317. bölüm / 386

301. KUR’AN BANA YETER: YUSUF GÜRBÜZ’E CEVAP VE NAMAZ MESELESİNİN KUR’ÂNÎ TEMELİ

KÖKLER VE HAKİKAT – TÜRK’ÜN YOLUYazar: Serdar Bayram

Uygulamada Aç Kitap sayfası

Bölümler 386Şu an: 301. KUR’AN BANA YETER: YUSUF GÜRBÜZ’E CEVAP VE NAMAZ MESELESİNİN KUR’ÂNÎ TEMELİ

Yer6film YouTube kanalındaki Sayko Katran VS Yusuf Gürbüz arasındaki "Kur'an Bana Yeter" konulu münazarada –

1. BÖLÜMDE – YUSUF GÜRBÜZ'E CEVAP

2. BÖLÜMDE NAMAZ KONUSUNDAKİ GÖRÜŞÜM KONULU CEVAP YAZILARIM.

1. BÖLÜM
Kardeşim, örnek verdiğin ayet Nahl Suresi, 89. Ayet (16:89) şöyledir:
“Sana bu Kitabı; her şey için bir açıklama, bir hidayet, bir rahmet ve Müslümanlar için bir müjde olarak indirdik.”
Buradaki “sana” ifadesi, ilk muhatabın Hazreti Muhammed olduğunu gösterir; ancak bundan, sadece onun Kur’an’ı anlayabildiğini ve bunu bize hadis yoluyla öğrettiğini iddia etmek doğru değildir. Eğer Allah, Kur’an’ı Peygamberin eliyle ve onun üzerinden hadislerle bize bildirecek olsaydı, sadece Kur’an’ı indirmezdi; hadisleri de ayrı bir kitap olarak indirir ve Kur’an gibi onu da bizzat koruyacağını bildirirdi. Oysa Kur’an, kendi başına bir rehber ve korunan kitaptır.
Kur’an her insana inmiştir; bu yüzden “sana” ifadesinin kullanılması son derece doğaldır. Kur’an yalnızca Hazreti Muhammed’e indirilmiş bir kitap değildir ki, onun hadisleriyle açıklansın. Bu bakış açısı, daha ilk adımda yanlışlığını ortaya koymaktadır. Teşekkürler.

ÖZEL NOT: Kur’an’ı bugün bize iniyormuş gibi okuyabildiğimizde, onun hikmetini kavrayabilir ve içerdiği mucizelere gerçekten vakıf olabiliriz.

Kardeşim, Allah Kur’an’da bizzat şöyle buyurmuştur:
“Hiç şüphesiz bu zikri biz indirdik ve onu mutlaka koruyacak olan da biziz.” — Hicr Suresi, 9. Âyet

Ancak Kur’an’ın hiçbir yerinde “Biz hadisleri Peygambere bildirdik, o söyledi ve biz de onları koruduk.” şeklinde bir ifade yoktur. Aksine birçok ayette Kur’an dışında başka söze, başka hadislere yönelmeyi reddeden ifadeler geçer.

MESELA:
“İşte bunlar, Allah'ın ayetleridir ki, onları sana hak olarak okuyoruz. Hal böyle iken Allah'tan ve onun ayetlerinden sonra hangi hadise/söze inanıyorlar?!”
— Casiye Suresi, 6. Âyet

Allah, sözün en güzelini (ahsenel-hadîs) indirdi...
"Allah, sözün/hadisin en güzelini, birbirine benzer iç içe ikili mânalar ifade eden bir Kitap halinde indirmiştir. Rablerinden korkanların ondan derileri ürperir. Sonra da hem derileri hem de kalpleri, Allah'ın zikri/Kur'an'ı karşısında yumuşar. Bu, Allah'ın kılavuzudur ki, onunla dilediğini/dileyeni hidayete erdirir. Allah'ın saptırdığına gelince, ona kılavuzluk edecek yoktur."
— Zümer Suresi, 23. Âyet

İnsanlardan öylesi vardır ki, Allah yolundan bilgisizce saptırmak için hadis/laf eğlencesi (lehve’l-hadîs) satın alır ve onu alay konusu edinir. İşte böylelerine rezil edici bir azap vardır. — Lokman Suresi, 6. Âyet

Bu ayetler açık biçimde Kur’an’ın yeterli olduğunu, ilahi otoritenin yalnızca Allah’ın kitabı olduğunu bildiriyor.
Dolayısıyla bu ikinci iddian da doğru değil kardeşim; yanılıyorsun. Biraz daha düşünmeni öneririm.

Şunu da belirtmeliyim ki, insan anladığından sorumludur. Sen okuduğunu farklı anlayabilirsin, ben de farklı anlayabilirim; çünkü herkesin kapasitesi, kavrayışı ve idrak seviyesi farklıdır. Sonuç olarak herkes, kendi kapasitesine göre hesap verecektir.

ALLAH ŞÖYLE BUYURUR:
“Allah kimseye gücünün yeteceğinden fazlasını yüklemez.” — Bakara Suresi, 286. Âyet

YİNE RABBİMİZ AKLINI KULLANMAYANLARI UYARARAK ŞÖYLE DER:
“Allah, akıllarını kullanmayanların üzerine pislik (azap) indirir.” — Yûnus Suresi, 100. Âyet

Ayrıca Kur’an, aklın tek başına değersiz olmadığını; bilakis akıl kullanıldığında anlam bulduğunu, doğruya ulaştırdığını bildirir. Kur’an’da defalarca:
“Akletmez misiniz?”
(Bakara 2:44, Âl-i İmran 3:65, En’âm 6:32 ve birçok yerde)
VE
“Düşünmez misiniz?”
(A’râf 7:176, Nahl 16:17, Hac 22:46)
diye buyrularak insan aklını kullanmaya davet edilmiştir.

Unutmayalım ki akıl, Allah’ın ilk verdiği nimettir; akıl ilk Peygamberdir.Akıl olmadan diğer peygamberlerin getirdiği mesajın da bir anlamı olmaz. Çünkü mesajı anlayan, tartan ve kabul eden şey akıldır.

Kardeşim, şu anki iddian şudur: “Mütevatir hadisi reddeden kişi, ayeti de reddetmek zorunda kalır.” Bu düşünce büyük bir yanılgıdır ve insanı çok ciddi bir hataya sürükleyebilir. Bu yaklaşımından dolayı tövbe etmeni öneririm.
Mütevatir hadisin Kur'an ayeti kadar kesin olduğunu iddia etmek, Kur'an ayetlerinin Allah tarafından korunduğu bildirilmesine rağmen bu konuda şüphe duymak demektir.
Oysaki Kur'an korunmuştur; fakat hadisler için böyle bir koruma garantisi yoktur, aksine durum tam tersidir. Allah buyuruyor: "De ki: 'Allah'dan başka bir hakem mi ararım? Hâlbuki size Kitâb'ı iyice açıklanmış olarak indiren O'dur.” — En'âm Suresi, 114. Âyet

Kur'an-ı Kerim ayrıca şöyle buyurur:"Neniz var sizin, nasıl hüküm veriyorsunuz? Yoksa sizin bir kitabınız var da ondan ders mi görüyorsunuz? Onda, keyfinize uyan her şeyi rahatça buluyorsunuz."
— Kalem Suresi, 36-38. Âyetler

Sen kalkıp hadisleri resmen Kur’ân ile eşitliyorsun.
Bunu daha önce Fikret Çetin de yapmıştı; onda da benzer yaklaşımlar görmüştüm. Böyle yaparak, hadislerin doğru olduğunu kanıtlamak için Kur’ân’ı adeta görmezden geliyor veya Kur’ân’ın değerini küçültüyorsunuz. Bu kabul edilemez bir tutumdur.
Siz bu tavırla adeta, "madem hadisler yanlış, o zaman Kur'an da yanlıştır" demeye getiriyorsunuz.
Daha önce ne demiştik? Kur’ân’ın bizzat Allah tarafından korunduğunu Kur’ân kendisi açıkça bildirir. Eğer Kur’ân’ın doğruluğundan emin olmasaydık Müslüman olmazdık; İslam’a mensup olmazdık.
Dolayısıyla Kur’ân’ın güvenilirliği temel esasımızdır. Bu konu tartışma dışıdır. Bir mümin Kur'an'ı tartışmaya açmaz.Hadis konusu ise bambaşka bir meseledir: Hadisler Kur’ân’da yer almaz; çoğu kulaktan kulağa aktarılmış, “peygamberin sözü” diye gelmiş rivayetlerdir.
Bu rivayetleri alıp Kur’ân ayetleriyle kıyaslayarak hiçbir yere varamazsınız. Bu şekilde bir yöntem benimsemek son derece sakıncalıdır.

ALLAH BUYURUYOR: "Kur'an'da her şey vardır" — En'âm Suresi, 59. Âyet ve — Nahl Suresi, 89. Âyet, "Kitapta hiçbir şeyi eksik bırakmadık" — En'âm Suresi, 38. Âyet ve "Hüküm vermek ancak Allah'a aittir" — Yusuf Suresi, 40. Âyet

"Allah sizin için kolaylık ister, zorluk istemez."
— Bakara Suresi, 185. Ayet

Bakara Suresi'nin 185. ayeti, dinin temel ruhunu ve amacını özetleyen çok net bir ilkedir. Allah'ın niyeti, kullarına zorluk çıkarmak değil, onlara kolaylık sağlamaktır.

ÖZETLE: Bu ayetten yola çıkarak, dini aşırı karmaşık, anlaşılmaz veya uygulanması imkansız bir yükümlülükler bütünü gibi sunmanın yanlış olduğunu söyleyebiliriz.

Dinin temel mesajı, insanın fıtratına (doğasına) uygun, yaşanabilir ve kolaylaştırıcıdır. Eğer bir dini yorum veya anlayış, insanları dinden soğutacak kadar zorluk ve karmaşa içeriyorsa, bu durum ayetin ruhuna aykırıdır. Din, insan hayatını kolaylaştırmak ve ona huzur vermek için gönderilmiştir.

Ehl-i Sünnet anlayışına, onların diliyle bir cevap vermek gerekirse:Madem Hazreti Muhammed’e ve onun sünnetine uymakla övünüyorsunuz, o hâlde onun gibi dini yalnız Kur’an ile anlamanız ve yalnız Kur’an ile yaşamanız gerekmez mi? Peygamber nasıl ki vahyedileni okuyup anlıyor ve ona göre yaşıyorsa, siz de aynı şekilde Kur’an’ı okuyup anladığınızı yaşamakla yükümlü değil misiniz?

Ayrıca Peygamberin bir mezhebi var mıydı? Onun döneminde mezhepler var mıydı? Elbette yoktu. O hâlde siz bir mezhebe uyduğunuzda, aslında Peygambere değil, başkalarının yorumlarına uymuş olmuyor musunuz?

Bu nedenle sonuç son derece nettir: Hazreti Muhammed gibi, Kur’an’ı sanki şu an size vahyediliyormuş gibi okuyup anlamalı ve anladığınızı yaşamalısınız.

Benim görüşüm şudur: Elbette tarih kaynaklarına, ehl-i kitaba ve hadislere bakıp bazı şeyleri örnek alabilirsiniz; fakat bunları din yerine koyamaz, bunlarla helal–haram belirleyemezsiniz. İlk peygamber akıldır; Peygamberin tebliğ ettiği ise Kur’an’dır. Bu iki temel size yeterlidir, tıpkı Peygambere yettiği gibi.

Aksi hâlde, Allah Kur’an’da açıkça onu koruduğunu ve Kur’an’ın yeteceğini bildirdiği gibi, hadisleri de aynı açıklıkla bildirir, onları da koruduğunu söylerdi. Ama böyle bir ifade yoktur. Nokta.

Çünkü ne olursa olsun, hadisleri kaleme alanlar sonuçta birkaç insandır; insanların yazdığı hiçbir metin Allah’ın sözüyle aynı seviyede tutulamaz. Bir kişinin yazdığı ve Peygambere ait olduğunu iddia ettiği sözlerin gerçekten ona ait olması da zorunlu değildir. Eğer hadislerin ilahî bir güvence altında olması gerekseydi, Allah Kur’an’da nasıl “Biz bu Zikir’i indirdik ve onu mutlaka koruyacak olan da biziz” (Hicr 15:9) diyorsa, aynı şekilde “Peygamberin sözlerini de açıklayacak ve onları da biz koruyacağız” buyururdu.

Allah böyle bir şey demediğine göre, hadislerin ilahî koruma altında olduğu iddiası temelsizdir. Mesele bundan ibarettir. Bunu anlamak için evliya olmaya gerek yok; aklımızı kullanmamız yeterlidir.

2. BÖLÜM

NAMAZ KONUSUNDAKİ GÖRÜŞÜM
Namaz konusunda Sayko’nun bazı yorumlarına saygı duysam da tam olarak katılmıyorum. Doğrudur; Kur’an’daki salât kelimesi her ayette bildiğimiz anlamdaki namazı ifade etmese de, bazı ayetlerde açıkça “namaz” anlamında kullanıldığı da bir gerçektir. Nitekim âlimlerin büyük çoğunluğu da bu konuda ittifak hâlindedir.

Bana göre salât, tek bir ritüele indirgenmiş bir ibadet değildir. İnsan kimi zaman yürürken, otururken, çalışırken bile salât hâlinde olabilir. Yani zihnen, ruhen Allah’a yöneliş hâli de bir tür namazdır. Bununla birlikte elbette bilinen anlamıyla rükûlu, secdeli bir namaz da vardır; ancak secdede mutlaka alnın yere değmesi gerektiği kanaatinde değilim. Önemli olan insanın içsel hâli, samimiyeti ve Allah’a yönelişidir.

Vakitli, bilinen ritüele sahip namaz da vardır; ama fırsat olmadığında yürürken, çalışırken dahi bir tür namaz eda edilebilir. Çünkü salât kelimesi Kur’an’da birçok farklı anlamda kullanılır: yardımlaşma, destek olma, toplumla dayanışma, dua, ibadet ve Allah için mücadele etme… Çalışmak ibadettir sözü boşuna değildir; Allah’ın davasına hizmet de bir salâttır.

Buna rağmen şunu da söylemek isterim: Bugün bildiğimiz anlamda namazın tarihsel bir karşılığının olduğu kanaatindeyim. Bunun beş vakit mi, üç vakit mi, iki vakit mi olduğuna dair tartışmalar vardır; fakat en azından Türklerin eski inançlarında dahi sabah güneş doğmadan önce ve akşam güneş batarken Tanrı’ya yöneldiklerini, dua ettiklerini biliyoruz. Hazreti İbrahim’den beri namaz vardır; hatta namazın kökeni daha da eskiye dayanır.

Ancak bu ibadet, bugünkü gibi tamamen rütüelleşmiş ve katı formlara hapsedilmiş bir şekil olmak zorunda değildir. Kur’an namazın ruhunu verir; şeklinin ise insanın imkân ve şartlarına göre çeşitlenebilmesi gayet normaldir.

BU BENİM GÖRÜŞÜMDÜR.
Unutmayalım ki herkes anladığından, idrak ettiğinden sorumludur. Allah hiç kimseye gücünün yeteceğinden fazlasını yüklemez.

ÇÜNKÜ ALLAH KUR’AN’DA BUYURMUŞTUR:
Allah hiçbir benliğe, yaratılış kapasitesinin üstünde bir yük yüklemez/teklifte bulunmaz.
— Bakara Suresi, 286. Âyet

Bu nedenle her bir insan, Kur’an’ı sanki kendisine vahyediliyormuş gibi okumalı, anlamaya çalışmalı ve kendi aklıyla, vicdanıyla hakkı bulmalıdır. Kur’an zaten bunu ister:
Bu Kur’an, düşünülsün diye indirilmiştir.

ÇÜNKÜ ALLAH KUR’AN’DA BUYURMUŞTUR:
Kur'an'ı, iyice okuyup düşünmüyorlar mı?
— Nisa Suresi, 82. Âyet

Onlar Kur’an’ı gereği gibi düşünmüyorlar mı?

ÇÜNKÜ ALLAH KUR’AN’DA BUYURMUŞTUR:
Peki bunlar, Kur'an'ın anlamını inceden inceye düşünmüyorlar mı? Yoksa kalpler üzerinde o kalplerin kilitleri mi var? — Muhammed Suresi, 24. Âyet

...Hâlâ aklınızı kullanmayacak mısınız?
— Bakara Suresi, 44. ve birçok âyet)

Allah insanı körü körüne taklit etsin diye değil, tefekkür etsin, okuyup araştırsın, şahsi sorumluluğunu bilsin diye yaratmıştır.

Bu yüzden önemli olan, dış şekil değil, samimiyet, ihlâs ve Allah’a yönelişin doğruluğudur:

Emin ol, bu Kitap'ı biz sana hak olarak indirdik. O halde, dini yalnız ona özgüleyerek Allah'a ibadet et/O'nun için iş yapıp değer üret! — Zümer Suresi, 2. Âyet

Önemli olan kişinin gerçekten Allah’a yönelmesi, niyeti, samimiyeti ve çabasının doğru olmasıdır.İnsanın kalbi, zihni ve ameli Allah katında her şeyden daha değerlidir.

Kısacası, Kur’an ve dolayısıyla İslam evrensel bir dindir; her yerde, her koşulda ve herkes tarafından yaşanabilmelidir. Bu durumda kılık, kıyafet, ritüel ve şekilcilik gibi unsurlar dinin özünü belirleyen şeyler değildir ve olamaz da.

İslam’ın özü; samimiyet, takva, adalet, doğruluk, ahlak ve Allah’a teslimiyettir. Şekiller ise zamana, coğrafyaya ve kültüre göre değişebilecek tamamlayıcı unsurlardır.

Kaynakça

1. BÖLÜM
1. Kur’ân-ı Kerîm Ayetleri
Nahl Suresi
16:89 — “Her şey için bir açıklama” ifadesi.

Hicr Suresi
15:9 — Kur’an’ın korunmuşluğu.

Casiye Suresi
45:6 — Kur’an’dan sonra hangi söze inanıyorlar?

Zümer Suresi
39:23 — “Ahsenel-Hadîs” (Sözün en güzeli) ifadesi.

Lokman Suresi
31:6 — Lehve’l-hadîs (hadis/laf eğlencesi).

Bakara Suresi
2:44 — “Akletmez misiniz?”
2:185 — “Allah sizin için kolaylık ister.”
2:286 — “Allah kimseye gücünün yeteceğinden fazlasını yüklemez.”

Âl-i İmran Suresi
3:65 — “Akletmez misiniz?” ifadelerinden biri.

En‘âm Suresi
6:32 — “Akletmez misiniz?”
6:38 — “Kitapta hiçbir şeyi eksik bırakmadık.”
6:59 — Gaybın anahtarları, levhte kayıtlı olan şeyler.
6:114 — “Kitâb’ı açıklanmış olarak indirdi.”

A‘râf Suresi
7:176 — “Düşünmez misiniz?”

Nahl Suresi
16:17 — “Düşünmez misiniz?” hitabı.

Hac Suresi
22:46 — “Düşünmez misiniz?”

Yûnus Suresi
10:100 — Aklını kullanmayanların üzerine azap iner.

Yusuf Suresi
12:40 — “Hüküm ancak Allah’ındır.”

Kalem Suresi
68:36–38 — “Keyfinize göre hüküm mü veriyorsunuz?”

2. Klasik Kavram ve Terimler
Akıl — İlk Peygamberdir:Tasavvuf geleneğinde ve İslam düşüncesinde aklın merkezi rolüne yapılan vurgu; Kur’an’da sıkça yer alan “akletmek” emirleriyle desteklenir.
Ahsenel-Hadîs (Sözün en güzeli):Zümer 39:23’te Kur’an’ın kendi kendisini tanımladığı ifade.
Lehve’l-hadîs:Lokman 31:6’da geçen “hadis/laf eğlencesi” kavramı.
Kur’an’ın Kendini Açıklaması:Kur’an’ın “beyan”, “burhan”, “hüccet”, “furkan”, “tibyan” gibi ifadelerle kendi yeterliliğine yaptığı vurgu.

3. Konu Bazlı Kaynaklar (Kur’an Perspektifi)
Kur’an’ın Yeterliliği:
Nahl 16:89
En‘âm 6:114
En‘âm 6:38
En‘âm 6:59
Casiye 45:6
Zümer 39:23

Hadislerin Din Kaynağı Olmaması Görüşü:
Lokman 31:6
Zümer 39:23
Hicr 15:9 (sadece Kur’an’ın korunmuşluğu)

Aklın Kullanılmasının Gerekliliği:
Bakara 2:44
Âl-i İmran 3:65
En‘âm 6:32
A‘râf 7:176
Hac 22:46
Yûnus 10:100

Dinde Kolaylık İlkesi:
Bakara 2:185
Bakara 2:286

Hüküm Kaynağı Olarak Kur’an:
Yusuf 12:40
Kalem 68:36–38

4. Tartışma ve Münazara Bağlamı İçin Ek Başlıklar
“Kur’an Bana Yeter” Görüşünün Kur’ânî Dayanakları
Mütevatir Hadis = Ayet midir? Tartışması
Peygamberin Görevi: Tebliğ ve Beyan (Kur’an’ı bildirmek, açıklamak değil)
Mezheplerin Tarihselliği ve Peygamber Döneminde Bulunmaması
Dinin Fıtrata Uygunluğu İlkesi

2. BÖLÜM
1. Kutsal Kitap Kaynakları
Kur’an-ı Kerim, Bakara Suresi, 44. Ayet
Kur’an-ı Kerim, Bakara Suresi, 286. Ayet
Kur’an-ı Kerim, Nisa Suresi, 82. Ayet
Kur’an-ı Kerim, Muhammed Suresi, 24. Ayet
Kur’an-ı Kerim, Zümer Suresi, 2. Ayet

2. Klasik Tefsir Kaynakları (Genel Fikir Çerçevesi İçindir)
Taberî, Câmiu’l-Beyân fî Te’vîli Âyi’l-Kur’ân.
İbn Kesîr, Tefsîru’l-Kur’ân’il-Azîm.
Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili.
Fahruddin er-Râzî, Mefâtihu’l-Gayb.

3. Modern Akademik ve Meal Kaynakları
Muhammed Esed, Kur’an Mesajı: Meal-Tefsir.
Yaşar Nuri Öztürk, Kur’an’ın Temel Kavramları.
Mustafa İslamoğlu, Hayat Kitabı Kur’an – Meal-Tefsir.
Süleyman Ateş, Kur’an-ı Kerim ve Yüce Meali.

4. Namaz – Salât Üzerine Araştırma Eserleri
Edip Yüksel, Kuran’da Namaz.
Abdülaziz Bayındır, İbadetlerin Köküne Dönüş.
Mehmet Okuyan, Kur’an’da Salât Kavramı.
Ahmed Hulusi, Kur’an Açısından Namazın Anlamı.
Prof. Dr. Mustafa Öztürk, Kur'an'da Dinin Şekli – Dinin Ruhu Tartışması.

5. Tarih ve Kültür Kaynakları (Türklerde Eski Dönem Dua ve İbadet)
Bahaeddin Ögel, Türk Mitolojisi.
Jean-Paul Roux, Türklerin ve Moğolların Eski Dini.
İbrahim Kafesoğlu, Türk Milli Kültürü.

6. Diğer Kaynaklar (Genel Kavramsal Arka Plan İçin)
Fazlur Rahman, İslam.
Ali Şeriati, Dua Üzerine.
Yusuf el-Karadavi, İbadetin Ruhuyla Tanışmak.

____________________________________
İZLETİ: (YouTube)
301. KUR’AN BANA YETER: YUSUF GÜRBÜZ’E CEVAP VE NAMAZ MESELESİNİN KUR’ÂNÎ TEMELİ | VİDEO 351
301. KUR’AN BANA YETER: YUSUF GÜRBÜZ’E CEVAP VE NAMAZ MESELESİNİN KUR’ÂNÎ TEMELİ | VİDEO 351

İZLETİ: (Facebook)
301. KUR’AN BANA YETER: YUSUF GÜRBÜZ’E CEVAP VE NAMAZ MESELESİNİN KUR’ÂNÎ TEMELİ | VİDEO 351
301. KUR’AN BANA YETER: YUSUF GÜRBÜZ’E CEVAP VE NAMAZ MESELESİNİN KUR’ÂNÎ TEMELİ | VİDEO 351

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

1okunma 0beğeni 0yorum

Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.