Kıyıdaki Değirmen kitap kapağı

8. bölüm / 59

VIII. Bölüm — Bay Tulliver Zayıf Yanını Gösteriyor

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 59Şu an: VIII. Bölüm — Bay Tulliver Zayıf Yanını Gösteriyor
  1. 1 Birinci Kitap — Oğlan ve Kız. — Birinci Bölüm. — Dorlcote Değirmeni’nin Dışında606 kelime
  2. 2 İkinci Bölüm. — Dorlcote Değirmeni’nin Sahibi Bay Tulliver, Tom’la İlgili Kararını Açıklıyor1.655 kelime
  3. 3 Üçüncü Bölüm. — Bay Riley, Tom için bir okul konusunda öğüt veriyor3.697 kelime
  4. 4 Dördüncü Bölüm. — Tom’un Dönüşü Bekleniyor1.428 kelime
  5. 5 Beşinci Bölüm. — Tom Eve Dönüyor2.694 kelime
  6. 6 VI. Bölüm — Teyzelerle Amcalar Geliyor3.207 kelime
  7. 7 VII. Bölüm — Teyzeler ve Amcalar Sahneye Çıkıyor6.448 kelime
  8. 8 VIII. Bölüm — Bay Tulliver Zayıf Yanını Gösteriyor2.788 kelime · Okuduğun bölüm
  9. 9 Bölüm IX. — Garum Firs’e3.843 kelime
  10. 10 X. Bölüm — Maggie Beklediğinden Daha Kötü Davranıyor1.648 kelime
  11. 11 XI. Bölüm. — Maggie Gölgesinden Kaçmaya Çalışıyor3.226 kelime
  12. 12 Bölüm XII. — Bay ve Bayan Glegg Evlerinde3.647 kelime
  13. 13 Bölüm XIII. — Bay Tulliver Hayatın Yumaklarını Daha da Dolaştırıyor816 kelime
  14. 14 İkinci Kitap. — Okul Zamanı. — Bölüm I. — Tom’un “İlk Dönemi”5.559 kelime
  15. 15 II. Bölüm — Noel Tatili2.143 kelime
  16. 16 Üçüncü Bölüm. — Yeni Okul Arkadaşı1.616 kelime
  17. 17 Bölüm IV.2.937 kelime
  18. 18 V. Bölüm — Maggie’nin İkinci Ziyareti1.247 kelime
  19. 19 VI. Bölüm. — Bir Aşk Sahnesi1.298 kelime
  20. 20 VII. Bölüm. — Altın Kapılar Aşılıyor1.799 kelime
  21. 21 Üçüncü Kitap — Çöküş. — Birinci Bölüm — Evde Neler Olmuştu1.773 kelime
  22. 22 İkinci Bölüm. — Bayan Tulliver’ın Ev Tanrıları1.256 kelime
  23. 23 Üçüncü Bölüm. — Aile Toplantısı4.155 kelime
  24. 24 Bölüm IV. — Sönüp Giden Bir Işık978 kelime
  25. 25 Bölüm V. — Tom İstiridyeyi Bıçağıyla Açmaya Girişiyor3.205 kelime
  26. 26 VI. Bölüm. — Cep Çakısı Armağanına Karşı Yaygın Önyargıyı Çürütmeye Doğru1.938 kelime
  27. 27 VII. Bölüm. — Tavuğun Hileye Başvurması3.320 kelime
  28. 28 Sekizinci Bölüm. — Enkaz Üzerine Gün Işığı2.178 kelime
  29. 29 Dokuzuncu Bölüm. — Aile Kaydına Eklenen Bir Kayıt1.532 kelime
  30. 30 Dördüncü Kitap — Aşağılanma Vadisi. — I. Bölüm — Bossuet’nin Bilmediği Bir Protestanlık Yorumu1.382 kelime
  31. 31 II. Bölüm — Yırtık Yuvayı Dikenler Deler1.511 kelime
  32. 32 III. Bölüm — Geçmişten Bir Ses4.179 kelime
  33. 33 Beşinci Kitap — Buğday ve Delice. — I. Bölüm — Kızıl Derinlikler3.392 kelime
  34. 34 İkinci Bölüm — Glegg Teyze, Bob’un Başparmağının Ne Kadar Geniş Olduğunu Öğreniyor4.774 kelime
  35. 35 Bölüm III. — Dengesiz Terazi1.872 kelime
  36. 36 Bölüm IV. — Yeni Bir Aşk Sahnesi1.544 kelime
  37. 37 Bölüm V. — Yarık Ağaç3.227 kelime
  38. 38 VI. Bölüm. — Güçlükle Kazanılan Zafer1.196 kelime
  39. 39 Bölüm VII. — Hesaplaşma Günü1.740 kelime
  40. 40 Altıncı Kitap — Büyük Ayartı. — Bölüm I. — Cennette Bir Düet2.266 kelime
  41. 41 II. Bölüm. — İlk İzlenimler3.587 kelime
  42. 42 Bölüm III. — Mahrem Anlar1.139 kelime
  43. 43 Bölüm IV. — Kardeş ve Kız Kardeş1.988 kelime
  44. 44 Bölüm V. — Tom’un İstiridyeyi Açtığını Gösteren Bölüm1.149 kelime
  45. 45 Bölüm VI. — Çekim Yasalarını Açıklayan Bölüm2.820 kelime
  46. 46 VII. Bölüm — Philip Yeniden Sahneye Çıkıyor3.715 kelime
  47. 47 Sekizinci Bölüm — Wakem’e Yeni Bir Gözle Bakış1.868 kelime
  48. 48 Dokuzuncu Bölüm. — Şıklara Bürünmüş Hayırseverlik2.666 kelime
  49. 49 X. Bölüm — Büyü Sanki Bozuluyor1.682 kelime
  50. 50 XI. Bölüm. — Yolda1.760 kelime
  51. 51 XII. Bölüm — Bir Aile Toplantısı1.797 kelime
  52. 52 XIII. Bölüm. — Gelgitin Sürüklediği3.693 kelime
  53. 53 Bölüm XIV. — Uyanış2.872 kelime
  54. 54 Yedinci Kitap — Son Kurtuluş. — I. Bölüm — Değirmene Dönüş1.899 kelime
  55. 55 İkinci Bölüm — St Ogg Halkı Hükmünü Veriyor2.488 kelime
  56. 56 Üçüncü Bölüm — Eski Tanıdıkların Bizi Şaşırtabileceğini Gösteren Bölüm1.802 kelime
  57. 57 Bölüm IV. — Maggie ve Lucy1.772 kelime
  58. 58 V. Bölüm — Son Çatışma2.945 kelime
  59. 59 Sonuç227 kelime

VIII. Bölüm

Bay Tulliver Zayıf Yanını Gösteriyor
“Ya Glegg Teyze parasını geri isterse? Şimdi beş yüz sterlin bulmak zorunda kalmanız çok tatsız olur,” dedi Bayan Tulliver, o akşam günün olaylarını üzgün üzgün gözden geçirirken.

Bayan Tulliver kocasıyla on üç yıldır evliydi; yine de evliliğinin ilk zamanlarındaki tazeliğiyle, onun tam da istemediği yönde davranmasına yol açan sözleri söyleme becerisini koruyordu. Bazı zihinler bu tazeliği korumakta pek ustadır; tıpkı yaşını başını almış bir altın balığının, cam fanusun çevrelediği alanın dışına dümdüz yüzebileceğine dair gençlik yanılgısını sonuna dek sürdürmesi gibi. Bayan Tulliver de bu türden sevecen bir balıktı. On üç yıl boyunca aynı engele kafasını çarptıktan sonra, bugün yine aynı istekle ona doğru yüzecekti.

Bu sözü, Bay Tulliver’i beş yüz sterlin bulmanın hiç de zor olmayacağına inandırmaya yaradı. Bayan Tulliver, eskiden asla ipotek etmeyeceğini söylediği değirmenle evi ipotek etmeden bu parayı nasıl bulacağını ısrarla sorunca, Bay Tulliver öfkelenip Bayan Glegg’in parasını geri isteyip istememesinin kendi bileceği iş olduğunu, ne olursa olsun borcunu ödeyeceğini ilan etti. Karısının kız kardeşlerine minnet borçlu olmayacaktı. Bir erkek, bir sürü kadının olduğu bir aileye evlenince, isterse katlanacağı çok şey bulabilirdi. Ama Bay Tulliver bunu istemiyordu.

Bayan Tulliver geceliğini giyerken sessizce, damla damla ağladı. Ama sonra, ertesi gün çocukları çaya Garum Firs’e götürdüğünde Pullet Teyze’yle her şeyi konuşacağını düşünerek rahat bir uykuya daldı. Bu konuşmadan belirli bir sonuç çıkmasını beklemiyordu; yine de geçmiş olayların, onlardan yakınıldığında hiç değişmeden kalacak kadar inatçı olması imkânsız görünüyordu.

Kocası biraz daha uzun süre uyanık kaldı; çünkü o da ertesi gün yapacağı bir ziyareti düşünüyordu. Bu konudaki düşünceleri, sevecen eşininkiler kadar belirsiz ve iç rahatlatıcı değildi.

Bay Tulliver güçlü bir duygunun etkisindeyken çabucak harekete geçerdi. Bu, daha sakin kafa yorduğu zamanlarda, insan işlerinin karmaşık ve anlaşılmaz doğasına dair duyduğu sıkıntıyla çelişir gibi görünebilirdi. Oysa bu iki görünüşte çelişkili durum arasında doğrudan bir bağ bulunması pekâlâ mümkündü; çünkü bir yumağın karışık olduğuna iyice kanaat getirmenin, tek bir ipini aceleyle çekiştirmekten daha iyi bir yolu olmadığını gözlemledim. İşte bu çabukluğu sayesinde Bay Tulliver ertesi gün yemekten az sonra at sırtında Basset’e, kız kardeşi Moss’u ve kocasını görmeye doğru yola çıkmıştı (hazımsızlık çekmiyordu). Bayan Glegg’e olan beş yüz sterlinlik borcunu kesinlikle geri ödemeye karar verince, kayınbiraderi Moss’a ödünç verdiği üç yüz sterlin için elinde bir senet bulunduğu aklına gelmişti. Kayınbiraderi belirli bir süre içinde parayı ödeyebilirse, Bay Tulliver’in bu atılgan adımının, bir işin kolay olacağına iyice inanmadan önce nasıl yapılacağını da kesin olarak bilmek isteyen zayıf insanların gözünde yaratmış olabileceği gerçekte olmayan güçlük izlenimini büyük ölçüde azaltırdı.

Bay Tulliver’in içinde bulunduğu durum ne yeni ne de çarpıcıydı; ama gündelik başka şeyler gibi, zamanla birikerek uzun vadede etkisini göstermesi kaçınılmazdı: olduğundan çok daha varlıklı biri sayılıyordu. Hepimiz dünya hakkımızda neye inanıyorsa ona inanmaya yatkınız. Bu yüzden o da başarısızlık ve yıkımı, zayıf yapılı, uzun boyunlu bir adamın, tombul kısa boyunlu komşusunun felç geçirdiğini duyunca hissettiği uzak bir acımayla düşünürdü. Kendi değirmenini işleten, güzelce bir toprak parçasına sahip biri olarak üstünlükleri hakkında yapılan şakaları hep duymuştu; bu şakalar varlıklı biri olduğu hissini doğal olarak besliyordu. Pazar kurulduğu gün içtiği kadehe hoş bir tat katıyorlardı. Altı ayda bir yapılan ödemeler olmasa, Bay Tulliver çok arzu edilir mülkünün üzerinde iki bin sterlinlik ipotek bulunduğunu gerçekten unutabilirdi. Bu durum bütünüyle kendi suçu değildi; bin sterlin, evlenirken çeyizini vermesi gereken kız kardeşine aitti. Kendisiyle davalık olmaya hazır komşuları olan bir adamın ipoteklerini kapatması da pek olası değildi; hele parşömen kâğıda bile sığmayacak kadar yüce bir teminat karşılığında yüz sterlin borç almak isteyen tanıdıklarının takdirini kazanmışsa. Dostumuz Bay Tulliver’in yüreği yumuşaktı; kız kardeşine bile sertçe hayır demeyi sevmezdi. Kız kardeşi, kız kardeşlere özgü o lüzumsuz geliş biçimiyle dünyaya gelerek ipotek ihtiyacı doğurmakla kalmamış, evlenirken kendini hepten harcamış, sekizinci bebeğini doğurarak da hatalarını taçlandırmıştı. Bay Tulliver bu konuda biraz zayıf kaldığının farkındaydı; ama kendini, Gritty’nin Moss’la evlenmeden önce güzel bir kız olduğunu söyleyerek avutuyordu. Bunu bazen sesi hafifçe titreyerek söylerdi. Bu sabahsa iş adamına daha çok yakışır bir ruh hâlindeydi. Basset’in derin tekerlek izleriyle dolu yollarında at sürerken, burası pazar yerinden öylesine uzaktı ki, bu yoksul toprağın ürününü ve gübresini taşımak kârın en iyi kısmını alıp götürürdü. Moss’a, sermayesi olmayan; sığır vebasıyla bitki hastalıkları ortalığa yayıldığında payına düşeni alması kaçınılmaz olan ve onu çamurdan çıkarmaya çalıştıkça daha da batacak bir çiftçi gözüyle bakmaya başlamış, kendinde ona karşı yeterli bir kızgınlık toplamıştı. Şimdi bu üç yüz sterlini bulmak zorunda kalması ona zarar değil, yarar sağlardı; etrafına daha iyi bakar, geçen yıl yün konusunda yaptığı aptallığı bu yıl tekrarlamazdı. Aslında Bay Tulliver kayınbiraderine fazla yumuşak davranmıştı. Faizi iki yıl boyunca biriktirmesine izin verdiği için Moss anaparayı ödemek zorunda kalmayacağını düşünmüş olabilirdi. Ama Bay Tulliver artık böyle kaçamak yapan insanları pohpohlamamaya kararlıydı. Basset yollarında at sürmek de insanın öfkesini yatıştırıp kararlılığını zayıflatacak gibi değildi. Kışın en çamurlu günlerinde toprağa basılmış derin nal izleri atı ara sıra öyle sarsıyordu ki Bay Tulliver’in aklına avukatların babasına karşı düşüncesizce ama iç açıcı bir hırlama geliyordu; ister nalıyla ister başka yolla olsun, yolların bu hâlinde onun da payı olduğuna kuşku yoktu. Gözünün önüne çıkan bol miktarda verimsiz arazi ve bakımsız çit, kayınbiraderi Moss’un çiftliğine ait olmamalarına rağmen, talihsiz çiftçiye duyduğu hoşnutsuzluğu iyice artırıyordu. Bu tarla Moss’un nadası değilse bile olabilirdi; Basset’in her yeri birbirine benziyordu. Bay Tulliver’e göre burası yoksul bir bucaktı ve bu görüşü temelsiz değildi. Basset’in toprağı kötü, yolları kötü, yerleşik olmayan toprak sahibi kötü, yerleşik olmayan papazı kötüydü; ayrıca yarımdan biraz az bir yardımcı papazı da vardı, o da yoksuldu. İnsan zihninin koşulları aşma gücüne derinden inanan biri, Basset halkının yine de çok üstün bir sınıf olabileceğini öne sürerse, bu soyut iddiaya karşı çıkacak bir şeyim yok. Yalnızca, gerçekte Bassetlilerin zihniyetinin içinde bulundukları koşullara tamı tamına uyduğunu biliyorum. Alışık olmayan göze sanki birbirine bağlanıp hiçbir yere çıkmıyor gibi görünen çamurlu, yeşil ya da killi yollar, sabırla izlenince gerçekten de uzaktaki bir ana yola ulaşıyordu. Ama Basset’te bu yolların daha sık götürdüğü çok ayak vardı: eskiden “Markis o’ Granby”, yakınları arasında ise “Dickison’s” diye anılan bir sefahat yuvasına. Kum serpilmiş zemini olan geniş, alçak tavanlı bir oda; fark edilmeyen bira tortularıyla değişmiş soğuk tütün kokusu; kapı pervazına yaslanmış, benekli ve kederli yüzüyle Bay Dickison; gündüz ışığına, önceki geceden kalma, fitili yanıp kararmış bir mum kadar yabancı duruyordu. Bunlar pek ayartıcı bir baştan çıkarma biçimi sayılmayabilir; ama Basset erkeklerinin çoğu, kış günü saat dörde doğru yollarında karşılarına çıkınca bu tuzağa ölümcül bir çekicilikle kapılıyordu. Basset’te herhangi bir kadın kocasının eğlence peşinde koşan biri olmadığını belirtmek istese, bunu, “Bir Whitsuntide’dan ötekine Dickison’s’ta bir şilin bile harcamaz,” demekten daha güçlü anlatamazdı. Erkek kardeşinin bugün olduğu gibi kusur aramaya hazır olduğu zamanlarda Bayan Moss bunu kocası için birden fazla kez söylemişti. Bay Tulliver’i çiftlik kapısının davranışı kadar öfkelendirecek başka hiçbir şey yoktu. Ama kapıyı binme değneğiyle itmeye kalkar kalkmaz, üst menteşesi olmayan kapıların yaptığı gibi yana savruldu; insan ya da at olsun, inciklere zarar verme tehlikesi yarattı. Atından inip, geniş yarı ahşap binaların kasvetli gölgesindeki nemli, kirli çiftlik avlusundan geçerek, yükseltilmiş bir yola dizilmiş uzun, harap evlere doğru atını yularından çekmeye hazırlanıyordu. Tam vaktinde görünen bir seyis, bu ziyaret boyunca atından inmeme kararını uygulayamama sıkıntısından onu kurtardı. İnsan sert davranacaksa eyerinde kalsın, yalvaran gözlerin hizasından yukarıda ve uzak ufka hâkimken konuşsun. Bayan Moss atın ayak seslerini duymuştu; erkek kardeşi atını sürüp geldiğinde mutfak kapısının önünde, yüzünde yorgun bir gülümsemeyle, kollarında kara gözlü bir bebekle duruyordu. Bayan Moss’un yüzü, erkek kardeşininkinin solmuş bir benzeriydi; yanağına bastırdığı tombul bebeğin küçük eli, yanağın solgunluğunu daha da belirginleştiriyor gibiydi.

“Ağabey, seni gördüğüme sevindim,” dedi sevgiyle. “Bugün geleceğini beklemiyordum. Nasılsın?”

“Ah, fena değil, Bayan Moss, fena değil,” diye karşılık verdi erkek kardeşi soğukkanlılıkla ve ağır ağır; sanki bu soruyu sormak biraz haddini aşmakmış gibi. Bayan Moss, erkek kardeşinin keyfinin yerinde olmadığını hemen anladı. Öfkelendiğinde ve başkalarının yanındayken ona Bayan Moss demekten başka türlü seslenmezdi. Ama yoksul insanların hor görülmesinin doğal olduğunu düşünürdü. Bayan Moss insan soyunun eşitliğini savunmazdı; sabırlı, doğurgan, sevgi dolu bir kadındı.

“Kocan evde değil herhalde?” diye ekledi Bay Tulliver, ciddi bir sessizliğin ardından. Bu sırada dört çocuk, tavuk kümesinin arkasında anneleri birden gözden kaybolan civcivler gibi dışarı koşmuştu.

“Hayır,” dedi Bayan Moss, “ama şuradaki patates tarlasında. Georgy, hemen Uzak Tarlaya koş, babana amcanın geldiğini söyle. İneceksin değil mi ağabey, bir şeyler alırsın?”

“Hayır, hayır; inemem. Hemen geri dönmem gerek,” dedi Bay Tulliver, uzaklığa bakarak.

“Bayan Tulliver’le çocuklar nasıl?” diye sordu Bayan Moss, davetini yinelemeye cesaret edemeyerek alçakgönüllülükle.

“Ah, iyiyim. Tom yaz ortasında yeni bir okula başlayacak; bana epey masrafı olacak. Paramın bu kadar süre elimde olmaması bana pahalıya patlıyor.”

“Bir gün çocukları kuzenlerini görmeye getirecek kadar iyi yürekli olmanı isterim. Benim ufaklıklar kuzenleri Maggie’yi görmeye can atıyor. Ben de onun vaftiz annesiyim, onu çok severim; imkânları neye yetiyorsa, onunla kimse bundan daha fazla ilgilenemez. Hem gelmeyi sevdiğini de biliyorum; sevgi dolu bir çocuk, bir de ne kadar çabuk kavrıyor, ne kadar akıllı, doğrusu!”

Bayan Moss dünyanın en saf kadınlarından biri değil de en kurnazlarından biri olsaydı, erkek kardeşinin gönlünü bundan daha iyi alabilecek bir şey bulamazdı; Maggie’yi övmek tam da işe yarayacak şeydi. “Küçük kız”ı öven pek kimse çıkmazdı; onun meziyetlerini savunmak çoğunlukla yalnızca kendisine kalırdı. Ama Maggie, Moss Teyze’sinin evinde hep en sevimli hâliyle görünürdü; orası onun Alsatia’sıydı, yasaların erişemediği bir yerdi: Bir şey devirse, ayakkabılarını kirletse ya da elbisesini yırtsa, Moss Teyze’sinin evinde bunlar olağan şeylerdi. Bay Tulliver istemese de bakışları yumuşadı; kız kardeşinden gözlerini ayırmadan şöyle dedi:

“Evet; sanırım öteki teyzelerinden daha çok seni seviyor. Bizim aileye çekmiş; annesinden zerre yok onda.”

“Moss, benim eskiden tam böyle olduğumu söylüyor,” dedi Bayan Moss, “gerçi ben onun kadar çabuk kavramaz, kitapları da o kadar sevmezdim. Ama Lizzy’m de ona benziyor bence; akıllı kız. Gel buraya Lizzyciğim, amcan seni görsün; o kadar çabuk büyüyorsun ki seni neredeyse tanımıyor.”

Annesi onu öne çekince, yedi yaşındaki kara gözlü Lizzy pek utangaç göründü; çünkü küçük Mosslar, Dorlcote Değirmeni’nden gelen amcalarından çok çekiniyorlardı. İfade gücü ve canlılık bakımından Maggie’den epey gerideydi; bu yüzden ikisi arasındaki benzerlik Bay Tulliver’in babacan sevgisini bütünüyle okşuyordu.

“Evet, biraz benziyorlar,” dedi kirli önlüklü küçük kıza şefkatle bakarak. “İkisi de annemize çekmiş. Kız çocuğu yeterince var sende, Gritty,” diye ekledi; sesinde hem acıma hem sitem vardı.

“Dört taneler, canım benim!” dedi Bayan Moss, bir iç çekerek Lizzy’nin alnının iki yanındaki saçlarını okşadı. “Erkekler kadar çoklar. Her birinin bir erkek kardeşi var.”

“Ah, ama kendi başlarının çaresine bakmaları gerekecek,” dedi Bay Tulliver. Sertliğinin gevşediğini hissediyor, sağlıklı bir öğüt vererek kendini yeniden katılaştırmaya çalışıyordu. “Erkek kardeşlerine yaslanacaklarını sanmasınlar.”

“Hayır; ama umarım erkek kardeşleri bu zavallıları sever, aynı anne babadan geldiklerini hatırlar; oğlanların bundan yoksullaşacağı yok ya,” dedi Bayan Moss, yarı bastırılmış bir ateş gibi, aceleci bir ürkeklikle parlayarak.

Bay Tulliver atının böğrüne hafifçe vurdu, sonra onu durdurup öfkeyle, “Olduğun yerde dur!” dedi; bu, masum hayvanı epey şaşırttı.

“Hem sayıları ne kadar çoksa birbirlerini o kadar çok sevmeleri gerekir,” diye sürdürdü Bayan Moss, öğretici bir tavırla çocuklarına bakarak. Sonra yeniden erkek kardeşine döndü. “Yine de umarım senin oğlun kız kardeşine her zaman iyi davranır; ikisi de tıpkı seninle benim gibi, ağabey.”

Bu söz Bay Tulliver’in yüreğine ok gibi saplandı. Hayal gücü pek hızlı değildi ama Maggie düşüncelerinde çok yakındı; kendi kız kardeşiyle arasındaki ilişkiyi, Tom’un Maggie’yle ilişkisini yan yana düşünmesi uzun sürmedi. Küçük kız ileride yoksul düşer, Tom da ona biraz sert davranır mıydı?

“Evet, evet Gritty,” dedi değirmenci, sesine yeni bir yumuşaklık katarak. “Ama senin için elimden geleni hep yaptım,” diye ekledi; sanki bir sitem karşısında kendini savunuyordu.

“Bunu inkâr etmiyorum ağabey, nankör de değilim,” dedi zavallı Bayan Moss; iş ve çocuklar onu öyle tüketmişti ki gururuna ayıracak gücü kalmamıştı. “Ama işte babaları da geldi. Nerede kaldın böyle, Moss!”

“Ne kadar kaldın mı diyorsun?” dedi Bay Moss; nefes nefese kalmış, gücenmişti. “Yol boyunca koştum. İnmez misiniz, Bay Tulliver?”

“Peki, bahçede seninle biraz konuşmak için ineyim,” dedi Bay Tulliver; kız kardeşi yanında olmazsa kararlılığını daha uygun biçimde gösterebileceğini düşünüyordu.

Atından indi ve Bay Moss’la birlikte bahçeye, eski bir porsuk ağacı çardağına doğru yürüdü; kız kardeşi ise bebeğinin sırtına hafifçe vurup onları özlemle izliyordu.

Porsuk ağacı çardağına girmeleri, tozlu toprağa derin çukurlar açarak eşelenen birkaç kümes hayvanını ürküttü; hayvanlar hemen büyük bir gürültü ve gıdaklamayla havalandı. Bay Tulliver banka oturdu; bastonuyla yeri şurada burada yoklar gibi tıklatıp sanki altında bir boşluk olduğundan kuşkulanıyordu. Sonra sesinde hırlamaya benzer bir tonla konuşmayı açtı:

“Bakıyorum, Köşe Tarlası’na yine buğday ekmişsin; hiç gübre de vermemişsin. Bu yıl bundan hayır gelmez.”

Bay Moss, Bayan Tulliver’la evlendiğinde Basset’in yakışıklı delikanlısı sayılırdı; şimdi neredeyse bir haftalık sakalı vardı ve umudu kalmamış bir koşum atı gibi bezgin görünüyordu. Sabırlı ama yakınan bir sesle cevap verdi: “Ne yapalım, benim gibi yoksul çiftçiler ellerinden geleni yapmalı; topraktan elde etmeyi umduklarının yarısı kadarını toprağa yatırmayı göze alabilenlere bırakmalı bunu; oynayacak parası olanlar yapsın.”

“Faiz ödemeden borç alabilenlerden başka kimin oynayacak parası olsun ki?” dedi Bay Tulliver; hafif bir tartışma çıkarmak istiyordu. Borcun geri ödenmesini istemeye başlamak için en doğal ve kolay yol buydu.

“Faiz ödemelerinde geride kaldığımı biliyorum,” dedi Bay Moss, “ama geçen yıl yün işinde çok şanssızdım; bir de hanımın bu kadar yatakta kalması yüzünden işler her zamankinden daha zorlaştı.”

“Evet,” diye hırladı Bay Tulliver, “bazı insanların işleri hep ters gider; boş çuval dik durmaz.”

“Doğrusu, Bay Tulliver, bende ne kusur buluyorsunuz bilmiyorum,” dedi Bay Moss, yatıştırmaya çalışarak. “Gündelikçiler arasında benden daha çok çalışan yok.”

“Ne faydası var bunun?” dedi Bay Tulliver sertçe. “Bir adam evleniyor, çiftliğini işletmek için karısının üç beş kuruşluk çeyizinden başka sermayesi yok. En başından beri karşıydım; ama ikiniz de beni dinlemediniz. Paramı daha fazla dışarıda bırakamam; Bayan Glegg’e beş yüz ödemem gerekiyor, Tom da bana masraf olacak. Bana ait olanların hepsini geri almış olsam bile param yetmez. Üç yüz sterlini nasıl ödeyebileceğine bakıp bir yol bulmalısın.”

“Maksadınız buysa,” dedi Bay Moss önüne boş gözlerle bakarak, “bizi haczedip her şeyimizi sattırmanız daha iyi; size ve ev sahibine borcumuzu ödemek için bütün hayvanlarımı elden çıkarmam gerekir.”

Yoksul akrabalar insanı inkâr edilemez biçimde sinirlendirir; varlıkları bizim açımızdan tümüyle istenmeyen bir şeydir ve neredeyse her zaman pek kusurlu insanlardır. Bay Tulliver, Bay Moss’a istediği kadar öfkelenmeyi başarmıştı. Yerinden kalkarken öfkeyle şöyle diyebildi:

“Peki, elinden geleni yap. Kendim dışında herkesin parasını ben bulamam. Kendi işime, kendi aileme bakmalıyım. Paramı daha fazla dışarıda bırakamam. Mümkün olduğunca çabuk bulmalısın.”

Son cümleyi söyler söylemez çardaktan sert adımlarla çıktı ve Bay Moss’a arkasına bakmadan, mutfak kapısına doğru yürüdü. Büyük oğlan atını tutuyordu; kız kardeşi ise şaşkın ve kaygılı bir hâlde onu bekliyordu. Bu kaygının hafifletici yanları da vardı: Bebek keyifle mırıldanıyor, annesinin solmuş yüzünde parmaklarıyla uzun uzun alıştırma yapıyordu. Bayan Moss’un sekiz çocuğu olmuştu ama ikizlerinin yaşamamış olmasına duyduğu üzüntüyü hiç atlatamamıştı. Bay Moss ise onların yokluğunun tesellisiz olmadığını düşünürdü. Bay Tulliver ayağını üzengiye koymuşken, yavaşça yaklaşan kocasına endişeyle bakan Bayan Moss, “İçeri gelmeyecek misin ağabey?” dedi.

“Yok, yok; hoşça kal,” dedi Bay Tulliver, atının başını çevirip uzaklaşırken.

Avlu kapısının dışına çıkıp derin tekerlek izleriyle dolu yolda biraz ilerleyene dek hiç kimse kendini daha kararlı hissedemezdi. Ama onu harap çiftlik binalarının gözden kaybolacağı bir sonraki dönemeçten önce, sanki aklına birden bir şey gelmiş gibi atını durdurdu. İki üç dakika aynı yerde kıpırdamadan durdu; başını bir yandan ötekine hüzünle çeviriyor, sanki acı veren bir nesneye birden fazla yönden bakıyordu. Belli ki Bay Tulliver, kararlılıkla harekete geçme nöbetinin ardından, bu dünyanın bilmece gibi olduğu duygusuna yeniden kapılıyordu. Atını döndürdü, yavaşça geri sürdü; bu dönüşe karar vermesine yol açan duygunun doruğunu, atına vurup yüksek sesle şöyle diyerek dışa vurdu: “Zavallı küçük kız! Ben gidince belki Tom’dan başka kimsesi kalmayacak.”

Bay Tulliver’in avluya döndüğünü birkaç genç Moss görüp hemen heyecan verici haberi annelerine koşarak verdi; bu yüzden Bayan Moss, erkek kardeşi atıyla yaklaşırken yine kapı eşiğindeydi. Ağlamıştı ama şimdi bebeğini kollarında sallayarak uyutuyordu. Erkek kardeşi ona bakınca kederini gösterişli bir biçimde sergilemedi, yalnızca şöyle dedi:

“İstersen babaları yine tarlaya gitti ağabey.”

“Yok Gritty, yok,” dedi Bay Tulliver yumuşak bir sesle. “Üzülme, hepsi bu; parasız idare etmeye çalışırım. Yalnız sen elinden geldiğince akıllı olmalı, bir yolunu bulmalısın.”

Bayan Moss bu beklenmedik iyilik karşısında yeniden ağlamaya başladı; tek kelime edemedi.

“Hadi, hadi! Küçük kız gelip seni görecek. Okula gitmeden önce bir gün onu Tom’la birlikte getiririm. Üzülme. Sana her zaman iyi bir ağabey olacağım.”

“Bu sözün için sağ ol ağabey,” dedi Bayan Moss gözyaşlarını silerek. Sonra Lizzy’ye dönüp, “Hadi, koş da kuzenin Maggie’ye renkli yumurtayı getir,” dedi. Lizzy içeri koştu ve hemen küçük bir kâğıt paketle geri geldi.

“İyice haşlandı ağabey, ipliklerle de boyandı; çok güzel oldu. Maggie için özellikle yaptık. Cebine koyar mısın lütfen?”

“Olur, olur,” dedi Bay Tulliver; yumurtayı dikkatle yan cebine koydu. “Hoşça kal.”

Böylece saygın değirmenci, nasıl geçinip ne yapacakları konusunda eskisinden de şaşkın, ama bir tehlikeyi atlatmış olmanın duygusuyla Basset yollarından geri döndü. Kız kardeşine karşı sert davranırsa, babasının artık yanında olmadığı uzak bir günde Tom’un da Maggie’ye sert davranmasına bir şekilde yol açabileceği aklına gelmişti. Çünkü dostumuz Bay Tulliver gibi saf insanlar, tartışılmaz duygularını çoğu zaman yanlış düşüncelerle açıklar; onun “küçük kız”a duyduğu sevgi ve kaygı, kız kardeşine karşı içinde yeni bir duyarlılık uyandırmıştı; Bay Tulliver’in kendi kendine yaptığı karmaşık açıklama buydu.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…