Bölümler 56Şu an: XIX. Bölüm — Adam İş Gününde
- 1 Birinci Kitap — I. Bölüm — Atölye2.204 kelime
- 2 İkinci Bölüm — Vaaz5.429 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm — Vaazdan Sonra1.694 kelime
- 4 Dördüncü Bölüm — Ev ve Kederleri4.083 kelime
- 5 V. Bölüm — Papaz4.583 kelime
- 6 VI. Bölüm — Hall Çiftliği3.375 kelime
- 7 VII. Bölüm — Mandıra1.422 kelime
- 8 VIII. Bölüm — Bir Çağrı2.239 kelime
- 9 IX. Bölüm — Hetty’nin Dünyası1.872 kelime
- 10 Bölüm X — Dinah, Lisbeth’i Ziyaret Ediyor3.179 kelime
- 11 XI. Bölüm — Kulübede2.183 kelime
- 12 XII. Bölüm — Ormanda3.005 kelime
- 13 XIII. Bölüm — Ormanda Akşam1.398 kelime
- 14 Bölüm XIV — Eve Dönüş2.386 kelime
- 15 Bölüm XV — İki Yatak Odası3.644 kelime
- 16 Bölüm XVI — Bağlar3.558 kelime
- 17 İkinci Kitap — XVII. Bölüm — Hikâyenin Biraz Durakladığı Yer2.577 kelime
- 18 On Sekizinci Bölüm — Kilise6.171 kelime
- 19 XIX. Bölüm — Adam İş Gününde1.784 kelime · Okuduğun bölüm
- 20 XX. Bölüm — Adam Hall Çiftliği’ni Ziyaret Ediyor4.866 kelime
- 21 XXI. Bölüm — Gece Okulu ve Öğretmeni4.209 kelime
- 22 Üçüncü Kitap — XXII. Bölüm — Doğum Günü Şenliğine Gidiş2.920 kelime
- 23 Bölüm XXIII — Yemek Vakti1.308 kelime
- 24 XXIV. Bölüm — Sağlık Şerefine İçki2.110 kelime
- 25 XXV. Bölüm — Oyunlar2.180 kelime
- 26 XXVI. Bölüm — Dans3.043 kelime
- 27 Dördüncü Kitap — XXVII. Bölüm — Bir Kriz3.070 kelime
- 28 XXVIII. Bölüm — Bir İkilem2.033 kelime
- 29 XXIX. Bölüm — Ertesi Sabah2.116 kelime
- 30 XXX. Bölüm — Mektubun Verilişi3.446 kelime
- 31 XXXI. Bölüm — Hetty’nin Yatak Odasında2.549 kelime
- 32 XXXII. Bölüm — Bayan Poyser “İçini Döker”2.514 kelime
- 33 XXXIII. Bölüm — Daha Çok Bağ1.846 kelime
- 34 XXXIV. Bölüm — Nişan1.274 kelime
- 35 XXXV. Bölüm — Gizli Korku1.555 kelime
- 36 Beşinci Kitap — XXXVI. Bölüm — Umut Yolculuğu2.387 kelime
- 37 XXXVII. Bölüm — Umutsuzluk İçinde Yolculuk3.250 kelime
- 38 XXXVIII. Bölüm — Arayış3.739 kelime
- 39 XXXIX. Bölüm — Haber1.975 kelime
- 40 XL. Bölüm — Acı Sular Yayılıyor2.291 kelime
- 41 Xlı. Bölüm — Duruşmadan Önceki Akşam1.329 kelime
- 42 XLII. Bölüm — Duruşma Sabahı1.215 kelime
- 43 XLIII. Bölüm — Karar1.833 kelime
- 44 Bölüm XLIV — Arthur’ın Dönüşü2.030 kelime
- 45 XLV. Bölüm — Hapishanede2.739 kelime
- 46 XLVI. Bölüm — Bekleyiş Saatleri1.546 kelime
- 47 XLVII. Bölüm — Son An231 kelime
- 48 XLVIII. Bölüm — Ormanda Bir Buluşma Daha2.464 kelime
- 49 Altıncı Kitap — XLIX. Bölüm — Hall Çiftliği’nde2.528 kelime
- 50 L. Bölüm — Kulübede3.040 kelime
- 51 LI. Bölüm — Pazar Sabahı3.241 kelime
- 52 Bölüm LII — Adam ve Dinah2.260 kelime
- 53 LIII. Bölüm — Hasat Yemeği3.413 kelime
- 54 Bölüm LIV — Tepedeki Buluşma1.488 kelime
- 55 Bölüm LV — Evlilik Çanları680 kelime
- 56 Son Söz907 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
XIX. Bölüm
Adam İş Gününde
Bay Craig’in kehanetine rağmen koyu mavi bulut, tehdit ettiği sonuçlara yol açmadan dağılıp gitti. Ertesi sabah, dediği gibi, “Hava dediğin, bilirsiniz, nazlı iştir; bir budala bazen bilge adamın gözünden kaçırdığını buluverir; almanakların bu kadar itibar görmesi de ondan. Budalaların yüzünün güldüğü, böyle şansa bağlı şeylerden biridir.”
Ne var ki havanın bu akıl almaz davranışı Hayslope’ta Bay Craig dışında kimseyi üzemezdi. O sabah çiy çekilir çekilmez herkes çayırlara inecekti. Hizmetçiler otları yaymaya yardım edebilsin diye her çiftlikte karılarla kızlar iki kat çalışıyordu. Adam, omzunda alet sepetiyle şerit yollarda yürürken çitlerin ardından şakalaşmalarla çınlayan kahkahalar duydu. Ot biçenlerin şakalaşması en güzel uzaktan işitilir; ineklerin boynundaki hantal çıngıraklar gibi, yakından kaba bir ses çıkarır, hatta kulağı insanı acıtacak kadar tırmalayabilir. Ama uzaktan duyulunca doğanın öteki neşeli seslerine pek hoş karışır. İnsanların ruhu neşeli bir ezgi çalarken kasları daha iyi çalışır; her ne kadar onların neşesi, kuşların neşesi gibi olmayan, beceriksizce bir neşe olsa da.
Belki de bir yaz gününde, güneşin sıcaklığının sabah serinliğine üstün gelmeye başladığı andan daha iç açıcı bir zaman yoktur; sıcaklığın tatlı etkisi insanı gevşetmesin diye sabahın erken saatlerinden kalma hafif bir serinlik hâlâ sürer. Adam’ın o saatte şerit yollarda yürümesinin nedeni, günün geri kalanındaki işinin üç mil kadar uzaktaki bir kır evinde olmasıydı. Komşu bir toprak sahibinin oğlu için onarılan eve panoları, kapıları ve şömine raflarını sabah erkenden bir yük arabasına yerleştirmişti; araba şimdi önden gitmişti. Jonathan Burge ise varışını bekleyip işçilere yol göstermek için at sırtında oraya gitmişti.
Bu kısa yürüyüş Adam için bir dinlenmeydi; farkına varmadan o anın büyüsüne kapılmıştı. Yüreğinde yaz sabahıydı ve Hetty’yi güneş ışığında görüyordu; göz almayan, yaprakların zarif gölgeleri arasında eğik düşüp titreşen ışınlar vardı. Dün kiliseden çıkarlarken ona elini uzattığında Hetty’nin yüzünde daha önce hiç görmediği, kederli bir şefkat sezmişti; bunu, ailesinin başına gelenlere biraz olsun yakınlık duyduğunun işareti saymıştı. Zavallı adam! O keder başka bir kaynaktan geliyordu; ama bunu nereden bilecekti? Sevdiğimiz o küçücük kadının yüzüne, ana toprağın yüzüne baktığımız gibi bakar, kendi özlemlerimize türlü türlü yanıtlar görürüz. Geçen hafta yaşananların evlilik ihtimalini kendisine yaklaştırdığını düşünmemesi Adam için imkânsızdı. Şimdiye kadar, kendisi Hetty’den evlenme teklifini kabul etmesini istemeye çekinecek durumdayken başka bir erkeğin araya girip onun kalbini ve elini kazanması tehlikesini derinden hissetmişti. Hetty’nin kendisini sevdiğine dair güçlü bir umudu olsaydı bile —ki umudu hiç de güçlü değildi— çiftliğin rahatlığı ve bolluğundan sonra Hetty’nin de razı olacağı bir yuva kendisine ve Hetty’ye sağlayamayacak kadar başka sorumlulukların altında ezilmişti. Bütün güçlü yaradılışlar gibi Adam da gelecekte bir şeyler başarabileceğine güveniyordu. Yaşarsa bir gün ailesini geçindirebileceğinden, kendine geniş ve sağlam bir yol açabileceğinden emindi; ama aşılması gereken engelleri tüm ağırlığıyla değerlendirecek kadar serinkanlıydı. Hem daha çok uzun zaman geçmesi gerekecekti! Hetty ise herkesin gözü önünde, meyve bahçesinin duvarının üzerinden sarkan, yanakları al al bir elma gibiydi; herkes onu arzulardı! Elbette, onu çok seviyorsa onu beklemeye razı olurdu; ama seviyor muydu? Umudu, ona bunu sormaya cesaret edebileceği kadar yükselmemişti hiç. Hetty’nin eniştesiyle teyzesinin Adam’ın ona talip oluşunu iyi karşılayacağını görecek kadar uyanık gözlüydü; zaten bu teşvik olmasa çiftliğe gitmeyi sürdürmezdi. Ama Hetty’nin duyguları hakkında kesin bir sonuca varması imkânsızdı; vardığı sonuçlar sürekli değişiyordu. Hetty bir kedi yavrusu gibiydi; insanın aklını başından alan, ama yanına gelen herkes için hiçbir anlam taşımayan o güzel görünüme sahipti.
Ama şimdi yükünün en ağır kısmının kalktığını, daha bir yıl dolmadan koşullarının evlenmeyi düşünebileceği bir biçim alabileceğini kendi kendine söylemekten kendini alamadı. Annesiyle işinin her zaman zor olacağını biliyordu: seçeceği her karıyı kıskanacak, özellikle de Hetty’ye karşı çıkacaktı; belki de tek nedeni, Adam’ın seçtiği kadının Hetty olduğundan kuşkulanmasıydı. Adam evlendiğinde annesinin kendisiyle aynı evde yaşamasının doğru olmayacağını düşünüyordu; ama annesi ondan ayrılmasını isterse bunu ne kadar ağır karşılayacaktı! Evet, annesiyle arasında aşılması gereken çok acı vardı; ama ona iradesinin güçlü olduğunu hissettirmesi gerekiyordu; sonunda onun için daha iyi olacaktı. Kendi isteğine kalsa Seth evlenene kadar hep birlikte yaşarlardı; eski eve kendileri bir ek oda yapıp biraz daha genişletebilirlerdi. “Delikanlıdan ayrılmayı” istemiyordu; doğduklarından beri bir günden uzun süre neredeyse hiç ayrı kalmamışlardı.
Ama Adam, hayal gücünün bu şekilde ileri atılıp belirsiz bir gelecek için düzenlemeler yaptığını fark eder etmez kendini durdurdu. “Tuğlası da kerestesi de olmayan ne güzel bir bina kuruyorum. Şimdiden tavan arasına çıktım, temelini bile kazmadım.” Adam bir önermeye iyice inandığında, o inanç zihninde bir ilke biçimini alırdı: nemin paslanmaya yol açacağını bilmek gibi, uygulanması gereken bir bilgiydi. Belki de kendini suçladığı katılığın sırrı burada yatıyordu: sonuçları önceden görmesine rağmen yanlışa düşen zayıflara karşı yeterince empati duymuyordu. Böyle bir empati olmadan, uzun ve değişken yolculuğumuzda sendeleyip düşen yoldaşlarımıza karşı yeterince sabrı ve merhameti nasıl gösterebiliriz? Güçlü ve kararlı bir ruhun bunu öğrenmesinin tek yolu vardır: yüreğinin tellerini zayıf ve yanılan kişilere dolamak; böylece onların yalnızca yanlışlarının dışsal sonuçlarına değil, iç acılarına da ortak olmak zorunda kalmak. Bu uzun ve çetin bir derstir; Adam şimdilik yalnızca alfabesini öğrenmişti. Babasının ansızın ölümü, öfkesini körükleyen ne varsa bir anda yok etmiş; böylece acıma ve şefkatini hak edenler hakkında aklına ve belleğine düşünceler birden üşüşmüştü.
Ama bu sabahki düşüncelerini yönlendiren, Adam’ın katılığı değil gücüydü. Büyüyen ailesiyle birlikte yoksulluğunun da artmasından başka bir beklentisi yokken, ışıl ışıl genç bir kızla evlenmenin yanlış olduğu kadar akılsızca da olduğuna çoktan karar vermişti. Birikimlerinden sürekli para çekmişti; Seth’in miliste yerine adam tutmanın korkunç masrafı da cabasıydı. Bu yüzden küçük bir kulübeyi döşemeye ve zor günler için biraz para ayırmaya yetecek kadar birikimi yoktu. Zamanla “ayağının üzerinde daha sağlam duracağına” inanıyordu; ama koluna ve aklına dair belirsiz bir güven ona yetmezdi. Kesin planları olmalı, hemen işe koyulmalıydı. Jonathan Burge’yle ortaklık şimdilik akla gelemezdi; bu ortaklığa örtük biçimde bağlanmış bazı koşulları kabul edemezdi. Ama Adam, kendisinin ve Seth’in gündelik ücretli işlerine ek olarak küçük bir işi birlikte yürütebileceklerini düşündü: biraz kaliteli kereste alıp ev eşyaları yapabilirlerdi; Adam’ın aklı bu tür tasarımlarla doluydu. Seth, Adam’ın yönetiminde ayrı işlerde çalışarak gündelik işinden daha çok kazanabilirdi; Adam da fazla mesaisinde özel beceri isteyen bütün “ince” işleri yapabilirdi. Böylece kazanacakları parayla, şimdi hep birlikte çok tutumlu yaşayacakları için, kısa sürede dünyada kendilerine bir yer edinebilirlerdi. Bu küçük plan zihninde biçimlenir biçimlenmez, alacakları kerestenin ve önce yapacakları eşyanın hesabını ince ince yapmaya koyuldu. Kendi tasarımı olan bir mutfak dolabı olacaktı: öyle ustaca bir sürgülü kapı ve mandal düzeni, ev erzakını koymak için öyle kullanışlı köşeleri, öyle göze hoş gelen simetrik bir görünüşü olacaktı ki her iyi ev kadını hayran kalacak, dolaba duyduğu hüzünlü özlem giderek artacak ve sonunda kocasına onu alacağına söz verdirecekti. Adam, Bayan Poyser’ın keskin gözleriyle dolabı inceleyip bir kusur bulmaya çalıştığını gözünde canlandırdı; elbette yanı başında da Hetty duruyordu. Adam yine hesaplardan ve tasarımlardan sıyrılıp düşlere ve umutlara kapıldı. Evet, bu akşam gidip onu görecekti; Hall Çiftliği’ne gitmeyeli çok olmuştu. Eski dostu Bartle Massey’nin dün kiliseye neden gelmediğini öğrenmek, hasta olmasından korktuğu için gece okuluna da uğramak isterdi. Ama iki ziyareti birden yapamazsa bu işi ertesi güne bırakmalıydı; Hetty’nin yanına gitme ve onunla yeniden konuşma arzusu çok güçlüydü.
Buna karar verirken yürüyüşünün sonuna yaklaşmış, eski evin onarımı için çalışan çekiçlerin sesini duyar olmuştu. İşini seven usta bir işçi için alet sesleri, uvertürde kendi bölümünü çalması gereken kemancının orkestra akort ederken duyduğu deneme seslerine benzer: güçlü lifler alıştıkları titreşime başlar ve az önce sevinç, kızgınlık ya da tutku olan şey enerjiye dönüşür. Tutkunun, kişisel hayatımızın dar sınırlarını aşıp sağ kolumuzun emeğinde, sağ elimizin ustalığında ya da düşüncemizin sessiz yaratıcı etkinliğinde bir çıkış yolu bulmasıyla her tutku güce dönüşür. Günün geri kalanında iskele üzerinde, elinde iki ayaklık cetveliyle duran Adam’a bakın; döşeme kirişindeki ya da pencere çerçevesindeki bir güçlüğü nasıl aşacağını düşünürken alçak sesle ıslık çalar. Ya da genç işçilerden birini yana itip ağır bir keresteyi kaldırırken yerini alan ve “Çekil bakalım delikanlı! Kemiklerinde daha çok kıkırdak var,” diyen Adam’a bakın. Odanın öte yanındaki bir işçinin hareketlerini keskin kara gözleriyle izleyip aralıkların yanlış olduğunu söyleyen Adam’a da bakın. Çıplak, kaslı kolları olan bu geniş omuzlu adama; kâğıt şapkasını her çıkarışında ayaklar altında çiğnenmiş çayır otları gibi dağınık duran gür, sert, siyah saçlarına bakın. Güçlü bariton sesi ara sıra, sanki fazla gücüne bir çıkış yolu arıyormuş gibi, yüksek ve ağır mezmur ezgilerine yükselir; sonra da şarkıyla uyuşmayan bir düşünce aklına gelmişçesine kendini tutar. Belki de sırrı önceden bilmiyor olsaydınız, kırık tırnaklı bu atletik bedenin, bu kaba saba adamın içinde hangi kederli anıların, sıcak bağlılığın ve ürkek umutların yuva kurduğunu kestiremezdiniz. Adam’ın ilahileri eski ve yeni ezgi kitaplarında, bir de arada bir okuduğu ilahide bulduklarından ibaretti; dünyevi tarih bilgisiyse olabilecek en sınırlı düzeydeydi. Dünyanın hareketi ve biçimi, güneşin seyri, mevsimlerin değişimi, kırıntı hâlindeki bilgilerle biraz olsun görünür olmuş gizemli bir alanda kalıyordu. Adam’ın el sanatının sırları dışında bildiklerini öğrenmesi, fazla mesaiyle çok emek vermesini gerektirmişti. Doğuştan miras aldığı yetenek sayesinde kolayca öğrendiği mekanik ve hesap bilgisine, çalıştığı malzemelerin özelliklerine ek olarak kalem kullanmayı öğrenmiş, okunaklı bir el yazısı edinmiş, yazımın akıldışı yanından kaynaklananlar dışında, yazanın kusuru sayılabilecek hatalar yapmadan yazmayı ve çok sesli şarkıda kendi sesini tutturmayı öğrenmişti. Bütün bunların yanı sıra, apokrif kitaplar da dâhil olmak üzere İncil’i; Poor Richard’ın Almanağı’nı; Taylor’ın Kutsal Yaşam ve Ölüm’ünü; Bunyan’ın yaşam öyküsü ve Kutsal Savaş’ıyla birlikte Hacı’nın Yolculuğu’nu; Bailey’nin Sözlüğü’nün büyük bölümünü; Valentine ve Orson’ı ve Bartle Massey’nin ödünç verdiği Babil Tarihi’nin bir kısmını okumuştu. Bartle Massey’den daha birçok kitap alabilirdi, ama Lisbeth’in “basılı kitaplar” dediği şeyleri okumaya vakti yoktu; boş kaldığı her anı hesap yaparak geçiriyor, kalan zamanını da ek marangozluk işleriyle dolduruyordu.
Gördüğünüz gibi Adam olağanüstü bir adam, hatta sözcüğün tam anlamıyla bir dâhi değildi; yine de işçiler arasında sıradan bir kişiliğe sahip olduğunu ileri süremem. Omzunda alet sepeti, başında kâğıt şapka olan bir sonraki adamın, dostumuz Adam’ın güçlü vicdanına ve sağduyusuna, duyarlılıkla özdenetimi bir arada taşıyan kişiliğine sahip olduğu sonucuna varmak hiç de güvenli olmaz. O, sıradan bir adam değildi. Yine de onun gibiler, köylü zanaatkârların arasından her kuşakta, şurada burada yetişir: ortak ihtiyaçların ve ortak emeğin sürdüğü sade aile yaşamında beslenen sevgi mirasını, ustalıkla ve cesaretle çalışarak gelişen yetenek mirasıyla birlikte taşırlar. Dâhi olarak pek sık değil, çoğunlukla işini özenle yapan dürüst insanlar olarak yükselir; önlerindeki işleri iyi yapacak beceriye ve vicdana sahiptirler. Yaşadıkları çevrenin ötesinde hayatlarının izi pek fark edilmez; ama orada, adları bir iki kuşak sonrasında bile anılan iyi bir yol, bir bina, maden ürünlerinin bir kullanımı, tarım uygulamalarında bir iyileşme ya da kilisenin kötüye kullanılan işleyişinde bir reform bulmanız neredeyse kesindir. Onları çalıştıranlar onlar sayesinde zenginleşmiştir; ellerinin işi sağlam kalmış, akıllarının işi başka insanların ellerine yol göstermiştir. Gençliklerinde pazen ya da kâğıt şapkalarla, kömür tozundan kararmış veya kireçle kırmızı boyaya bulanmış paltolarla dolaşırlardı. Yaşlandıklarında ak saçları kilisede ve pazarda saygın bir yerde görülür; kış akşamları aydınlık ocağın çevresine oturmuş şık giyimli oğullarına ve kızlarına, günde iki peni kazandıkları ilk güne ne kadar sevindiklerini anlatırlar. Bazılarıysa yoksul ölür, hafta içi işçi ceketlerini hiç çıkarmaz. Zengin olma yolunu bulamamışlardır, ama güvenilir insanlardır. İşleri henüz bitmeden öldüklerinde, makinenin ana vidalarından biri gevşemiş gibi olur; onları çalıştıran usta, “Onların gibisini nereden bulacağım?” der.
Bölüm etkileşimi
