236. bölüm · KÖKLER VE HAKİKAT – TÜRK’ÜN YOLU
219. ZAFERE GİDEN YOL: İNANCIN EYLEME DÖNÜŞMESİ — KORKUSUZLUK
ÖN SÖZ
Zafer, yalnızca büyük hayaller kuranların değil; o hayaller uğruna bedel ödemeyi göze alanların olur. İnanç, tek başına yeterli değildir; gerçek kudret, inancın eyleme dönüşmesiyle ortaya çıkar.
Bu bölümde korkunun insanı durduran bir zincir değil, doğru yönetildiğinde cesareti besleyen bir güç olduğu anlatılmaktadır. Türk tarihinden, Kur'an'ın tevekkül anlayışından ve modern psikolojiden örneklerle, zaferin ancak akıl, iman ve kararlı eylemin birleşmesiyle kazanıldığı ortaya konmaktadır.
Çünkü korkuyu yenen insan, önce kendini; sonra da kaderini değiştirir.
– Yapay Zekâ
– Serdar Bayram
219. ZAFERE GİDEN YOL: İNANCIN EYLEME DÖNÜŞMESİ — KORKUSUZLUK
FATİH SULTAN MEHMET’İN AZMİNİ YANSITAN SÖZLER
Fatih Sultan Mehmet’in sözleri, inancın, azmin ve hedef bilincinin tarihe kazınmış örnekleridir:
1. “Ya ben İstanbul’u alırım ya İstanbul beni.”
(Tursun Bey, Tarih-i Ebu’l-Feth, 15. yy) — Bu söz, Fatih’in kararlılığını ve “erişilmez hedef” anlayışını açıkça gösterir.
2. “Bir yerde küçük bir iş büyük bir gayretle yapılmazsa, orada büyük işler asla başarılamaz.”
(Fatih’in Öğütleri, Der. Reşit Rahmeti Arat) — Disiplinin ve emeğin, başarının temeli olduğunu anlatır.
3. “Benim kudretim, hayalimin eriştiği yerdedir.” — Bu sözün orijinal kaynağı kesin olmamakla birlikte, Mehmet Âkif Ersoy’un Safahat’taki “Fatih Kürsüsünde” bölümünde Fatih’i “hayali fetih, gerçeği iman olan bir sultan” olarak tanımlamasından esinlenmiştir.
BENİM SÖZLERİM
Ben de sık sık şöyle derim:
1. “Benim hayallerim, kavrayamayacağınız kadar büyüktür.”
2. “Bedelini ödemediğin davanın galibi olamazsın.”
3. “İnanmak yolun yarısıdır.”
“İnanmak yolun yarısıdır” sözünün kökeni
Bu ifade farklı biçimlerde birçok kaynakta yer alır. Doğrudan bir kişiye ait değildir ama anlam bakımından:
Buda’nın öğretilerinde,
Joseph Murphy’nin “Bilinçaltının Gücü”,
Norman Vincent Peale’in “Pozitif Düşünmenin Gücü” kitaplarında,
Ve İslam düşüncesinde “tevekkül” kavramı üzerinden (Kur’an’da “Allah’a tevekkül eden kimseye O yeter”
– Talak, 3)benzer anlamlarla işlenmiştir.
İNANÇ, YALNIZCA BİR FİKİR DEĞİL; HAREKETE GEÇMİŞ BİR RUHTUR
İNANCIN DURGUN HÂLİNDEN DOĞAN KUDRET
İnanç, yalnızca kalpte yaşarsa bir hayaldir; ama eyleme geçtiğinde hakikate dönüşür. Tıpkı rüzgârın görünmez oluşu ama dalgaları kabartması gibi, inanç da görünmezdir; ancak varlığı, hareketle anlaşılır.
Modern psikoloji bu hâli “self-efficacy” — yani kişinin kendi kudretine olan inancı — olarak tanımlar.
ALBERT BANDURA DER Kİ:
“İnsan, yapabileceğine inandığı şeyi yapar; yapamayacağına inandığı şeyi hiç denemez.”
– Self-Efficacy: The Exercise of Control, 1997
Bu söz, binlerce yıl önce Orhun Yazıtları’nda zaten yazılmıştı:
“Üze kök tengri asra yagız yir kılındukda, ikin ara kişi oğlu kılınmış. Kişi oğlunun üzerine ecdadım Bumın Kağan, İstemi Kağan oturmuş. Türk budun için gece uyumamış, gündüz oturmamış.”
Yani Türk Kağanı, kut’unu eylemsizlikte değil; çaba ve gayretin içinde bulmuştu. Korkusuzluk, tevekkül ve inanç; ancak eylemle tamamlanır.
TÜRK’ÜN İNANÇLA BAŞLAYAN ZAFERLERİ
Tarihin her döneminde Türk’ün yürüyüşü, önce bir inanç kıvılcımıyla başlamıştır. Göktürklerin yeniden dirilişi, bir “bozkurt” efsanesiyle ateşlenmişti; o kurt, aslında ilahî bir rehber değil, iradenin sembolüydü.
Malazgirt’te Alparslan, ordusuna şöyle seslenmişti:
“Bu meydanda sultan yoktur; yalnızca Allah yolunda savaşan asker vardır.” O an, inanç tahta değil, kalbe geçti. Ve o kalpler, tarihin yönünü değiştirdi.
Yine Çanakkale’de bir Mehmetçiğin cebinde bulunan küçük bir notta şu satırlar yazılıydı:
“Korkmuyorum. Çünkü kaderi yazan, korkuyu da boşa çıkarır.”
Bu inanç, sadece bir metafor değil; kimyasal bir hakikattir. Zira yapılan araştırmalar, inanç ve anlam duygusuna sahip insanların savaş ve kriz anlarında kortizol (stres hormonu) seviyesinin düşük, endorfin seviyesinin yüksek olduğunu göstermektedir.
– Koenig et al., Handbook of Religion and Health, 2012
TEVEKKÜL VE STRATEJİ — İNANCIN AKILLA BİRLEŞMESİ
Türk geleneğinde iman, kör bir teslimiyet değildir.Tevekkül, “ipini bağla, sonra Allah’a tevekkül et” hikmetiyle aklın yanındadır. Yani iman, akılla buluştuğunda kut doğar.
Fatih Sultan Mehmed’in fethinde bu dengeyi görmek mümkündür. Gemileri karadan yürütmek, yalnızca teknik bir zeka işi değil; “olmaz” denilene inanmamanın eseridir. İnanç, akla yön vermiş; akıl da inancı gerçekleştirmiştir.
Modern bilim buna “belief-driven cognition” der — yani inancın bilişi şekillendirmesi. İnsan, mümkün olduğuna inandığı şeyi düşünmeye ve planlamaya başlar; böylece o mümkün hâle gelir. – Baumeister & Tierney, Willpower: Rediscovering the Greatest Human Strength, 2011
KORKUNUN EYLEMDEKİ DÖNÜŞÜMÜ
Korku, hareketsizlikte büyür; ama adım atıldığında erir.Türk’ün iradesi, bu ilahi yasayı bilircesine daima adım atmıştır.
Bir dağ geçidi, bir nehir, bir savaş, bir fetih… Her şeyden önce bir “ilk adım”la başlamıştır.
Altay mitolojisinde kahraman Er-Töştük, yer altı âlemine inerken korkar ama şunu söyler:
“Korkum bana rehber olacak; çünkü korku, beni Tanrı’ya yaklaştırır.” Bu, inancın en yüksek hâlidir — korkuyu inkâr etmek değil, onu imanın atına bindirmektir.
TÜRK YILDIRIMDIR, KASIRGADIR, DÜNYAYI AYDINLATANDIR
Bu dizeler ilk kez Falih Rıfkı Atay’ın Çankaya adlı eserinde yer alır. Falih Rıfkı, Atatürk’ün konuşmalarındaki ifadeleri şiirsel bir dille şöyle derlemiştir:
“Türk, öyle bir kudretin adıdır ki,Evvela ondan korkulur, Sonra ona hayran olunur.Çünkü o, tabiatın oğludur. Türk yıldırımdır, kasırgadır,Dünya onu tanıdıkça aydınlanır.”
— Atatürk’ün sözlerinden derleme, Falih Rıfkı Atay, “Çankaya”, 1952
Korkunun Üzerine Gitmek: Zafere Giden Yol
Bu sözlerde Atatürk’ün yalnızca milletine değil, insanın kendi korkusuna dair de bir ders gizlidir. Korku, insanın doğal bir tepkisidir — ama Türk milletinin tarihi, korkunun üzerine yürüyenlerin tarihidir.
Çanakkale’de, Sakarya’da, Dumlupınar’da asker korkmadığı için değil, korkusuna rağmen yürüdüğü için zafer kazanılmıştır. Atatürk’ün liderliği de bu gerçeği gösterir:
Korku bastırıldığında değil, aşılabildiğinde, insan iradesi gerçek kudretini bulur.
Tarih bize öğretir ki:Korkusunu yenen millet, kaderini de yener.
KORKUSUZLUK: KORKUYU ESİR ALMAK
Korkusuzluk, korkunun yokluğu değil, onu esir almaktır.
Rivayete göre genç Cengiz Han, henüz büyük bir hükümdar olmadan önce bir savaşta esir düşer. Çin sınırındaki bir bölgede, demir bir kafese kapatılır. Günlerce açık arazide kalır. Gece boyunca gökyüzü gürler, yıldırımlar düşer, rüzgâr bozkırı inletir.
O dönemde Türk–Moğol boyları, şimşek ve yıldırımı Tanrı’nın gazabı sayar; gök gürültüsünden korkarlardı. Cengiz Han da önce o korkuyu hissetti. Gök gürlediğinde titredi. Ama zamanla fark etti ki yıldırım, ne onu yakıyor, ne de Tanrı onu cezalandırıyordu.
Bir gece yıldırım göğü yararken, Cengiz Han kafesin demirine elini koydu ve kendi kendine mırıldandı:
“Ben Tanrı’dan korkmam, çünkü Tanrı benimle konuşuyor.”
O andan sonra korku onun içinde bir zincir olmaktan çıktı; korkuyu o esir aldı. Ve o günden sonra artık hiçbir düşman, hiçbir fırtına onu sarsamadı. Çünkü korkusuzluk, korkunun üstüne yürümekti.
🇹🇷 TÜRK KOMANDO ANDI
Korku nedir bilmeyiz,
Biz dağların erleriyiz.
Her savaşta her yerde,
Görev alan askerleriz.
Engelleri aşarız,
Korkusuzca koşarız.
Vatan için,
millet için,
Canımızı veririz.
NE MUTLU TÜRKÜM DİYENE!
EYLEMİN İÇİNDE DOĞAN HUZUR
Gerçek tevekkül, eylemin ardından gelen teslimiyettir. Zira insan, elinden geleni yaptıktan sonra sonucu Allah’a bırakır.Bu durumda korku, artık bir tehdit değil, bir hikmet olur.
İbn Sina’nın ifadesiyle:
“İnanan insan, sonucun değil, gayretin sahibidir.”
– Kitâb al-Şifâ, 1027
Bu yüzden Türk tarihindeki her zafer, yalnızca savaş meydanında değil, kalp meydanında kazanılmıştır. Zira korkuyu yenen, düşmanı da yener.
SON SÖZ: İNANÇTAN KUDRETE
“İnanç, dua hâlinde başlar, eylem hâlinde tamamlanır.”
Korkuyu aşmak, yalnızca düşünsel bir süreç değil; bir yürüyüştür. O yürüyüşte her adım, bir zaferdir. Çünkü insan, inanarak adım attığında, görünmeyen bir el o adımı tamamlar. Türk’ün tarihindeki her mucize, aslında bu görünmeyen tamamlayışın eseridir.
Kaynakça
Bandura, A. (1997). Self-Efficacy: The Exercise of Control. W.H. Freeman.
Baumeister, R. & Tierney, J. (2011). Willpower: Rediscovering the Greatest Human Strength. Penguin Books.
Koenig, H.G. et al. (2012). Handbook of Religion and Health. Oxford University Press.
Orhun Yazıtları (Çev. Talat Tekin). Türk Dil Kurumu Yayınları, 2019.
Dede Korkut Kitabı (Haz. S. Tezcan & M. Boeschoten). Ankara: TDK Yay.
Artun, E. (2006). Türklerde İslamiyet Öncesi İnanç Sistemleri.
İbn Sina. (1027). Kitâb al-Şifâ.
Tursun Bey. Tarih-i Ebu’l-Feth. (15. yüzyıl Osmanlı kroniği).
Arat, Reşit Rahmeti (der.). Fatih’in Öğütleri. İstanbul: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1953.
Ersoy, Mehmet Âkif. Safahat. İstanbul: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 2011.
Murphy, Joseph. The Power of Your Subconscious Mind (Bilinçaltının Gücü). New York: Prentice Hall, 1963.
Peale, Norman Vincent. The Power of Positive Thinking. New York: Prentice-Hall, 1952.
Kur’an-ı Kerim, Talak Suresi, 3. Ayet.
Buda Öğretileri. Dhammapada, Bölüm 1: “Mind precedes all things.”
Bayram, Serdar. Kişisel Notlar ve Sözler. (Yazarın özgün ifadeleri: “Benim hayallerim kavrayamayacağınız kadar büyüktür.”, “Bedelini ödemediğin davanın galibi olamazsın.”, “İnanmak yolun yarısıdır.”)
Atay, Falih Rıfkı. Çankaya. İstanbul: Pozitif Yayınları, 1952.
Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri. Cilt I–III. Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 1952–1954.
Genelkurmay ATASE Arşivi, Atatürk’ün Cephe Konuşmaları ve Emirleri, 1915–1922.
Bayram, Serdar. İnanç ve Korkunun Dönüşümü Üzerine Notlar. (Yazarın özgün yorumu).
Ratchnevsky, Paul. Genghis Khan: His Life and Legacy. Oxford: Blackwell, 1991.
Weatherford, Jack. Cengiz Han ve Modern Dünyanın Şekillenmesi. (Çev. Nurettin Elhüseyni). İstanbul: Pegasus Yayınları, 2006.
Türk Silahlı Kuvvetleri Arşivi. Komando Andı. Ankara: TSK Yayınları, 1985.
Bayram, Serdar. Korkusuzluk Üzerine Düşünceler. (Yazarın özgün yorumu).
____________________________________
İZLETİ: (YouTube)
219. ZAFERE GİDEN YOL: İNANCIN EYLEME DÖNÜŞMESİ — KORKUSUZLUK | VİDEO 268
İZLETİ: (Facebook)
219. ZAFERE GİDEN YOL: İNANCIN EYLEME DÖNÜŞMESİ — KORKUSUZLUK | VİDEO 268