Adam Bede kitap kapağı

6. bölüm / 56

VI. Bölüm — Hall Çiftliği

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 56Şu an: VI. Bölüm — Hall Çiftliği
  1. 1 Birinci Kitap — I. Bölüm — Atölye2.204 kelime
  2. 2 İkinci Bölüm — Vaaz5.429 kelime
  3. 3 Üçüncü Bölüm — Vaazdan Sonra1.694 kelime
  4. 4 Dördüncü Bölüm — Ev ve Kederleri4.083 kelime
  5. 5 V. Bölüm — Papaz4.583 kelime
  6. 6 VI. Bölüm — Hall Çiftliği3.375 kelime · Okuduğun bölüm
  7. 7 VII. Bölüm — Mandıra1.422 kelime
  8. 8 VIII. Bölüm — Bir Çağrı2.239 kelime
  9. 9 IX. Bölüm — Hetty’nin Dünyası1.872 kelime
  10. 10 Bölüm X — Dinah, Lisbeth’i Ziyaret Ediyor3.179 kelime
  11. 11 XI. Bölüm — Kulübede2.183 kelime
  12. 12 XII. Bölüm — Ormanda3.005 kelime
  13. 13 XIII. Bölüm — Ormanda Akşam1.398 kelime
  14. 14 Bölüm XIV — Eve Dönüş2.386 kelime
  15. 15 Bölüm XV — İki Yatak Odası3.644 kelime
  16. 16 Bölüm XVI — Bağlar3.558 kelime
  17. 17 İkinci Kitap — XVII. Bölüm — Hikâyenin Biraz Durakladığı Yer2.577 kelime
  18. 18 On Sekizinci Bölüm — Kilise6.171 kelime
  19. 19 XIX. Bölüm — Adam İş Gününde1.784 kelime
  20. 20 XX. Bölüm — Adam Hall Çiftliği’ni Ziyaret Ediyor4.866 kelime
  21. 21 XXI. Bölüm — Gece Okulu ve Öğretmeni4.209 kelime
  22. 22 Üçüncü Kitap — XXII. Bölüm — Doğum Günü Şenliğine Gidiş2.920 kelime
  23. 23 Bölüm XXIII — Yemek Vakti1.308 kelime
  24. 24 XXIV. Bölüm — Sağlık Şerefine İçki2.110 kelime
  25. 25 XXV. Bölüm — Oyunlar2.180 kelime
  26. 26 XXVI. Bölüm — Dans3.043 kelime
  27. 27 Dördüncü Kitap — XXVII. Bölüm — Bir Kriz3.070 kelime
  28. 28 XXVIII. Bölüm — Bir İkilem2.033 kelime
  29. 29 XXIX. Bölüm — Ertesi Sabah2.116 kelime
  30. 30 XXX. Bölüm — Mektubun Verilişi3.446 kelime
  31. 31 XXXI. Bölüm — Hetty’nin Yatak Odasında2.549 kelime
  32. 32 XXXII. Bölüm — Bayan Poyser “İçini Döker”2.514 kelime
  33. 33 XXXIII. Bölüm — Daha Çok Bağ1.846 kelime
  34. 34 XXXIV. Bölüm — Nişan1.274 kelime
  35. 35 XXXV. Bölüm — Gizli Korku1.555 kelime
  36. 36 Beşinci Kitap — XXXVI. Bölüm — Umut Yolculuğu2.387 kelime
  37. 37 XXXVII. Bölüm — Umutsuzluk İçinde Yolculuk3.250 kelime
  38. 38 XXXVIII. Bölüm — Arayış3.739 kelime
  39. 39 XXXIX. Bölüm — Haber1.975 kelime
  40. 40 XL. Bölüm — Acı Sular Yayılıyor2.291 kelime
  41. 41 Xlı. Bölüm — Duruşmadan Önceki Akşam1.329 kelime
  42. 42 XLII. Bölüm — Duruşma Sabahı1.215 kelime
  43. 43 XLIII. Bölüm — Karar1.833 kelime
  44. 44 Bölüm XLIV — Arthur’ın Dönüşü2.030 kelime
  45. 45 XLV. Bölüm — Hapishanede2.739 kelime
  46. 46 XLVI. Bölüm — Bekleyiş Saatleri1.546 kelime
  47. 47 XLVII. Bölüm — Son An231 kelime
  48. 48 XLVIII. Bölüm — Ormanda Bir Buluşma Daha2.464 kelime
  49. 49 Altıncı Kitap — XLIX. Bölüm — Hall Çiftliği’nde2.528 kelime
  50. 50 L. Bölüm — Kulübede3.040 kelime
  51. 51 LI. Bölüm — Pazar Sabahı3.241 kelime
  52. 52 Bölüm LII — Adam ve Dinah2.260 kelime
  53. 53 LIII. Bölüm — Hasat Yemeği3.413 kelime
  54. 54 Bölüm LIV — Tepedeki Buluşma1.488 kelime
  55. 55 Bölüm LV — Evlilik Çanları680 kelime
  56. 56 Son Söz907 kelime

VI. Bölüm

Hall Çiftliği
Belli ki bu kapı hiç açılmıyor; uzun otlarla koca baldıranotları kapının dibinde bitmiş. Açılacak olsa menteşelerinde döndürmek için gereken kuvvet, kare biçimli taş sütunları yerinden sökebilir; bu da her sütunun üstünde, armasını taşıyan kabartmanın üzerinden kuşkulu bir etobur dostanlığıyla sırıtıp duran iki taş dişi aslana zarar verir. Taş sütunlardaki oyuklara basarak düzgün taş başlıklı tuğla duvarın üstünden tırmanmak kolay olurdu; ama gözlerimizi paslı kapı parmaklıklarına yaklaştırınca evi ve çimenli alanın köşelerinden başka her yanını yeterince iyi görebiliyoruz.

Solgun, pudramsı bir likenin yumuşattığı kırmızı tuğladan, çok güzel eski bir yapı bu. Liken, üçgen çatıları, pencereleri ve kapı girişini çevreleyen kireçtaşı süslemelerle kırmızı tuğlayı dostça bir uyum içine sokacak biçimde, hoş bir düzensizlikle yayılmış. Ama pencerelerin bazı bölmeleri tahtayla kapatılmış; kapı da sanırım kapı gibi, hiç açılmıyor. Açılacak olsa taş zeminde nasıl inleyip gıcırdardı! Çünkü sağlam, ağır, gösterişli bir kapı bu; bir zamanlar efendisini ve hanımını bir çift atın çektiği arabayla araziden uğurlamış üniformalı bir uşak arkasından kapatırken tok bir ses çıkarmaya alışık olmalı.

Şimdiki hâliyle insan evi, bir mahkeme davasının ilk aşamasındaymış gibi düşünebilir; alanın sağındaki o görkemli çift sıra ceviz ağacının meyveleri, arka taraftaki büyük yapılardan yankılanan köpeklerin gür havlamasını duymasak çimenlerin arasında düşüp çürüyecek sanabiliriz. Derken sol duvarın dibindeki diken çalısından yapılmış barakaya sığınan, sütten kesilmek üzere olan buzağılar dışarı çıkıp o korkunç havlamaya budalaca bir karşılık veriyorlar; besbelli sesin süt kovalarıyla ilgili olduğunu sanıyorlar.

Evet, evde biri yaşıyor olmalı; kim olduğunu da göreceğiz, çünkü hayal gücü, izinli bir izinsiz girendir: köpeklerden korkmaz, duvarları aşar, pencerelerden içeri bakar ve ceza görmez. Sağdaki pencerenin camlarından birine yüzünüzü dayayın: Ne görüyorsunuz? İçinde paslı ocak demirleri bulunan geniş, açık bir şömine ve çıplak tahta döşeme; dipte üst üste yığılmış yün postlar, odanın ortasında birkaç boş tahıl çuvalı. Yemek odasının eşyası bundan ibaret. Peki soldaki pencereden bakınca? Birkaç çamaşırlık, bir eyer minderi, çıkrık ve içi renkli paçavralarla dolu, ağzı ardına kadar açık eski bir sandık. Sandığın kenarında kocaman bir tahta bebek yatıyor; uğradığı sakatlanma bakımından en seçkin Yunan heykellerini, özellikle de burnunun tamamen yokluğu açısından andırıyor. Yanında küçük bir sandalye, bir de oğlan çocuğunun deri, uzun kayışlı kamçısının kabza ucu var.

Evin geçmişi artık açık. Bir zamanlar taşralı bir toprak sahibinin konağıymış; ailesi muhtemelen yalnız evlenmemiş kadınlardan ibaret kalacak kadar küçülüp Donnithorne soyadının içinde erimiş. Bir zamanlar Malikâne’ymiş; şimdi Hall Çiftliği. Eskiden kaplıca kasabası olan, şimdi limana dönüşmüş bir kıyı kentinin yaşamı gibi: kibar mahallelerin sokakları sessizleşip ot basarken rıhtımlarla depolar hareketlenip gürültüye boğulur; Hall’daki yaşamın odağı da değişmiş, artık salondan değil mutfakla çiftlik avlusundan yayılır olmuş.

Ortalıkta hayat kaynıyor; oysa yılın en uykulu zamanı, tam ot biçiminden önce. Günün de en ağır saati, çünkü güneşe göre saat üçe yaklaşıyor, Bayan Poyser’ın gösterişli sekiz günlük saatine göreyse üç buçuk. Ama yağmurdan sonra güneş pırıl pırıl parladığında yaşam duygusu hep daha güçlüdür. Şimdi ışınlarını saçıyor; ıslak samanların üzerinde pırıltılar oluşturuyor, ahırın kırmızı kiremitlerindeki her canlı yeşil yosun parçasını aydınlatıyor; hatta oluğa doğru hızla akan çamurlu suyu, olabildiğince yoğun bir yudum kapmak için bu fırsatı değerlendiren sarı gagalı ördekler için aynaya çeviriyor. Sesler tam bir koro oluşturmuş: Ahırların önünde zincirlenmiş koca buldog, köpek kulübesinin ağzına fazla yaklaşan dikkatsiz bir horoza öfkeden kuduruyor ve gürleyen havlamalar salıyor; karşıdaki sığır ahırına kapatılmış iki tilki tazısı ona karşılık veriyor. Samanların arasında civcivleriyle eşinen, tepeleri sorguçlu yaşlı tavuklar, yenik düşen horoz aralarına katılınca ona eşlik edercesine gakırdıyor; bacakları çamurlu, kuyrukları kıvrık bir dişi domuz yavrularıyla birlikte pes perdeden kesik kesik seslere katılıyor; dostlarımız buzağılar evin yakınındaki çayırdan meleşiyor. Bütün bunların altında, kulağı keskin biri insan seslerinin kesintisiz uğultusunu ayırt edebilir.

Çünkü büyük ahır kapıları ardına kadar açık; Bay Goby’nin gözetiminde adamlar orada koşum takımlarını onarıyor. “Koşumcu” denen Bay Goby, başka deyişle saraç, onları Treddleston’dan en son dedikodularla oyalıyor. Çoban Alick’in koşum takımı onarımı için bugünü seçmesi gerçekten talihsizlik; çünkü sabah hava yağmurluydu. Bayan Poyser da fazladan adamların ayakkabılarının öğle yemeği vaktinde eve taşıdığı çamur hakkında düşündüklerini epey sertçe dile getirdi. Neredeyse üç saat geçmiş, evin döşemeleri yeniden pırıl pırıl olmuş olsa da, konuya ilişkin öfkesi henüz yatışmış değil. Bu harikulade evin her yanı öylesine temiz ki birkaç toz tanesi bulmanın tek yolu tuz sandığının üstüne çıkıp parıldayan pirinç şamdanların yaz tatilinin tadını çıkardığı yüksek şömine rafına parmağınızı sürmek olurdu. Yılın bu vaktinde herkes hava aydınlıkken, hiç değilse nesnelerin dış hatları seçilebilecek kadar aydınlıkken yatmaya gider; yoksa inciklerinizi eşyalara çarparsınız. Meşe saat kasasıyla meşe masa, elde bundan daha fazla parlatılmış olamazdı: Bayan Poyser’ın deyişiyle gerçek bir “dirsek cilası”; evinde sizin vernikli ıvır zıvırınızdan hiç bulunmadığı için Tanrı’ya şükrederdi. Hetty Sorrel, teyzesi arkasını döndüğünde, bu cilalı yüzeylerde hoşuna giden kendi yansımasına bakma fırsatını sık sık değerlendirirdi. Meşe masa çoğunlukla paravan gibi dikilmiş durur, kullanımdan çok süs olarak işe yarardı. Kendini bazen uzun çam yemek masasının üzerindeki raflara dizilmiş büyük yuvarlak kalaylı tabaklarda ya da akik gibi parlayan ocağın kenarlarında da görebilirdi.

Şu anda her şey en parlak hâlindeydi; güneş kalaylı tabaklara doğrudan vuruyor, yansıtıcı yüzeylerinden yumuşak renkli meşeye ve parlayan pirince hoş ışık demetleri düşürüyordu — bunlardan daha da hoş bir nesneye de, çünkü ışınların bir kısmı Dinah’nın biçimli yanağına vuruyor, teyzesi için onardığı kalın ev bezlerinin üzerine eğildiğinde soluk kızıl saçlarını kestane rengine bürüyordu. Pazartesi günkü çamaşırdan geriye kalan birkaç parçayı ütüleyen Bayan Poyser, ütüsü soğusun diye onu her bıraktığında sık sık şıngırdatıp bir o yana bir bu yana gitmeseydi, bundan daha huzurlu bir sahne olamazdı. Maviye çalan gri gözünün keskin bakışını mutfaktan, tereyağını şekillendiren Hetty’nin bulunduğu mandıraya; oradan da Nancy’nin fırından börekleri çıkardığı arka mutfağa çeviriyordu. Yine de Bayan Poyser’ı yaşlı ya da aksi sanmayın; güzel yüzlü, otuz sekizinden fazla göstermeyen, açık tenli, kumral saçlı, biçimli ve çevik bir kadındı. Giyimindeki en dikkat çekici parça, eteğini neredeyse bütünüyle örten geniş, kareli keten önlüğüydü; başlığıyla elbisesinden daha sade, daha az göze çarpan bir şey olamazdı. Çünkü kadınsı gösterişe ve süsü işe yararlığa tercih etmeye tahammül edememek, onun en belirgin özelliklerindendi. Onunla yeğeni Dinah Morris arasındaki aile benzerliği, Bayan Poyser’ın keskin ifadesiyle Dinah’nın melekleri andıran yumuşak yüz ifadesi arasındaki karşıtlıkla birleşince, bir ressama Marta ile Meryem için mükemmel bir örnek sunabilirdi. Gözlerinin rengi tamı tamına aynıydı; ama işleyişlerindeki fark, kara yağız teriyer Trip’in, hakkında sürekli kuşkulanılan o köpeğin, dikkatsizce Bayan Poyser’ın bakışlarındaki dondurucu kutup ışınına maruz kaldığında takındığı hâlden çarpıcı biçimde anlaşılırdı. Dili de gözü kadar keskindi; herhangi bir genç kız işitebileceği mesafeye geldi mi, tıpkı bir sokak orgunun kaldığı yerden ezgiye devam etmesi gibi, yarım kalmış bir öğüdü tam bıraktığı noktadan sürdürür gibiydi.

Bugünün yayık günü olması, koşum takımı onarımı için adamları eve almanın neden sakıncalı olduğunu ve bu yüzden Bayan Poyser’ın hizmetçi Molly’yi alışılmadık bir sertlikle azarlamasını da açıklıyordu. Görünüşe bakılırsa Molly öğle yemeğinden sonraki işlerini örnek bir biçimde bitirmiş, hızla “üstünü başını temizlemiş”, şimdi de sağım vakti gelene dek çıkrık başında oturup oturamayacağını boyun eğerek sormaya gelmişti. Ama Bayan Poyser’a göre bu kusursuz davranış, yakışıksız arzuların gizlice tatmin edildiğini örtüyordu; şimdi keskin bir dille o gizli arzuyu ortaya çıkarıp Molly’nin önüne serdi.

“Çıkrıkmış! Senin istediğin çıkrık değil, buna bahse girerim; seni kendi hâline bıraksam neler yapacağını bilirim. Senin gibi haylazı hiç görmedim. Senin yaşında bir kızın yarım düzine erkekle oturmaya gitmek istemesine bak hele! Ben senin yerinde olsam bu sözleri ağzıma almaya utanırdım. Geçen Aziz Michael yortusundan beri buradasın; seni Treddles’on panayırında, doğru dürüst bir referansın olmadan tuttum. Dediğim gibi, böyle saygın bir eve bu şekilde alındığın için şükretmelisin. Buraya geldiğinde işin ne olduğunu tarladaki korkuluğun bildiği kadar bile bilmiyordun. Gördüğüm en beceriksiz, eli kolu tutmaz şeydin; bunu sen de biliyorsun. Yeri ovmayı kim öğretti sana, merak ediyorum? Köşelere yığınla pislik bırakıyordun; gören seni Hıristiyanların arasında büyümemiş sanırdı. Çıkrığa gelince, eğirmeyi öğrenirken bozduğun ketenle neredeyse bir haftalık ücretini çöpe attın. Bunu düşünüp de kimseye borçlu değilmişsin gibi şaşkın şaşkın dolaşmaman gerekir. Koşumculara yünü tarayacakmış! İstediğin bu, değil mi? İşte sizin gibiler hep böyle; hepinizin istediği, baş aşağı yıkıma koşmak. Kendin kadar budala bir sevgili bulmadan rahat edemezsin. Evlenince çok iyi yaşayacağını sanıyorsundur herhâlde; oturacak üç ayaklı bir taburen, üstünü örtecek bir battaniyen bile olmayacak; akşam yemeğinde de üç çocuk elinden kapışırken bir parça yulaf ekmeği yiyeceksin.”

“Yemin ederim koşumcuların yanına gitmek istemiyorum,” dedi Molly, hıçkıra hıçkıra; geleceğine dair bu Dantevari tablodan iyice sarsılmıştı. “Mister Ottley’lerde onların yününü tarardık; ben de o yüzden sordum işte. Koşumcuları bir daha görmek istemiyorum; bir daha görürsem yerimden kıpırdayamayım.”

“Mister Ottley’lerdeymiş! Mister Ottley’lerde yaptıklarından söz etmek kolay. Oradaki hanımınızın, ne bileyim, zeminlerinin koşumcular yüzünden kirlenmesini hoş karşıladığı bellidir. İnsanların neleri hoş görmeyeceği hiç belli olmuyor — ne biçim alışkanlıklar işittim! Evime temizlik nedir bilir gibi görünen bir kız hiç girmedi; bana kalırsa insanlar domuz gibi yaşıyor. Trent’lerden gelip bende sütçülük yapan Betty de peynirleri haftalarca çevirmeden bırakırdı. Hastalığımdan sonra aşağı indiğimde mandıra rafları öyle kirliydi ki üstlerine adımı yazabilirdim; doktor iltihaplanma demişti, iyileşmem bir mucizeydi. Molly, senin de daha iyisini bilmeyişine bak! Dokuz aya yakındır buradasın, üstelik sana öğüt verilmediği de söylenemez. Peki bozulmuş bir saat gibi niye öyle dikiliyorsun da çıkrığını çıkarmıyorsun? İşe başlama vakti geldikten az sonra oturup çalışmaya koyulmakta üstüne yok!”

“Anne, ütüm soğudu; lütfen ısınması için bırakın.”

Bu isteği dile getiren ince, cıvıltılı ses üçle dört yaşları arasında, güneşte açılmış saçlı küçük bir kız çocuğundan geliyordu. Ütü masasının ucundaki yüksek sandalyede oturmuş, minicik tombul yumruğuyla küçük ütüsünün sapını var gücüyle kavramış, paçavraları büyük bir gayretle ütülüyordu; öyle ki kırmızı küçük dilini, anatomisinin izin verdiği kadar dışarı çıkarması gerekiyordu.

“Soğudu mu canım? Canım benim!” dedi Bayan Poyser; resmî azarlama hâlinden sevgi dolu ya da dostça bir sohbete kolayca geçmesiyle tanınırdı. “Boş ver! Annen ütü işini bitirdi. Ütü takımlarını kaldıracak şimdi.”

“Anne, ben de ahıra gidip Tommy’yle koşumcuları görmek istiyorum.”

“Hayır, hayır, hayır; Totty’nin ayakları ıslanır,” dedi Bayan Poyser, ütüsünü alıp götürürken. “Mandıraya koş da kuzenin Hetty’nin tereyağı yapışını seyret.”

“Ben biraz erikli kek istiyorum,” diye karşılık verdi Totty. Birbiri ardına birkaç dileği var gibiydi; o sırada kısa süreli boşluğundan yararlanıp parmaklarını bir nişasta kâsesine soktu, kâseyi aşağı çekerek içindekilerin neredeyse tümünü ütü bezinin üzerine boşalttı.

“Böyle şey görülmüş mü?” diye çığlık attı Bayan Poyser, mavi akıntıyı fark edince masaya doğru koşarak. “Sen arkanı bir dakika dön, çocuk hemen yaramazlığa başlar. Sana ne yapacağım, seni seni yaramaz kız?”

Totty ise büyük bir çeviklikle sandalyesinden inmiş, paytak bir koşuyla çoktan mandıraya doğru kaçmaya başlamıştı. Ensesinde öyle bir yağ tabakası vardı ki, beyaz bir süt domuzcuğunun başka bir şeye dönüşmüş hâlini andırıyordu.

Molly’nin yardımıyla nişasta silinip ütü takımları kaldırılınca Bayan Poyser, elinin altında hazır duran örgüsünü aldı. En sevdiği iş buydu; çünkü bir o yana bir bu yana yürürken otomatik olarak sürdürebiliyordu. Ama şimdi gelip Dinah’nın karşısına oturdu ve gri yün çorabını örerken onu düşünceli bir tavırla süzdü.

“Dikiş dikerken tıpkı Judith teyzenin suretine bürünüyorsun, Dinah. Seni böyle oturmuş görünce neredeyse otuz yıl öncesine, evde küçük bir kız olduğum ve Judith’i ev işlerini bitirdikten sonra dikiş dikerken seyrettiğim günlere dönüyorum. Yalnız babamın evi küçük bir kulübeydi; bir köşesini temizleyene kadar öbür köşesi kirlenen şu koca, karmakarışık evlerden değildi. Yine de seni Judith teyzen sanabilirim; yalnız onun saçları seninkinden çok daha koyuydu, omuzları da daha dolgun ve genişti. Judith’le ben hep bir aradaydık; tuhaf huyları vardı ama yine de. Annenle oysa hiç anlaşamazlardı. Ah, annen Judith’in tıpatıp aynısı bir kızı olacağını, üstelik onu da öksüz bırakıp Stoniton mezarlığında toprağa verildikten sonra Judith’in kaşıkla besleyip büyütmesi gerekeceğini hiç düşünmemişti. Judith için hep derdim: Başkasının bir ons yük taşımasını önlemek için her gün bir pound yükü sırtlanırdı. Onu hatırladığım ilk günden beri böyleydi. Metodistlere katılınca da değişmedi; yalnız biraz farklı konuşmaya, başka türlü bir başlık takmaya başladı. Ama kendisini düzgün tutmak için harcadığı bir peni dışında hayatı boyunca kendine hiç para harcamadı.”

“Kutlu bir kadındı,” dedi Dinah. “Tanrı ona sevgi dolu, kendini düşünmeyen bir yaradılış vermişti; lütfuyla da onu olgunlaştırdı. Sizi de çok severdi, Rachel teyze. Sizin hakkınızda da hep benzer şeyler söylediğini duyardım. O ağır hastalığı geçirdiğinde ben daha on bir yaşındaydım. Bana, ‘Ben ölürsem dünyada Rachel teyzen gibi bir dostun olacak; onun yüreği iyidir,’ derdi. Gerçekten de öyle olduğunu gördüm.”

“Nasıl olduğunu bilmem, yavrum; senin için bir şey yapmayı becermek için insanın pek kurnaz olması gerekir herhâlde. Havadaki kuşlar gibisin; nasıl yaşadığını kimse bilmez. Burada, insanla hayvanın başını sokacak bir damı, yiyecek ekmeği olduğu; insanların çakıllı kıyıda eşelenen kümes hayvanları gibi çıplak tepelerde yaşamadığı bu yörede otursaydın, sana teyzen gibi davranmaktan sevinç duyardım. Sonra düzgün bir adamla evlenebilirdin; şu vaaz işini bıraksan, seninle evlenmeye hazır bir sürü adam çıkardı. Vaazların, Judith teyzenin yaptığı her şeyden on kat beter. Seth Bede’yle evlensen bile—yoksul, hayalperest bir Metodisttir, peşin akçesi olması da mümkün değil—amcanın sana bir domuz, belki de bir inek vereceğini bilirim. Benim akrabalarıma hep iyi davrandı, yoksul olmalarına bakmadan onları eve buyur etti. Kendi yeğeni Hetty’ye yaptığı kadarını sana da yapar, buna eminim. Evde sana verebileceğim çarşaflık ve sofra bezi kumaşıyla havlu kumaşı da var; henüz dikilip hazır edilmemiş bir sürü şeyim var. Şaşı Kitty’nin eğirdiği kumaştan bir parça çarşaflık verebilirim sana. Şaşı olmasına rağmen eğirmekte üstüne yoktu; çocuklar da ondan hiç hoşlanmazdı. Bilirsin, eğirme işi hiç durmaz; yeni dokunan çamaşır, eskisi eskidikçe iki kat hızla yenilenir. Ama aklın başında herhangi bir kadın gibi yerleşip düzen kurmaya razı olmayacak, yürüye yürüye vaaz verip kendini tüketmeye ve eline geçen her peniyi dağıtmaya devam edeceksen, sana ne anlatsam boş. Hastalanırsan diye biriktirdiğin hiçbir şey yok; dünyadaki bütün varlığın, inan bana, iki kat peynirden büyük olmayan bir bohçaya sığar. Bütün bunlar da kafanda din hakkında ilmihalde ve dua kitabında yazanlardan fazla fikirler olduğu için.”

“Ama İncil’de yazanlardan fazla değil, teyze,” dedi Dinah.

“Evet, İncil’de yazanlardan da fazla, orası öyle,” diye karşılık verdi Bayan Poyser biraz sertçe. “Yoksa İncil’de ne yazdığını en iyi bilenler—papazlar ve öğrenmekten başka işleri olmayanlar—neden senin yaptıklarını yapmıyor? Ama zaten herkes senin gibi davransa dünya durur kalır. Herkes evini barkını bırakıp az yiyip içmeye çalışsa, senin dediğin gibi dünyanın nimetlerini küçümsemekten söz edip dursa, en iyi hayvanlar, tahıl ve en güzel taze süt peynirleri ne olacak, merak ediyorum. Herkes ekmek uçlarından yapılmış ekmek isteyecek, herkes ailelerini büyütüp kötü hasada karşı bir kenara para koyacağına birbirine vaaz vermeye koşacak. Sağduyuya aykırı; bu doğru din olamaz.”

“Hayır, sevgili teyzem, hiç kimsenin işini gücünü, ailesini bırakmaya çağrıldığını söylediğimi duymadınız. Toprağın sürülüp ekilmesi, değerli tahılın depolanması ve bu hayatın gereklerinin gözetilmesi elbette doğru; insanlar aileleriyle sevinmeli ve onlara bakmalı. Yeter ki bunlar Rab korkusuyla yapılsın ve bedenin ihtiyaçları karşılanırken ruhun ihtiyaçları unutulmasın. Kısmetimizin düştüğü her yerde Tanrı’nın hizmetkârı olabiliriz; ama bizi neye uygun görüp neye çağırdığına göre bize farklı işler verir. Başkalarının ruhları için elimden geleni yaparak ömrümü geçirmeye, Totty’nin evin öbür ucunda ağladığını duysanız koşmaktan kendinizi alamayacağınız kadar engel olamam. O ses yüreğinize işler, sevgili çocuğun başının dertte ya da tehlikede olduğunu düşünür, ona yardım edip teselli etmek için koşmadan duramazsınız.”

“Ah,” dedi Bayan Poyser, ayağa kalkıp kapıya doğru yürürken, “sana saatlerce dil döksem de hiçbir şey değişmeyecek, biliyorum. Sonunda yine aynı cevabı vereceksin. Akan dereye durmasını söylemekle bir.”

Mutfak kapısının dışındaki taş döşeli yol artık Bayan Poyser’ın orada rahatça durup avluda olup biteni seyretmesine yetecek kadar kurumuştu; gri yün çorabı da bu sırada elinde durmadan ilerliyordu. Ama orada beş dakikadan fazla durmadan yeniden içeri girdi ve Dinah’ya telaşlı, ürkekçe bir sesle, “Şu gelenler Kaptan Donnithorne’la Bay Irwine değil mi! Hayatım üzerine yemin ederim, Yeşillik’te verdiğin vaazı konuşmaya geldiler, Dinah. Onlara sen cevap vereceksin; ben konuşamayacağım. Amcanın ailesini böyle utandırdığın için yeterince söylendim zaten. Bay Poyser’ın öz yeğeni olsaydın aldırmazdım; insan kendi akrabasına da burnuna da katlanır, ne de olsa kendi kanından canından. Ama benim yeğenim yüzünden kocamın çiftlikten atılacağını düşünmek de varmış! Ben ona bir kuruşluk çeyiz getirmedim, birikimlerimden başka——” dedi.

“Hayır, sevgili Rachel teyze,” dedi Dinah yumuşakça, “böyle korkmanıza gerek yok. Yaptığım hiçbir şey yüzünden sizin, amcamın ve çocukların başına kötülük gelmeyeceğinden eminim. Yönlendirilmeden vaaz vermedim.”

“Yönlendirme! Yönlendirme derken ne demek istediğini çok iyi biliyorum,” dedi Bayan Poyser, hızla ve telaşla örgü örerken. “Kafanda her zamankinden daha büyük bir tuhaf fikir olunca ona ‘yönlendirme’ diyorsun; sonra seni yerinden oynatmak mümkün değil. Treddles’on kilisesinin dışındaki heykel gibi bakıp gülümsüyorsun; hava açıkmış, kapalıymış umurunda değil. Sana tahammülüm kalmadı.”

Bu sırada iki beyefendi çitlere varmış, atlarından inmişti; içeri girmeye niyetli oldukları belliydi. Bayan Poyser, onlara karşı derin bir reveransla kapıya ilerledi; Dinah’ya öfkesiyle o sırada kusursuz davranma kaygısı arasında titriyordu. Çünkü o günlerde taşralıların en keskin zekâlıları bile soyluları görünce içten içe ürperirdi; bu, eskiden tanrıların uzun insan biçiminde geçişini seyretmek için parmak uçlarında yükselen yaşlıların duyduğu huşiyete benzerdi.

“Bayan Poyser, bu fırtınalı sabahın ardından nasılsınız?” diye sordu Bay Irwine, vakur bir içtenlikle. “Ayaklarımız kupkuru; güzelim döşemenizi kirletmeyiz.”

“Estağfurullah efendim,” dedi Bayan Poyser. “Siz ve kaptan salona buyurmaz mısınız?”

“Hayır, teşekkür ederim, Bayan Poyser,” dedi kaptan; gözleri bulamadığı bir şeyi arar gibi mutfakta dolaşıyordu. “Mutfağınızı çok seviyorum. Bildiğim en hoş oda burası. Her çiftçi karısının örnek alsın diye gelip görmesini isterdim.”

“Ne güzel söylediniz efendim. Buyurun, oturun,” dedi Bayan Poyser. Bu iltifat ve kaptanın belli ki iyi niyetli oluşu onu biraz rahatlatmıştı; yine de Dinah’ya baktığını ve ona doğru ilerlediğini gördüğü Bay Irwine’ye kaygıyla göz atıyordu.

“Poyser evde değil, değil mi?” diye sordu Kaptan Donnithorne; kısa koridordan mandıra kapısının açık olduğu yere bakabileceği bir yere otururken.

“Hayır efendim, Rosseter’e, yün meselesi için vekilharç Bay West’le görüşmeye gitti. Ama babam ahırda, efendim; bir işe yarayacaksa orada.”

“Yok, teşekkür ederim; yavru köpeklere bir göz atıp çobanınıza onlar için bir mesaj bırakacağım. Kocanızı görmeye başka gün gelmeliyim; atlarla ilgili kendisiyle görüşmek istiyorum. Ne zaman müsait olacağını biliyor musunuz?”

“Efendim, cuma günkü Treddles’on pazar günü dışında onu bulmamanız zor. Çiftliğin neresindeyse bir dakikada haber göndeririz. Scantlands’i elden çıkarsak çiftliğin uzakta kalan tarlaları olmazdı; olmasını da isterdim. Çünkü bir şey olacaksa kocamın Scantlands’e gitmiş olması kesindir. Bir fırsatını buldular mı her şey ters gider zaten. Çiftliğin bir parçasının bir ilçede, geri kalanının başka ilçede olması da doğal değil.”

“Evet, Scantlands, özellikle sütlük arazi arayan ve sizde de bolca bulunan Choyce’un çiftliğine çok daha iyi uyardı. Yine de çiftlikler içinde en güzeli sizinki bence. Bilir misiniz Bayan Poyser, evlenip yerleşecek olsam sizi buradan çıkarıp bu güzel eski evi onarmaya, kendim de çiftçiliğe heveslenebilirdim.”

“Aman efendim,” dedi Bayan Poyser, biraz telaşla, “hiç hoşunuza gitmezdi. Çiftçilik, sağ elinizle parayı cebinize koyup sol elinizle geri çıkarmak gibi. Benim gördüğüm kadarıyla, başkalarına yiyecek yetiştirip kendinize ve çocuklarınıza ancak birer lokma düşürüyorsunuz. Tabii siz ekmeğini kazanmak zorunda olan yoksul bir adam değilsiniz; çiftçilikte canınız ne kadar isterse o kadar para kaybetmeyi göze alabilirsiniz. Ama para kaybetmek pek eğlenceli olmasa gerek; gerçi Londra’nın büyük beyleri en çok bununla oyalanıyor anlaşılan. Kocam pazarda, Lord Dacey’nin büyük oğlunun Galler Prensi’ne binlerce binlerce kaybettiğini duymuş; hanımefendi de onun borcunu ödemek için mücevherlerini rehin verecekmiş, diyorlardı. Ama siz bunları benden iyi bilirsiniz efendim. Yine de çiftçiliği seveceğinizi sanmam. Şu eve gelince; cereyanı insanı kesip biçiyor, üst kattaki döşemeler bence çürümüş, kilerdeki fareler de akıl alır gibi değil.”

“Ne korkunç bir tablo çizdiniz, Bayan Poyser. Sizi böyle bir yerden çıkarsam iyilik etmiş olurum sanırım. Ama öyle bir ihtimal yok. Önümüzdeki yirmi yıl içinde, kırk yaşında tıknaz bir beyefendi olana kadar yerleşip kalmam pek olası değil; dedem de sizin gibi iyi kiracıları elden çıkarmaya asla razı olmaz.”

“Madem Bay Poyser’ı kiracı olarak bu kadar beğeniyor, efendim, Beş Çitle çevrili Tarlalar’a yeni kapılar koymamız için kendisiyle konuşsanız keşke. Kocam isteyip durmaktan yoruldu. Çiftlik için yaptıklarına bakın; işler iyi gitse de kötü gitse de kendisine bir kuruş bile verilmedi. Kocama sık sık söylediğim gibi, iş kaptanın elinde olsaydı böyle olmazdı, eminim. Yetkiyi elinde tutanlara saygısızlık etmek istemem ama bazen insanın kanı da canı da bu kadarına dayanmaz: gece gündüz çalışıp didinmek, erken kalkıp geç yatmak; yattıktan sonra da peynir şişecek mi, inekler yavrusunu düşürecek mi, buğday demette yeniden yeşerecek mi diye bir an gözünü kırpmamak... Yılın sonunda elinizde kalan, sanki bir ziyafet hazırlayıp karşılığında yalnız kokusunu almışsınız gibi oluyor.”

Bayan Poyser sohbete bir kez koyuldu mu, soyluların yanında başlangıçta duyduğu çekingenlik onu bir daha durduramazdı. Kendi düşüncelerini anlatma gücüne duyduğu güven, her türlü engeli aşan bir itici güçtü.

“Kapılar konusunda konuşursam yarardan çok zarar vereceğimden korkuyorum, Bayan Poyser,” dedi kaptan. “Yine de çiftlikte kocanız için bir çift söz etmekten daha çok isteyeceğim kimse yok, inanın. Onun çiftliğinin on mil çevredeki bütün çiftliklerden daha düzenli olduğunu biliyorum. Mutfağa gelince,” diye ekledi gülümseyerek, “krallıkta ondan daha iyisi olduğuna inanmıyorum. Bu arada mandıranızı hiç görmedim. Görmeliyim, Bayan Poyser.”

“Efendim, oraya girmeniz hiç uygun olmaz. Hetty tereyağı yapmanın tam ortasında; yayık işi gecikti, bu yüzden çok mahcubum.” Bayan Poyser bunları kızararak söylüyordu; kaptanın süt kaplarıyla gerçekten ilgilendiğine ve mandıranın hâline bakıp kendisi hakkındaki fikrini değiştireceğine inanmıştı.

“Eminim her şey pırıl pırıldır. Götürün beni,” dedi kaptan; yolu kendisi önden tutarken Bayan Poyser da peşinden gitti.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…