Adam Bede kitap kapağı

27. bölüm / 56

Dördüncü Kitap — XXVII. Bölüm — Bir Kriz

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 56Şu an: Dördüncü Kitap — XXVII. Bölüm — Bir Kriz
  1. 1 Birinci Kitap — I. Bölüm — Atölye2.204 kelime
  2. 2 İkinci Bölüm — Vaaz5.429 kelime
  3. 3 Üçüncü Bölüm — Vaazdan Sonra1.694 kelime
  4. 4 Dördüncü Bölüm — Ev ve Kederleri4.083 kelime
  5. 5 V. Bölüm — Papaz4.583 kelime
  6. 6 VI. Bölüm — Hall Çiftliği3.375 kelime
  7. 7 VII. Bölüm — Mandıra1.422 kelime
  8. 8 VIII. Bölüm — Bir Çağrı2.239 kelime
  9. 9 IX. Bölüm — Hetty’nin Dünyası1.872 kelime
  10. 10 Bölüm X — Dinah, Lisbeth’i Ziyaret Ediyor3.179 kelime
  11. 11 XI. Bölüm — Kulübede2.183 kelime
  12. 12 XII. Bölüm — Ormanda3.005 kelime
  13. 13 XIII. Bölüm — Ormanda Akşam1.398 kelime
  14. 14 Bölüm XIV — Eve Dönüş2.386 kelime
  15. 15 Bölüm XV — İki Yatak Odası3.644 kelime
  16. 16 Bölüm XVI — Bağlar3.558 kelime
  17. 17 İkinci Kitap — XVII. Bölüm — Hikâyenin Biraz Durakladığı Yer2.577 kelime
  18. 18 On Sekizinci Bölüm — Kilise6.171 kelime
  19. 19 XIX. Bölüm — Adam İş Gününde1.784 kelime
  20. 20 XX. Bölüm — Adam Hall Çiftliği’ni Ziyaret Ediyor4.866 kelime
  21. 21 XXI. Bölüm — Gece Okulu ve Öğretmeni4.209 kelime
  22. 22 Üçüncü Kitap — XXII. Bölüm — Doğum Günü Şenliğine Gidiş2.920 kelime
  23. 23 Bölüm XXIII — Yemek Vakti1.308 kelime
  24. 24 XXIV. Bölüm — Sağlık Şerefine İçki2.110 kelime
  25. 25 XXV. Bölüm — Oyunlar2.180 kelime
  26. 26 XXVI. Bölüm — Dans3.043 kelime
  27. 27 Dördüncü Kitap — XXVII. Bölüm — Bir Kriz3.070 kelime · Okuduğun bölüm
  28. 28 XXVIII. Bölüm — Bir İkilem2.033 kelime
  29. 29 XXIX. Bölüm — Ertesi Sabah2.116 kelime
  30. 30 XXX. Bölüm — Mektubun Verilişi3.446 kelime
  31. 31 XXXI. Bölüm — Hetty’nin Yatak Odasında2.549 kelime
  32. 32 XXXII. Bölüm — Bayan Poyser “İçini Döker”2.514 kelime
  33. 33 XXXIII. Bölüm — Daha Çok Bağ1.846 kelime
  34. 34 XXXIV. Bölüm — Nişan1.274 kelime
  35. 35 XXXV. Bölüm — Gizli Korku1.555 kelime
  36. 36 Beşinci Kitap — XXXVI. Bölüm — Umut Yolculuğu2.387 kelime
  37. 37 XXXVII. Bölüm — Umutsuzluk İçinde Yolculuk3.250 kelime
  38. 38 XXXVIII. Bölüm — Arayış3.739 kelime
  39. 39 XXXIX. Bölüm — Haber1.975 kelime
  40. 40 XL. Bölüm — Acı Sular Yayılıyor2.291 kelime
  41. 41 Xlı. Bölüm — Duruşmadan Önceki Akşam1.329 kelime
  42. 42 XLII. Bölüm — Duruşma Sabahı1.215 kelime
  43. 43 XLIII. Bölüm — Karar1.833 kelime
  44. 44 Bölüm XLIV — Arthur’ın Dönüşü2.030 kelime
  45. 45 XLV. Bölüm — Hapishanede2.739 kelime
  46. 46 XLVI. Bölüm — Bekleyiş Saatleri1.546 kelime
  47. 47 XLVII. Bölüm — Son An231 kelime
  48. 48 XLVIII. Bölüm — Ormanda Bir Buluşma Daha2.464 kelime
  49. 49 Altıncı Kitap — XLIX. Bölüm — Hall Çiftliği’nde2.528 kelime
  50. 50 L. Bölüm — Kulübede3.040 kelime
  51. 51 LI. Bölüm — Pazar Sabahı3.241 kelime
  52. 52 Bölüm LII — Adam ve Dinah2.260 kelime
  53. 53 LIII. Bölüm — Hasat Yemeği3.413 kelime
  54. 54 Bölüm LIV — Tepedeki Buluşma1.488 kelime
  55. 55 Bölüm LV — Evlilik Çanları680 kelime
  56. 56 Son Söz907 kelime

Dördüncü Kitap
XXVII. Bölüm

Bir Kriz
Doğum günü şenliğinin üzerinden neredeyse üç hafta geçmiş, ağustosun ortası aşılmıştı. Loamshire’ın, yani kuzey orta bölgemizin buğday hasadı başlamıştı; ama ülkenin dört bir yanını su basmasına ve büyük zararlara yol açan şiddetli yağmurların hasadı geciktirmesi muhtemeldi. Broxton ve Hayslope çiftçileri, hoş yaylalarında ve derelerin suladığı vadilerinde bu son sıkıntıdan etkilenmemişlerdi. Kendi çıkarlarından çok genel iyiliği düşünecek kadar sıra dışı çiftçiler olmadıklarını söylediğim için, kendi tahıllarını zarar görmeden kaldırma umutları sürdüğü müddetçe ekmeğin fiyatının hızla yükselmesinden pek de keyiflerinin kaçmadığını anlayacaksınız. Ara sıra görünen güneşli günler ve kurutucu rüzgârlar da bu umudu besliyordu.

Ağustosun on sekizi, öncesindeki kasvet yüzünden güneş ışığının herkese daha parlak göründüğü günlerden biriydi. Büyük bulut yığınları mavi gökyüzünde hızla ilerliyor, Chase’in ardındaki kocaman yuvarlak tepeler uçuşan gölgeleriyle canlanmış gibi görünüyordu; güneş bir anlığına saklanıp sonra yeniden, kavuşulmuş bir sevinç gibi ılık ılık parlıyordu. Rüzgâr, hâlâ yeşil yaprakları çit boyunca uzanan ağaçlardan koparıp savuruyor; çiftlik evlerinin çevresinde çarpan kapıların sesi duyuluyor, meyve bahçelerinde elmalar yere düşüyor, yol kenarındaki yeşil yamaçlarda ve ortak alanda başıboş dolaşan atların yeleleri yüzlerine savruluyordu. Yine de güneş parladığı için rüzgâr da genel neşenin bir parçasıymış gibi geliyordu. Çocuklar için neşeli bir gündü; rüzgârı sesleriyle bastırıp bastıramayacaklarını görmek için koşup bağırıyorlardı. Yetişkinlerin de keyfi yerindeydi; rüzgâr dinince daha da güzel günlerin geleceğine inanmak istiyorlardı. Yeter ki buğday, başağından savrulup vaktinden önce tohum gibi saçılacak kadar olgunlaşmış olmasındı!

Oysa bir insanın başına yıkıcı bir kederin çöktüğü bir gün de olabilirdi. Doğanın kimi anlarda tek bir insanın yazgısını önceden seziyormuş gibi göründüğü doğruysa, başka birinin yazgısına karşı kayıtsız, habersiz göründüğü de doğru değil midir? Çünkü sevinç ve umutsuzluğun doğmadığı tek bir saat, yıkıma yeni bir hastalık, deha ve sevgiye yeni güçler getirmeyen tek bir sabah aydınlığı yoktur. Aramızda o kadar çok insan, yazgılarımız da o kadar farklı ki, yaşamımızın büyük dönemeçlerinde doğanın havasının çoğu kez bizimkine sert bir karşıtlık göstermesine şaşılır mı? Büyük bir ailenin çocuklarıyız; onlar gibi, acılarımızın üzerinde fazla durulmasını beklememeyi, azıcık ilgi ve şefkatle yetinmeyi ve birbirimize daha çok yardım etmeyi öğrenmeliyiz.

Adam için yoğun bir gündü; son zamanlarda neredeyse iki kat çalışıyordu, çünkü Jonathan Burge’un ustabaşılığını sürdürüyordu ve Jonathan onun yerine geçecek uygun birini bulana kadar da bu böyle devam edecekti. Jonathan ise o kişiyi bulmakta ağır davranıyordu. Yine de Adam fazladan işi seve seve yapmıştı; Hetty’ye dair umutları yeniden yeşermişti. Doğum gününden beri onu her gördüğünde, dans sırasında gösterdiği suskunluğu ve soğukluğu bağışladığını ona anlatmak istercesine daha da sevecen davranmaya çalışmış gibiydi. Madalyonu bir daha hiç açmamıştı; Hetty’nin ona gülümsemesi bile Adam’ı mutlu etmeye yetiyordu. Genç kızda daha ağırbaşlı bir hâl, kadınca bir şefkat ve ciddiyetin geliştiği şeklinde yorumladığı bir şey sezdiği için daha da mutluydu. “Ah!” diye düşündü tekrar tekrar. “Daha on yedi yaşında; biraz zaman geçsin, aklı başına gelir. Teyzesi de işinde ne kadar becerikli olduğunu hep söyler. Sonunda annemin yakınmasına hiç fırsat vermeyecek bir eş olacak.” Gerçi doğum gününden beri onu evinde yalnızca iki kez görmüştü. Bir pazar günü kiliseden Hall Çiftliği’ne gitmeye niyetlenmişken Hetty, Chase’teki üst düzey hizmetçilerin grubuna katılıp onlarla eve dönmüştü; neredeyse Bay Craig’i yüreklendirmek ister gibiydi. “Hizmetkâr odasındaki o insanlara fazla ısınıyor,” diye yorumlamıştı Bayan Poyser. “Ben şahsen seçkinlerin hizmetçilerinden hiç hoşlanmadım; çoğu şık hanımların besili köpekleri gibidir, ne havlamaya yararlar ne de kasaplık olmaya; sırf gösteriş için beslenirler.” Bir başka akşam da Treddleston’a birkaç şey almaya gitmişti. Adam eve dönerken, Treddleston yolundan epey uzakta, bir çitten atlarken onu görünce çok şaşırmıştı. Ama yanına koştuğunda Hetty çok sevecendi; onu avlu kapısına kadar bıraktıktan sonra içeri de gelmesini istedi. Treddleston’dan döndükten sonra biraz daha tarlalarda dolaşmıştı, çünkü eve girmek istemiyordu; dışarıda olmak çok güzeldi ve canı dışarı çıkmak istediğinde teyzesi hep yaygara koparıyordu. Adam kapıda elini sıkmak üzereyken, “Ah, benimle içeri gelsene!” dedi; Adam da bu isteğe karşı koyamadı. İçeri girdiler. Bayan Poyser, Hetty’nin beklenenden geç kaldığına dair hafifçe söylenmekle yetinip yatıştı. Adam’la karşılaştığında keyifsiz görünen Hetty ise gülümsüyor, konuşuyor, hepsine her zamankinden daha çabuk hizmet ediyordu.

Onu son görüşü buydu; ama ertesi gün Çiftlik’e gitmek için vakit ayırmaya kararlıydı. Bugün Chase’e hanımın hizmetçisiyle dikiş dikmeye gideceğini biliyordu; o yüzden ertesi akşamı boş bırakabilmek için bu akşam elinden geldiğince çok iş yapacaktı.

Adam’ın gözetiminde yapılan işlerden biri, daha önce vekilharç Satchell’in oturduğu Chase Çiftliği’nde ufak tefek onarımlardı. Şimdiyse yaşlı toprak sahibinin burayı, bir gün yüksek çizmeleriyle at üstünde çiftliği gezerken görülen gösterişli bir adama kiralayacağı söylentisi dolaşıyordu. Toprak sahibinin onarım yaptırmasını kiracı bulma isteğinden başka hiçbir şey açıklayamazdı; ama Bay Casson’ın evinde cumartesi akşamları pipolarını tüttürenler, çiftliğe biraz daha sürülecek arazi eklenmedikçe aklı başında hiç kimsenin burayı tutmayacağı konusunda hemfikirdi. Her ne olursa olsun, onarımların hızla bitirilmesi emredilmişti ve Bay Burge adına çalışan Adam, her zamanki enerjisiyle bu emri yerine getiriyordu. Fakat bugün başka işlerle uğraştığından Chase Çiftliği’ne ancak öğleden sonra geç saatte varabilmişti; o zaman da korumayı tasarladığı eski çatı örtüsünün çöktüğünü fark etti. Binanın bu bölümünü tümüyle yıkmadan işe yarar hâle getirmenin yolu yoktu. Adam, orayı yeniden yapıp en kullanışlı ahırlardan birine ve buzağı bölmelerine dönüştürmenin, üstelik malzemeye fazla para harcamadan aletler için de bir baraka eklemenin planını hemen kafasında kurdu. İşçiler gidince oturdu, cep defterini çıkardı ve ertesi sabah Burge’a gösterebilmek, toprak sahibini onay vermeye ikna etmesini sağlamak için bir plan çizip masrafları kalem kalem yazmaya koyuldu. Adam için, ne kadar küçük olursa olsun, bir işi “güzelce bitirmek” her zaman zevkti. Kitabı bir planya tezgâhının üzerine koyup bir kütüğe oturdu; ara sıra hafifçe ıslık çalıyor, belli belirsiz bir memnuniyet gülümsemesiyle başını yana eğiyordu. Gurur da duyuyordu; çünkü Adam iyi bir işi sevdiği gibi, “Ben yaptım!” diye düşünmeyi de severdi. Bu zaafı taşımayanların, kendi işi diyebilecekleri hiçbir işi olmayanlar olduğuna inanıyorum. İşini bitirip ceketini yeniden giydiğinde saat yediye yaklaşıyordu. Son bir kez çevresine bakarken bugün burada çalışan Seth’in alet sepetini geride bıraktığını gördü. “Vay, delikanlı aletlerini unutmuş,” diye düşündü Adam. “Yarın dükkânda çalışacak. Dalgınlıkta üstüne yok; kafası yerinden çıkabilse onu bile burada bırakırdı. Neyse, iyi ki gördüm; eve götürürüm.”

Chase Çiftliği’nin binaları arazinin bir ucunda, Manastır’dan aşağı yukarı on dakikalık yürüme mesafesindeydi. Adam oraya midillisiyle gelmişti; eve dönerken ahırlara uğrayıp atını bırakmayı düşünüyordu. Ahırlarda, kaptanın öbür günden sonraki gün binip yola çıkacağı yeni atını görmeye gelen Bay Craig’le karşılaştı. Bay Craig onu alıkoyup genç toprak sahibinin yola çıkarken şans dilemek için bütün hizmetçilerin avlunun kapısında toplanacağını anlattı. Adam sonunda Chase’e girip alet sepeti omzunda yürümeye başladığında güneş batmak üzereydi; kızıl ışınları yaşlı meşelerin koca gövdeleri arasından eğikçe uzanıyor, yerdeki her çıplak noktayı çimenlerin üstüne bırakılmış bir mücevher gibi kısa süreliğine ışıldatıyordu. Rüzgâr dinmiş, yalnızca ince saplı yaprakları kımıldatacak kadar bir esinti kalmıştı. Bütün gün evde oturmuş olan biri şimdi yürümekten hoşnut olurdu; ama Adam zaten yeterince açık havada kalmıştı ve eve kestirmeden gitmek istiyordu. Chase’i baştan başa geçip yıllardır uğramadığı Koruluk’tan gitse yolunu kısaltabileceğini düşündü. Chase’i aceleyle geçti; eğrelti otları arasındaki dar patikalarda ağır adımlarla ilerliyor, peşinden Gyp geliyordu. Işığın muhteşem değişimini seyretmek için oyalanmıyor, neredeyse hiç aklına bile getirmiyordu; yine de o ışığın varlığını, yoğun iş günü düşüncelerine karışan sakin, mutlu bir huşu içinde hissediyordu. Nasıl hissetmesin? Geyikler bile hissediyor, daha ürkek davranıyordu.

Bir süre sonra Adam’ın düşünceleri, Bay Craig’in Arthur Donnithorne hakkında söylediklerine döndü; Arthur’ın gidişini ve o dönmeden önce yaşanabilecek değişiklikleri gözünde canlandırdı. Sonra sevgiyle, çocukluk arkadaşlıklarının eski sahnelerine döndü; hepimizin bize değer veren üstün konumdaki kişilerin erdemlerinden gurur duyması gibi, Adam da Arthur’ın iyi yanlarını gururla düşündü. Adam’ınki gibi sevgiye ve saygı duymaya büyük ihtiyaç duyan bir yaradılış, mutluluğunun çoğunu başkaları hakkında inanıp hissedebildiklerine borçludur! Adam’ın, ölmüş kahramanların yaşadığı düşsel bir dünyası yoktu; geçmişteki insanların hayatını pek bilmezdi. Sevgiyle hayranlık duyup bağlanabileceği kişileri, konuşup görüşebildiği insanlar arasından bulmak zorundaydı. Arthur hakkındaki bu hoş düşünceler, her zamankinden daha yumuşak bir ifadeyi Adam’ın sert yüzüne taşıdı. Belki de eski yeşil kapıyı açıp Koruluk’a girerken durup Gyp’i okşamasının, ona tatlı bir söz söylemesinin nedeni buydu.

Biraz durduktan sonra yeniden yürümeye koyuldu; Koruluk’un içinden geçen geniş, kıvrımlı patikada ilerliyordu. Ne görkemli kayın ağaçlarıydı! Adam en çok güzel bir ağacı severdi; balıkçının gözü denizde ne kadar keskinse, Adam’ın algısı da ağaçlarda başkalarına kıyasla o kadar keskinleşirdi. Ressam gibi, kabuklarındaki bütün benekleri ve budakları, dallarındaki her kıvrımı ve açıyı belleğine kazırdı. Bir ağacın gövdesine bakarken yüksekliğini ve hacmini çoğu kez neredeyse kusursuz hesaplamıştı. Yolun dönemecinde karşısında duran, görkemli ve tuhaf biçimli büyük bir kayına bakıp onun birbirine kaynamış iki ağaç değil de tek bir ağaç olduğuna kendini inandırmak için durmadan edemedi; acele etme isteğine rağmen, buna şaşmamalı. Hayatının geri kalanında, o kayını sakince incelediği anı; insanın, yol dönüp de bir daha görmeyeceği, gençliğini geçirdiği evi son kez gördüğü anı hatırlaması gibi hatırladı. Kayın, Koruluk’un doğu ışığını içeri alan bir dal kemeriyle son bulduğu yerdeki son dönemeçte duruyordu. Adam yürümeye devam etmek için ağaçtan uzaklaştığında, yaklaşık yirmi adım önünde iki kişi gördü.

Heykel gibi kaskatı kaldı; yüzü de neredeyse bembeyaz kesildi. İki kişi karşı karşıya durmuş, ellerini kenetlemiş, ayrılmak üzereydi. Öpüşmek için eğildikleri sırada çalılıkların arasında koşan Gyp dışarı çıktı, onları gördü ve keskin bir havlama saldı. İrkilerek birbirlerinden ayrıldılar: Biri kapıdan Koruluk’un dışına doğru hızla uzaklaştı; öteki dönüp Adam’a doğru ağır ağır, aylakça yürüdü. Adam hâlâ olduğu yerde, donakalmış ve bembeyaz duruyordu. Alet sepetini omzunda tutan sopayı daha sıkı kavramış, yaklaşan kişiye şaşkınlığı öfkeye dönüşen gözlerle bakıyordu.

Arthur Donnithorne’un yüzü kızarmış, heyecandan canlanmıştı. O gün yemekte, içindeki tatsız duygulara katlanabilmek için alıştığından biraz fazla şarap içmişti; şarabın pohpohlayıcı etkisi hâlâ üzerindeydi ve Adam’la böyle istenmedik bir karşılaşmayı, normalde yapacağından daha hafife almasına yol açıyordu. Ne de olsa onu Hetty’yle birlikte görebilecek en iyi kişi Adam’dı; aklı başında bir adamdı, başkalarına bundan söz etmezdi. Arthur, işi şakaya vurup geçiştirebileceğinden emindi. Bu yüzden, yüzündeki kızıllığa, ince kumaş ve ince ketenden akşam giysisine, ellerini yeleğinin ceplerine yarı yarıya sokuşuna kendinden emin bir umursamazlık vermeye özen göstererek aylak adımlarla ilerledi. Hafif bulutların gökyüzünün tepesine kadar taşıdığı tuhaf akşam ışığı, şimdi yukarıdaki en yüksek dalların arasından üzerine dökülüyor, onu baştan aşağı aydınlatıyordu.

Adam hâlâ kımıldamadan duruyor, yanına gelen Arthur’a bakıyordu. Artık her şeyi anlamıştı: Madalyonu ve daha önce kuşkulu bulduğu ne varsa. Kavurucu, korkunç bir ışık geçmişin anlamını değiştiren saklı harfleri gözünün önüne sermişti. Bir kasını bile oynatsaydı, kaçınılmaz olarak bir kaplan gibi Arthur’ın üzerine atılırdı. O uzun anlarda içini dolduran çelişkili duygular arasında kendine, öfkesini salıvermeyeceğini, yalnızca doğru olanı söyleyeceğini tekrarlamıştı. Görünmez bir güçle taşa kesilmiş gibiydi; ama bu güç kendi iradesinin kuvvetiydi.

“Ee Adam,” dedi Arthur, “şu güzel yaşlı kayınlara bakıyordun, değil mi? Yalnız baltayla yaklaşılacak ağaçlar değiller; burası kutsal bir koru. İnziva yerime giderken şirin küçük Hetty Sorrel’le karşılaştım. Bu saatte eve bu yoldan dönmemeliydi. Ben de onu kapıya kadar kolladım, zahmetimin karşılığında bir öpücük istedim. Ama şimdi dönmeliyim; bu yol fena hâlde nemli. İyi geceler Adam. Yarın görüşürüz; biliyorsun, veda etmek için.”

Arthur, kendi oynadığı role fazlasıyla kapıldığından Adam’ın yüzündeki ifadeyi bütünüyle fark edemedi. Adam’a doğrudan bakmadı; ağaçlara şöyle bir göz gezdirdikten sonra bir ayağını kaldırıp çizmesinin tabanına baktı. Daha fazla konuşmaya niyeti yoktu. Dürüst Adam’ın gözünü yeterince boyamıştı. Son sözlerini söylerken yürüyüp gitti.

“Bir dakika durun efendim,” dedi Adam, arkasını dönmeden sert ve buyurgan bir sesle. “Size söyleyecek bir sözüm var.”

Arthur şaşkınlıkla durdu. Duyarlı insanlar beklenmedik sözlerden çok, ses tonundaki değişikliklerden etkilenir; Arthur’ın yaradılışı da hem sevecen hem kibirli olduğundan, böyle şeylere açıktı. Adam’ın kımıldamadığını, ona arkasını dönmüş hâlde sanki geri çağırıyormuş gibi durduğunu görünce daha da şaşırdı. Ne demek istiyordu? Bu meseleyi ciddi bir işe dönüştürecekti. Arthur’ın öfkesi kabarmaya başladı. Himayeci bir mizacın hep daha aşağılık bir yanı vardır; öfkesiyle korkusunun birbirine karıştığı bu sırada Arthur, Adam’a onca iyilik ettiği için onun davranışını eleştirecek konumda olmadığını düşünmeye başladı. Yine de haksız olduğunu bilen insanın, iyi düşüncelerine değer verdiği kişinin etkisi altına girmesi gibi, Arthur da Adam’ın etkisi altındaydı. Gururuna ve öfkesine rağmen, “Ne demek istiyorsun Adam?” derken sesinde kızgınlık kadar özür diler bir ton da vardı.

“Şunu demek istiyorum efendim,” diye karşılık verdi Adam, yine sert bir sesle ve hâlâ arkasını dönmeden. “Şunu demek istiyorum efendim: Hafif sözlerinizle beni kandıramazsınız. Hetty Sorrel’le bu koruda ilk karşılaşmanız değil bu; onu ilk öpüşünüz de değil.”

Adam’ın söylediklerinin ne kadarını bildiğini, ne kadarını yalnızca çıkarsadığını kestiremeyen Arthur’ın içine bir kuşku düştü. Tedbirli bir cevap hazırlamasını engelleyen bu kuşku öfkesini daha da artırdı. Keskin ve yüksek bir sesle, “Eee efendim, ne olmuş yani?” dedi.

“Şu olmuş: Hepimizin sandığı gibi dürüst ve onurlu bir adam gibi davranmak yerine bencil, düşüncesiz bir alçağın rolünü oynadınız. Sizin gibi bir beyefendinin Hetty gibi genç bir kadını öpüp ona kur yapmasının, başkalarının görmesinden korktuğu için ona gizlice hediyeler vermesinin nereye varacağını benim kadar iyi biliyorsunuz. Yine söylüyorum, bencil, düşüncesiz bir alçağın rolünü oynuyorsunuz; bunu söylemek yüreğimi parçalıyor, sağ elimi kaybetmeyi yeğlerdim.”

“Bak Adam,” dedi Arthur, kabarmakta olan öfkesini dizginleyip umursamaz tavrına dönmeye çalışarak, “yalnızca haddini fena hâlde aşmakla kalmıyorsun, bir de saçmalıyorsun. Her güzel kız senin kadar budala değil; bir beyefendi güzelliğine hayran olup biraz ilgi gösterdi diye mutlaka özel bir niyeti olduğunu sanmaz. Her erkek güzel bir kızla flört etmekten hoşlanır; her güzel kız da kendisiyle flört edilmesini sever. Aralarındaki mesafe ne kadar büyükse zarar da o kadar az olur; çünkü kızın kendini kandırması pek olası değildir.”

“Flört etmekten ne anladığınızı bilmiyorum,” dedi Adam, “ama bir kadına onu seviyormuş gibi davranıp aslında onu sevmemek diyorsanız, bunun dürüst bir adamın yapacağı iş olmadığını söylerim. Dürüst olmayan şey de zarara yol açar. Ben budala değilim, siz de budala değilsiniz; söylediğinizden daha iyisini biliyorsunuz. Hetty’ye davrandığınız gibi davranmanız ortaya dökülse, onun namını lekelemeden, ona ve yakınlarına utanç ve dert açmadan kalamayacağını biliyorsunuz. Öpüşlerinizle hediyelerinizin ardında hiçbir niyetiniz olmasa ne çıkar? Başkaları böyle bir niyetiniz olmadığına inanmaz. Bana kendini kandırmadığını da söylemeyin. Aklını öyle sizinle ilgili düşüncelerle doldurdunuz ki belki bu, hayatını zehirleyecek; ona iyi bir koca olabilecek başka bir erkeği de bir daha asla sevemeyecek.”

Adam konuşurken Arthur birden rahatlamıştı; Adam’ın geçmişte olup bitenleri kesin olarak bilmediğini ve bu akşamki talihsiz karşılaşmanın geri dönülmez bir zarara yol açmadığını anlamıştı. Adam hâlâ kandırılabilirdi. Açık sözlü Arthur, kendini başarılı bir yalan söylemekten başka umudu kalmayan bir duruma düşürmüştü. Bu umut öfkesini biraz yatıştırdı.

“Pekâlâ Adam,” dedi, dostça bir uzlaşma tonuyla, “belki de haklısın. Şu sevimli küçük kıza biraz fazla ilgi gösterip arada bir öpücük çalmakla belki biraz ileri gittim. Sen öyle ciddi, ağırbaşlı bir adamsın ki böyle küçük kaçamakların cazibesini anlayamazsın. Elimden gelse iyi Poyser’lara ve kıza hiçbir sıkıntı ya da dert vermek istemeyeceğime emin olabilirsin. Ama bence sen bunu biraz fazla ciddiye alıyorsun. Biliyorsun, hemen gidiyorum; böyle hatalar bir daha olmayacak. Hadi iyi geceler diyelim”—Arthur burada yürümek için döndü—“ve bu konuyu daha fazla konuşmayalım. Her şey yakında unutulur.”

“Hayır, Tanrı aşkına!” diye öfkeyle haykırdı Adam; artık kendini tutamıyordu. Alet sepetini yere bırakıp Arthur’ın tam karşısına gelene kadar ileri atıldı. O ana dek bastırmaya çalıştığı bütün kıskançlığı ve incinmişlik duygusu birden kabarıp onu ele geçirmişti. Büyük bir acının ilk anlarında, bunu bize yaşatan kişinin canımızı yakmak istemediğini hangimiz düşünebiliriz? Acıya içgüdüsel başkaldırımızda yeniden çocuk olur, öcümüzü alacağımız canlı bir irade ararız. Adam o anda yalnızca Hetty’den yoksun bırakıldığını hissedebiliyordu; güvendiği adam ona ihanet ederek Hetty’yi elinden almıştı. Arthur’ın tam karşısında, gözleri öfkeyle parlayarak, dudakları bembeyaz, elleri yumruk olmuş hâlde duruyordu. O zamana kadar kendini yalnızca haklı bir öfkeyi dile getirecek ölçüde tutan sert sesi, konuşurken onu sarsan derin ve çalkantılı bir tona dönüşmüştü.

“Hayır, yakında unutulmaz; çünkü o beni sevebilecekken sen onunla benim arama girdin. Mutluluğumu elimden aldın; oysa seni en iyi dostum, uğruna çalışmaktan gurur duyduğum soylu bir adam sanıyordum. Onu öpmüşsün, ama hiçbir şey kastetmemişsin, öyle mi? Ben hayatımda onu hiç öpmedim; oysa onu öpmeye hak kazanmak için yıllarca canla başla çalışırdım. Sen de bunu hafife alıyorsun. Başkalarına zarar verebilecek şeyleri yapmayı önemsemiyorsun; yeter ki hiçbir anlamı olmayan küçük eğlenceni yaşa. İyiliklerinizi geri çeviriyorum; çünkü sizi sandığım adam değilmişsiniz. Artık sizi dostum saymayacağım. Düşmanım gibi davranıp olduğum yerde benimle dövüşmen daha iyi; bana edebileceğin tek telafi bu.”

Zavallı Adam, başka türlü dışa vuramadığı öfkenin etkisiyle ceketini, ardından da kasketini çıkarmaya başladı; öfkeden gözü öyle dönmüştü ki konuşurken Arthur’da meydana gelen değişimi fark etmedi. Arthur’ın dudakları da artık Adam’ınkiler kadar solgundu; yüreği hızla çarpıyordu. Adam’ın Hetty’yi sevdiğini öğrenmek onu sarsmış, bir an için kendini Adam’ın öfkeli bakış açısından görmesine ve Adam’ın acısını yalnızca yaptığı yanlışın sonucu değil, o yanlışı büyüten bir etken olarak değerlendirmesine yol açmıştı. Hayatında ilk kez duyduğu nefret ve küçümseme sözleri, üzerinde silinmez izler bırakan yakıcı mermiler gibiydi. Başkalarının saygısı sürerken nadiren tümüyle kaybolan, insanı kendini mazur görmeye iten her şey bir anlığına onu terk etti; hayatında işlediği ilk büyük, geri dönülmez kötülükle yüz yüze kaldı. Daha yirmi bir yaşındaydı; üç ay önce—hayır, çok daha yakın bir zamana kadar—hiç kimsenin kendisini haklı olarak kınayamayacağını gururla düşünmüştü. Zamanı olsaydı ilk içgüdüsü belki de gönül alıcı sözler söylemek olurdu; ama Adam ceketini ve kasketini çıkarır çıkarmaz Arthur’ın solgun ve kıpırtısız durduğunu, ellerini hâlâ yeleğinin ceplerine sokmuş olduğunu fark etti.

“Ne!” dedi. “Bir erkek gibi benimle dövüşmeyecek misin? Böyle dururken sana vurmayacağımı biliyorsun.”

“Git Adam,” dedi Arthur. “Seninle dövüşmek istemiyorum.”

“Hayır,” dedi Adam acı acı. “Benimle dövüşmek istemiyorsun; bana hesap vermeden zarar verebileceğin sıradan bir adam olduğumu düşünüyorsun.”

“Sana zarar vermek hiç aklımdan geçmedi,” dedi Arthur, öfkesi yeniden kabarırken. “Onu sevdiğini bilmiyordum.”

“Ama onu sana âşık ettin,” dedi Adam. “İkiyüzlü bir adamsın; bundan böyle söylediğin tek söze bile inanmayacağım.”

“Git diyorum Adam,” dedi Arthur öfkeyle, “yoksa ikimiz de pişman olacağız.”

“Hayır,” dedi Adam’ın sesi sarsılarak. “Seninle dövüşmeden gitmeyeceğime yemin ederim. Daha fazla kışkırtılmak mı istiyorsun? Sana korkak ve alçak olduğunu söylüyorum; senden nefret ediyorum.”

Arthur’ın yüzüne kan hücum etti; bir anda sağ elini yumruk yapıp şimşek gibi bir yumruk indirdi ve Adam’ı sendeleterek geriye savurdu. Artık onun da kanı Adam’ınki gibi kaynamıştı. Önceki duyguları unutup ağaçların koyulaştırdığı, alacakaranlığın derinleştiği koruda panterlerin içgüdüsel hiddetiyle dövüştüler. Zarif elli beyefendi, gücü dışında her bakımdan işçiyle başa baştı; Arthur’ın ustalığı mücadeleyi uzun süre sürdürmesini sağladı. Ama silahsız insanların dövüşünde, güçlü kişi beceriksiz değilse, üstünlük güçlünün olur. Adam’ın iyi yerleştirilmiş yumruğuyla Arthur, çelik çubuğun demir bir çubukla kırılması gibi yere yığılmalıydı. O yumruk çok geçmeden geldi. Arthur düştü; başı eğreltiotlarının bir kümesinde gizlendiğinden Adam yalnızca koyu giysili bedenini seçebiliyordu.

Arthur’ın kalkmasını bekleyerek loş ışıkta kıpırdamadan durdu.

Sinirinin ve kaslarının bütün gücünü yükleyerek indirdiği yumruğu vurmuştu; peki neye yaradı? Dövüşerek ne elde etmişti? Yalnızca kendi öfkesini yatıştırmış, kendi öcünü almıştı. Hetty’yi kurtaramamış, geçmişi değiştirememişti; her şey olduğu gibi duruyordu ve kendi öfkesinin boşunalığı içini bulandırıyordu.

Ama Arthur neden kalkmıyordu? Tamamen kıpırtısızdı; zaman Adam’a uzun geliyordu. Tanrım! Yumruğu ona fazla mı gelmişti? Bu korkunç düşünceyle ürperdi; Arthur’ın yanına diz çöküp başını eğreltiotlarının arasından kaldırdı. Yaşam belirtisi yoktu; gözleri donmuş, dişleri kenetlenmişti. Adam’ı saran dehşet ona bütünüyle egemen oldu ve kendi inancını zorla kabul ettirdi. Arthur’ın yüzünde ölümden başka bir şey göremiyor, karşısında çaresiz kaldığını hissediyordu. Hiç kıpırdamadan, umutsuzluğun bir heykeli gibi diz çökmüş, ölümün heykeline bakıyordu.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…