Bölümler 56Şu an: Bölüm X — Dinah, Lisbeth’i Ziyaret Ediyor
- 1 Birinci Kitap — I. Bölüm — Atölye2.204 kelime
- 2 İkinci Bölüm — Vaaz5.429 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm — Vaazdan Sonra1.694 kelime
- 4 Dördüncü Bölüm — Ev ve Kederleri4.083 kelime
- 5 V. Bölüm — Papaz4.583 kelime
- 6 VI. Bölüm — Hall Çiftliği3.375 kelime
- 7 VII. Bölüm — Mandıra1.422 kelime
- 8 VIII. Bölüm — Bir Çağrı2.239 kelime
- 9 IX. Bölüm — Hetty’nin Dünyası1.872 kelime
- 10 Bölüm X — Dinah, Lisbeth’i Ziyaret Ediyor3.179 kelime · Okuduğun bölüm
- 11 XI. Bölüm — Kulübede2.183 kelime
- 12 XII. Bölüm — Ormanda3.005 kelime
- 13 XIII. Bölüm — Ormanda Akşam1.398 kelime
- 14 Bölüm XIV — Eve Dönüş2.386 kelime
- 15 Bölüm XV — İki Yatak Odası3.644 kelime
- 16 Bölüm XVI — Bağlar3.558 kelime
- 17 İkinci Kitap — XVII. Bölüm — Hikâyenin Biraz Durakladığı Yer2.577 kelime
- 18 On Sekizinci Bölüm — Kilise6.171 kelime
- 19 XIX. Bölüm — Adam İş Gününde1.784 kelime
- 20 XX. Bölüm — Adam Hall Çiftliği’ni Ziyaret Ediyor4.866 kelime
- 21 XXI. Bölüm — Gece Okulu ve Öğretmeni4.209 kelime
- 22 Üçüncü Kitap — XXII. Bölüm — Doğum Günü Şenliğine Gidiş2.920 kelime
- 23 Bölüm XXIII — Yemek Vakti1.308 kelime
- 24 XXIV. Bölüm — Sağlık Şerefine İçki2.110 kelime
- 25 XXV. Bölüm — Oyunlar2.180 kelime
- 26 XXVI. Bölüm — Dans3.043 kelime
- 27 Dördüncü Kitap — XXVII. Bölüm — Bir Kriz3.070 kelime
- 28 XXVIII. Bölüm — Bir İkilem2.033 kelime
- 29 XXIX. Bölüm — Ertesi Sabah2.116 kelime
- 30 XXX. Bölüm — Mektubun Verilişi3.446 kelime
- 31 XXXI. Bölüm — Hetty’nin Yatak Odasında2.549 kelime
- 32 XXXII. Bölüm — Bayan Poyser “İçini Döker”2.514 kelime
- 33 XXXIII. Bölüm — Daha Çok Bağ1.846 kelime
- 34 XXXIV. Bölüm — Nişan1.274 kelime
- 35 XXXV. Bölüm — Gizli Korku1.555 kelime
- 36 Beşinci Kitap — XXXVI. Bölüm — Umut Yolculuğu2.387 kelime
- 37 XXXVII. Bölüm — Umutsuzluk İçinde Yolculuk3.250 kelime
- 38 XXXVIII. Bölüm — Arayış3.739 kelime
- 39 XXXIX. Bölüm — Haber1.975 kelime
- 40 XL. Bölüm — Acı Sular Yayılıyor2.291 kelime
- 41 Xlı. Bölüm — Duruşmadan Önceki Akşam1.329 kelime
- 42 XLII. Bölüm — Duruşma Sabahı1.215 kelime
- 43 XLIII. Bölüm — Karar1.833 kelime
- 44 Bölüm XLIV — Arthur’ın Dönüşü2.030 kelime
- 45 XLV. Bölüm — Hapishanede2.739 kelime
- 46 XLVI. Bölüm — Bekleyiş Saatleri1.546 kelime
- 47 XLVII. Bölüm — Son An231 kelime
- 48 XLVIII. Bölüm — Ormanda Bir Buluşma Daha2.464 kelime
- 49 Altıncı Kitap — XLIX. Bölüm — Hall Çiftliği’nde2.528 kelime
- 50 L. Bölüm — Kulübede3.040 kelime
- 51 LI. Bölüm — Pazar Sabahı3.241 kelime
- 52 Bölüm LII — Adam ve Dinah2.260 kelime
- 53 LIII. Bölüm — Hasat Yemeği3.413 kelime
- 54 Bölüm LIV — Tepedeki Buluşma1.488 kelime
- 55 Bölüm LV — Evlilik Çanları680 kelime
- 56 Son Söz907 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
Bölüm X
Dinah, Lisbeth’i Ziyaret Ediyor
Saat beşte Lisbeth, elinde büyük bir anahtarla aşağı indi. Anahtar, kocasının cesedinin yattığı odanın anahtarıydı. Gün boyunca, arada bir kederle feryat ettiği anlar dışında, durmaksızın hareket hâlindeydi; ölüsü için yapılması gereken ilk işleri, dinî törenlere yaraşan huşu ve özenle yerine getiriyordu. Uzun yıllardır bu özel gün için sakladığı küçük, ağartılmış çamaşır bohçasını çıkarmıştı. Sanki daha dünmüş gibi geliyordu: nice yaz önce Thias’a, kendisi ikisinden yaşlı olduğu için, öldüğünde bu çamaşırların nerede olduğunu bilsin de ona uzatsın diye söylemişti. Ardından kutsal odadaki her şeyi en katı biçimde temizleyip saflaştırma, gündelik işlerden kalmış her izi ortadan kaldırma işi gelmişti. Çalışan adamın uykusuna ayazlı ay ışığını ya da ılık yaz güneşinin doğuşunu serbestçe içeri alan küçük pencere, şimdi bembeyaz, temiz bir çarşafla karartılmalıydı; çünkü bu uyku, çıplak kirişlerin altında da tavanı kaplı evlerdeki kadar kutsaldı. Lisbeth, pötikareli yatak perdesindeki uzun zamandır ihmal edilmiş, gözden kaçan bir yırtığı bile onarmıştı. Hareketsiz yatan cesede saygı ya da sevgi gösterebileceği en küçük işler için artık çok az, çok değerli vakti kalmıştı; Lisbeth bütün düşüncelerinde onun bir şeylerin farkında olduğunu varsayıyordu. Bizim için ölülerimizi unutana dek ölü sayılmazlar: onlara zarar verebilir, onları incitebiliriz. Bütün pişmanlığımızı, yerlerinin boş kaldığını duyduğumuz o derin sızıyı, varlıklarından kalan en küçük hatıraya kondurduğumuz bütün öpücükleri bilirler. Hele yaşlı köylü kadın, ölülerinin her şeyin farkında olduğuna inanır. Lisbeth yıllarca tutumlu davranarak kendisi için düzgün bir cenaze düşünmüştü; kocasıyla oğullarının ardı sıra, mezarlığa götürülürken bunun farkında olacağını belirsizce umuyordu. Şimdi ise hayatının en büyük işini, Thias’ı kendisinden önce, Beyaz Diken’in altına düzgünce gömdürmekte görüyordu. Bir düşünde tabutta yattığını sanmıştı; oysa güneş ışığını görmüş, Adam doğduktan sonra kilisede şükür duasına gittiği pazar günü dikene öyle bolca üşüşmüş beyaz çiçeklerin kokusunu almıştı.
Ama artık o gün ölüm odasında yapılabilecek her şeyi yapmıştı; kaldırma işinde oğullarından biraz yardım almış, geri kalanını kendi başına halletmişti. Köyden kimsenin çağrılmasına izin vermemişti; kadın komşularından pek hoşlanmazdı. Bay Burge’un yaşlı kahyası, gözdesi Dolly ise Thias’ın ölümünü duyar duymaz sabahleyin başsağlığına gelmişti ama gözleri pek iyi görmediğinden pek işe yarayamamıştı. Lisbeth kapıyı kilitlemiş, anahtarı elinde tutarak yorgun argın bir sandalyeye çökmüştü. Sandalye evin ortasında, alışılmış yerinin dışındaydı; normal zamanlarda Lisbeth orada oturmaya asla razı olmazdı. O gün mutfakla hiç ilgilenmemişti; çamurlu ayakkabıların izleriyle kirlenmiş, giysiler ve yeri değişmiş başka eşyalarla dağılmıştı. Başka zamanlarda Lisbeth’in düzen ve temizlik alışkanlıklarına dayanılmaz gelecek bu manzara, şimdi ona olması gerektiği gibi görünüyordu. Yaşlı adam böyle acıklı bir biçimde can vermişken her şeyin tuhaf, dağınık ve perişan görünmesi doğruydu; mutfak hiçbir şey olmamış gibi durmamalıydı. Adam, gece boyu çalışmasının ardından günün telaşı ve çabasıyla bitkin düşüp atölyedeki sıranın üzerinde uyuyakalmıştı. Seth ise annesinin su ısıtabilmesi ve bir fincan çay içmeye razı olması için arka mutfakta çalı çırpıyla ateş yakıyordu; annesi kendine nadiren böyle bir ikramda bulunurdu.
Lisbeth içeri girip sandalyeye çöktüğünde mutfakta kimse yoktu. Aydınlık öğleden sonra güneşinin kasvetle aydınlattığı kir ve dağınıklığa donuk gözlerle baktı. Bunların hepsi zihnindeki kederli kargaşayla uyumluydu. Ani bir acının ilk saatlerinde insan ruhunun içine büyük bir şehrin yıkıntıları arasında uyurken bırakılmış, sonra perişan bir şaşkınlıkla uyanmış biri gibi olduğu o kargaşaydı bu: günün mü ağarmakta, yoksa batmakta mı olduğunu; bu uçsuz bucaksız yıkım manzarasının nereden, nasıl doğduğunu; kendisinin de onun ortasında neden keder içinde kaldığını bilemezdi.
Başka bir zamanda Lisbeth’in ilk aklına gelen, “Adam nerede?” olurdu. Ama kocasının ansızın ölmesi, bu saatlerde Adam’ı yirmi altı yıl önce sahip olduğu eski sevgi yerinde yeniden başköşeye oturtmuştu. Terk edilmiş çocukluğumuzun kederlerini unutur gibi onun kusurlarını unutmuş; yalnızca genç kocasının iyiliğini, yaşlı adamın sabrını düşünmüştü. Seth içeri girip ortalığa saçılmış birkaç şeyi kaldırmaya, annesine çay koyabilmek için küçük yuvarlak çam masasını toplamaya başlayana dek gözleri boş boş dolaşmayı sürdürdü.
“Ne yapacaksın?” diye sordu, biraz tersçe.
“Bir fincan çay içmeni istiyorum anne,” diye şefkatle karşılık verdi Seth. “Sana iyi gelir; şu eşyaların birkaçını kaldırır, evi biraz daha derli toplu hâle getiririm.”
“Derli toplu! Eşyaları derleyip toplamaktan nasıl söz edersin? Bırak, bırak. Artık bana hiçbir şey iyi gelmez,” diye sürdürdü; konuşmaya başlayınca gözlerinden yaşlar süzülüyordu. “Zavallı baban gitti; otuz yıl boyunca onun çamaşırlarını yıkayıp yamadım, yemeğini yaptım, o da yaptığım her şeyden hep hoşnut kaldı. Ben hasta olup bebekle uğraşırken ne kadar becerikliydi, işlerimi görürdü; bana posset yapıp büyük bir gururla yukarı getirirdi. İki çocuk kadar ağır olan oğlanı beş mil boyunca hiç söylenmeden Warson Wake’e kadar taşımıştı; ölmüş kız kardeşimi görmeye gitmek istemiştim, hani daha sonraki ilk Noel’de ölüp gitmişti. İşte birlikte evlendiğimiz gün üzerinden geçtiğimiz derede boğuldu; eve birlikte dönerken tabaklarımı, eşyalarımı koyayım diye bana bir sürü raf yapmış, hoşuma gideceğini bildiği için onları da büyük gururla göstermişti. O öldü, ben farkında bile değildim; yatağımda uyuyordum, sanki hiç umurumda değilmiş gibi. Ah! Bunu görecek kadar yaşadım bir de! Oysa bir zamanlar biz de gençtik, evlenince ne güzel yaşayacağız sanırdık. Bırak oğlum, bırak! Çay istemiyorum. Bir daha hiç yiyip içmesem de umurumda değil. Köprünün bir ucu yıkılınca öbür ucunun ayakta durmasının ne yararı var? Ben de ölebilir, yaşlı kocamın ardından gidebilirim. Belli mi olur, belki de bana ihtiyacı vardır.”
Lisbeth burada sözlerini kesip inlemeye başladı; sandalyede öne arkaya sallanıyordu. Annesiyle ilişkilerinde her zaman çekingen olan Seth, onun üzerinde hiçbir etkisi olmadığını düşündüğünden bu keder nöbeti geçene dek onu teselli etmeye ya da ikna etmeye çalışmanın boşuna olduğunu hissetti. Bu yüzden kendini arka mutfaktaki ateşle ilgilenmeye ve babasının sabahtan beri kurumaya asılı duran giysilerini katlamaya verdi. Annesini daha fazla kızdırmaktan korktuğu için bulunduğu odada hareket etmekten çekiniyordu.
Ama Lisbeth birkaç dakika boyunca sallanıp inledikten sonra birden durdu ve kendi kendine yüksek sesle, “Adam’a gidip bakayım; nerelere gittiğini bir türlü kestiremiyorum. Hava kararmadan benimle yukarı çıksın istiyorum; ölünün başında geçirdiğimiz dakikalar eriyen kar gibi,” dedi.
Seth bunu duydu. Annesi sandalyesinden kalkınca yeniden mutfağa girip, “Adam atölyede uyuyor anne. Onu uyandırmasan iyi olur. İşten ve dertten çok yoruldu,” dedi.
“Uyandırmak mı? Onu kim uyandıracakmış? Yüzüne bakmamla uyanmaz ki. İki saattir oğlanı görmedim; babası kucağında taşırken bebeklikten çıkıp büyüdüğünü neredeyse unutmuşum.”
Adam, atölyenin ortasındaki uzun rende tezgâhına omzundan dirseğine kadar dayadığı koluna başını yaslayarak kaba bir sıranın üzerine oturmuştu. Sanki birkaç dakika dinlenmek için oturmuş, kederli ve yorgun düşüncelere daldığı ilk hâlinden kıpırdamadan uyuyakalmıştı. Dünden beri yıkanmamış yüzü solgun ve nemli görünüyordu; saçları alnına gelişigüzel dökülmüştü. Kapalı gözleri, uykusuzlukla kederin ardından gelen çöküklüğü taşıyordu. Kaşları çatılmış, yüzünün tümüne yorgunluk ve acı çökmüştü. Gyp belli ki huzursuzdu; arka ayaklarının üzerine oturmuş, burnunu efendisinin uzanmış bacağına dayamış, bir yandan gevşekçe sarkan elini yalıyor, bir yandan da dinler gibi kapıya bakıyordu. Zavallı köpek aç ve huzursuzdu ama efendisinden ayrılmıyordu; sahnede bir değişiklik olmasını sabırsızlıkla bekliyordu. Gyp’in bu hâli yüzünden, Lisbeth atölyeye girip olabildiğince sessizce Adam’a doğru ilerlediğinde onu uyandırmama niyeti hemen boşa çıktı: Gyp’in heyecanı keskin bir havlamadan başka türlü dışa vurulamayacak kadar büyüktü. Adam bir anda gözlerini açıp annesini karşısında gördü. Bu görüntü düşüne pek benzemiyordu; çünkü uykusu, şafaktan beri olan bitenleri ateşli, sayıklamalı bir hâlde yeniden yaşamaktan ibaretti ve annesi de o huysuz kederiyle baştan sona düşünde yer almıştı. Gerçekle düş arasındaki başlıca fark, düşünde Hetty’nin bedeniyle durmadan karşısına çıkması, hiç ilgisi olmayan sahnelere tuhaf biçimde katılmasıydı. Willow Çayı’nın kıyısında bile beliriyor, eve gelince annesini öfkelendiriyor, Adam yağmur altında ölüm soruşturmasını yürüten görevliye haber vermek için Treddleston’a giderken şık giysileri sırılsıklam olmuş hâlde karşısına çıkıyordu. Ama Hetty nerede belirse annesi de çok geçmeden orada oluyordu; Adam gözlerini açıp annesini yanında görünce hiç şaşırmadı.
“Ah oğlum, canım oğlum!” diye hemen feryada başladı Lisbeth; taze kederi yeniden kabarmıştı. Çünkü acı henüz tazeyken, insan kaybını ve yasını her sahneye, her olaya katma ihtiyacı duyar. “Artık seni üzmek, sana yük olmak için şu yaşlı annenden başka kimsen kalmadı. Zavallı baban bir daha seni hiç kızdırmayacak; annen de ardından gitse ya, ne kadar çabuk olursa o kadar iyi, çünkü artık kimseye yararım yok. Bir eski palto ötekini yamamaya yarar, başka hiçbir işe yaramaz. Eski annen yerine giysilerini onaracak, yemeğini yapacak bir karın olsun isterdin. Ben de şömine başında oturup yük olmaktan başka bir şey değilim.” (Adam irkilip huzursuzca kıpırdandı; annesinin Hetty’den söz etmesinden çok korkuyordu.) “Ama baban yaşasaydı, yer açmak için gitmemi istemezdi; makasın bir ağzı öbürü olmadan ne yapamazsa o da bensiz yapamazdı. Ah, ikimiz de birlikte gömülürdük; o zaman bu günü görmez, tek bir cenazeyle ikimiz de uğurlanırdık.”
Lisbeth burada sustu, ama Adam acı dolu bir sessizlik içinde oturuyordu. Bugün annesine ancak şefkatle karşılık verebilirdi; yine de bu yakınmalar onu ister istemez öfkelendiriyordu. Zavallı Lisbeth’in bunun Adam’ı nasıl etkilediğini bilmesi, yaralı bir köpeğin inlemelerinin efendisinin sinirlerini nasıl etkilediğini bilmesi kadar olanaksızdı. Yakınan bütün kadınlar gibi o da teselli edilmek umuduyla yakınıyordu; Adam ses çıkarmayınca daha da acı acı yakınmaya başladı.
“Bensiz daha iyi edeceğini biliyorum; canının istediği yere gider, istediğinle evlenirsin. Ama sana karşı çıkmak istemiyorum, kimi istersen eve getir; kusur bulmak için ağzımı açmam. İnsan yaşlanıp işe yaramaz hâle gelince, ağır sözler yutmak zorunda kalsa bile bir lokma bir yudum bulduğuna şükretmeli. Hem gönlünü, sana hiçbir şey kazandırmayıp her şeyi tüketecek bir kıza kaptırdıysan, oysa seni adam edecek kızlarla evlenebilirdin; baban artık ölüp boğulduğuna göre ben de bir şey demem. Bıçağı gidince sapın da bir işe yaramaz.”
Adam artık buna dayanamayarak sessizce sıradan kalktı ve atölyeden mutfağa çıktı. Lisbeth peşinden geldi.
“Yukarı çıkıp babana bakmayacak mısın? Ben artık her şeyi yaptım; seni gidip ona bakarken görmek isterdi, çünkü ona yumuşak davrandığında hep çok sevinirdi.”
Adam hemen dönüp, “Evet anne, yukarı çıkalım. Gel Seth, birlikte çıkalım,” dedi.
Yukarı çıktılar ve beş dakika boyunca ortalık sessiz kaldı. Sonra anahtar bir kez daha çevrildi, merdivenlerden ayak sesleri duyuldu. Fakat Adam aşağı inmedi; annesinin sızlanıp duran kederine daha fazla katlanamayacak kadar yorgun ve bitkindi, odasına çekilip yatağında dinlendi. Lisbeth mutfağa girip oturur oturmaz önlüğünü başına örttü; yeniden ağlayıp inlemeye, sallanmaya başladı. Seth, “Yukarı çıktığımıza göre birazdan sakinleşir,” diye düşündü. Arka mutfağa dönüp küçük ateşiyle ilgilendi; annesini birazdan çay içmeye ikna etmeyi umuyordu.
Lisbeth bu şekilde beş dakikadan uzun süre sallanıp durdu; her öne eğilişinde alçak sesle inliyordu. Birden elinin üzerine usulca bir el kondu ve tatlı, ince bir ses ona, “Sevgili kardeşim, Rab beni sana teselli olabilir miyim diye bakmaya gönderdi,” dedi.
Lisbeth, önlüğünü yüzünden indirmeden, dinler gibi durup sustu. Ses yabancıydı. Yıllar sonra ölüler arasından geri gelen kız kardeşinin ruhu olabilir miydi? Titredi, bakmaya cesaret edemedi.
Dinah, bu şaşkınlık molasının kederli kadına başlı başına bir ferahlık verdiğini düşünerek şimdilik başka bir şey söylemedi. Sessizce şapkasını çıkardı; ardından, sesini duyunca yüreği hızla çarparak içeri giren Seth’e susmasını işaret etti. Bir elini Lisbeth’in sandalyesinin arkalığına koyup üzerine eğildi; böylece Lisbeth yanında dostça birinin bulunduğunu anlayabilecekti.
Lisbeth önlüğünü yavaşça aşağı indirdi ve ürkekçe kararmış, donuk gözlerini açtı. Önce yalnızca bir yüz gördü: tertemiz, solgun bir yüz; sevgi dolu gri gözleri vardı ve yüz ona hiç tanıdık gelmiyordu. Şaşkınlığı arttı; belki de bir melekti. Ama Dinah o sırada Lisbeth’in elinin üzerine yeniden elini koymuştu ve yaşlı kadın bakışlarını ellerine indirdi. Dinah’nın eli kendisininkinden çok daha küçüktü ama beyaz ve narin değildi; Dinah ömründe hiç eldiven giymemişti, çocukluğundan beri çalıştığı için ellerinde emeğin izleri vardı. Lisbeth bir an dikkatle o ele baktı, sonra gözlerini yeniden Dinah’nın yüzüne dikerek biraz kendine gelir gibi, şaşkınlıkla, “Aaa, sen çalışan bir kadınsın!” dedi.
“Evet, ben Dinah Morris’im. Evdeyken pamuk fabrikasında çalışıyorum.”
“Ah!” dedi Lisbeth yavaşça, hâlâ şaşkınlık içinde. “Öyle hafif girdin ki, duvardaki gölge gibiydin; kulağıma eğilip konuşunca ruh sandım. Adam’ın yeni İncil’inde mezarın başında oturanın yüzüne de çok benziyorsun.”
“Şimdi Hall Çiftliği’nden geliyorum. Bayan Poyser’ı tanırsınız; o benim teyzem. Büyük felaketinizi duymuş, çok üzülmüş. Ben de derdinize bir faydam dokunabilir mi diye geldim. Oğullarınız Adam’la Seth’i tanıyorum; kızınız olmadığını da biliyorum. Papaz, Tanrı’nın elinin üzerinizde ağır olduğunu söyleyince yüreğim size yöneldi. İzin verirseniz bu kederinizde size bir kız evlat gibi olmam için gelmem gerektiğini hissettim.”
“Ah, şimdi kim olduğunu anladım; Seth gibi Metodistsin, senden söz etmişti,” dedi Lisbeth huysuzca; şaşkınlığı geçince dayanılmaz acısı yeniden kabarmıştı. “Siz de onun gibi dert iyi bir şeymiş diye anlatacaksınız. Ama bana öyle şeyler söylemenin ne yararı var? Konuşarak acıyı azaltamazsınız. Yaşlı kocam ölecekse, yatakta ölmemesinin, başında papazın dua etmesinin, benim yanında oturup öfkelendiğimde söylediğim kötü sözleri aklına takmamasını söylememin ve yutabildiği sürece ona bir lokma bir yudum vermemin daha iyi olduğuna beni asla inandıramazsınız. Ama soğuk suda öldü; biz yanı başındaydık, hiçbir şey bilmedik. Ben de uyuyordum; sanki onunla hiç ilgim yokmuş, sanki kim bilir nereden çıkıp gelmiş bir gezgin kalfaymış gibi!”
Lisbeth yeniden ağlayıp sallanmaya başladı. Dinah, “Evet sevgili dostum, başınıza gelen büyük bir felaket. Bu derdin taşınması ağır değilmiş gibi konuşmak yürek katılığı olur. Tanrı beni kederinizi hafife almaya değil, izin verirseniz sizinle birlikte yas tutmaya gönderdi. Dostlarınızla şölen sofrasına oturup eğleniyor olsaydınız, gelip yanınıza oturmama, sizinle sevinmeme izin vermenizi iyilik sayardınız; çünkü o güzelliklere ortak olmak isteyeceğimi düşünürdünüz. Ama ben kederinize ve emeğinize ortak olmayı daha çok isterim; beni bundan yoksun bırakmanız bana daha ağır gelirdi. Beni göndermeyeceksiniz, değil mi? Geldim diye bana kızgın değilsiniz ya?” dedi.
“Yok canım, kızgınmışım! Kim kızgınım dedi? Gelmen çok iyi oldu. Seth, neden ona çay vermiyorsun? Bana çabucak çay getirecektin; oysa benim ihtiyacım yoktu. İhtiyacı olana getirmek aklına gelmiyor. Otur, otur. Geldiğin için çok teşekkür ederim; benim gibi yaşlı bir kadını görmeye, ıslak tarlalarda yürüyüp gelmekle eline pek bir şey geçmez... Hayır, kendime ait bir kızım yok; hiç olmadı. Üzülmedim de, kızlar zavallı, narin şeylerdir; ben hep kendi başlarının çaresine bakacak oğullarım olsun istedim. Oğlanlar evlenecek; yeterince kızım, hatta fazlasıyla olacak. Neyse, çayı sen nasıl seviyorsan öyle yap. Bugün ağzımın tadı yok; ne yutsam aynı, hepsinin tadı keder.”
Dinah çayını daha önce içtiğini belli etmemeye dikkat etti ve Lisbeth’in davetini hemen kabul etti; amacı, yaşlı kadını zorlu bir çalışma ve açlıkla geçen günün ardından çok ihtiyaç duyduğu yiyeceği yemeye, içeceği içmeye ikna etmekti.
Dinah evde olduğu için Seth öyle mutluydu ki, onun varlığının, kederin durmadan kederi izlediği bir ömür pahasına bile olsa elde edilmeye değer olduğunu düşünmekten kendini alamadı. Ama hemen ardından kendini azarladı: Sanki babasının acı ölümüne seviniyordu. Yine de Dinah’yla birlikte olmanın sevinci ağır bastı; tıpkı kimsenin karşı koyamadığı iklimin etkisi gibi. Bu duygu yüzüne bile yayıldı ve çayını içen annesinin dikkatini çekti.
“Seth, dert iyi bir şey diye konuşman doğal; dertle besleniyorsun. Kaygı nedir, yük nedir bilmezmişsin gibi görünüyorsun; beşikte uyanık yattığın bebeklik günlerinden beri böylesin. Gözlerin açık öylece yatardın, Adam ise uyanınca bir dakika bile yerinde duramazdı. Sen ezilmesi imkânsız bir un çuvalı gibiydin; gerçi zavallı baban da tıpatıp öyleydi. Ama senin de” (burada Lisbeth Dinah’ya döndü) “aynı hâlin var. Metodist olduğunuzdan galiba. Sana kusur bulduğum yok; üzülmek için bir sebebin de yok. Yine de sen de biraz kederli görünüyorsun. Eh, Metodistler dertten hoşlanıyorsa, dertle beslenmeleri şaşırtıcı değil. Keşke hepsini alıp, derdi sevmeyenlerin üzerinden çekip götürebilseler. Onlara bol bol verebilirdim; yaşlı kocama kavuşunca sabahtan akşama kadar başım dertten kurtulmazdı. Şimdiyse gitti; en kötü günleri yeniden yaşayabilsem razıyım.”
“Evet,” dedi Dinah; Lisbeth’in hiçbir duygusuna karşı çıkmamaya dikkat ediyordu. En küçük sözünde, en ufak davranışında Tanrı’nın yol göstericiliğine güvenmesi onu daima, derin ve hazır bir şefkatten doğan incelikli bir kadın sezgisine ulaştırırdı. “Ben de sevgili teyzem öldüğünde, geceleri onun kötü öksürüğünü duymayı özlemiştim; gidişinin ardından çöken sessizlik yerine öksürüğünün sesi olsun istemiştim. Ama sevgili dostum, şu öteki fincan çayını da iç ve biraz daha ye.”
Lisbeth fincanı alırken, daha az huysuz bir sesle, “Ne?” dedi. “Teyzen için böyle üzüldüğüne göre babanla annen yok muydu?”
“Hayır, babamı da annemi de hiç tanımadım. Teyzem beni bebekliğimden beri büyüttü. Hiç evlenmediği için çocuğu yoktu; beni kendi evladıymışım gibi şefkatle yetiştirdi.”
“Ah, yalnız yaşayan bir kadın olarak seni bebekliğinden büyütmek epey iş çıkarmıştır, eminim. Yetim kuzuyu büyütmek zordur. Ama herhâlde çok yaramaz değildin; ömründe hiç öfkelenmemiş gibisin. Teyzen ölünce ne yaptın? Bayan Poyser da teyzen olduğuna göre neden bu memlekete gelip yaşamadın?”
Dinah, Lisbeth’in ilgisinin arttığını görünce ona ilk yıllarının hikâyesini anlattı: nasıl çok çalışmaya alıştırıldığını, Snowfield’ın nasıl bir yer olduğunu, orada ne çok insanın zor bir hayat sürdüğünü... Lisbeth’in ilgisini çekeceğini düşündüğü bütün ayrıntıları aktardı. Yaşlı kadın onu dinlerken huysuzlanmayı unuttu; Dinah’nın yüzünün ve sesinin yatıştırıcı etkisine farkında olmadan kapıldı. Bir süre sonra mutfağın toparlanmasına razı oldu. Dinah bu konuda kararlıydı; çevresindeki düzen ve sakinliğin, Lisbeth’i yanında içinden taşan duaya katılmaya hazırlayacağına inanıyordu. Bu sırada Seth odun kırmaya çıktı; Dinah’nın annesiyle yalnız kalmak isteyeceğini tahmin etmişti.
Lisbeth, Dinah’nın hâlâ çabuk hareket edişini izledi ve sonunda, “Ortalığı temizleyip toplama huyun var. Oğlanın yevmiyesini şık giysilere harcayıp savurmayacağın belli; seni kızım olarak yanımda istemez değildim. Bu tarafların kızlarına benzemiyorsun. Snowfield’da insanlar burada olduğundan farklı galiba,” dedi.
“Birçoğunun hayatı farklı,” dedi Dinah. “Başka işlerde çalışıyorlar; bazıları fabrikada, çoğu da çevredeki köylerde madenlerde. Ama insanın yüreği her yerde aynı; dünyanın çocukları da ışığın çocukları da orada, başka yerlerde olduğu gibi var. Yalnız orada bizden çok daha fazla Metodist var.”
“Metodist kadınların senin gibi olduğunu bilmiyordum. Will Maskery’nin karısı var ya, derler ki koyu bir Metodistmiş; bakmaya hiç hoş değil. Kurbağaya bakmayı yeğlerim. Burada kalıp geceyi de bizimle geçirsen fena olmaz diye düşünüyorum; sabah seni evde görmek isterim. Ama belki de Bay Poyser’ların evinde seni merak ederler.”
“Hayır,” dedi Dinah. “Beni beklemiyorlar; izin verirseniz kalmayı isterim.”
“Peki, yer var. Arka mutfağın üstündeki küçük odada yatağım hazır; yanımda yatarsın. Gece konuşacak birinin yanımda olmasına sevinirim; güzel konuşuyorsun. Geçen yıl, çatının altına yuva yapan kırlangıçların sabahları ilk kez alçak ve yumuşak sesle ötüşmeye başlamasını hatırlatıyor bana. Ah, yaşlı kocam bu kuşlara bayılırdı! Adam da öyle. Ama bu yıl bir daha gelmediler. Belki onlar da ölmüştür.”
“İşte,” dedi Dinah, “mutfak şimdi derli toplu görünüyor. Şimdi de sevgili anneciğim—bu gece senin kızın sayılırım, biliyorsun—yüzünü yıkayıp temiz bir başlık takmanı istiyorum. Tanrı çocuğunu elinden alınca Davut’un ne yaptığını hatırlıyor musun? Çocuk hâlâ hayattayken çocuğun hayatını bağışlaması için Tanrı’ya oruç tutup dua etti; çocuk için Tanrı’ya yalvararak bütün gece yerde yattı, ne yedi ne içti. Ama öldüğünü öğrenince yerden kalktı, yıkanıp yağ süründü, giysilerini değiştirdi, yiyip içti. Çocuk öldükten sonra neden artık yas tutmuyormuş gibi göründüğünü sorduklarında da şöyle dedi: ‘Çocuk daha hayattayken oruç tuttum, ağladım; çünkü Tanrı’nın bana merhamet edip çocuğu yaşatıp yaşatmayacağını kim bilebilir, diye düşündüm. Ama şimdi öldü; öyleyse neden oruç tutayım? Onu geri getirebilir miyim? Ben onun yanına gideceğim, ama o bana dönmeyecek.’”
“Eh, doğru söz,” dedi Lisbeth. “Evet, benim yaşlı kocam bana geri gelmeyecek, ama ben onun yanına gideceğim—ne kadar erken, o kadar iyi. Peki, benimle istediğini yapabilirsin: şu çekmecede temiz bir başlık var; ben de arka mutfağa gidip yüzümü yıkayayım. Seth, Adam’ın resimli yeni İncil’ini indir de bize bir bölüm okusun. Ah, şu sözleri seviyorum: ‘Ben onun yanına gideceğim, ama o bana dönmeyecek.’”
Dinah ile Seth, Lisbeth’in içine çöken ruh dinginliği için sessizce şükrediyorlardı. Dinah bütün o sessiz şefkatiyle ve öğüt vermekten kaçınarak bunu sağlamaya çalışmıştı. Kızlığından beri hastalarla, yas tutanlarla; yoksulluk ve bilgisizlik yüzünden katılaşıp kurumuş ruhlarla iç içe olmuş, onları manevi teselli ya da uyarı sözlerini kabul etmeye en iyi hangi yolla yumuşatabileceğini incelikle sezmeyi öğrenmişti. Dinah’nın deyişiyle, “hiçbir zaman kendi hâline bırakılmamıştı; ne zaman susup ne zaman konuşacağı ona hep bildirilmişti.” Hızlı düşünceye ve soylu bir dürtüye ilham demekte hepimiz anlaşmıyor muyuz? Zihinsel süreci en ince ayrıntısına kadar çözümledikten sonra bile, Dinah gibi, en yüce düşüncelerimizin ve en iyi işlerimizin bize verildiğini söylemek zorundayız.
Böylece o akşam küçücük mutfakta içten dualar edildi; iman, sevgi ve umut döküldü. Zavallı, yaşlı, huysuz Lisbeth, belirgin bir düşünceye sarılmadan, herhangi bir dinsel duygu sürecinden geçmeden, belirsiz bir iyilik ve sevgi hissine, bu kederli hayatın altında ve ötesinde yatan doğru bir şeylerin varlığına kapıldı. Kederi anlayamıyordu; ama o anlarda Dinah’nın ruhunun yatıştırıcı etkisiyle sabırlı ve sakin olması gerektiğini hissetti.
Bölüm etkileşimi
