Adam Bede kitap kapağı

53. bölüm / 56

LIII. Bölüm — Hasat Yemeği

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 56Şu an: LIII. Bölüm — Hasat Yemeği
  1. 1 Birinci Kitap — I. Bölüm — Atölye2.204 kelime
  2. 2 İkinci Bölüm — Vaaz5.429 kelime
  3. 3 Üçüncü Bölüm — Vaazdan Sonra1.694 kelime
  4. 4 Dördüncü Bölüm — Ev ve Kederleri4.083 kelime
  5. 5 V. Bölüm — Papaz4.583 kelime
  6. 6 VI. Bölüm — Hall Çiftliği3.375 kelime
  7. 7 VII. Bölüm — Mandıra1.422 kelime
  8. 8 VIII. Bölüm — Bir Çağrı2.239 kelime
  9. 9 IX. Bölüm — Hetty’nin Dünyası1.872 kelime
  10. 10 Bölüm X — Dinah, Lisbeth’i Ziyaret Ediyor3.179 kelime
  11. 11 XI. Bölüm — Kulübede2.183 kelime
  12. 12 XII. Bölüm — Ormanda3.005 kelime
  13. 13 XIII. Bölüm — Ormanda Akşam1.398 kelime
  14. 14 Bölüm XIV — Eve Dönüş2.386 kelime
  15. 15 Bölüm XV — İki Yatak Odası3.644 kelime
  16. 16 Bölüm XVI — Bağlar3.558 kelime
  17. 17 İkinci Kitap — XVII. Bölüm — Hikâyenin Biraz Durakladığı Yer2.577 kelime
  18. 18 On Sekizinci Bölüm — Kilise6.171 kelime
  19. 19 XIX. Bölüm — Adam İş Gününde1.784 kelime
  20. 20 XX. Bölüm — Adam Hall Çiftliği’ni Ziyaret Ediyor4.866 kelime
  21. 21 XXI. Bölüm — Gece Okulu ve Öğretmeni4.209 kelime
  22. 22 Üçüncü Kitap — XXII. Bölüm — Doğum Günü Şenliğine Gidiş2.920 kelime
  23. 23 Bölüm XXIII — Yemek Vakti1.308 kelime
  24. 24 XXIV. Bölüm — Sağlık Şerefine İçki2.110 kelime
  25. 25 XXV. Bölüm — Oyunlar2.180 kelime
  26. 26 XXVI. Bölüm — Dans3.043 kelime
  27. 27 Dördüncü Kitap — XXVII. Bölüm — Bir Kriz3.070 kelime
  28. 28 XXVIII. Bölüm — Bir İkilem2.033 kelime
  29. 29 XXIX. Bölüm — Ertesi Sabah2.116 kelime
  30. 30 XXX. Bölüm — Mektubun Verilişi3.446 kelime
  31. 31 XXXI. Bölüm — Hetty’nin Yatak Odasında2.549 kelime
  32. 32 XXXII. Bölüm — Bayan Poyser “İçini Döker”2.514 kelime
  33. 33 XXXIII. Bölüm — Daha Çok Bağ1.846 kelime
  34. 34 XXXIV. Bölüm — Nişan1.274 kelime
  35. 35 XXXV. Bölüm — Gizli Korku1.555 kelime
  36. 36 Beşinci Kitap — XXXVI. Bölüm — Umut Yolculuğu2.387 kelime
  37. 37 XXXVII. Bölüm — Umutsuzluk İçinde Yolculuk3.250 kelime
  38. 38 XXXVIII. Bölüm — Arayış3.739 kelime
  39. 39 XXXIX. Bölüm — Haber1.975 kelime
  40. 40 XL. Bölüm — Acı Sular Yayılıyor2.291 kelime
  41. 41 Xlı. Bölüm — Duruşmadan Önceki Akşam1.329 kelime
  42. 42 XLII. Bölüm — Duruşma Sabahı1.215 kelime
  43. 43 XLIII. Bölüm — Karar1.833 kelime
  44. 44 Bölüm XLIV — Arthur’ın Dönüşü2.030 kelime
  45. 45 XLV. Bölüm — Hapishanede2.739 kelime
  46. 46 XLVI. Bölüm — Bekleyiş Saatleri1.546 kelime
  47. 47 XLVII. Bölüm — Son An231 kelime
  48. 48 XLVIII. Bölüm — Ormanda Bir Buluşma Daha2.464 kelime
  49. 49 Altıncı Kitap — XLIX. Bölüm — Hall Çiftliği’nde2.528 kelime
  50. 50 L. Bölüm — Kulübede3.040 kelime
  51. 51 LI. Bölüm — Pazar Sabahı3.241 kelime
  52. 52 Bölüm LII — Adam ve Dinah2.260 kelime
  53. 53 LIII. Bölüm — Hasat Yemeği3.413 kelime · Okuduğun bölüm
  54. 54 Bölüm LIV — Tepedeki Buluşma1.488 kelime
  55. 55 Bölüm LV — Evlilik Çanları680 kelime
  56. 56 Son Söz907 kelime

LIII. Bölüm

Hasat Yemeği
Çarşamba akşamı, saat altının güneşinde eve doğru yürüyen Adam uzakta, Hall Çiftliği’nin avlu kapısına doğru kıvrılarak ilerleyen son arpa yükünü gördü; “Hasat Şenliği!” ilahisinin dalgalar gibi yükselip alçalan sesini duydu. Uzaklık arttıkça ses zayıflıyor ama daha da ahenkli hâle geliyordu; sönüp gitmekte olan o ezgi, Adam Willow Çayı’na yaklaşırken hâlâ kulağına ulaşıyordu. Alçalan güneş, eski Binton Tepeleri’nin yamaçlarına tam karşıdan vurup farkında olmayan koyunları ışıl ışıl beneklere çevirmişti; kulübenin pencerelerine de vuruyor, onları kehribarın ya da ametistin ötesinde bir görkemle alev alev parlatıyordu. Adam kendini büyük bir tapınaktaymış, uzaktan gelen ilahi de kutsal bir ezgiymiş gibi hissetti.

“İnanılmaz,” diye düşündü, “bu ses insanın yüreğine neredeyse cenaze çanı gibi dokunuyor; oysa yılın en neşeli, insanların da en şükredici olduğu zamanı anlatıyor. Galiba hayatımızda bir şeyin bitip gittiğini düşünmek bize biraz zor geliyor; bütün sevinçlerimizin kökünde bir ayrılık var. Dinah’ya dair hislerim de böyle. Bir nimet saydığım şey elimden koparılıp alınmasaydı, onun sevgisinin benim için nimetlerin en büyüğü olduğunu asla anlayamazdım. O kayıptan geriye, daha büyük ve daha iyi bir teselliye muhtaçlık kaldı; böylece o teselliyi arzulayıp özleyebildim.”

O akşam Dinah’yı yeniden görmeyi ve Oakbourne’a kadar kendisine eşlik etmesine izin almayı umuyordu. Sonra Snowfield’a ne zaman gidebileceğini soracak, içinde doğan son ve en güzel umudundan da ötekiler gibi vazgeçmek zorunda olup olmadığını öğrenecekti. Eve dönünce yapması gereken işler, bir de en iyi giysilerini giyinmesi derken yeniden Hall Çiftliği’ne doğru yola çıktığında saat yediydi. En uzun ve en hızlı adımlarıyla bile, Poyserların yemeğinde erik pudinginden sonra gelen rosto dana etine yetişip yetişemeyeceği belli değildi; Bayan Poyser yemeği tam vaktinde çıkarırdı.

Adam eve girdiğinde bıçakların, kalay tabakların ve teneke maşrapaların şakırtısı ortalığı dolduruyordu; ama bu sese eşlik eden bir sohbet uğultusu yoktu. Parasız verilen nefis rosto danayı yemek, o iyi çiftlik işçileri için bütün dikkatlerini vermeyi gerektiren ciddi bir işti; hem birbirlerine anlatacak bir şeyleri de yoktu. Masanın başındaki Bay Poyser oyma işiyle o kadar meşguldü ki Bartle Massey’nin ya da Bay Craig’in hazırcevap sohbetini dinleyemiyordu.

“Gel Adam,” dedi, Molly ile Nancy’nin servis görevlerini yaptığından emin olmak için ayakta durup onları izleyen Bayan Poyser. “Bay Massey’yle delikanlıların arasına sana yer ayırdık. Pudingi bütün hâlindeyken görememene yazık olmuş.”

Adam telaşla dördüncü bir kadın silueti arayarak çevresine baktı ama Dinah orada değildi. Onu sormaya neredeyse korkuyordu. Üstelik gelenler onu selamlamak için yanına gelmişti; Dinah’nın evde olduğu, yalnızca gidişinin arifesinde şenlik havasına girmek istemediği umudu da hâlâ vardı.

Görülesi bir manzaraydı o masa: Başında yuvarlak, sevimli yüzü ve iri cüssesiyle Martin Poyser oturuyor, hizmetkârlarına mis kokulu rosto dana etinden uzatıyor, boş tabaklar geri geldiğinde seviniyordu. Martin’in iştahı genelde yerinde olurdu ama bu gece kendi etini bitirmeyi gerçekten unuttu. Oyma işi arasında ötekilerin yemeğin tadını çıkarmasını seyretmek ona öyle keyif veriyordu ki! Yılın Noel Günü ve pazarlar dışındaki her gününde, çit diplerinde alelacele soğuk yemek yiyen ve bir yandan da tahta mataralarından bira içen adamlardı onlar. Yemekten elbette zevk alırlardı ama başları göğe dönük içişleri, insanlardan çok ördeklere yakışırdı. Martin Poyser, sıcak rosto dana etiyle taze çekilmiş biranın bu adamlara ne denli lezzetli geleceğini az çok anlayabiliyordu. Başını yana eğip ağzını büzdü, sonra Bartle Massey’yi dürterek yarım akıllı Tom Tholer’ı, yani “Tom Ahmak”ı, ikinci porsiyon etini alırken izledi. Tabak bıçakla çatalının arasına bırakılır bırakılmaz Tom’un yüzü keyiften gülmeye başladı; bıçakla çatalı kutsal mumlarmış gibi dimdik tutuyordu. Ama sevinci sırıtışın içinde için için yanacak kadar hafif değildi; bir sonraki an uzun bir “ha, ha!” kahkahasıyla patladı, ardından bıçakla çatal avına dalarken yüzü bir anda bütünüyle ciddileşti. Martin Poyser iri cüssesiyle sessiz, içten bir kahkaha içinde sarsıldı. Tom’u karısının da fark edip etmediğini görmek için Bayan Poyser’e döndü; karı kocanın gözleri, iyi huylu bir eğlenceyle birbirine değdi.

“Tom Ahmak” çiftlikte çok sevilirdi; yaşlı bir soytarı rolünü üstlenmiş, günlük işlerdeki yetersizliğini hazırcevaplığıyla telafi etmişti. Sanırım onun nükteleri, rastgele düşen ama arada bir bir böceği ezen harman döveni darbeleri gibiydi. Koyun kırkımı ve ot biçme zamanlarında sözleri sık sık tekrarlanırdı; ama burada kayda geçirmeyeceğim. Tom’un nükteleri, zamanında ün salmış nice eski soytarınınki gibi geçici kalabilir; şeylerin derin ve kalıcı ilişkilerine dokunmayabilirdi.

Tom bir yana, Martin Poyser hizmetkârlarıyla işçileriyle gurur duyardı; çiftlikteki başka hiçbir topluluk onların parasının karşılığını bu kadar iyi vermezdi diye düşünürdü. Örneğin Kester Bale vardı (gerçeği bilinseydi adı herhâlde Beale olurdu; ama ona Bale derlerdi, kendisi de adının sonuna beşinci bir harf eklenmesini gerektiren bir hakkı olduğunu bilmezdi). Yaşlı adamın başında dar bir deri takke, güneşten yanmış yüzünde kırışıklık ağları vardı. Loamshire’da çiftlik işlerinin “doğasını” ondan iyi bilen biri var mıydı? Her işe el atıp her birinde ustalaşan, paha biçilmez işçilerden biriydi. Doğrudur, artık dizleri iyice dışa bükülmüştü ve dünyanın en edepli adamıymış gibi durmadan reverans yaparak yürürdü. Öyleydi de; ama itiraf etmeliyim ki hürmet ettiği şey kendi ustalığıydı ve ona dokunaklı sayılabilecek tapınma törenleri sunardı. Her zaman tahıl yığınlarının saz çatısını o örterdi; çünkü bir konuda ötekilerden daha yetenekliyse, o da çatıyı sazla kaplamaktı. Son arı kovanı biçimli yığının son dokunuşu da tamamlandığında, evi çiftlikten uzakta olan Kester en iyi giysilerini giyer, pazar sabahı yığınların bulunduğu avluya yürürdü. Yolun kenarında, uygun bir mesafede durup kendi saz çatısını seyreder; her yığını doğru açıdan görmek için çevresinde gezinirdi. Gözlerini arı kovanı yığınlarının tepesindeki altın küreleri andıran saman yumaklarına —ki bunlar gerçekten de en iyi cins altındı— dikmiş, reveranslarla ilerlerken bir pagan tapınma törenine katıldığını sanabilirdiniz. Kester yaşlı bir bekârdı; çoraplarını parayla doldurduğu söylenirdi. Efendisi her ücret gecesi bu konuda onunla şakalaşırdı. Yeni, bayat bir şaka değildi bu; defalarca denenmiş, yıllandıkça değer kazanmış güzel bir şakaydı. “Genç bey neşeli adam,” derdi Kester sık sık. Kariyerine sondan bir önceki Martin Poyser zamanında kargaları korkutup kaçırarak başlamıştı; tahtta oturan Martin’i genç bey saymaktan hiç vazgeçemedi. Yaşlı Kester’i anmaktan utanmıyorum. Seninle ben, böyle adamların nasırlı ellerine borçluyuz; o eller çoktan sadakatle ekip biçtikleri toprağa karıştı. Yeryüzünün nimetlerinden ellerinden gelen en iyi biçimde yararlandılar, ama ücret olarak en küçük payı kendilerine aldılar.

Masanın öbür ucunda, efendisinin karşısında, çoban ve baş işçi Alick oturuyordu; al yanaklı, geniş omuzluydu ve yaşlı Kester’le arası pek iyi değildi. Aralarındaki ilişki ara sıra hırlamaktan ibaretti. Çit yapımı, hendek kazımı ve koyunların bakımı konusunda muhtemelen pek farklı düşünmüyorlardı ama kendi meziyetleri hakkında aralarında derin bir görüş ayrılığı vardı. Tityrus ile Meliboeus aynı çiftlikte bulunurlarsa birbirlerine pek nazik davranmazlar. Alick de hiç öyle tatlı dilli biri değildi. Konuşması çoğu zaman hırlamayı andırır, geniş omuzlu hâli de “Sen bana bulaşma, ben de sana bulaşmam” diyen bir buldogu çağrıştırırdı. Yulaf tanesini ikiye ayıracak kadar dürüsttü; hak ettiği paydan fazlasını almazdı. Efendisinin malını kendi malıymışçasına sıkı sıkıya korurdu: Tavuklara bozuk arpadan minicik avuçlarla atardı, çünkü büyük bir avuç savurganlık duygusuyla hayal gücünü incitirdi. Atlarını seven, iyi huylu arabacı Tim’in de Alick’e tahıl meselesinden kalma bir garezi vardı. Birbirleriyle nadiren konuşur, soğuk patates tabaklarını paylaşırken bile birbirlerine bakmazlardı. Ama bütün insanlara karşı olağan davranışları bu olduğundan, aralarında geçici bir soğukluktan fazlası bulunduğu sonucuna varmak güvenli olmazdı. Görüyorsunuz, Hayslope’un köylü karakteri, ressamların ziyaret ettiği çoğu yerde görüldüğü söylenen o bütünüyle sıcakkanlı, neşeli, kahkahadan sırıtıp duran türden değildi. Tarla işçilerinin yüzünde hafif bir gülümseme görmek nadirdi; sığır gibi bir ciddiyetle kahkaha arasında pek az geçiş olurdu. Her işçi de dostumuz Alick kadar dürüst değildi. İşte bu masada, Bay Poyser’ın adamlarının arasında, güçlü bir harmancı olan iri Ben Tholoway oturuyor. Efendisinin tahılını ceplerine doldururken birden fazla kez yakalanmıştı; Ben filozof olmadığına göre bu davranışı dalgınlığa bağlamak güçtü. Yine de efendisi onu bağışlamış ve çalıştırmayı sürdürmüştü; çünkü Tholoway’ler kendilerini bildiler bileli Ortak Alan’da yaşar ve hep Poyser’lar için çalışırlardı. Genel olarak, Ben altı ay ıslahevinde kalmadı diye toplumun pek zarar gördüğünü sanmıyorum; yağmacılık anlayışı dar kapsamlıydı, Islah Evi de onu genişletebilirdi. Böylece Ben bu gece rostosunu, son hasat yemeğinden beri bahçesine tohumluk olarak yalnızca birkaç bezelye ve fasulye çalmış olmanın huzuruyla yedi. Alick’in kuşkulu gözünün sürekli üzerinde olmasını da masumiyetine yapılmış bir haksızlık saydı.

Ama şimdi rosto dana eti bitmiş, masa örtüsü kaldırılmıştı. Geriye parlak maşrapalar, köpüklü kahverengi testiler ve bakması insana zevk veren parlak pirinç şamdanlarla dolu, genişçe bir köknar ağacından masa kalmıştı. Akşamın büyük töreni, herkesin katılması gereken hasat şarkısı, şimdi başlayacaktı. Biri tuhaflık edip isterse şarkıyı kendi tonunda söyleyebilirdi ama ağzını kapatıp oturamazdı. Ezginin ölçüsü üç zamanlı olmak zorundaydı; gerisi serbestti.

Bu şarkının kökenini bilmiyorum: Bugünkü biçimiyle tek bir ozanın zihninden mi çıkmıştı, yoksa ozanlar okulunun ya da kuşaklar boyu ozanların elinde azar azar mı kusursuzlaşmıştı? Üzerinde birlik ve bireysel dehanın damgası var; bu da beni ilk varsayıma yaklaştırıyor. Yine de bu birliğin, modern bilincimize yabancı, ilkel düşüncenin koşullarından biri olan pek çok zihnin uzlaşmasından doğmuş olabileceği ihtimalini göz ardı etmiyorum. Bazıları ilk dörtlükte kayıp bir dizenin izini gördüklerini düşünebilir; hayal gücü zayıflayan sonraki ozanlar bu eksikliği yinelemenin yavan numarasıyla gidermiştir onlara göre. Başkalarıysa bu yinelemenin özgün bir güzellik olduğunu savunabilir; ancak en sıradan zihinler bundan etkilenmez.

Şarkıya eşlik eden tören, içki içme töreniydi. (Belki acı bir gerçek ama atalarımızı değiştiremeyeceğimizi bilirsiniz.) Yüksek sesle söylenen ilk ve ikinci dörtlük boyunca hiçbir maşrapa doldurulmadı.

“Efendimizin şerefine,

Bu ziyafetin sahibine;

Efendimizin şerefine,

Hanımefendimizin de şerefine!

İşleri rast gitsin,

El attığı her işte;

Çünkü hepimiz onun hizmetkârıyız,

Emrine amadeyiz.”

Ama şimdi, güçlü sesle söylenen üçüncü dörtlük ya da nakarattan hemen önce, masaya vurgulu vuruşlar yapılıyordu; bu da zil ve davulun birlikte çıkardığı sesi andırıyordu. Alick’in maşrapası dolduruldu ve nakarat bitmeden onu boşaltması gerekiyordu.

“Haydi için, delikanlılar, için!

Sakın dökmeyin;

Dökerseniz iki maşrapa içeceksiniz,

Çünkü efendimizin buyruğu böyle.”

Alick, eli titremeden erkekçe içme sınavını başarıyla geçince sıra sağındaki yaşlı Kester’e geldi; böylece nakaratın teşvikiyle her erkek ilk pintini içene kadar sürdü. Sinsi Tom Saft, kazara biraz dökmeye dikkat etti ama Bayan Poyser (Tom’un düşündüğüne göre, gereğinden fazla işe karışarak) cezanın uygulanmasını önledi.

Kapının dışındaki bir dinleyiciye, “İçin, delikanlılar, için!” sözlerinin neden hemen ve tekrar tekrar bis edildiği hiç de açık görünmezdi; ama içeri girse, oradaki yüzlerin hepsinin şimdilik ayık, çoğunun da ciddi olduğunu görürdü. Bu, o değerli tarla işçilerinin yapması gereken, düzenli ve saygın bir şeydi; tıpkı zarif hanımefendilerle beyefendilerin şarap kadehlerinin üstünden gülümseyip eğilmesi gibi. Kulakları epey hassas olan Bartle Massey, törenin başlarında gecenin nasıl geçtiğini görmek için dışarı çıkmıştı. “İçin, delikanlılar, için!” sözlerinin gelecek on iki ay boyunca yeniden söylenmeyeceğini bildiren beş dakikalık sessizlik sona erene kadar da gözlemlerini tamamlamamıştı. Delikanlılarla Totty buna çok üzülmüştü: Totty babasının dizinde oturmuş, küçücük gücü ve yumruğuyla masaya vuruşlara katkıda bulunmuştu; o görkemli gürültünün ardından sessizlik onlara epey sönük gelmişti.

Bartle içeri döndüğünde, toplu şarkıdan sonra herkes solo dinlemek istiyor gibiydi. Nancy, arabacı Tim’in bir şarkı bildiğini ve “ahırda bir tarla kuşu gibi durmadan şakıyıp durduğunu” söyledi. Bunun üzerine Bay Poyser cesaret vererek, “Haydi Tim delikanlı, dinleyelim,” dedi. Tim mahcup bir hâlde başını eğdi ve şarkı söyleyemeyeceğini söyledi ama efendisinin bu yüreklendirici daveti masanın çevresinde yankılandı. Bu, sohbet etmek için bir fırsattı: Alick dışında herkes “Haydi Tim,” diyebilirdi; Alick gereksiz yere konuşma hafifliğine hiç kapılmazdı. Sonunda Tim’in yanı başındaki Ben Tholoway, sözlerini dirsek atarak vurgulamaya başladı. Tim’in tepesi attı: “Bırak beni, olur mu? Yoksa hoşuna gitmeyecek bi’ türkü söyletirim sana.” İyi huylu bir arabacının sabrının da sınırı vardı; Tim’i daha fazla zorlamaya gelmezdi.

“Peki öyleyse David, şarkı söyleyecek delikanlı sensin,” dedi Ben, bu çıkışla bozulmadığını göstermek istercesine. “Söyle bakalım: ‘Sevdiğim dikensiz bir gül.’”

Âşık David, dalgın ve düşünceli bir yüz ifadesine sahip genç bir adamdı; bunun zihinsel bir özelliğinden ziyade, muhtemelen olağanüstü şaşı olmasından kaynaklandığı düşünülebilirdi. Çünkü Ben’in davetine kayıtsız değildi; kızarıp güldü ve ağzını koluna sildi. Bu da boyun eğmeye başladığının işareti sayıldı. Bir süre herkes David’in şarkısını dinlemeyi candan ister göründü. Ama boşuna. O akşamın şarkı hevesi şimdilik mahzendeydi ve oradan çıkarılmasına henüz imkân yoktu.

Bu sırada masanın başındaki sohbet siyasete dönmüştü. Bay Craig arada bir siyaset konuşmaktan geri durmazdı; yine de kendisiyle, somut bilgilerinden çok sağduyulu kavrayışıyla övünürdü. Bir meselede çıplak olguların ötesini öyle görürdü ki onları bilmek gerçekten gereksiz kalırdı.

“Ben gazete okumam,” dedi bu gece piposunu doldururken. “İstesem çabucak okurum elbet; Bayan Lyddy gazeteleri alıyor, işi de hemen bitiriyor. Ama Mills var ya, şöminenin yanında oturur, sabah akşam gazeteyi okur; sonuna geldiğinde başına göre daha da sersemlemiş olur. Şimdi herkesin dilindeki şu barış meselesine takmış kafayı; okuyup durdu, işin iç yüzünü anladığını sanıyor. ‘Yahu Mills,’ dedim, ‘sen bu işin içini bir patatesin ortasını görebildiğinden fazla göremezsin. Sana ne diyeceğim: Ülke için çok iyi bir şey olacağını sanıyorsun. Ben de karşı değilim, iyi dinle sözümü, karşı değilim. Ama bu ülkenin başındaki bazıları bize Bony’den ve arkasındaki bütün Fransızlardan daha büyük düşman, bence. Fransızlara gelince, yarım düzinesini birden, kurbağa gibi şişleyebilirsin.’”

“Evet, evet,” dedi Martin Poyser, büyük bir anlayış ve hayranlık havasıyla dinleyerek. “Hayatlarında bir lokma sığır eti yememişlerdir. Hep otla besleniyor olmalılar.”

“Ben de Mills’e dedim ki,” diye sürdürdü Bay Craig: “‘Böyle yabancılar, kötü yönetimleriyle bakanların bize verdiği zararın yarısını verebilir mi, söyle bakalım? Kral George hepsini kovup kendi başına yönetmeye başlasa, her şeyi düzene sokardı. İsterse Billy Pitt’i yeniden göreve getirebilirdi; ama Kral ve Parlamento’dan başka kimseye ne ihtiyacımız var, anlamıyorum. Zararı veren şu bakan yuvası, söylüyorum sana.’”

“Ah, konuşması kolay,” dedi Bayan Poyser. Şimdi kocasının yakınında oturuyordu; Totty kucağındaydı. “Konuşması kolay. Herkes çizme giyince hangisinin Şeytan olduğunu anlamak zor.”

“Şu barış meselesine gelince,” dedi Bay Poyser, başını kuşkuyla yana eğip her cümlesinin arasında piposundan tedbirli bir nefes çekerek, “bilmiyorum. Savaş ülke için iyi şey; savaş olmadan fiyatları nasıl yüksek tutacaksın? Bir de şu Fransızlar, anladığım kadarıyla kötü bir millet. Onlarla savaşmaktan daha iyisini ne yapabilirsin ki?”

“Bir bakıma haklısın Poyser,” dedi Bay Craig. “Ama biraz tatil yapmak için barışa karşı değilim. İstediğimiz zaman bozarız; Bony’den de korkmuyorum, ne kadar akıllı olduğundan söz etseler de. Bu sabah Mills’e de aynısını söyledim. Aman Tanrım, Bony’yi de hiç anlamıyor! Üç dakikada ona, bütün yıl gazeteden öğrendiğinden fazlasını öğrettim... ‘Söyle bakalım Mills, ben işini bilen bir bahçıvan mıyım, değil miyim?’ dedim. ‘Elbette öylesin Craig,’ dedi. Mills kötü biri sayılmaz, uşak için fena değil; ama kafası pek basmıyor. ‘Peki,’ dedim, ‘Bony’nin aklından söz ediyorsun; elimde çalışacak yer olarak yalnızca bir bataklık olsa, birinci sınıf bahçıvan olmamın faydası olur muydu?’ ‘Hayır,’ dedi. ‘İşte Bony’nin durumu da tam böyle. Biraz akıllı olabileceğini inkâr etmiyorum; anladığım kadarıyla doğuştan Fransız değil. Ama arkasında kim var? Fransızlar.’”

Bay Craig, bu parlak Sokratik akıl yürütme örneğinin ardından bir an vurgulu bir bakışla durakladı, sonra masaya epey sertçe vurarak ekledi: “Yok, bu kesin; buna tanıklık edecek adamlar da var: Bir alayda bir asker eksik çıkmış. Üniformaları koca bir maymuna giydirmişler; maymuna kabuk nasıl cevize uyarsa öyle uymuş. Maymunla Fransızları ayırt edemezmişsin!”

“Ah! Şuna bak hele!” dedi Bay Poyser; hem bu gerçeğin siyasi sonuçlarından hem de bir doğa tarihi öyküsü olarak çarpıcılığından etkilenmişti.

“Haydi Craig,” dedi Adam. “Bu biraz fazla oldu. Buna sen de inanmıyorsun. Fransızların böyle işe yaramaz adamlar olduğu lafı saçmalık. Bay Irwine onları kendi ülkelerinde görmüş; aralarında pek çok yiğit adam bulunduğunu söylüyor. Bilgi, buluşlar ve imalat konusunda da biz birçok bakımdan onların epey gerisindeyiz. Düşmanlarını kötülemek akılsızlık. Nelson ve ötekiler, insanlar Fransızların iddia edildiği kadar aşağılık olduğuna inansaydı, onları yenince hiçbir övgüyü hak etmezdi.”

Bay Poyser, bu görüş ayrılığı karşısında şaşkınlıkla Bay Craig’e kuşkulu kuşkulu baktı. Bay Irwine’ın tanıklığına karşı çıkılamazdı; öte yandan Craig de aklı başında bir adamdı ve onun görüşü daha az şaşırtıcıydı. Martin, Fransızların herhangi bir işe yarar olduğunu hiç duymamıştı. Bay Craig, uzun bir yudum bira içip ardından bacağının biçimini dikkatle süzmekten başka bir cevap bulamadı; bu iş için bacağını hafifçe dışa çevirmişti. Tam o sırada, ilk piposunu sessizce içtiği şöminenin yanından dönen Bartle Massey, işaretparmağını tütün kutusuna sokarken sessizliği bozdu: “Yahu Adam, pazar günü kilisede olmayışın nasıl oldu? Söyle bakalım, seni haylaz. İlahi sensiz topallayarak söylendi. Yaşlılığında öğretmenini utandırmaya mı niyetlisin?”

“Hayır, Bay Massey,” dedi Adam. “Nerede olduğumu Bay ve Bayan Poyser size söyler. Kötü bir yerde değildim.”

“Dinah gitti Adam, Snowfield’a gitti,” dedi Bay Poyser; o akşam ilk kez Dinah’yı hatırlamıştı. “Onu daha iyi ikna edersin sanmıştım. Hiçbir şey durduramadı; dün sabah gitmesi gerekiyormuş. Hanım hâlâ kendine gelemedi. Hasat yemeğine hiç keyfi kalmayacak sanmıştım.”

Bayan Poyser, Adam geldiğinden beri Dinah’yı birkaç kez düşünmüştü ama kötü haberi anacak hâli yoktu.

“Ne!” dedi Bartle, tiksinmiş bir tavırla. “İşin içinde bir kadın mı vardı? O zaman senden umudu kesiyorum Adam.”

“Ama Bartle, sen o kadını övmüştün,” dedi Bay Poyser. “Hadi bakalım, kıvıramazsın. Bir keresinde kadınların hepsi Dinah gibi olsa fena bir icat sayılmazlardı, demiştin.”

“Sesini kastetmiştim be adam, yalnızca sesini,” dedi Bartle. “Kulaklarıma yün tıkamak istemeden konuşmasını dinleyebiliyorum. Öteki şeylere gelince, herhalde o da diğer kadınlar gibidir: Yeterince ağlayıp dırdır ederse ikinin ikiyle toplanıp beş edeceğini sanır.”

“Evet, evet!” dedi Bayan Poyser. “Bazılarını dinlesen, insan erkekler yalnızca bir çuval buğdayı koklayarak içindeki taneleri sayabilecek kadar akıllı sanır. Ahır kapısının ötesini görürler, öyle ya. Belki de bu yüzden kapının bu yanını pek göremezler.”

Martin Poyser keyifle kahkahalarla sarsıldı ve öğretmenin şimdi payını alacağını anlatmak istercesine Adam’a göz kırptı.

“Ah!” dedi Bartle alayla. “Kadınlar pek çabuk kavrar, pek çabuk. Bir hikâyeyi daha duymadan doğrusunu bilir, insan kendi düşüncelerini henüz anlamadan ona ne düşündüğünü söyleyebilirler.”

“Olabilir,” dedi Bayan Poyser. “Erkekler çoğu zaman o kadar yavaş ki düşünceleri önlerine geçiyor, onlar da ancak kuyruğundan yakalayabiliyor. Bir erkek dilini hazırlayana kadar ben bir çorabın ağzındaki ilmekleri sayabilirim; sonunda konuştuğundaysa ağzından doğru dürüst bir şey çıkmaz. En uzun kuluçka süresi ölü civcivlere aittir. Ama kadınların budala olduğunu inkâr etmiyorum: Tanrı onları erkeklere denk olsunlar diye yarattı.”

“Denk!” dedi Bartle. “Evet, sirkenin insanın dişlerini kamaştırması gibi. Erkek bir laf eder, karısı ona tersini söyler; erkek sıcak yemek ister, karısı soğuk pastırma çıkarır; erkek güler, karısı sızlanır. At sineğinin ata denk gelmesi gibi bir eş işte: Onu sokacak uygun zehri var—onu sokacak uygun zehri var.”

“Evet,” dedi Bayan Poyser. “Erkeklerin nasıl birini istediğini bilirim: Güneş resmi gibi onlara gülümseyen, doğru da yapsalar yanlış da yapsalar; tekmeye teşekkür eden, kocası söyleyene kadar hangi ucunun yukarıda olduğunu bilmezden gelen yumuşak başlı bir kadın. Erkeklerin çoğu karılarında bunu ister; akıllı olduğunu söyleyecek bir budala ararlar. Ama buna ihtiyaç duymayan erkekler de var; kendilerini zaten pek beğeniyorlar. İşte bekâr yaşlananlar da böyle çıkıyor.”

“Haydi Craig,” dedi Bay Poyser şakayla, “yoksa seni yaşlı bekâr diye belleyecekler; kadınların senin hakkında ne düşüneceğini de duydun.”

“Şey,” dedi Bay Craig, Bayan Poyser’ı hoşnut etmeye çalışarak ve kendi övgülerine büyük değer vererek, “akıllı sayılabilecek bir kadını severim; ruhlu, idareci bir kadını.”

“Yanılıyorsun Craig,” dedi Bartle kuru bir sesle. “Yanılıyorsun. Bahçe ürünlerini bundan daha iyi bir ölçüyle değerlendiriyorsun. Bir şeyi neyi iyi yapabiliyorsa ona göre seçiyorsun; neyi iyi yapabiliyorsa ona göre. Bezelyeyi kökü, havucu çiçeği için değerli bulmuyorsun. Kadınları da öyle seçmelisin. Akıllı olmaları pek bir işe yaramaz, pek bir işe yaramaz; ama olgun, lezzetli budalalar olurlar.”

“Ne diyorsun buna?” dedi Bay Poyser arkasına yaslanıp karısına neşeyle bakarak.

“Ne mi diyorum!” diye karşılık verdi Bayan Poyser; gözlerinde tehlikeli bir ateş tutuşuyordu. “Bazı insanların dili, günün saatini söylemek için değil, kendi içlerinde bir bozukluk olduğu için çalıp duran saatlere benzer, derim...”

Bayan Poyser’ın cevabı muhtemelen daha da vurucu bir noktaya varırdı; ama o sırada herkesin dikkati masanın öbür ucuna çevrildi. Önce yalnızca David’in alçak sesle söylediği “Sevdiğim dikensiz bir gül” şarkısıyla kendini belli eden müzik hevesi, giderek sağır edici ve karmaşık bir hâl almıştı. Tim, David’in sesini hafife alıp o cılız uğultuyu bastırmak için coşkulu bir girişle “Üç Neşeli Biçer”e başladı; ama David kolayca pes edecek biri değildi. Öyle gür bir kreşendoya çıktı ki gülün biçerleri bastırıp bastırmayacağı belirsizleşti. Derken yaşlı Kester, yüzünde en ufak bir değişiklik olmadan, ansızın titrek bir tiz sesle şarkıya girdi; sanki bir çalar saatmiş de vakti gelip çalmaya başlamıştı.

Alick’in bulunduğu masanın ucundakiler, müzik konusunda önyargısız olduklarından, bu tür ses eğlencesini olağan karşıladılar. Ama Bartle Massey piposunu bıraktı ve parmaklarını kulaklarına tıkadı. Dinah’nın evde olmadığını duyduğundan beri gitmek için sabırsızlanan Adam ayağa kalkıp iyi geceler demesi gerektiğini söyledi.

“Seninle geliyorum delikanlı,” dedi Bartle. “Kulaklarım çatlamadan seninle geliyorum.”

“İstersen Ortak Alan’dan dolaşıp seni eve kadar geçireyim Bay Massey,” dedi Adam.

“Evet, evet!” dedi Bartle. “Öylece biraz konuşabiliriz. Artık seni hiç yakalayamıyorum.”

“Ah, keşke biraz daha otursaydın,” dedi Martin Poyser. “Hepsi birazdan gider zaten; hanım onları saat onu geçtikten sonra hiç bırakmaz.”

Ama Adam kararlıydı. İyi geceler dendi ve iki dost yıldız ışığında birlikte yürümek üzere dışarı çıktı.

“Şu zavallı budala Vixen evde benim için sızlanıp duruyordur,” dedi Bartle. “Onu buraya hiç getiremiyorum; Bayan Poyser’ın bakışı değerse zavallı köpek ömrünün sonuna kadar topallayabilir.”

“Gyp’i geri sürmeme hiç gerek kalmıyor,” dedi Adam gülerek. “Geldiğimi anlayınca kendi kendine geri dönüyor.”

“Evet, evet,” dedi Bartle. “Korkunç bir kadın! İğneden yapılmış, iğneden. Ama Martin’den vazgeçmem, hep Martin’den yana olurum. Hem Martin o iğneleri seviyor, Tanrı yardımcısı olsun! Sırf onlar için yapılmış bir minder o.”

“Ama bunca şeye rağmen son derece iyi yürekli bir kadın,” dedi Adam. “Gün ışığı kadar dürüst. Köpekler eve girmeye kalkınca biraz kızıyor ama bakımı ona kalsa karınlarını doyurup iyi baktıklarından emin olur. Dili keskinse de yüreği yumuşak; bunu sıkıntılı zamanlarda gördüm. Söylediğinden fazlasını yapan kadınlardandır.”

“Peki peki,” dedi Bartle. “Elmanın içi sağlam değil demiyorum; ama dişlerimi kamaştırıyor, dişlerimi kamaştırıyor.”

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…