Bölümler 56Şu an: IX. Bölüm — Hetty’nin Dünyası
- 1 Birinci Kitap — I. Bölüm — Atölye2.204 kelime
- 2 İkinci Bölüm — Vaaz5.429 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm — Vaazdan Sonra1.694 kelime
- 4 Dördüncü Bölüm — Ev ve Kederleri4.083 kelime
- 5 V. Bölüm — Papaz4.583 kelime
- 6 VI. Bölüm — Hall Çiftliği3.375 kelime
- 7 VII. Bölüm — Mandıra1.422 kelime
- 8 VIII. Bölüm — Bir Çağrı2.239 kelime
- 9 IX. Bölüm — Hetty’nin Dünyası1.872 kelime · Okuduğun bölüm
- 10 Bölüm X — Dinah, Lisbeth’i Ziyaret Ediyor3.179 kelime
- 11 XI. Bölüm — Kulübede2.183 kelime
- 12 XII. Bölüm — Ormanda3.005 kelime
- 13 XIII. Bölüm — Ormanda Akşam1.398 kelime
- 14 Bölüm XIV — Eve Dönüş2.386 kelime
- 15 Bölüm XV — İki Yatak Odası3.644 kelime
- 16 Bölüm XVI — Bağlar3.558 kelime
- 17 İkinci Kitap — XVII. Bölüm — Hikâyenin Biraz Durakladığı Yer2.577 kelime
- 18 On Sekizinci Bölüm — Kilise6.171 kelime
- 19 XIX. Bölüm — Adam İş Gününde1.784 kelime
- 20 XX. Bölüm — Adam Hall Çiftliği’ni Ziyaret Ediyor4.866 kelime
- 21 XXI. Bölüm — Gece Okulu ve Öğretmeni4.209 kelime
- 22 Üçüncü Kitap — XXII. Bölüm — Doğum Günü Şenliğine Gidiş2.920 kelime
- 23 Bölüm XXIII — Yemek Vakti1.308 kelime
- 24 XXIV. Bölüm — Sağlık Şerefine İçki2.110 kelime
- 25 XXV. Bölüm — Oyunlar2.180 kelime
- 26 XXVI. Bölüm — Dans3.043 kelime
- 27 Dördüncü Kitap — XXVII. Bölüm — Bir Kriz3.070 kelime
- 28 XXVIII. Bölüm — Bir İkilem2.033 kelime
- 29 XXIX. Bölüm — Ertesi Sabah2.116 kelime
- 30 XXX. Bölüm — Mektubun Verilişi3.446 kelime
- 31 XXXI. Bölüm — Hetty’nin Yatak Odasında2.549 kelime
- 32 XXXII. Bölüm — Bayan Poyser “İçini Döker”2.514 kelime
- 33 XXXIII. Bölüm — Daha Çok Bağ1.846 kelime
- 34 XXXIV. Bölüm — Nişan1.274 kelime
- 35 XXXV. Bölüm — Gizli Korku1.555 kelime
- 36 Beşinci Kitap — XXXVI. Bölüm — Umut Yolculuğu2.387 kelime
- 37 XXXVII. Bölüm — Umutsuzluk İçinde Yolculuk3.250 kelime
- 38 XXXVIII. Bölüm — Arayış3.739 kelime
- 39 XXXIX. Bölüm — Haber1.975 kelime
- 40 XL. Bölüm — Acı Sular Yayılıyor2.291 kelime
- 41 Xlı. Bölüm — Duruşmadan Önceki Akşam1.329 kelime
- 42 XLII. Bölüm — Duruşma Sabahı1.215 kelime
- 43 XLIII. Bölüm — Karar1.833 kelime
- 44 Bölüm XLIV — Arthur’ın Dönüşü2.030 kelime
- 45 XLV. Bölüm — Hapishanede2.739 kelime
- 46 XLVI. Bölüm — Bekleyiş Saatleri1.546 kelime
- 47 XLVII. Bölüm — Son An231 kelime
- 48 XLVIII. Bölüm — Ormanda Bir Buluşma Daha2.464 kelime
- 49 Altıncı Kitap — XLIX. Bölüm — Hall Çiftliği’nde2.528 kelime
- 50 L. Bölüm — Kulübede3.040 kelime
- 51 LI. Bölüm — Pazar Sabahı3.241 kelime
- 52 Bölüm LII — Adam ve Dinah2.260 kelime
- 53 LIII. Bölüm — Hasat Yemeği3.413 kelime
- 54 Bölüm LIV — Tepedeki Buluşma1.488 kelime
- 55 Bölüm LV — Evlilik Çanları680 kelime
- 56 Son Söz907 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
IX. Bölüm
Hetty’nin Dünyası
Soluk renkli, güzel kokulu tereyağını çuha çiçeğinin yeşil yapraklarla çevrelenmesi gibi öne çıkaran geniş yaprakları yerleştirirken Hetty’nin aklının Adam’la ve onun dertleriyle değil, Kaptan Donnithorne’un ona yönelttiği bakışlarla çok daha fazla meşgul olduğunu sanıyorum. Yakışıklı, genç bir beyefendinin—beyaz elleri, altın zinciri, ara sıra giydiği üniforması ve ölçülemeyecek servetiyle—ona hayranlıkla bakan gözlerinden yayılan sıcak ışınlar, zavallı Hetty’nin yüreğini titretiyor, aynı budalaca ezgileri durmadan çaldırıyordu. Memnon heykelinin en şiddetli rüzgâr eserken ya da sabahın kısa ömürlü ışınları dışındaki ilahi veya insani herhangi bir etkinin karşısında ezgisini çıkardığını duymayız. İnsan ruhu denen o ustalıkla biçim verilmiş çalgılardan bazılarının ezgi dağarcığının pek sınırlı olduğunu, başkalarını ürperten bir coşkuya ya da titreyen bir ıstıraba boğan bir dokunuş karşısında kımıldamayacaklarını öğrenmeliyiz.
Hetty, insanların ona bakmaktan hoşlandığını düşünmeye çoktan alışmıştı. Broxtonlu genç Luke Britton’ın pazar öğleden sonraları Hayslope Kilisesi’ne sırf onu görmek için geldiğinin farkındaydı. Babasının toprakları yaşlı Luke Britton’ınki kadar berbat olan bu genç adama pek değer vermeyen eniştesi Poyser, teyzesinin ona yüz vermesini yasaklamamış olsaydı, Luke çok daha açıkça kur yapardı. Chase’in bahçıvanı Bay Craig’in de ona sırılsıklam âşık olduğunu ve son zamanlarda bunu tatlı çilekler, abartılı bezelye iltifatları eşliğinde apaçık ilan ettiğini biliyordu. En iyi bildiği ise Adam Bede’di: uzun boylu, dimdik, zeki ve cesur Adam Bede. Çevresindeki herkesi sözüyle etkisi altına alan, eniştesinin akşamları görmekten her zaman memnun olduğu, “Adam, kendini ondan üstün sananlardan çok daha iyi anlar işlerin nasıl yürüdüğünü,” dediği Adam. Başkalarına karşı çoğu zaman sert davranan ve kızların peşinde koşmaya pek hevesli olmayan bu Adam’ı, Hetty tek sözüyle ya da bakışıyla her gün sarartıp kızartabiliyordu. Hetty’nin karşılaştırma alanı geniş değildi, ama Adam’ın “adam gibi adam” olduğunu fark etmemesi mümkün değildi. Her konuda ne söyleyeceğini bilirdi; eniştesine barakanın nasıl destekleneceğini anlatır, yayık makinesini hemen onarırdı. Devrilen kestane ağacının değerini yalnızca bakarak anlayabilir, duvarlardan rutubetin neden sızdığını ve fareleri durdurmak için ne yapmaları gerektiğini bilirdi. Üstelik güzel, okunaklı bir el yazısı vardı ve kafasından hesap yapabilirdi; bu becerilerin hiçbiri o yöredeki en zengin çiftçilerde bile bulunmazdı. Broxton’dan Hayslope’a kadar onunla bir kez yürüdüğünde, boz kazın yumurtlamaya başladığını söylemek dışında ağzını açmayan, sünepe Luke Britton’a hiç benzemezdi. Bahçıvan Bay Craig ise elbette aklı başında bir adamdı, ama dizleri çarpıktı, konuşması da tuhaf bir şarkı söyleyişini andırıyordu; en iyimser tahminle kırkına yaklaşmış olmalıydı.
Hetty, amcasının Adam’ı yüreklendirmesini istediğinden ve onunla evlenirse memnun olacağından emindi. Çünkü o zamanlar çiftçiyle saygın bir zanaatkâr arasında katı bir sınıf ayrımı yoktu; evin ocağı başında da, meyhanede de bir testi birayı paylaşırken görülebilirlerdi. Sohbet konusunda açıkça geri kalan çiftçi, sermayeye ve cemaat işlerinde söz sahibi olmaya dair içten içe taşıdığı duyguyla bu durumu telafi ederdi. Martin Poyser meyhanelere pek gitmezdi ama kendi yaptığı birayı içerken dostça sohbet etmekten hoşlanırdı. Çiftliğini en iyi nasıl yöneteceğini bilmeyen aptal bir komşuya akıl vermek güzeldi; ama Adam Bede gibi zeki birinden bir şeyler öğrenmek de hoş bir değişiklikti. Bu yüzden, üç yıl önce yeni ahırın yapımını yönettiğinden beri Adam Hall Çiftliği’nde hep hoş karşılanmıştı. Özellikle kış akşamları, ailenin tamamı—evin efendisiyle hanımı, çocuklar ve hizmetçiler—ataerkil bir düzende, alev alev yanan ateşten iyice ayarlanmış uzaklıklarda o görkemli mutfakta toplanırdı. En azından son iki yıldır Hetty, amcasının şöyle dediğini sık sık işitiyordu: “Adam Bede şimdi yevmiyeyle çalışıyor olabilir ama bir gün kendi işinin ustası olacak, bu sandalyede oturduğum kadar kesin. Söylenenler doğruysa, Usta Burge onun ortak olup kızıyla evlenmesini istemekte haklı. Onunla evlenen kadın, ister Müjde Yortusu’nda ister Aziz Michael Yortusu’nda olsun, iyi bir kısmete konacak.” Bayan Poyser de bu sözleri her zaman içtenlikle onaylardı. “Ah,” derdi, “varlıklı bir kocayı hazır bulmak pek güzel ama belki de hazır bir budaladır; cebini parayla doldurmuş olmanın köşesinde delik varsa ne yararı var? Kendi yaylı arabana binmek de, onu sürmesi için akılsız birini tuttuysan işe yaramaz; seni kısa zamanda hendeğe devirir. Ben hep aklı olmayan biriyle evlenmeyeceğimi söyledim; herkesin alay ettiği bir ahmağa bağlandıktan sonra kadının kendi aklı olmasının ne yararı var? Eşeğe ters binip şık giyinmiş olmakla aynı şey.”
Bu sözler mecazlı olsa da Bayan Poyser’ın Adam’a bakışını yeterince açık ediyordu. Hetty kendi kızları olsaydı konuyu kocasıyla farklı değerlendirebilirlerdi belki, ama parasız yeğenlerinin Adam’la evlenmesini memnuniyetle karşılayacakları açıktı. Amcası onu yanına alıp teyzesine ev işlerinde yardım etsin diye büyütmeseydi, Hetty başka bir yerde hizmetçilikten başka ne olabilirdi ki? Totty’nin doğumundan sonra Bayan Poyser’ın sağlığı, hizmetçilerle çocukları gözetmekten daha ağır bir işe elvermez olmuştu. Ama Hetty, Adam’ı hiçbir zaman düzenli biçimde yüreklendirmemişti. Öteki taliplerinden üstün olduğunu en açık biçimde anladığı anlarda bile onunla evlenmeyi düşünmeye kendini bir türlü razı edememişti. Bu güçlü, becerikli, keskin bakışlı adamın avucunun içinde olduğunu hissetmek hoşuna gidiyordu; cilveli zorbalığının boyunduruğundan kurtulup uslu Mary Burge’a bağlanacağının en ufak işaretini gösterse öfkelenirdi. Mary Burge ha! Solgun yüzlü, ne de çirkin bir kız! Pembe bir kurdele taksa kargagözü çiçeği kadar sarı görünür, saçları da bir çile pamuk gibi dümdüz dururdu. Adam Hall Çiftliği’ne birkaç hafta uğramadığında ve tutkusuna karşı koyup bunun bir budalalık olduğunu gösterdiğinde, Hetty onu uysal ve ürkek tavırlarla, ihmal edilmesine üzülüyormuş gibi davranarak yeniden ağına düşürmeye özen gösterirdi. Ama Adam’la evlenmek bambaşka bir meseleydi! Dünyada onu buna razı edecek hiçbir şey yoktu. Adam’ın adı anılınca yanakları bir ton bile koyulaşmazdı; onu penceresinin önündeki set boyunca geçerken ya da çayırdaki patikada ansızın kendisine yaklaşırken gördüğünde içinde bir kıpırtı duymazdı. Gözleri üzerine çevrildiğinde hissettiği tek şey, onun kendisini sevdiğini ve Mary Burge’a bakmak istemeyeceğini bilmenin soğuk zaferiydi. Güneşin resmi bir bitkinin ince liflerinde bahar özsuyunu uyandıramadığı gibi, Adam da genç aşkın tatlı sarhoşluğunu veren duyguları onda uyandıramazdı. Onu olduğu gibi görüyordu: yaşlı anne babasına bakmak zorunda olan yoksul bir adamdı; uzun süre daha, amcasının evinde tattığı lükslerin benzerini bile ona sağlayamayacaktı. Hetty’nin düşleri ise hep lüks üzerineydi: halıyla döşeli bir salonda oturmak, hep beyaz çoraplar giymek; modanın gözdesi iri, güzel küpeler takmak; elbisesinin yakasına Nottingham danteli geçirmek; kilisede mendilini çıkaran Bayan Lydia Donnithorne’unki gibi güzel kokması için mendiline bir şey damlatmak; erkenden kalkmak ya da birinin azarlamasına katlanmak zorunda kalmamak. Adam zengin olup bunları ona verebilseydi, onunla evlenecek kadar sevdiğini düşünüyordu.
Ama son birkaç haftadır Hetty’nin üzerinde yeni bir etki belirmişti: belirsiz, havaya sinmiş, kendi itiraf ettiği hiçbir umuda ya da beklentiye dönüşmeyen, ama hoş bir uyuşturucu gibi etki edip ona yeri çiğnemeden yürütüyor, işini ağırlık ve zahmet hissetmeden, düş içindeymiş gibi yaptırıyordu. Her şey ona yumuşak, akışkan bir tülün ardından görünüyordu; sanki bu katı taş ve tuğla dünyasında değil de güneşin sular üzerinde aydınlattığı, kutsanmış bir âlemde yaşıyordu. Hetty, Bay Arthur Donnithorne’un onu görebilmek uğruna epey zahmete girdiğini fark etmişti. Kilisede, onu otururken de ayaktayken de en iyi görebileceği yere geçiyor; Hall Çiftliği’ne uğramak için sürekli bir bahane buluyor, onunla konuşup yüzüne bakabilmek için mutlaka bir şey söylemenin yolunu buluyordu. Zavallı kız, genç toprak sahibinin bir gün sevgilisi olabileceğini, kalabalığın içinden genç bir imparatorun hayranlık dolu, buyurgan bir gülümsemeyle ayırt ettiği fırıncının güzel kızının imparatoriçe yapılacağını düşünmesinden daha fazla düşünmüyordu. Ama fırıncının kızı eve döner, yakışıklı genç imparatorun hayalini kurardı; kocasının o olması ne ilahi bir baht olur diye düşünürken unu yanlış tartması bile mümkündü. Zavallı Hetty’nin de artık uyanıkken ve uyurken düşlerine musallat olan bir yüzü, bir duruşu vardı. Parlak, yumuşak bakışlar içine işlemiş, hayatını tuhaf ve mutlu bir uyuşuklukla doldurmuştu. O bakışları saçan gözler, bazen kendisine üzgün, yalvaran bir şefkatle bakan Adam’ın gözleri kadar güzel değildi; ama Hetty’nin küçücük, budalaca hayal gücünde kendilerine hazır bir yol bulmuşlardı. Adam’ın gözleriyse o havanın içinden geçip içeri giremiyordu. En azından üç haftadır Hetty’nin iç dünyası, Arthur’un ona yönelttiği bakışları ve sözleri anılarında tekrar yaşamaktan ibaretti. Evden dışarıdan sesini duyuşunu, içeri girdiğini görüşünü, gözlerinin kendisine çevrildiğini fark edişini; sonra kendisine dokunuyormuşçasına bakan gözleriyle uzun boylu bir adamın, güzel dokulu giysiler içinde, akşam esintisinin taşıdığı çiçek bahçesi kokusuyla yaklaşmasını hatırlayıp duruyordu. Budalaca düşünceler! Ama bütün bunlar, hatırlayın, neredeyse altmış yıl önce olmuştu ve Hetty hiç eğitim görmemiş, basit bir çiftçi kızıydı; beyaz elli bir beyefendi ona Olimpos tanrısı kadar göz kamaştırıcı gelirdi. Bugüne dek geleceği, Kaptan Donnithorne’un Çiftlik’e bir sonraki gelişinden ya da onu kilisede göreceği bir sonraki pazardan ötesine uzanmamıştı. Ama şimdi, belki de yarın Chase’e gittiğinde onunla karşılaşmaya çalışacağını düşünüyordu. Ya onunla konuşur, kimseler yokken biraz birlikte yürürlerse! Henüz hiç böyle bir şey olmamıştı. Şimdi hayal gücü geçmişi yeniden kurmak yerine yarın olacakları biçimlendiriyordu: Chase’in neresinde onun kendisine doğru geldiğini göreceğini, daha önce hiç görmediği yeni gül rengi kurdeleyi nasıl takacağını ve bakışına karşılık vermesini sağlayacak ne söyleyeceğini düşünüyordu. Günün geri kalanında o bakışı tekrar tekrar anılarında yaşayacaktı.
Böyle bir ruh hâlindeyken Hetty, Adam’ın sıkıntılarına nasıl ortak olabilir, zavallı yaşlı Thias’ın boğulmasını nasıl uzun uzun düşünebilirdi? Onunki gibi hoş bir kendinden geçiş içindeki genç ruhlar, nektar yudumlayan kelebekler kadar duyarsızdır; düşlerden örülmüş bir engel, görünmez bakışlar ve elle tutulmaz kollar onları bütün çağrılardan yalıtır.
Hetty’nin elleri tereyağını paketlemekle meşgul, aklı da yarının görüntüleriyle doluyken Arthur Donnithorne, Bay Irwine’in yanında Willow Çayı vadisine doğru at sürüyordu. Bay Irwine’in Dinah’yı anlatışını dinlerken zihninde belli belirsiz bazı beklentiler de akıntı altı gibi ilerliyordu. Bunlar silik ama Bay Irwine ansızın, “Bayan Poyser’ın mandırasında seni böyle büyüleyen neydi Arthur? Nemli peynir tekneleriyle kaymak kaplarına merak mı sardın?” diye sorduğunda Arthur’u biraz huzursuz edecek kadar güçlüydü.
Arthur, papazı zekice bir uydurmanın işe yaramayacağını anlayacak kadar iyi tanıyordu. Bu yüzden alışılmış açık sözlülüğüyle, “Hayır, güzel tereyağı yapan Hetty Sorrel’i görmeye gittim. Tam bir Hebe; ressam olsaydım onu resmederdim. Erkekler böyle palyaçoyken çiftçilerin kızları arasında ne kadar güzel kızlar çıktığı şaşırtıcı. Martin Poyser gibi bazen erkeklerde görülen o sıradan, yuvarlak, kırmızı yüz—yanakları var, yüz hatları yok—ailenin kadınlarında hayal edilebilecek en hoş yüze dönüşüyor,” dedi.
“Hetty’ye sanatsal gözle bakmana itirazım yok, ama kendini beğenmesine yol açıp küçük kafasını, büyük bir güzel olduğu ve seçkin beyefendileri etkilediği düşüncesiyle doldurmanı istemem. Yoksa zavallı bir adamın, örneğin ona yumuşak bakışlar yönelttiğini gördüğüm dürüst Craig’in karısı olmaya elverişsiz hâle gelir. Küçük afacan, sessiz bir adamın güzel bir kadınla evlenince doğanın kanunu gereği mutsuz olmasına yetecek kadar şimdiden havalara girmiş görünüyor. Madem evlilikten söz ettik, zavallı yaşlı adam öldüğüne göre dostumuz Adam’ın artık bir yuva kurmasını umuyorum. Bundan böyle yalnız annesine bakması gerekecek. Bir gün yaşlı Jonathan’la konuşurken ağzından kaçan bir sözden, Adam’la şu hoş, mütevazı kız Mary Burge arasında bir yakınlık olduğu kanısına kapıldım. Ama konuyu Adam’a açtığımda huzursuz göründü ve sözü değiştirdi. Galiba kur yapma işi yolunda gitmiyor; ya da belki Adam daha iyi bir konuma gelene dek ağırdan alıyor. İki adama yetecek kadar bağımsız bir ruhu var; bir kusuru varsa, o da biraz fazla gururlu olması.”
“Adam için harika bir evlilik olurdu. Yaşlı Burge’un yerini alır, o inşaat işini kârlı bir işe çevirir; buna kefilim. Bu cemaatte düzenini kurmuş olduğunu görmeyi isterim. O zaman, başvezirime ihtiyaç duyduğumda hazır olur. Birlikte sayısız onarım ve iyileştirme planlayabiliriz. Ama sanırım kızı hiç görmedim; en azından ona dikkatle bakmadım.”
“Önümüzdeki pazar kilisede bak ona; babasıyla birlikte okuma kürsüsünün solunda oturuyor. O zaman Hetty Sorrel’e o kadar uzun bakmana gerek yok. Gözüme kestirdiğim bir köpeği almaya gücüm yetmeyeceğine karar verdiğimde ona hiç aldırmam. Çünkü o da beni çok beğenir, sevgiyle bakarsa, hesapla gönül arasındaki mücadele tatsız bir biçimde çetinleşebilir. Bilgeliğimle övünürüm Arthur; bilgelik artık ucuzlamış yaşlı bir adam olarak onu sana sunuyorum.”
“Teşekkür ederim. Bir gün işime yarayabilir, gerçi şimdilik ne işe yarayacağını bilmiyorum. Aman Tanrım! Çay ne kadar taşmış. Madem tepenin dibine geldik, biraz dörtnala gidelim mi?”
At sırtında yapılan sohbetin en büyük üstünlüğü, her an tırısa ya da dörtnala dönüşebilmesidir; insan eyer üstünde Sokrates’ten bile kaçıp kurtulabilirdi. İki dost, Adam’ın kulübesinin arkasındaki şeritte durana dek konuşmak zorunda değildi.
Bölüm etkileşimi
