Adam Bede kitap kapağı

2. bölüm / 56

İkinci Bölüm — Vaaz

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 56Şu an: İkinci Bölüm — Vaaz
  1. 1 Birinci Kitap — I. Bölüm — Atölye2.204 kelime
  2. 2 İkinci Bölüm — Vaaz5.429 kelime · Okuduğun bölüm
  3. 3 Üçüncü Bölüm — Vaazdan Sonra1.694 kelime
  4. 4 Dördüncü Bölüm — Ev ve Kederleri4.083 kelime
  5. 5 V. Bölüm — Papaz4.583 kelime
  6. 6 VI. Bölüm — Hall Çiftliği3.375 kelime
  7. 7 VII. Bölüm — Mandıra1.422 kelime
  8. 8 VIII. Bölüm — Bir Çağrı2.239 kelime
  9. 9 IX. Bölüm — Hetty’nin Dünyası1.872 kelime
  10. 10 Bölüm X — Dinah, Lisbeth’i Ziyaret Ediyor3.179 kelime
  11. 11 XI. Bölüm — Kulübede2.183 kelime
  12. 12 XII. Bölüm — Ormanda3.005 kelime
  13. 13 XIII. Bölüm — Ormanda Akşam1.398 kelime
  14. 14 Bölüm XIV — Eve Dönüş2.386 kelime
  15. 15 Bölüm XV — İki Yatak Odası3.644 kelime
  16. 16 Bölüm XVI — Bağlar3.558 kelime
  17. 17 İkinci Kitap — XVII. Bölüm — Hikâyenin Biraz Durakladığı Yer2.577 kelime
  18. 18 On Sekizinci Bölüm — Kilise6.171 kelime
  19. 19 XIX. Bölüm — Adam İş Gününde1.784 kelime
  20. 20 XX. Bölüm — Adam Hall Çiftliği’ni Ziyaret Ediyor4.866 kelime
  21. 21 XXI. Bölüm — Gece Okulu ve Öğretmeni4.209 kelime
  22. 22 Üçüncü Kitap — XXII. Bölüm — Doğum Günü Şenliğine Gidiş2.920 kelime
  23. 23 Bölüm XXIII — Yemek Vakti1.308 kelime
  24. 24 XXIV. Bölüm — Sağlık Şerefine İçki2.110 kelime
  25. 25 XXV. Bölüm — Oyunlar2.180 kelime
  26. 26 XXVI. Bölüm — Dans3.043 kelime
  27. 27 Dördüncü Kitap — XXVII. Bölüm — Bir Kriz3.070 kelime
  28. 28 XXVIII. Bölüm — Bir İkilem2.033 kelime
  29. 29 XXIX. Bölüm — Ertesi Sabah2.116 kelime
  30. 30 XXX. Bölüm — Mektubun Verilişi3.446 kelime
  31. 31 XXXI. Bölüm — Hetty’nin Yatak Odasında2.549 kelime
  32. 32 XXXII. Bölüm — Bayan Poyser “İçini Döker”2.514 kelime
  33. 33 XXXIII. Bölüm — Daha Çok Bağ1.846 kelime
  34. 34 XXXIV. Bölüm — Nişan1.274 kelime
  35. 35 XXXV. Bölüm — Gizli Korku1.555 kelime
  36. 36 Beşinci Kitap — XXXVI. Bölüm — Umut Yolculuğu2.387 kelime
  37. 37 XXXVII. Bölüm — Umutsuzluk İçinde Yolculuk3.250 kelime
  38. 38 XXXVIII. Bölüm — Arayış3.739 kelime
  39. 39 XXXIX. Bölüm — Haber1.975 kelime
  40. 40 XL. Bölüm — Acı Sular Yayılıyor2.291 kelime
  41. 41 Xlı. Bölüm — Duruşmadan Önceki Akşam1.329 kelime
  42. 42 XLII. Bölüm — Duruşma Sabahı1.215 kelime
  43. 43 XLIII. Bölüm — Karar1.833 kelime
  44. 44 Bölüm XLIV — Arthur’ın Dönüşü2.030 kelime
  45. 45 XLV. Bölüm — Hapishanede2.739 kelime
  46. 46 XLVI. Bölüm — Bekleyiş Saatleri1.546 kelime
  47. 47 XLVII. Bölüm — Son An231 kelime
  48. 48 XLVIII. Bölüm — Ormanda Bir Buluşma Daha2.464 kelime
  49. 49 Altıncı Kitap — XLIX. Bölüm — Hall Çiftliği’nde2.528 kelime
  50. 50 L. Bölüm — Kulübede3.040 kelime
  51. 51 LI. Bölüm — Pazar Sabahı3.241 kelime
  52. 52 Bölüm LII — Adam ve Dinah2.260 kelime
  53. 53 LIII. Bölüm — Hasat Yemeği3.413 kelime
  54. 54 Bölüm LIV — Tepedeki Buluşma1.488 kelime
  55. 55 Bölüm LV — Evlilik Çanları680 kelime
  56. 56 Son Söz907 kelime

İkinci Bölüm

Vaaz
Saat yediye çeyrek kala Hayslope köyünde alışılmadık bir hareketlilik vardı. Donnithorne Arms’tan kilise mezarlığının kapısına kadar uzanan dar sokağın iki yanındaki köylüler, belli ki akşam güneşinde oyalanma keyfinden fazlasının etkisiyle evlerinden dışarı çıkmıştı. Donnithorne Arms köyün girişindeydi. Yanındaki küçük çiftlik avlusu ve harman yeri, hana epey arazi bağlı olduğunu gösteriyordu; yoldan geçen birine kendisi ve atı için iyi yem bulunacağı umudunu veriyor, hava koşullarından yıpranmış tabelanın Donnithorne ailesinin arma işaretleri hakkında onu bilgisiz bırakmasını telafi ediyordu. Han sahibi Bay Casson bir süredir kapıda durmuş, elleri cebinde, topuklarıyla ayak parmakları arasında ağırlığını değiştirerek ortasında bir akçaağaç bulunan, çitle çevrilmemiş bir araziye bakıyordu. O arazinin, aralıklarla geçip giden ciddi yüzlü kadın ve erkeklerin varacağı yer olduğunu anlamıştı.

Bay Casson’ın fiziksel görünüşü, betimlenmeden geçiştirilebilecek türden değildi. Önden bakıldığında başlıca iki küreden oluşuyordu; bu küreler arasındaki ilişki kabaca Dünya ile Ay’ınki gibiydi: alt küre üsttekinden aşağı yukarı on üç kat büyüktü; üstteki de doğal olarak basit bir uydu ve ona bağlı bir cisim işlevi görüyordu. Ama benzerlik burada sona eriyordu. Bay Casson’ın başı ne kederli görünümlü bir uyduydu ne de Milton’ın saygısızca Ay için kullandığı “benekli küre”. Tam tersine, daha sağlıklı, daha parlak bir baş ve yüz düşünülemezdi. Yüzündeki ifade—başlıca bir çift yuvarlak, al al yanaktan ibaretti; burun ve gözleri oluşturan küçük çıkıntılar ve aralıklar anılmaya değmeyecek kadar önemsizdi—neşeli bir hoşnutluk taşıyor, yalnızca tavrında ve duruşunda kendini belli eden kişisel vakar duygusuyla hafifçe dengeleniyordu. On beş yıl boyunca “aile”nin kâhyası olmuş, şimdiki yüksek konumunda da astlarıyla kaçınılmaz olarak sık sık muhatap olan bir adamın bu vakar duygusu aşırı sayılamazdı. Bay Casson son beş dakikadır, Yeşillik’e doğru yürüyerek merakını gidermeyi vakarına nasıl bağdaştıracağı sorununu zihninde evirip çeviriyordu. Ellerini cebinden çıkarıp yeleğinin kol oyuklarına sokarak, başını yana yatırıp karşısına ne çıkarsa çıksın küçümseyen bir kayıtsızlık havası takınarak bu sorunu kısmen çözmüştü ki, az önce dostumuz Adam’a bir kez daha bakmak için duran ve şimdi Donnithorne Arms’ın önünde atını durduran atlının gelişi düşüncelerini dağıttı.

“Dizginleri çıkarıp ona su ver seyis,” dedi yolcu; atın nal seslerini duyunca avludan çıkan, iş önlüğü giymiş delikanlıya.

“Peki, hancı, sizin güzel köyünüzde neler oluyor?” diye sürdürdü attan inerken. “Ortalık epey hareketli görünüyor.”

“Metodist vaazı var efendim; Yeşillik’te genç bir kadının vaaz vereceği duyuruldu,” diye yanıtladı Bay Casson, hafifçe nazlı bir aksanla, tiz ve hırıltılı bir ses çıkararak. “Buyurup içeri geçer, bir şeyler alır mıydınız efendim?”

“Hayır, Rosseter’e doğru yola devam etmeliyim. Atıma bir içecek vermeniz yeter. Papazınız, burnunun dibinde vaaz veren genç bir kadın hakkında ne düşünüyor acaba?”

“Papaz Irwine burada yaşamaz efendim; şu tepenin ardındaki Brox’on’da oturur. Buradaki papaz evi harap bir yerdir, efendim; eşrafın oturmasına uygun değildir. Pazar öğleden sonraları buraya vaaz vermeye gelir, atını da buraya bağlar. Gri bir midillidir efendim, çok kıymet verir ona. Ben Donnithorne Arms’ın başına geçmeden önce de atını hep buraya bağlardı. Konuşmamdan bu yöreli olmadığımı anlarsınız efendim. Buranın insanları tuhaf konuşur; eşraf onları zor anlar. Ben çocukken eşrafın arasında büyüdüm, onların konuşma tarzını öğrendim. Şimdi, ‘siz değil misiniz?’ demek için buradakilerin ne dediğini bilseniz? Eşraf, bilirsiniz, ‘siz değil misiniz?’ der; yöre halkıysa ‘hanna yey’ der. Buralarda konuşulan şiveye böyle diyorlar efendim. Squire Donnithorne’dan bunu kaç kez duydum: ‘Şive böyle,’ derdi.”

“Evet, evet,” dedi yabancı gülümseyerek. “Bu şiveyi iyi bilirim. Ama buralarda pek çok Metodist yoktur herhâlde, öyle değil mi? Tarımla geçinilen bu bölgede Metodist bulunacağını pek düşünmezdim. Hepiniz çiftçisiniz, değil mi? Metodistler onlara pek kolay ulaşamaz.”

“Ama efendim, buralarda epey işçi var. Şu karşıdaki kereste avlusunun sahibi Bay Burge, çok sayıda bina ve onarım işi üstlenir. Yakında taş ocakları da var. Bu yörede işçi bol efendim. Üç mil kadar ötede, pazar kasabası Treddles’on’da da bir sürü Metodist var; belki oradan geçmişsinizdir. Yeşillikte şu an neredeyse yirmi kişi var, onlar da oradan geldi. Bizimkiler bu mezhebi oradan öğrendi; gerçi Hayslope’ta yalnızca iki erkek var: tekerlek ustası Will Maskery ve marangozluk yapan genç Seth Bede.”

“Demek vaiz Treddleston’dan geliyor?”

“Yok efendim, Stonyshire’dan geliyor; neredeyse otuz mil öteden. Ama buralarda, Hall Çiftliği’nde Bay Poyser’lerin yanında konuk. Şu soldaki ahırlar ve büyük ceviz ağaçları onların, efendim. Bayan Poyser’in öz yeğeni; böyle kendini rezil ettiği için herhâlde çok öfkelilerdir. Metodistleri bir kez içlerine kurt düştü mü durdurmanın mümkün olmadığını duydum: çoğu din yüzünden çılgınca aklını yitirirmiş. Ama bu genç kadın görünüşe bakılırsa pek sakin; kendisini görmedim gerçi.”

“Vakit bulup bekleseydim de onu görseydim keşke, ama yola koyulmalıyım. Son yirmi dakikadır vadideki şu yere bakmak için yolumu uzattım. Squire Donnithorne’un mülkü, değil mi?”

“Evet efendim, orası Donnithorne Chase. Ne güzel meşeler var, değil mi efendim? Oranın ne olduğunu bilmem gerekir; on beş yıl kâhyalığını yaptım. Varis, Squire Donnithorne’un torunu Kaptan Donnithorne’dur efendim. Bu hasatta reşit olacak; güzel kutlamalar yapacağız. Bütün bu yöredeki toprakların sahibi Squire Donnithorne’dur efendim.”

“Sahibi kim olursa olsun, güzel bir yermiş,” dedi yolcu atına binerken. “Buralarda rastlanan delikanlılar da pek sağlam yapılı. Yarım saat kadar önce, tepeye çıkmadan karşılaştığım genç, hayatımda gördüğüm en yakışıklı delikanlıydı: marangoz, uzun boylu, geniş omuzlu, siyah saçlı ve kara gözlü; asker gibi yürüyordu. Fransızları alt etmek için onun gibi adamlara ihtiyacımız var.”

“Evet efendim, bu Adam Bede olmalı, bahse girerim; buralarda herkes onu Thias Bede’nin oğlu diye tanır. Pek akıllı, ağırbaşlı bir delikanlıdır; bir de olağanüstü güçlüdür. Tanrı sizi korusun efendim, böyle söylediğim için kusura bakmayın, günde kırk mil yürür, aşağı yukarı altmış stone kaldırır. Eşraf arasında pek sevilir efendim; Kaptan Donnithorne’la Papaz Irwine ona çok ilgi gösterir. Ama biraz kendini beğenmiş, bir de çabuk parlayan biri.”

“Pekâlâ, iyi akşamlar hancı; yola devam etmeliyim.”

“Emriniz olur efendim, iyi akşamlar.”

Yolcu, köyün yukarısına doğru atını hızlı bir yürüyüşe kaldırdı; ama Yeşillik’e yaklaşınca, sağındaki manzaranın güzelliği, köylü gruplarıyla akçaağacın yanındaki Metodist topluluğun oluşturduğu sıra dışı karşıtlık ve belki de hepsinden çok genç vaiz kadını görme merakı, yolculuğunun sonuna bir an önce varma isteğine ağır bastı; durakladı.

Yeşillik köyün ucundaydı; yol oradan iki yöne ayrılıyordu: biri kilisenin yanından tepeye doğru ilerliyor, ötekiyse vadinin yönünde usulca kıvrılarak aşağı iniyordu. Yeşillik’in kiliseye bakan tarafında, saz damlı kulübelerin kesintili sırası neredeyse mezarlık kapısına kadar uzanıyordu; karşıdaki kuzeybatı tarafındaysa hafifçe yükselen çayırların, ağaçlık vadinin ve uzaktaki tepelerin koyu kütlelerinin manzarasını kapatan hiçbir şey yoktu. Hayslope’un da içinde bulunduğu Loamshire’ın o bereketli, dalgalı arazisi, Stonyshire’ın kasvetli bir sınır bölgesinin hemen yanındadır; kimi zaman güzel, çiçeklerle bezeli bir kız kardeşin, heybetli, uzun boylu, esmer ve sert bir ağabeyinin koluna girmiş olduğunu görürüz ya, tıpkı öyle. Yolcu, iki üç saatlik bir at yolculuğuyla soğuk gri taş sıralarının kestiği, ağaçsız, ayazlı bir bölgeden; yolun ağaçların gölgesinden ya da çitlerle, uzun çayır otlarıyla ve sık ekinlerle örtülü yumuşak tepelerden geçtiği bir yere varabilirdi. Orada her dönemeçte vadide saklanmış ya da yamacın tepesine kurulmuş eski, görkemli bir kır malikânesine; uzun ahırının ve altın rengi saman yığınlarının kümelendiği bir çiftlik evine; güzel bir ağaç, saz dam ve koyu kırmızı kiremit karmaşasının arasından görünen gri bir kilise kulesine rastlardı. Yolcu, hoş yaylalara çıkan yumuşak yokuşu tırmanmaya başlarken Hayslope Kilisesi’ni işte böyle bir manzara içinde görmüştü; şimdi Yeşillik’in yakınındaki yerinden, bu güzel yöreye özgü öteki özelliklerin neredeyse hepsini bir arada görebiliyordu. Ufukta, bu ekin ve otlak bölgesini kuzeyin keskin, aç rüzgârlarından korumak için yığılmış dev höyükleri andıran kocaman konik tepeler yükseliyordu. Mor bir gizeme bürünecek kadar uzakta değillerdi; koyu yeşile çalan yamaçları, koyunların belirgin biçimde benek benek görüldüğü ama hareketlerinin ancak anımsanınca fark edildiği kadar yakındı. Değişen saatlerin günbegün okşadığı bu tepeler kendileri hiç değişmeden kalıyordu; sabah kızıllığı, nisan öğlesinin kanatlı ışık parıltıları ve yaz sonuna yaklaşan güneşin ayrılırken bıraktığı kıpkızıl görkem geçtikten sonra bile hep kasvetli ve somurtkan duruyorlardı. Tepelerin hemen altında, parlak otlak parçalarıyla ya da sürülmüş tarlalarla bölünen, ağaçlıkların uzandığı bir başka sıra vardı. Yaz ortasının tekdüze yaprak perdeleri henüz koyulaşmamıştı; genç meşelerin sıcak tonlarıyla dişbudak ve ıhlamurların narin yeşili hâlâ görünüyordu. Ardından vadi geliyordu; ağaçlıklar burada sıklaşıyordu; sanki yamaçta düzgün kalan açıklıklardan aşağı yuvarlanıp bir araya gelmişlerdi ki mazgallı parapetleriyle yükselen büyük konağı daha iyi korusun, aralarından belli belirsiz mavi yaz dumanı salmasına imkân versinler. Kuşkusuz konağın önünde geniş bir park ve cam gibi durgun büyük bir gölet vardı; ama çayırın kabaran yamacı yolcunun bunları köyün yeşilliğinden görmesine izin vermiyordu. Onun yerine, en az onlar kadar güzel bir ön plan görüyordu: yatık güneş ışığı, tüylü otların ve uzun kırmızı kuzukulağı saplarının usulca eğrilen gövdeleri arasında saydam altın gibi uzanıyor, beyaz baldıran çiçekleri çalılıklarla kaplı çitleri sıralıyordu. Tırpanın bilenme sesinin bizi çiçeklerle bezeli çayırların saçlarına daha uzun uzun bakmaya yönelttiği o yaz anıydı.

Yolcu eyerinde biraz dönüp doğuya, Jonathan Burge’ün otlağıyla kereste avlusunun ötesinde Hall Çiftliği’nin yeşil ekin tarlalarına ve ceviz ağaçlarına baksa manzarada başka güzellikler de görebilirdi; ama anlaşılan, yakındaki canlı gruplar daha çok ilgisini çekmişti. Köyün her kuşağı oradaydı: kahverengi yün takkesini takmış, neredeyse iki büklüm olmuş ama anlaşılan daha uzun süre ayakta kalacak kadar dinç, kısa değneğine yaslanan yaşlı “Baba Taft”tan, kapitone keten takkelerinin içinde yuvarlak başları öne düşen bebeklere kadar herkes. Arada yeni gelenler de oluyordu; belki akşam yemeğini yedikten sonra alışılmadık manzarayı ağır, öküz gibi bir bakışla seyretmeye çıkan, olup biteni açıklamak için söylenecek her şeyi dinlemeye hazır ama soru soracak kadar heyecanlanmamış bir işçi. Ancak herkes Yeşillik’teki Metodistlere katılmamaya, böylece kendini bekleyen dinleyici topluluğuyla bir tutmamaya özen gösteriyordu; aralarından hiçbiri “vaiz kadını” dinlemeye geldiğini kabul etmezdi. Yalnızca “ne olup bitiyor diye bakmaya” çıkmışlardı. Erkekler çoğunlukla demircinin dükkânının yakınında toplanmıştı. Ama onları bir araya sıkışmış sanmayın. Köylüler kümelenmez; aralarında fısıltı bilinmez, inekler ya da geyikler kadar alçak sesle konuşamaz gibidirler. Gerçek bir köylü, konuştuğu kişiye sırtını döner, sanki yanıttan kaçacakmış gibi soruyu omzunun üzerinden atar; sohbetin en can alıcı yerine gelince de birkaç adım daha uzaklaşır. Bu yüzden demirci dükkânının kapısı yakınındaki grup hiç de sıkı bir topluluk değildi; kendi şakalarına kükreyerek gülen, siyah, kaslı kollarını kavuşturup kapı sövesine yaslanmış duran demirci Chad Cranage’ın önünü kapatmıyordu. Chad, hayatı yeni bir biçimiyle görmek uğruna Holly Bush’taki keyiflerinden vazgeçmiş olan Sırım Ben’in iğnelemelerine kıyasla kendi şakalarını açıkça yeğliyordu. Ama Bay Joshua Rann, her iki mizah türünü de aynı küçümsemeyle karşılıyordu. Deri önlüğü ve belli belirsiz isi, Bay Rann’ın köy ayakkabıcısı olduğundan kimsenin kuşku duymasına yer bırakmıyordu; çenesini ve karnını öne çıkarması, başparmaklarını çevirmesiyse, ihtiyatlı olmayan yabancıları karşılarında cemaat kâtibinin bulunduğunu anlamaya hazırlayan daha ince işaretlerdi. Komşularının saygısızca “Yaşlı Joshway” dediği adam, içinde için kaynayan bir öfke hâlindeydi; ama dudaklarını henüz yalnızca çellonun akort sesini andıran, gür bas bir fısıltıyla şu sözleri söylemek için aralamıştı: “Amorluların Kralı Sehon; çünkü O’nun merhameti sonsuzdur; ve Başan Kralı Og; çünkü O’nun merhameti sonsuzdur.” Bu alıntı bugünkü olayla pek ilgisiz görünebilir; ama öteki her tuhaflık gibi, yeterince bilgi sahibi olunca bunun da doğal bir devam olduğu anlaşılır. Bay Rann, Metodistlerin bu skandal sayılacak baskını karşısında Kilise’nin saygınlığını içinden savunuyordu; saygınlık, karşılıkları gür sesiyle okumasına bağlı olduğundan, düşünceleri geçen pazar öğleden sonra okuduğu mezmurdan bir alıntıyı aklına getirmişti.

Kadınların merakı daha güçlüydü; Yeşillik’in kıyısına kadar sokulmuş, kadın Metodistlerin Quaker’ları andıran giysilerini ve tuhaf davranışlarını yakından inceleyebiliyorlardı. Akçaağacın altında kürsü olarak kullanılmak üzere tekerlekçinin dükkânından getirilmiş küçük bir araba duruyordu; çevresine iki bank ve birkaç sandalye yerleştirilmişti. Metodistlerden bazıları, dua ya da derin düşüncelere dalmış gibi gözleri kapalı hâlde bunlarda dinleniyordu. Bazılarıysa ayakta kalmayı seçmiş, yüzlerini köylülere çevirmişti; bakışlarındaki kederli şefkat, demirci Chad’in tombul kızı, komşularının Chad’in Bess’i diye bildiği Bessy Cranage’a pek eğlenceli geliyordu. “Millet niye böyle surat yapıyo ki?” diye merak ediyordu. Chad’in Bess’i, başının tepesine oturttuğu takkesiyle saçlarını geriye toplamıştı; bu da onun kırmızı yanaklarından bile daha çok gurur duyduğu süsü ortaya çıkarıyordu: içinde sahte lal taşları olan bir çift büyük, yuvarlak küpe. Bu süsleri yalnız Metodistler değil, kendi kuzeni ve adaşı, Timothy’nin Bess’i de kınıyordu; kuzen yakınlığının verdiği duyguyla sık sık “şu küpelerin” hayra varmasını dilerdi.

Timothy’nin Bess’i, yakınları arasında kızlık soyadıyla anılmaya devam etse de uzun zamandır Kızıl Saçlı Jim’in karısıydı; annelik mücevherlerinden oluşan güzel bir koleksiyonu vardı. Bunlardan söz etmek için kucağında salladığı ağır bebeği ve diz pantolonlu, kırmızı bacaklı beş yaşındaki gürbüz oğlanı anmak yeter. Oğlan davul niyetine boynuna paslı bir süt güğümü asmıştı; Chad’in küçük teriyeri de ondan dikkatle uzak duruyordu. Meraklı yaradılışı ve yersiz bir mahcubiyet taşımamasıyla tanınan bu genç fidan, Timothy’nin Bess’inin Ben’i diye bilinir, kadınlarla çocuklardan oluşan grubun önüne geçmişti. Metodistlerin çevresinde dolanıyor, ağzı açık yüzlerine bakıyor, değneğini müzik niyetine süt güğümüne vuruyordu. Yaşlı kadınlardan biri ciddi bir uyarıyla eğilip omzundan tutmaya kalkınca, Timothy’nin Bess’inin Ben’i önce var gücüyle tekme savurdu, sonra da kaçıp babasının bacaklarının arkasına sığındı.

“Seni darağacılık küçük köpek,” dedi Kızıl Saçlı Jim, biraz da babalık gururuyla. “Şu değneği sessiz tutmazsan alırım elinden. İnsanlara tekme atmak da ne demek?”

“Ver şunu bana Jim,” dedi Chad Cranage. “Bacaklarını bağlar, atlara yaptığım gibi nal çakarım. Peki Bay Casson,” diye sürdürdü, o kişi erkeklerin bulunduğu gruba doğru ağır ağır yaklaşırken, “bu akşam nasılsınız? İnlemeye mi geldiniz? Metodistleri dinleyenlerin içleri bozukmuş gibi hep inlediğini söylüyorlar. Ben de geçen akşam ineğiniz nasıl böğürdüyse öyle yüksek sesle inleyeceğim; vaiz de doğru yolda olduğumu sanacak.”

“Saçmalık etmemeni tavsiye ederim Chad,” dedi Bay Casson, biraz ağırbaşlılıkla. “Poyser, karısının yeğenine saygısızca davranıldığını duymaktan hoşlanmaz; kendi başına vaaz vermeye kalkışmasını onaylamasa bile.”

“Doğru, bir de hoş yüzlü,” dedi Sırım Ben. “Güzel kadın vaizlerden yanayım; onlar beni çirkin erkeklerden çok daha çabuk ikna eder. Gece bitmeden Metodist olur, Seth Bede gibi vaiz kadına kur yapmaya başlarsam şaşmayın.”

“Seth biraz fazla yükseğe göz dikiyor bence,” dedi Bay Casson. “Bu kadının akrabaları, onun sıradan bir marangozla kendini küçük düşürmesini istemez.”

“Hadi oradan!” dedi Ben, ince ve uzun bir sesle. “Akrabalarının bununla ne ilgisi var? Hiçbir şey. Poyser’in karısı burnunu kaldırıp geçmişi unutabilir ama bana anlatıldığına göre bu Dinah Morris eskisi kadar yoksul; bir değirmende çalışıyor, kendine bakmakta bile zorlanıyor. Seth gibi, Metodist olmaya hazır, güçlü kuvvetli genç bir marangoz onun için fena bir kısmet sayılmaz. Poyser’ler de Adam Bede’ye sanki öz yeğenleriymiş gibi kol kanat geriyorlar.”

“Boş laf! Boş laf!” dedi Bay Joshua Rann. “Adam’la Seth iki ayrı adam; ikisini aynı kalıba dökemezsin.”

“Belki,” dedi Sırım Ben küçümseyerek, “ama Seth iki kere Metodist olsa da benim gözdem. Seth’e bayılıyorum; birlikte çalışmaya başladığımızdan beri onu durmadan kızdırdım, oysa bana kuzu kadar güceniyor. Üstelik yürekli bir delikanlıdır. Bir gece tarlaları geçerken yaşlı ağacın alevler içinde olduğunu gördüğümüzde, hayalet sandık ya; Seth hiç oyalanmadan, polis memuru gibi cesurca yanına gitti. İşte, Will Maskery’nin dükkânından çıkıyor; Will de orada, çiviye vururken canını acıtmaktan korkacak kadar uysal görünüyor. Güzel vaiz kadın da orada! Hay Allah, şapkasını çıkarmış. Biraz yaklaşmalıyım.”

Erkeklerden birkaçı Ben’in peşine takıldı; Dinah yoldaşlarının önünde, oldukça hızlı adımlarla akçaağacın altındaki arabaya doğru yürürken yolcu atını Yeşillik’e sürdü. Seth’in uzun boylu siluetinin yanında kısa görünüyordu; ama arabaya çıkıp başkalarıyla boy ölçüşmesi kalmayınca, gerçekte orta boyu aşmasa da kadınların ortalamasından uzunmuş gibi durdu. İnce yapısı ve siyah kumaş elbisesinin yalın çizgisi bu etkiyi yaratıyordu. Yabancı, onun yaklaşmasını ve arabaya çıkmasını şaşkınlıkla izledi; şaşkınlığının nedeni görünüşündeki kadınsı narinlikten çok, davranışlarında kendinin farkında olduğuna dair hiçbir iz bulunmamasıydı. Onu ölçülü adımlarla ve ağırbaşlı bir yüz ifadesiyle ilerlerken göreceğini düşünmüştü; yüzünün, azizliğinin farkında olmanın verdiği bir gülümsemeyle kaplanacağından ya da kınayan bir acılıkla dolacağından emindi. Yalnızca iki tür Metodist tanıyordu: kendinden geçmiş olanlar ve safralılar. Oysa Dinah, pazara gidiyormuş gibi yalın adımlarla yürüyordu; dış görünüşünden küçük bir oğlan kadar habersiz gibiydi. “Güzel bir kadın olduğumu ve vaaz vermek için fazla genç olduğumu biliyorum,” der gibi ne kızarıyor ne titriyordu; ne gözlerini yukarı ya da aşağı çeviriyor, ne dudaklarını sıkıyor, ne de “Beni azize olarak görmelisiniz,” der gibi kollarını tutuyordu. Eldivensiz ellerinde kitap yoktu; onları önünde hafifçe kavuşturup aşağı salmış, durarak gri gözlerini insanların üzerinde gezdirmişti. Gözlerinde keskinlik yoktu; sanki gözlem yapmıyor, içlerindeki sevgiyi yayıyorlardı. Dışarıdaki nesnelerden etkilenmekten ziyade, aktaracakları şeyle dolu bir zihnin ışıltılı bakışları vardı gözlerinde. Sol eli batan güneşe dönüktü; yapraklı dallar onu güneş ışınlarından koruyordu. Ama bu durgun ışıkta yüzünün narin renkleri, akşamüstü çiçekleri gibi sakin bir canlılık kazanıyordu. Yüzü küçük ve ovaldi; teni baştan başa saydam bir beyazlıkta, yanakla çenesinin çizgisi yumurtayı andırıyordu. Ağzı dolgun ama sıkı, burun deliği narin, alnı alçak ve düzdü; alnının üzerinde, pürüzsüz açık kızıl saçlarının ortasından yükselen bir ayrım vardı. Saçları kulaklarının arkasına doğru dümdüz taranmış, alnının bir iki parmak üstü dışında Quaker takkesi biçimindeki bir fileyle örtülmüştü. Saçlarıyla aynı renkteki kaşları dosdoğru uzanıyor, belirgin çizgilerle çizilmiş gibiydi. Kirpikleri daha koyu değildi ama uzun ve gürdü; yüzünde bulanık ya da tamamlanmamış hiçbir şey yoktu. Bu yüz, saf taç yapraklarına hafif renk dokunuşları düşmüş beyaz çiçekleri düşündürüyordu. Gözleri, ifadelerinin dışında özel bir güzelliğe sahip değildi; öylesine yalın, içten ve ciddi bir sevgiyle bakıyorlardı ki, suçlayıcı bir kaş çatış da, hafif bir alaycı gülümseme de bakışlarının karşısında eriyip gitmekten kurtulamazdı. Joshua Rann, sanki boğazını temizleyip kendisiyle yeni bir uzlaşmaya varacakmış gibi uzun uzun öksürdü; Chad Cranage deri takkesiyle başını kaldırıp kaşıdı; Sırım Ben ise Seth’in ona kur yapmayı nasıl göze aldığını merak etti.

“Ne hoş bir kadın,” dedi yabancı kendi kendine, “ama doğa onu vaiz olsun diye yaratmamış olsa gerek.”

Belki de doğanın tiyatro özellikleri olduğunu ve sanatı, psikolojiyi kolaylaştırma düşüncesiyle karakterlerini “hazırladığını”, böylece onlar hakkında yanılmanın mümkün olmadığını düşünenlerdendi. Ama Dinah konuşmaya başladı.

“Sevgili dostlar,” dedi, sesi berraktı ama yüksek değildi, “gelin, Tanrı’nın lütfunu dileyelim.”

Gözlerini kapattı, başını biraz öne eğdi ve yakında biriyle konuşur gibi aynı ölçülü ses tonuyla sürdürdü: “Günahlarla yüklü yoksul bir kadın su çekmek için kuyuya gittiğinde, Seni kuyunun başında otururken buldu, günahkârların Kurtarıcısı. Seni tanımıyordu; Seni aramamıştı; zihni karanlıktı, yaşamı kutsallıktan uzaktı. Ama Sen onunla konuştun, ona öğrettin, yaşamının Senin önünde apaçık olduğunu gösterdin; yine de hiç aramadığı o lütfu ona vermeye hazırdın. İsa, aramızdasın ve bütün insanları tanıyorsun. Burada o yoksul kadın gibi olan biri varsa; zihni karanlık, yaşamı kutsallıktan uzaksa; Seni aramadan, Senden öğrenmeyi dilemeden çıkıp geldiyse, ona da o kadına gösterdiğin karşılıksız merhamete göre davran. Onlarla konuş, Rabbim; mesajıma kulak versinler, günahlarını zihinlerine getir ve vermeye hazır olduğun o kurtuluşa susamalarını sağla.”

“Rabbim, Sen hâlâ halkının yanındasın: onlar gecenin nöbetlerinde Seni görür, yolda onlarla konuşurken yürekleri içlerinde yanar. Seni tanımamış olanlara da yakınsın; gözlerini aç ki Seni görsünler: onlar için ağladığını ve ‘Yaşam bulmak için bana gelmek istemiyorsunuz’ dediğini görsünler; çarmıhta asılıyken ‘Baba, onları bağışla, çünkü ne yaptıklarını bilmiyorlar’ dediğini görsünler; son günde yüceliğinle onları yargılamaya yeniden geleceğini görsünler. Âmin.”

Dinah gözlerini yeniden açtı ve sağında artık biraz daha yakından toplanmış olan köylü grubuna bakarak sustu.

“Sevgili dostlar,” diye söze başladı, sesini biraz yükselterek, “hepiniz kiliseye gittiniz ve sanırım papazın şu sözleri okuduğunu duymuşsunuzdur: ‘Rab’bin Ruhu üzerimdedir; çünkü yoksullara müjdeyi duyurmam için beni meshetti.’ Bu sözleri İsa Mesih söyledi; yoksullara Müjde’yi duyurmak için geldiğini söyledi. Bu sözler üzerine hiç düşündünüz mü bilmiyorum, ama onları ilk duyduğum zamanı anlatayım size. Ben küçük bir kızken, tıpkı bu akşamki gibi bir akşam vaktiydi. Beni yetiştiren teyzem, bizim burada yaptığımız gibi açık havada vaaz veren iyi bir adamı dinlemeye götürmüştü. Yüzünü çok iyi hatırlıyorum: çok yaşlı bir adamdı, bembeyaz saçları upuzundu; sesi çok yumuşak, çok güzeldi, daha önce duyduğum hiçbir sese benzemiyordu. Küçük bir kızdım, hemen hemen hiçbir şey bilmiyordum. Bu yaşlı adam bana, daha önce gördüğüm herkesten öyle farklı gelmişti ki, belki bizi vaaz etmek için gökyüzünden indiğini düşündüm ve ‘Teyze, İncil’deki resimdeki gibi bu gece gökyüzüne geri dönecek mi?’ diye sordum.

“O Tanrı adamı Bay Wesley’di. Ömrünü, kutsal Rabbimizin yaptığını yapmaya, yoksullara Müjde’yi duyurmaya adadı ve sekiz yıl önce huzura kavuştu. Onu daha yakından tanımam yıllar sonra oldu; ama o zaman düşüncesiz, aklı bir karış havada bir çocuktum ve vaazında bize söylediği tek bir şeyi hatırladım. ‘Müjde’nin ‘iyi haber’ anlamına geldiğini söylemişti. Bilirsiniz, Müjde, İncil’in Tanrı hakkında bize anlattıklarıdır.”

“Bir düşünün şimdi! İsa Mesih gerçekten gökten indi; tıpkı benim, saf bir çocuk olarak, Bay Wesley’in indiğini sandığım gibi. Yoksullara Tanrı’yla ilgili iyi haberler vermek için indi. Sevgili dostlar, siz de ben de yoksuluz. Yoksul kulübelerde büyüdük, yulaf ekmeğiyle beslendik, kaba saba yaşadık; doğru dürüst okula gitmedik, kitap okumadık, çevremizde olup bitenlerden başka pek bir şey bilmiyoruz. İyi haberler duymaya ihtiyacı olan tam da bizim gibi insanlardır. Çünkü hali vakti yerinde olanlar uzak yerlerden haber duymayı pek umursamaz; ama başı dertte olan, geçimini güçlükle sağlayan yoksul bir erkek ya da kadın, kendisine yardım edecek bir dostu olduğunu söyleyen bir mektup almaktan hoşlanır. Elbette Müjde’yi, Kurtarıcımızın bize getirdiği iyi haberi hiç duymamış olsak bile Tanrı hakkında bir şeyler bilmekten kaçamayız. Her şeyin Tanrı’dan geldiğini biliriz: Neredeyse her gün, ‘Tanrı izin verirse şöyle şöyle olacak,’ demez misiniz? ‘Tanrı bize biraz daha güneş gönderirse yakında çimleri biçmeye başlayacağız,’ demez misiniz? Her bakımdan Tanrı’nın elinde olduğumuzu çok iyi biliriz. Bizi dünyaya biz getirmedik; uyurken kendimizi hayatta tutamayız. Gün ışığı, rüzgâr, tahıl, süt veren inekler; sahip olduğumuz her şey Tanrı’dan gelir. Canlarımızı da O verdi; anne babayla çocukların, karı kocanın arasına sevgiyi O koydu. Peki, Tanrı hakkında bilmemiz gereken bu kadar mı? O’nun yüce ve güçlü olduğunu, dilediğini yapabildiğini görürüz. O’nu düşünmeye kalkınca, büyük sularda çırpınıyormuşuz gibi yolumuzu kaybederiz.”

“Ama belki aklınıza şöyle kuşkular gelir: Tanrı bizim gibi yoksullarla gerçekten ilgilenir mi? Belki de dünyayı yalnızca büyükler, bilginler ve zenginler için yaratmıştır. Bize bir avuç yiyecek, bir parça giysi vermek O’na pek pahalıya mal olmaz; ama havuçlarımızı, soğanlarımızı yetiştirirken bahçedeki solucanları ve başka şeyleri ne kadar umursuyorsak O’nun da bizi o kadar umursamadığını nereden bilebiliriz? Öldüğümüzde Tanrı bizi gözetir mi? Sakat, hasta ve çaresiz kaldığımızda bizi teselli edecek bir şeyi var mı? Belki de bize öfkelidir; yoksa neden bitki hastalıkları, kötü hasatlar, ateşli hastalıklar, türlü türlü acı ve dert başımıza gelsin? Çünkü hayatımız dertlerle dolu; Tanrı bize iyilik gönderiyorsa kötülüğü de gönderiyor gibi. Neden böyle? Neden?”

“Ah, sevgili dostlar, Tanrı hakkında iyi haberlere ne kadar da muhtacız; o haber yoksa başka iyi haberlerin ne anlamı var? Çünkü her şeyin bir sonu var ve öldüğümüzde hepsini geride bırakıyoruz. Öteki her şey yok olup giderken Tanrı kalır. Dostumuz değilse ne yaparız?”

Sonra Dinah, iyi haberin nasıl getirildiğini ve İsa’nın yaşamında Tanrı’nın yoksullara karşı tutumunun nasıl açığa çıktığını anlattı; İsa’nın alçakgönüllülüğü ve merhamet eylemleri üzerinde durdu.

“Gördüğünüz gibi sevgili dostlar,” diye sürdürdü, “İsa zamanının neredeyse tamamını yoksullara iyilik ederek geçirdi. Onlara açık havada vaaz verdi; yoksul emekçilerle dost oldu, onlara öğretti, onlarla sabırla ilgilendi. Zenginlere iyilik etmedi demiyorum; herkesi severdi, yalnız yoksulların yardımına daha çok ihtiyacı olduğunu görüyordu. Sakatları, hastaları, körleri iyileştirdi; açları doyurmak için mucizeler yaptı, çünkü onlara acıyordu. Küçük çocuklara çok şefkatli davrandı, dostlarını yitirenleri teselli etti; günahlarına pişman olan yoksul günahkârlara da çok yumuşak sözlerle seslendi.”

“Ah, böyle bir adamı görseniz, hele bu köyde olsa, onu sevmez miydiniz? Ne yumuşak bir yüreği olmalı! Dertte başvurulacak ne iyi bir dost olurdu! Ondan öğrenmek ne güzel olurdu.”

“Peki sevgili dostlar, bu adam kimdi? Yalnızca iyi bir adam mıydı; çok iyi bir adam, ama hepsi bu mu? Aramızdan alınan sevgili Bay Wesley gibi mi? ... O, Tanrı’nın Oğlu’ydu; İncil’in dediği gibi ‘Baba’nın suretindeydi.’ Bu, her şeyin başlangıcı ve sonu olan Tanrı’nın tıpatıp benzeri demektir; tanımak istediğimiz Tanrı’nın. Öyleyse İsa’nın yoksullara gösterdiği sevginin aynısı Tanrı’nın bize duyduğu sevgidir. İsa’nın ne hissettiğini anlayabiliriz; çünkü bizimkine benzer bir bedene büründü ve birbirimize söylediğimiz türden sözler söyledi. Eskiden Tanrı’nın nasıl bir şey olduğunu düşünmekten korkardık: Dünyayı, göğü, gök gürültüsünü ve şimşeği yaratan Tanrı’yı. O’nu hiç göremezdik; yalnızca yarattığı şeyleri görebilirdik. Bunların bazıları öyle korkunçtu ki O’nu düşününce ürpermemiz doğaldı. Ama kutsal Kurtarıcımız, Tanrı’nın nasıl olduğunu bizim gibi yoksul, bilgisiz insanların anlayabileceği biçimde gösterdi; Tanrı’nın yüreğinin nasıl olduğunu, bize karşı neler hissettiğini gösterdi.”

“Ama İsa’nın yeryüzüne ne için geldiğini biraz daha görelim. Bir keresinde, ‘Kaybolanı arayıp kurtarmaya geldim,’ dedi; başka bir keresinde de, ‘Doğruları değil, günahkârları tövbeye çağırmaya geldim,’ dedi.”

“Kaybolanlar!... Günahkârlar!... Ah, sevgili dostlar, bu siz ve ben demek değil mi?”

Gezgin şimdiye dek, Dinah’nın tatlı, tok tiz sesinin büyüsüyle, kendi isteği dışında olduğu yere mıhlanmıştı. Sesi, müzik içgüdüsünün farkında olmadan gösterdiği ustalıkla çalınan güzel bir çalgı gibi türlü türlü ezgilerle yükselip alçalıyordu. Söylediği yalın şeyler yeniymiş gibi geliyordu; tıpkı bir çocuk korosundaki oğlanın duru sesiyle söylenen bir ezginin içimizde yeni bir duygu uyandırması gibi. Sözlerini dile getirdiği sarsılmaz inancın dingin derinliği, başlı başına mesajının doğruluğuna kanıt gibiydi. Dinah’nın dinleyicilerini bütünüyle etkisi altına aldığını gördü. Köylüler ona yaklaşmıştı; artık bütün yüzlerde ciddi bir dikkat vardı. Yavaş konuşuyordu, ama sözleri akıcıydı; bir sorudan sonra ya da düşünceler arasında geçiş yapmadan önce sık sık duraklıyordu. Duruşunu değiştirmiyor, el kol hareketi yapmıyordu; konuşmasının etkisini bütünüyle sesinin iniş çıkışları yaratıyordu. ‘Öldüğümüzde Tanrı bizi gözetir mi?’ diye sorduğunda, öyle içli, yalvarır gibi bir sesle söyledi ki en sert bakışlıların bile gözleri yaşardı. Yabancı, ilk bakışta kuşku duyduğu gibi, Dinah’nın kaba saba dinleyicilerinin dikkatini çekebileceğinden artık kuşku duymuyordu. Yine de Metodist vaizliğinin zorunlu bir nişanı olması gereken o güçlü duyguları uyandırma yetisine sahip olup olmadığını merak ediyordu; ta ki Dinah, “Kaybolanlar! Günahkârlar!” sözlerine gelene kadar. O anda sesi ve tavrı büyük ölçüde değişti. Ünlemden önce uzun süre susmuştu; yüz çizgilerine vuran çalkantılı düşüncelerle dolu gibiydi bu sessizlik. Solgun yüzü daha da soldu; gözlerinin altındaki halkalar, gözyaşları akmadan birikip kaldığında olduğu gibi koyulaştı. Yumuşak, sevgi dolu gözleri dehşete kapılmış bir acıma ifadesi aldı; sanki insanların başlarının üzerinde beliren bir yok edici meleği ansızın görmüştü. Sesi derinleşip boğuklaştı, ama yine de hiçbir hareket yapmadı. Dinah, coşkun vaizin alışılmış tipine ne kadar da az benziyordu. Başkalarını dinlerken duyduğu gibi vaaz etmiyordu; kendi duygularından doğrudan konuşuyor, yalın inancının esiniyle söz alıyordu.

Ama şimdi yeni bir duygu akıntısına kapılmıştı. Tavrı daha az sakindi; insanlara suçlarını, bile bile karanlıkta kalışlarını, Tanrı’ya itaatsizliklerini göstermek için uğraşırken sözleri hızlandı, heyecanlandı. Günahın iğrençliği, Tanrı’nın kutsallığı ve kurtuluşlarının yolunu açan Kurtarıcı’nın çektiği acılar üzerinde durdu. Sonunda, kaybolmuş koyunları geri döndürme arzusu öylesine yoğunlaştı ki dinleyicilerine bir topluluk olarak seslenmekle yetinemedi. Önce birine, sonra ötekine yalvardı; henüz vakit varken gözyaşları içinde Tanrı’ya dönmeleri için onlara yakardı. Günah içinde kaybolmuş, bu zavallı dünyanın kabuklarıyla beslenen, Babaları Tanrı’dan uzaklaşmış canlarının ıssızlığını gözlerinin önüne serdi; sonra da dönüşlerini bekleyip gözleyen Kurtarıcı’nın sevgisini anlattı.

Metodist dostlarından Dinah’nın sözlerine karşılık veren pek çok iç çekiş ve inilti yükseldi; ama köylülerin yüreği kolay kolay alev almazdı. Dinah’nın vaazı şimdilik onlarda, kolayca sönüp gidebilecek, için için yanan belirsiz bir kaygıdan fazlasını uyandırmamıştı. Yine de çocuklar ve “Yaşlı Baba Taft” dışında kimse ayrılmamıştı. Söylenenlerin çoğunu işitemeyecek kadar sağır olan Taft, bir süre önce şöminesinin yanındaki köşesine dönmüştü. Sırım Ben kendini çok rahatsız hissediyor, Dinah’yı dinlemeye gelmemiş olmayı neredeyse diliyordu; söylediklerinin bir şekilde aklından çıkmayacağını düşünüyordu. Yine de ona bakmaktan ve onu dinlemekten hoşlanıyordu; yalnızca gözlerini kendisine dikip özellikle ona seslenmesinden her an korkuyordu. Dinah, karısının yükünü hafifletmek için şimdi bebeği kucağında tutan Kızıl Saçlı Jim’e zaten seslenmişti. İri yarı, yumuşak yürekli adam yumruğuyla gözyaşlarını silmiş; daha iyi biri olmaya, Taş Ocakları’nın aşağısındaki Holly Bush’a daha seyrek uğramaya ve pazar günleri kendini daha düzenli temizlemeye niyetlenmişti.

Kızıl Saçlı Jim’in önünde Chad’in Bess’i duruyordu. Dinah konuşmaya başladığından beri alışılmadık biçimde sessiz ve dikkatliydi. Ama konuşmanın içeriği onu hemen etkisi altına almamıştı; Dinah gibi bir başlık takan genç bir kadın için hayatta ne zevk, ne tatmin olabileceğini anlamaya çalışıyordu. Bu sorudan umutsuzca vazgeçip Dinah’nın burnunu, gözlerini, ağzını ve saçlarını incelemeye başladı; onunki gibi solgun bir yüze mi, yoksa kendisininki gibi tombul kırmızı yanaklara ve yuvarlak siyah gözlere mi sahip olmanın daha iyi olduğunu merak etti. Ama genel ciddiyetin etkisi yavaş yavaş ona da işledi ve Dinah’nın söylediklerinin farkına vardı. Yumuşak ses tonu, sevgi dolu öğütler ona dokunmadı; fakat daha sert yakarışlar başlayınca korkuya kapıldı. Zavallı Bessy hep yaramaz bir kız sayılmıştı; bunun farkındaydı. Çok iyi olmak gerekiyorsa, onun işi besbelli zordu. Sally Rann gibi kilisede metindeki yerini takip edemiyordu; Bay Irwine’e reverans yaparken sık sık kıkırdıyordu. Dindeki bu eksikliklerine, küçük ahlak kurallarındaki gevşekliği de eşlik ediyordu; Bessy, hiç kuşkusuz, “yumurtayı, elmayı ya da cevizi yiyebileceğiniz” türden, sabun kullanmayan tembel kadınlardandı. Bütün bunların genellikle farkındaydı ve şimdiye dek pek de utanmamıştı. Ama şimdi, sanki bir polis onu belirsiz bir suçtan tutuklayıp yargıcın karşısına çıkarmaya gelmiş gibi hissetmeye başladı. Hep çok uzaklarda olduğunu düşündüğü Tanrı’nın yanı başında bulunduğuna, İsa’yı göremese de O’nun yakında durup kendisine baktığına dair korkulu bir duyguya kapıldı. Çünkü Dinah, İsa’nın gözle görülür biçimde ortaya çıkacağına, Metodistler arasında yaygın olan türden bir inanca sahipti ve bunu dinleyicilerine karşı konulmaz biçimde aktarıyordu: İsa’nın aralarında bedeniyle bulunduğunu ve her an, yüreklerine ıstırap ve pişmanlık salacak bir biçimde kendini gösterebileceğini hissettiriyordu.

“Bakın!” diye haykırdı, sola dönerek, gözlerini insanların başlarının üzerindeki bir noktaya dikmişti. “Kutsal Rabbimiz’in orada durup ağladığını, kollarını size doğru uzattığını görün. Ne dediğini duyun: ‘Tavuk civcivlerini kanatlarının altına topladığı gibi sizi kaç kez toplamak istedim, ama siz istemediniz!’ ... ‘Ama siz istemediniz,’ diye yalvaran, sitemli bir sesle tekrarladı ve yeniden insanlara baktı. “Sevgili elleriyle ayaklarındaki çivi izlerini görün. Onlara sizin günahlarınız yol açtı! Ah, yüzü nasıl da solgun, bitkin! Bahçede öyle büyük bir ıstırap çekti ki canı ölüm derecesinde kederliydi; iri ter damlaları kan gibi yere düştü. Üzerine tükürdüler, O’nu yumrukladılar, kırbaçladılar, O’nunla alay ettiler; ağır haçı ezilmiş omuzlarına yüklediler. Sonra O’nu haça çivilediler. Ah, ne acı! Dudakları susuzluktan kavrulmuş; bu büyük ıstırap içinde hâlâ O’nunla alay ediyorlar. Yine de kavrulmuş dudaklarıyla onlar için şöyle dua ediyor: ‘Baba, onları bağışla, çünkü ne yaptıklarını bilmiyorlar.’ Sonra üzerine korkunç, zifiri bir karanlık çöktü; günahkârların Tanrı’dan sonsuza dek uzak kaldıklarında hissettiklerini hissetti. Bu, acı kâsesinin son damlasıydı. ‘Tanrım, Tanrım!’ diye haykırıyor, ‘Beni neden terk ettin?’”

“Bütün bunlara sizin için katlandı! Sizin için; ama siz O’nu hiç düşünmüyorsunuz. Sizin için; ama siz O’na sırtınızı dönüyorsunuz. Sizin için neler çektiği umurunuzda değil. Yine de sizin için çalışmaktan yorulmuş değil: ölülerden dirildi, Tanrı’nın sağında sizin için dua ediyor: ‘Baba, onları bağışla, çünkü ne yaptıklarını bilmiyorlar.’ O bu yeryüzünde de; aramızda, şu anda yanı başınızda. Yaralı bedenini ve sevgi dolu bakışını görüyorum.”

Dinah burada, gençliği ve belli ki süsüne düşkün oluşu yüreğini acıyla dolduran Bessy Cranage’e döndü.

“Zavallı çocuğum! Zavallı çocuğum! Sana yalvarıyor, ama sen O’nu dinlemiyorsun. Küpeleri, güzel elbiseleri, başlıkları düşünüyorsun; değerli canını kurtarmak için ölen Kurtarıcı’yı hiç düşünmüyorsun. Bir gün yanakların kırışacak, saçların ağaracak, zavallı bedenin zayıflayıp sendeleyecek! O zaman canının kurtulmadığını anlamaya başlayacaksın; günahlarına, kötü huylarına ve boş düşüncelerine bürünmüş halde Tanrı’nın huzuruna çıkacaksın. Şimdi sana yardım etmeye hazır olan İsa, o zaman yardım etmeyecek; çünkü O’nu Kurtarıcın olarak istemiyorsun, O senin yargıcın olacak. Şimdi sana sevgiyle ve merhametle bakıp ‘Yaşam bulmak için bana gel’ diyor; o zaman ise senden yüz çevirip ‘Çekil önümden, sonsuz ateşe!’ diyecek.”

Zavallı Bessy’nin kocaman açık siyah gözleri yaşlarla dolmaya başladı; iri kırmızı yanaklarıyla dudaklarının rengi büsbütün soldu, yüzü hıçkırarak ağlamak üzere olan küçük bir çocuğun yüzü gibi buruştu.

“Ah, zavallı kör çocuk!” diye sürdürdü Dinah. “Kendini beğenmişlik günlerinde Tanrı’nın bir kulunun başına gelen şey senin de başına gelse bir düşün. Dantel başlıklarını düşünüp onlara para biriktirirdi; temiz bir yüreğe ve doğru bir ruha nasıl kavuşacağını hiç düşünmezdi. Yalnızca başka kızlardan daha güzel dantelleri olsun isterdi. Bir gün yeni başlığını takıp aynaya baktığında, dikenlerle taçlanmış, kanayan bir Yüz gördü. O yüz şimdi sana bakıyor.” Dinah burada, Bessy’nin hemen önündeki bir noktayı işaret etti. “Ah, şu boş hevesleri üzerinden söküp at! Onları, seni sokan engerekler gibi kendinden uzaklaştır. Seni sokuyorlar, ruhunu zehirliyorlar, seni ışıkla Tanrı’dan gitgide uzaklaşacağın karanlık, dipsiz bir uçuruma sürüklüyorlar; orada ışıktan ve Tanrı’dan gitgide daha uzağa, sonsuza dek, sonsuza dek, sonsuza dek batacaksın.”

Bessy artık dayanamadı; dehşet içindeydi. Küpelerini kulaklarından çekip kopardı ve hıçkıra hıçkıra ağlayarak önüne attı. Babası Chad, kendisinin de “yakalanmasından” korkmuştu; isyankâr Bess’te gördüğü bu değişiklik ona mucizeden başka bir şey gibi gelmedi. Hızla uzaklaşıp içini rahatlatmak için örsünde çalışmaya başladı. “Vaaz olsun olmasın, milletin nal’a ihtiyacı var; şeytan da bunun için beni yakalayamaz,” diye mırıldandı kendi kendine.

Ama şimdi Dinah, tövbe edenleri bekleyen sevinçleri anlatmaya, kendi sade anlatımıyla inananın ruhunu dolduran ilahi huzur ve sevgiyi betimlemeye başladı: Tanrı sevgisini duymanın yoksulluğu nasıl zenginliğe dönüştürdüğünü ve ruhu öyle doyurduğunu ki onu hiçbir huzursuz arzu sıkıntıya düşüremez, hiçbir korku ürkütemez; sonunda günah işleme ayartısının bile nasıl silinip gittiğini ve ruhla sonsuz güneşi olan Tanrı’nın arasına hiçbir bulut girmediği için cennetin yeryüzünde başladığını anlattı.

“Sevgili dostlar,” dedi sonunda, “kardeşlerim, uğruna Rabbimin öldüğü kişiler olarak sevdiğim sizler, inanın bana, bu büyük mutluluğun ne olduğunu biliyorum; bildiğim için sizin de ona kavuşmanızı istiyorum. Ben de sizin gibi yoksulum: geçimimi ellerimle kazanıyorum; ama ruhlarında Tanrı sevgisi yoksa hiçbir lord ya da leydi benim kadar mutlu olamaz. Bunun ne demek olduğunu düşünün: günahtan başka hiçbir şeyden nefret etmemek; her canlıya sevgiyle dolu olmak; hiçbir şeyden korkmamak; her şeyin hayra döneceğinden emin olmak; acıyı önemsememek, çünkü bu Babamızın isteğidir; hiçbir şeyin—hayır, yeryüzü yansa ya da sular gelip bizi boğsa bile hiçbir şeyin—bizi seven ve ruhlarımızı huzurla, sevinçle dolduran Tanrı’dan ayıramayacağını bilmek; çünkü O’nun dilediği her şeyin kutsal, adil ve iyi olduğundan eminiz.”

“Sevgili dostlar, gelin bu mutluluğa kavuşun; size sunuluyor. İsa’nın yoksullara duyurmak için geldiği müjde budur. Bu, dünyanın zenginlikleri gibi değildir; bir kişi ne kadar çok elde ederse başkalarına o kadar az kalmaz. Tanrı’nın sonu yoktur; sevgisinin sonu yoktur—”

Onun pınarları bütün yaratılmışlara ulaşır,

Öylesine boldur hazinesi;

Herkese yeter, her birine yeter,

Sonsuza dek yeter.

Dinah en az bir saattir konuşuyordu; gün batımının kızaran ışığı, son sözlerine ağırbaşlı bir vurgu katıyor gibiydi. Vaazın gidişini bir dramın gelişimini izler gibi ilgiyle takip etmiş olan yabancı—çünkü içten ve önceden tasarlanmamış her söz söyleme gücünde, konuşanın duygularının iç dramını gözler önüne seren böyle bir çekicilik vardır—atını yana çevirdi ve yoluna devam etti. Dinah, “Biraz ilahi söyleyelim, sevgili dostlar,” dedi. Yabancı yamaçtan aşağı kıvrıla kıvrıla inerken Metodistlerin sesleri ona ulaştı; bir ilahinin ezgisine özgü o tuhaf sevinç ve keder karışımı içinde yükselip alçalıyordu.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…