünü almak için on bilgin İsrailli’yi öldürmüştü. Onun gibilerden, dindarlıklarını kinlerin haklılığını görebilen ama minnetin haklılığını göremeyenleri cezalandırmakta bulan insanlar her zaman yeterince çıktı. Çünkü daha güçlü duygulara sahip olanı, duygusunun daha güçlü bir gerekçesi olmadığına asla inandıramazsınız; sevgisi olmayanı da sevmek için haklı nedenler bulunduğuna ikna edemezsiniz. Bunu, sözcüklerin oluşum sırasından da öğrenebiliriz: “sevilebilir”den önce “sevmek” gelir.
Deronda, Mainz’daki Schuster Strasse’de bulunan bankaya mektubunu sunup Joseph Kalonymos’u sorduğunda, hemen iç odalardan birine alındı. Orada açık mektupları düzenleyerek masada oturan, bir önceki yıl Frankfurt sinagogunda gördüğü beyaz sakallı adamdı. Şapkasını takıyordu—öncekiyle aynı eski keçe şapka gibiydi—yanında da üstüne bir örtüyle palto konmuş, yolculuk çantası hazırlanmıştı. Deronda’yı görünce ayağa kalktı, ama yanına gelmedi, elini de uzatmadı. Sarımtırak yüzünün ve beyaz saçlarının arasında kara mücevherler gibi parıldayan küçük, delici gözlerle ona bakarak Almanca konuştu:
“Güzel! Şimdi beni arayan sensin, delikanlı.”
“Evet, sizi büyükbabamın dostu olduğunuz için minnetle arıyorum,” dedi Deronda. “Benim için bunca zahmete girdiğiniz için size borçluyum.” Sözcükleri zorluk çekmeden, pek çok yabancı aksanı ana kucağına alan o geniş yürekli Almancayla konuştu.
Kalonymos elini uzattı ve içtenlikle, “Demek artık bir İngilizden fazlası olduğun için kızgın değilsin?” dedi.
“Tam tersine. Soyumu bilmeden yaşamaktan kurtulmama yardım ettiğiniz, dedemin benim için emanet bıraktığı sandığa göz kulak olduğunuz için size gönülden teşekkür ederim.”
“Otur, otur,” dedi Kalonymos, alçak sesle ve çabucak; yeniden oturup yanındaki sandalyeyi işaret etti. Sonra şapkasını ağır ağır çıkardı; başının bembeyaz saçlarla kaplı olduğu görüldü. Genç yüzü incelerken sakalını okşayıp kavradı. O an Deronda’nın hayal gücüyle duyumsama yetisini derinden harekete geçirdi: Henüz doğmamışken kendisine umut bağlamış dedesiyle hâlâ coşkulu bir dostluk bağı içinde olan birinin huzurunda bulunuyordu. Dedesi ölmüştü ama Milton’ın dediği gibi, “içlerinde, kendilerini meydana getiren ruh kadar etkin olacak bir yaşam gücü barındıran” yazılı anılarda onunla yine konuşacaktı. Deronda, kendi soyunun elektrik yüklü zincirine dokunuyormuş gibi hissetti. Kalonymos’un inceleyen bakışını, çok eski zamanlarda yapılmış ama bugünün hayatında hâlâ derin izler bırakan eylemlerin görkemli anılışında duyulan türden, sevinçli bir huşuyla karşıladı. Sevgileri hayal güçlerinin geniş yolculuğuna yayılmaya hazır olmayan, daha donuk yaradılışlı insanların Deronda’nın bu duyarlılığını anlaması, belki inanması bile olanaksızdı. Ama onların bu duyguya inanmaması, kendi donuklukları gibi, onun varlığını ortadan kaldırmıyordu; üstelik Deronda’nın yüzüne gözlemciyi pek memnun etmiş görünen bir ifade veriyordu.
İbranice, İbrani ayinindeki güzel ilahilerden birini alıntılayarak, “İyiliğin önceki kuşaklara ne kadar büyük olduysa, sonrakilere de öyle olsun,” dedi. Biraz durduktan sonra söze şöyle başladı: “Delikanlı, yolculuğuma yeniden çıkmamış olmama ve seni dostumun gençliğindeki hâlinin bir sureti olarak görebilecek kadar zamanında gelmene seviniyorum. Artık halkının ortak mirasından koparılmış değilsin; seni Yahudi diye sahiplenmek isteyen kişinin dokunuşundan artık gururlu bir öfkeyle kaçmıyorsun. Kötü bir oyunla senden alınmak istenen soy bağına ve mirasa sahip çıkmaya gönüllü bir ruhla geliyorsun. ‘Daniel Charisi’nin torunuyum,’ demeye kendi isteğinle geliyorsun. Öyle değil mi?”
“Elbette öyle,” dedi Deronda. “Ama bir Yahudiye sırf Yahudi olduğu için hiçbir zaman kabalık etmek istemediğimi de söyleyeyim. Bir yabancıya ‘Annem hakkında hiçbir şey bilmiyorum,’ demekten kaçınmamı anlayabilirsiniz.”
“Günah, günah!” dedi Kalonymos, tiksintiyle elini kaldırıp gözlerini kapatarak. “Halkımızdan çalınmış bir şey bu; Romalı Edom’a yetiştirilmeleri için verilen delikanlılarımızla kızlarımız gibi. Ama bu oyun bozuldu. Ben bozdum. Daniel Charisi—Kayası ve Kurtarıcısı onu korusun!—Daniel Charisi daha toy bir delikanlıyken, ben de onun omzundan biraz uzun bir oğlanken, hep dost kalacağımıza dair ciddi bir yemin etmiştik. ‘Sanki aynı annenin oğullarıymışız gibi, kendimizi görevle bağlayalım,’ demişti. Başından sonuna dek huyu böyleydi; dediğine göre ruhunu bağlarla güçlendirmek isterdi. Şöyle derdi: ‘Sevgiyi görevle bağlayalım; çünkü görev yasanın sevgisidir, yasa da Ebedî Olan’ın doğasıdır.’ Böylece kendimizi bağladık. Sonraki hayatımızda birbirimizden çok uzak düşsek de bağımız hiç kopmadı. O öldüğünde onu soymaya kalktılar; ama benden yoksun bırakamadılar. Ardında bıraktığı, değer verip koruduğu şeyi, soyundan gelenler için kurtardım. Onu soyundan mahrum bırakanların elinden de soyunu geri aldım. Sandığı hemen getiririm.”
Kalonymos birkaç dakika odadan çıktı, elinde sandığı taşıyan bir görevliyle geri döndü. Görevli sandığı yere koydu, deri kılıfını çıkardı ve yeniden dışarı çıktı. Çok büyük değildi ama süslü, yaldızlı demir kuşakları ve kulpları yüzünden ağırdı. Tahta yüzeyine Arap harfleri özenle oyulmuştu.
“İşte,” dedi Kalonymos, yerine otururken. “Şu ilginç anahtar da burada,” diye ekledi, küçük bir deri keseden çıkararak. “İyi sakla. Düzenli ve dikkatli biri olduğunu umarım.” Yaşlıların bir eşyayı gence emanet ederken takındığı uyarıcı, biraz da kuşkucu bakışla Deronda’ya baktı.
“Buna başka bütün eşyalarımdan daha iyi göz kulak olacağım,” dedi Deronda, gülümseyip anahtarı göğüs cebine koyarak. “Daha önce, benim için böylesine değerli bir umudun ve çabanın simgesi olan hiçbir şeye sahip olmamıştım. Bu çabanın bir kısmının size ait olduğunu da asla unutmayacağım. Bana dedemden biraz daha söz edecek vaktiniz var mı? Yoksa daha fazla kalırsam sizi rahatsız mı etmiş olurum?”
“Biraz daha kal. Trieste’ye bir saat on sekiz dakika sonra yola çıkıyorum,” dedi Kalonymos, saatine bakarak. “Az sonra oğullarım da ilgimi bekleyecek. Seni onlarla tanıştırmama izin verir misin? Böylece dostumun torununa konukseverlik göstermenin sevincini yaşarlar. Ben aylak gezgin olmayı seçsem de onlar burada rahatlık ve bolluk içinde yaşıyor.”
“İleride uygun bir fırsat olduğunda beni onlarla tanıştırırsanız memnun olurum,” dedi Deronda. “Beni İngiltere’ye çağıran acil sorumluluklarım var; varlığıma çok ihtiyaç duyabilecek dostlarım. Beklenmedik olaylar yüzünden onlardan gereğinden uzun süre ayrı kaldım. Ama sizi ve ailenizi daha yakından tanımak, Mainz’a yeniden gelmem için başlı başına yeterli bir neden olur.”
“Güzel! Beni bulman pek kolay olmaz; çünkü yetmiş yaşımı aşalı çok oldu, kefenimi yanımda taşıyan bir gezginim. Ama oğullarım ve onların çocukları burada varlık ve birlik içinde yaşıyor. Büyük Karl, atalarımı kaba saba Alman kardeşlerimize biraz bilgi getirsinler diye İtalya’dan buraya getirdiğinden beri bizim için günler değişti. Ben ve yaşıtlarım da bu uğurda mücadele etmek zorunda kaldık. Gençliğimiz kötü zamanlara denk geldi; ama şunu kazandık: Artık güven içinde servetimizi artırıyor, bütün Almanya’nın öğrenimini Yahudi aklıyla besleyip büyütüyoruz—gerçi Yahudi yüreklerini her zaman korumuyorlar. Delikanlı, halkının hayatına ilişkin her şeyden büsbütün habersiz mi bırakıldın?”
“Hayır,” dedi Deronda. “Son zamanlarda, kendi soyumdan gerçekten kuşkulanmaya başlamadan önce, onların tarihine dair her şeyi başka bütün konulardan daha büyük bir ilgiyle incelemeye yöneldim. Meğer kendimi dedemi biraz olsun anlayabilecek hâle getiriyormuşum.” Deronda, bu dolambaçlı konuşma onları en çok önemsediği konuya geri getiremeden zamanın tükenmesinden kaygılanıyordu. Yaşlılar, neyi anlatma ihtiyacı duyduklarıyla gençlerin neyi bilmeye ihtiyaç duyduklarını kolay ayırt edemez; aradaki mesafe, hafızadaki şeylerin hepsini aynı düzeye indirir gibi görünür. Joseph Kalonymos ne kadar canlı ve etkin biri olsa da, mürekkep hokkasının yanlış yerde durması bile hayal gücünün Beyrut’a ulaşmasını engelleyebilirdi: Huzursuz yolculukları titiz gözlemle bir arada yaşamaya alışmıştı. Ama Deronda’nın son cümlesi amacına ulaşmıştı.
“Demek, eğitimin önüne engel olmasaydı belki sen de onun gibi biri olurdun; çünkü yüz hatların ona benziyor—ama bütünüyle değil, delikanlı. Yüzünde demir gibi bir irade vardı; çevresindekilerin hepsine güç verirdi. Daha gencecikken alnında derin, dikey bir çizgi belirmişti. Sende bundan eser yok. Daniel Charisi şöyle derdi: ‘Yanlış da olsa kararlı bir irade, kararsızlıktan iyidir; kararlı bir düşman, ne yapacağı belli olmayan bir dosttan iyidir; yanlış bir inanç, inançsızlıktan iyidir.’ En çok küçümsediği şey kayıtsızlıktı. Sana anlatabileceğimden çok daha uzun gerekçeleri vardı.”
“Ama bilgisi dar kapsamlı değildi, öyle mi?” dedi Deronda; kararsızlığa, çok fazla şey bilmenin yol açtığına dair yaygın bahaneye üstü kapalı biçimde gönderme yaparak.
“Dar mı? Hayır,” dedi Kalonymos, şefkatli bir gülümsemeyle başını sallayarak. “Çocukluğundan başlayarak bilgiyi, bitkinin suyu emmesi gibi kolayca içine çekti. Ama genç yaşta tıbba ve yaşamla sağlık üzerine kuramlara yöneldi. Pek çok ülkeyi dolaştı; görüp öğrenmek için malının büyük bölümünü harcadı. İnsanlığın gücü ve zenginliğinin, ayrılık ile iletişim arasındaki dengeye bağlı olduğunu vurgulardı. Halkımızın Yahudi olmayanlar arasında eriyip gitmesine de şiddetle karşıydı. ‘Böylesi,’ derdi, ‘çeşit çeşit tahılın kendi farklılığını yitirip tek tipe dönüşmesine benzer.’ Her türden bilgiyi bir araya getirirdi; bu yönüyle altın çağdaki Arap yazarlarına benzerdi. Birlikte çalışırdık ama o beni aşmıştı. Can ciğer dost olmamıza ve içini bana dökmesine rağmen, tasın içiyle dışı kadar farklıydık. Ben kendi iki düşüncemi savunurdum: Charisi’nin sözlerini ağaçların biçimini kabul ettiğim gibi kabul ederdim; onlar öylece vardı, tartışmaya açık değildi. İkimiz de aynı noktaya varırdık; ikimiz de Yahudi olmayanlardan olmayışımıza şükreden, inançlı Yahudilerdik. Olgun bir yaştan beri yaşlılık dışında hemen her bakımdan bugünkü gibiydim: dolaşmayı, alışverişi, her şeyi seyretmeyi sever, zahmeti hiç umursamazdım. Charisi halkımızın geleceğini durmadan düşünürdü; dinimizin o yönüne bütün ruhuyla bağlanmıştı. Ben ise bağlanmamıştım. Özgürüz; ben bundan memnunum. Halkımız sürgüne zorlanmadan önce de dolaşırdı. Delikanlı, Doğu’da olduğum zaman güvertede uzun uzun yatar, büyük yıldızları seyrederim. Onları görmek bana yeter. Doğuşlarını bilirim; daha fazlasını öğrenmeye heves etmem. Charisi hiçbir manzarayla yetinmez, gördüğünü öncesinde olanlarla ve sonrasında olacaklarla tamamlamaya çalışırdı. Yine de birbirimizi severdik. Dediği gibi, sevgimizi görevle bağlamıştı; birbirimize sonuna kadar yardım edip koruyacağımıza ciddi biçimde ant içmiştik. Ben sözümü tuttum.” Kalonymos ayağa kalktı. Deronda da ayağa kalkarak şöyle dedi:
“Ona sadık kalarak adaletin benim için de yerini bulmasını sağladınız. Bana hazırladığı mirastan hiç haberim olmaması benim için de bir hak gaspı olurdu. Size bütün kalbimle teşekkür ederim.”
“Ona layık ol, delikanlı. Mesleğin ne?” Bu soru öyle ansızın ve keskin biçimde sorulmuştu ki, hukuk okumasını meslek diye öne sürmeyi pek dürüstçe bulmayan Deronda’yı mahcup etti. Şöyle karşılık verdi:
“Bir mesleğim olduğunu söyleyemem.”
“Edin öyleyse, edin. Yahudi çalışkan olmalı. Kendine Yahudi diyecek, atalarının inancını benimseyecek misin?” dedi Kalonymos; elini Deronda’nın omzuna koyup yüzüne dikkatle bakarak.
“Kendime Yahudi diyeceğim,” dedi Deronda, kararlı bir sesle; sorgulayanın delici bakışları altında yüzü hafifçe solmuştu. “Ama atalarımın inandığı şeylere aynen inanacağımı söylemeyeceğim. Atalarımız da inançlarının ufkunu değiştirmiş, başka halklardan öğrenmişlerdi. Yine de büyükbabamın ayrılığı iletişimle birlikte koruma düşüncesini sürdürebileceğimi sanıyorum. Öncelikli görevimin kendi halkıma karşı olduğunu düşünüyorum. Ortak yaşamlarını yeniden kurmak ya da yetkinleştirmek için yapılacak bir şey varsa, mesleğim bu olacak.”
O anda Deronda’nın başına, başkalarının da sık sık yaşadığı bir şey geldi: Konuşma zorunluluğu, kararlılığında yeni bir dönüm noktası yarattı. Soru sorana duyduğu saygı yanıt vermekten kaçınmasına izin vermedi; yanıt verme zorunluluğu sayesinde de kendi gerçeğini keşfetti.
“Demek, tartışıyor ve geleceğe bakıyorsun—Daniel Charisi’nin torunusun,” dedi Kalonymos ve İbranice bir dua ekledi.
Böylece ayrıldılar. Deronda Londra’ya varır varmaz, yaşlı adam da hevesli bir merak duymadan dost yıldızları selamlamak üzere yeniden gemiye binmişti.
Bölüm etkileşimi
