Bölümler 59Şu an: Dördüncü Kitap — Aşağılanma Vadisi. — I. Bölüm — Bossuet’nin Bilmediği Bir Protestanlık Yorumu
- 1 Birinci Kitap — Oğlan ve Kız. — Birinci Bölüm. — Dorlcote Değirmeni’nin Dışında606 kelime
- 2 İkinci Bölüm. — Dorlcote Değirmeni’nin Sahibi Bay Tulliver, Tom’la İlgili Kararını Açıklıyor1.655 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm. — Bay Riley, Tom için bir okul konusunda öğüt veriyor3.697 kelime
- 4 Dördüncü Bölüm. — Tom’un Dönüşü Bekleniyor1.428 kelime
- 5 Beşinci Bölüm. — Tom Eve Dönüyor2.694 kelime
- 6 VI. Bölüm — Teyzelerle Amcalar Geliyor3.207 kelime
- 7 VII. Bölüm — Teyzeler ve Amcalar Sahneye Çıkıyor6.448 kelime
- 8 VIII. Bölüm — Bay Tulliver Zayıf Yanını Gösteriyor2.788 kelime
- 9 Bölüm IX. — Garum Firs’e3.843 kelime
- 10 X. Bölüm — Maggie Beklediğinden Daha Kötü Davranıyor1.648 kelime
- 11 XI. Bölüm. — Maggie Gölgesinden Kaçmaya Çalışıyor3.226 kelime
- 12 Bölüm XII. — Bay ve Bayan Glegg Evlerinde3.647 kelime
- 13 Bölüm XIII. — Bay Tulliver Hayatın Yumaklarını Daha da Dolaştırıyor816 kelime
- 14 İkinci Kitap. — Okul Zamanı. — Bölüm I. — Tom’un “İlk Dönemi”5.559 kelime
- 15 II. Bölüm — Noel Tatili2.143 kelime
- 16 Üçüncü Bölüm. — Yeni Okul Arkadaşı1.616 kelime
- 17 Bölüm IV.2.937 kelime
- 18 V. Bölüm — Maggie’nin İkinci Ziyareti1.247 kelime
- 19 VI. Bölüm. — Bir Aşk Sahnesi1.298 kelime
- 20 VII. Bölüm. — Altın Kapılar Aşılıyor1.799 kelime
- 21 Üçüncü Kitap — Çöküş. — Birinci Bölüm — Evde Neler Olmuştu1.773 kelime
- 22 İkinci Bölüm. — Bayan Tulliver’ın Ev Tanrıları1.256 kelime
- 23 Üçüncü Bölüm. — Aile Toplantısı4.155 kelime
- 24 Bölüm IV. — Sönüp Giden Bir Işık978 kelime
- 25 Bölüm V. — Tom İstiridyeyi Bıçağıyla Açmaya Girişiyor3.205 kelime
- 26 VI. Bölüm. — Cep Çakısı Armağanına Karşı Yaygın Önyargıyı Çürütmeye Doğru1.938 kelime
- 27 VII. Bölüm. — Tavuğun Hileye Başvurması3.320 kelime
- 28 Sekizinci Bölüm. — Enkaz Üzerine Gün Işığı2.178 kelime
- 29 Dokuzuncu Bölüm. — Aile Kaydına Eklenen Bir Kayıt1.532 kelime
- 30 Dördüncü Kitap — Aşağılanma Vadisi. — I. Bölüm — Bossuet’nin Bilmediği Bir Protestanlık Yorumu1.382 kelime · Okuduğun bölüm
- 31 II. Bölüm — Yırtık Yuvayı Dikenler Deler1.511 kelime
- 32 III. Bölüm — Geçmişten Bir Ses4.179 kelime
- 33 Beşinci Kitap — Buğday ve Delice. — I. Bölüm — Kızıl Derinlikler3.392 kelime
- 34 İkinci Bölüm — Glegg Teyze, Bob’un Başparmağının Ne Kadar Geniş Olduğunu Öğreniyor4.774 kelime
- 35 Bölüm III. — Dengesiz Terazi1.872 kelime
- 36 Bölüm IV. — Yeni Bir Aşk Sahnesi1.544 kelime
- 37 Bölüm V. — Yarık Ağaç3.227 kelime
- 38 VI. Bölüm. — Güçlükle Kazanılan Zafer1.196 kelime
- 39 Bölüm VII. — Hesaplaşma Günü1.740 kelime
- 40 Altıncı Kitap — Büyük Ayartı. — Bölüm I. — Cennette Bir Düet2.266 kelime
- 41 II. Bölüm. — İlk İzlenimler3.587 kelime
- 42 Bölüm III. — Mahrem Anlar1.139 kelime
- 43 Bölüm IV. — Kardeş ve Kız Kardeş1.988 kelime
- 44 Bölüm V. — Tom’un İstiridyeyi Açtığını Gösteren Bölüm1.149 kelime
- 45 Bölüm VI. — Çekim Yasalarını Açıklayan Bölüm2.820 kelime
- 46 VII. Bölüm — Philip Yeniden Sahneye Çıkıyor3.715 kelime
- 47 Sekizinci Bölüm — Wakem’e Yeni Bir Gözle Bakış1.868 kelime
- 48 Dokuzuncu Bölüm. — Şıklara Bürünmüş Hayırseverlik2.666 kelime
- 49 X. Bölüm — Büyü Sanki Bozuluyor1.682 kelime
- 50 XI. Bölüm. — Yolda1.760 kelime
- 51 XII. Bölüm — Bir Aile Toplantısı1.797 kelime
- 52 XIII. Bölüm. — Gelgitin Sürüklediği3.693 kelime
- 53 Bölüm XIV. — Uyanış2.872 kelime
- 54 Yedinci Kitap — Son Kurtuluş. — I. Bölüm — Değirmene Dönüş1.899 kelime
- 55 İkinci Bölüm — St Ogg Halkı Hükmünü Veriyor2.488 kelime
- 56 Üçüncü Bölüm — Eski Tanıdıkların Bizi Şaşırtabileceğini Gösteren Bölüm1.802 kelime
- 57 Bölüm IV. — Maggie ve Lucy1.772 kelime
- 58 V. Bölüm — Son Çatışma2.945 kelime
- 59 Sonuç227 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
DÖRDÜNCÜ KİTAP
AŞAĞILANMA VADİSİ.
I. Bölüm
Bossuet’nin Bilmediği Bir Protestanlık Yorumu
Yaz günü Rhone boyunca aşağı doğru yol alırken, belki de kıyıların bazı kesimlerine serpiştirilmiş harap köylerin güneşli havayı kasvetli kıldığını hissetmişsinizdir. Bu köyler, hızlı nehrin bir zamanlar öfkeli, yıkıcı bir tanrı gibi kabarıp nefesleri burunlarında olan güçsüz kuşakları önüne kattığını, evlerini viraneye çevirdiğini anlatır. En iyi zamanlarında bile, bütün ayrıntılarıyla bizim bayağı çağımıza ait, sefil bir hayatın işaretinden ibaret sıradan evlerin bu iç karartıcı kalıntılarının bizde uyandırdığı etkiyle, kale burçlu Ren kıyısındaki harabelerin uyandırdığı etki arasında ne tuhaf bir karşıtlık diye düşünmüş olabilirsiniz. Ren’deki kalıntılar yeşil, kayalık yamaçlarla öylesine uyum içinde ufalanıp yumuşamıştır ki dağ çamı gibi oraya doğal olarak ait görünürler. Hatta yapıldıkları gün bile bu uyuma sahip olmalılar; sanki yüce atalarından biçime dair ulu bir içgüdü miras alan, toprağın içinden çıkmış bir ırk tarafından yükseltilmişlerdir. Oysa o günler romantizmin çağıydı. Yağmacı baronlar biraz asık suratlı, sarhoş devler olsalar da içlerinde vahşi hayvanın kendine özgü bir yüceliği vardı; dişleriyle parçalayıp yırtan orman domuzlarıydılar, sıradan, evcil homurtucular değil. Güzellikle, erdemle ve hayatın zarif işlevleriyle durmadan çatışan şeytani güçleri temsil ediyorlardı; gezgin ozan, yumuşak dudaklı prenses, dindar münzevi ve ürkek İsrailoğlu onların yanında güzel bir karşıtlık oluşturuyordu. Bu, güneş ışığının parlayan çeliğe, dalgalanan sancaklara vurduğu renkli bir çağdı; macera ve çetin mücadele çağıydı; dahası, canlı bir dinsel sanat ve dinsel coşku çağı. Katedraller o günlerde yapılmadı mı? Büyük imparatorlar Batı’daki saraylarını bırakıp kutsal Doğu’daki kâfir kalelerinin önünde ölmeye gitmedi mi? İşte bu yüzden Ren kaleleri içimi şiir duygusuyla titretiyor; insanlığın büyük tarihsel yaşamına aitler ve zihnimde bir yankı imgesi uyandırıyorlar. Oysa Rhone kıyısındaki bu ölü renkli, gözleri çukur, köşeli köy iskeletleri, insan hayatının çok büyük bir bölümünün dar, çirkin, alçaltıcı bir varoluş olduğu duygusuyla içime ağırlık veriyor. Felaket bile bu hayatı yüceltmiyor; tersine, tasarımındaki bütün çıplak bayağılığı ortaya çıkarmaya yarıyor. Bu harabelerin izini taşıdığı hayatların, büyük ve belirsiz bir canlılık toplamının parçası olup karıncaların ve kunduzların kuşaklarıyla aynı unutuluşun içine süpürüleceğine dair acımasız bir inanç içimi kaplıyor.
Floss kıyısındaki bu eski usul aile hayatını izlerken, belki buna benzer bir ezici duygu içinize çökmüştür; bu hayatı keder bile trajikomik düzeyin üzerine çıkarmaya pek yetmez. “Tulliver’larla Dodson’larınki sefil bir hayat,” dersiniz; yüce ilkelerle aydınlanmayan, romantik hayallerden, etkin ve özverili bir inançtan yoksun bir hayat. Sefalet ve suçu yaratan o denetimsiz, vahşi tutkuların hiçbiri yoktur burada; köylü hayatına şiirselliğini veren ihtiyaçların ilkel ve kaba yalınlığı, sert, boyun eğmiş, karşılığı az emek ya da doğanın yazdıklarını çocukça sökerek okuma çabası da yoktur. Burada eğitim ve incelikten yoksun, alışılmış dünyevi görüşlerle davranışlar vardır; insan hayatının en sıkıcı biçimi olsa gerek: modası geçmiş bir arabada gururlu saygınlık, garnitürsüz bir dünyevilik. İnsanları yakından gözleyince, talihsizliğin demir eli onları dünyaya sorgusuz sualsiz tutunuşlarından sarsıp çıkardığında bile, dinden pek iz görülmez; belirgin biçimde Hristiyan bir inançtan ise daha da az. Görünmeyene inançları, kendini gösterdiği kadarıyla, daha çok pagan türdendir; ahlaki görüşlerine sıkıca bağlı olsalar da kalıtsal âdetlerin ötesinde bir ölçütleri yok gibidir. Böyle insanların arasında yaşayamazsınız. Güzel, büyük ya da soylu bir şeye açılan yol bulamadığınızdan boğulursunuz; bu donuk kadın ve erkeklere, yaşadıkları toprakla uyuşmayan bir toplulukmuş gibi öfkelenirsiniz. Oysa burası, büyük nehrin durmadan aktığı ve eski İngiliz kasabasının küçük nabzını dünyanın güçlü kalbinin atışlarına bağladığı o bereketli ovadır. Tanrılarını ya da kendi sırtlarını kırbaçlayan güçlü bir batıl inanç, insanın yazgısının gizemine, bu karınca misali Dodson’larla Tulliver’ların zihinsel durumundan daha uygun görünür.
Ben de sizinle birlikte bu ezici darlık duygusunu paylaşıyorum; ama Tom’la Maggie’nin hayatını nasıl etkilediğini, insanlığın ilerleyişi içinde kendilerinden önceki kuşağın düşünce düzeyini aşmış, yine de yüreklerinin en güçlü bağlarıyla o kuşağa bağlı kalmış nice genç insanın hayatını nasıl etkilediğini anlamak istiyorsak bunu hissetmemiz gerekir. İnsanlığın her tarihsel ilerleyişine eşlik eden şehit ya da kurban acısı, her kasabada, yüzlerce adsız ocakta böyle temsil edilir. Küçük şeyleri büyük şeylerle karşılaştırmaktan kaçınmamıza gerek yok; bilim, en büyük çabasının en küçük şeyleri en büyüklerine bağlayacak bir birliği saptamak olduğunu söylemiyor mu? Doğa bilimlerinde, geniş bir ilişkiler görüşüne sahip zihin için hiçbir şeyin önemsiz olmadığını anlıyorum; böyle bir zihinde her tekil nesne, uçsuz bucaksız bir koşullar toplamını akla getirir. İnsan hayatını gözlemlemek için de aynı şey geçerlidir kuşkusuz.
Elbette Dodson’larla Tulliver’ların dinsel ve ahlaki görüşleri öylesine kendine özgüydü ki Büyük Britanya’nın Protestan nüfusunun bir parçası oldukları bilgisine dayanarak tümdengelimle çıkarılamazdı. Hayat anlayışlarının özü sağlamdı; çünkü düzgün ve refah içindeki aileler hangi görüşler üzerine kurulup serpildiyse, o görüşlerde mutlaka bir sağlamlık bulunur. Ama bu anlayışta teolojiden eser miktarda bile yoktu. Dodson kız kardeşlerinin gençlik günlerinde İncilleri bazı yerlerden daha kolay açılıyorsa, bunun nedeni, tarihsel, ibadete ilişkin ya da öğretisel bölümler gözetilmeksizin, eşitçe dağıtılmış lale yapraklarının sayfaların arasına konmuş olmasıydı. Dinleri basit, yarı pagan türdendi ama sapkınlık da yoktu; sapkınlık doğru anlamıyla tercih demekse, çünkü şapelde ibadet edenlerin dininden başka bir din olduğunu bilmiyorlardı. Üstelik şapelde ibadet etmek de aileden aileye geçen astım gibi bir şeydi. Nereden bileceklerdi? Hoş kırsal cemaatlerinin papazı tartışmacı biri değildi; briçte ustaydı ve alımlı bir kadın cemaat üyesine söyleyecek bir şakası her zaman hazırdı. Dodson’ların dini, âdetlere ve saygın kabul edilen her şeye hürmet etmekten ibaretti. Vaftiz olmak gerekirdi, yoksa kilise mezarlığına gömülemezdiniz; daha belirsiz tehlikelere karşı güvence olsun diye ölmeden önce komünyona katılmak da gerekirdi. Ama cenazede usulüne uygun tabut taşıyıcıların ve iyice kurutulmuş jambonların bulunması, kusursuz bir vasiyetname bırakmak da aynı ölçüde gerekliydi. Bir Dodson, yakışık alan ya da cemaatin en varlıklı üyelerinin davranışlarında ve aile geleneklerinde açıkça görülen o ebedî düzene uygun hiçbir şeyi yapmadığı için eleştirilemezdi. Bu gelenekler arasında anne babaya itaat, akrabaya bağlılık, çalışkanlık, katı dürüstlük, tutumluluk, tahta ve bakır kapların iyice ovulması, tedavülden kalkması muhtemel madeni paraların saklanması, pazara birinci sınıf ürün çıkarılması ve ev yapımı olanın genel olarak tercih edilmesi vardı. Dodson’lar çok gururlu bir soydandı; gururları, geleneksel görevi ya da görgü kuralını çiğnemekle suçlanma ihtimalini bütünüyle ortadan kaldırmalarında yatıyordu. Bu gurur pek çok bakımdan sağlıklıydı; çünkü onuru eksiksiz dürüstlükle, işi hakkıyla yapmakla ve kabul görmüş kurallara bağlılıkla bir tutuyordu. Toplum, tereyağını ve buğday lapasını güzel yapan, başka türlü yapsa kendini küçük düşmüş hissedecek Dodson sınıfından annelere, üyelerindeki pek çok değerli nitelik için borçludur. Dürüst ve yoksul olmak Dodson’ların düsturu değildi; yoksulken zengin görünmek ise hiç değildi. Ailenin simgesi daha çok dürüst ve varlıklı olmak, üstelik yalnız varlıklı değil, sanılandan da varlıklı olmaktı. Saygın yaşamak ve cenazende usulüne uygun taşıyıcıların bulunması, varlığının sonunda erişilecek bir başarıydı. Vasiyetin okununca, beklenenden yoksul çıkman ya da paranı akrabalık derecelerini kesinlikle gözetmeden keyfî biçimde bırakman yüzünden insanların gözündeki yerini kaybedersen, bütün bu başarı boşa giderdi. Akrabaya karşı her zaman doğru olan yapılmalıydı. Aileye yakışmayan biriyse onu sertçe yola getirmek doğruydu; ama aile tokalarındaki ve diğer mallarındaki haklı payının en küçüğünü bile ondan esirgememek de gerekirdi. Dodson karakterinin göze çarpan bir özelliği samimiyetiydi. Kusurları da erdemleri de gururlu ve dürüst bir bencilliğin görünümleriydi; kendi çıkarına ve itibarına ters düşen her şeyden içtenlikle hoşlanmaz, baş belası “akrabalarına” karşı sözünü sakınmazlardı. Yine de onları terk etmez, görmezden gelmezlerdi; ekmeksiz bırakmaz, yalnızca ekmeklerini acı otlarla yemelerini isterlerdi.
Aynı türden geleneksel inanç Tulliver’ların damarlarında da dolaşıyordu; ama daha zengin bir kanla taşınıyor, ölçüsüz cömertlik, sıcak bir bağlılık ve tez canlı bir gözüpeklik unsurları içeriyordu. Bay Tulliver’ın dedesinin, kendini mahvetmiş, son derece zeki Ralph Tulliver adlı birinden geldiğini söylediği işitilmişti. Zeki Ralph’in iyi yiyip içen, ateşli atlara binen ve kendi fikrinden şaşmayan biri olması kuvvetle muhtemeldir. Buna karşılık, kendini mahvetmiş bir Dodson’dan söz edildiğini kimse duymamıştı; o, bu ailenin huyu değildi.
Dodson’larla Tulliver’lar Pitt’in ve yüksek fiyatların övgüye değer geçmişinde bu hayat görüşleriyle yetişmişlerse, St Ogg’daki toplumun durumuna dair bildiklerinizden, olgunluk dönemlerinde onları köklü biçimde değiştirecek bir etkinin bulunmadığını çıkarabilirsiniz. Katolik karşıtı vaazların verildiği o sonraki dönemde bile insanların pek çok pagan fikri benimseyip kendilerini yine de iyi birer kilise mensubu saymaları mümkündü. Bu yüzden düzenli olarak kiliseye giden Bay Tulliver’ın İncil’inin ilk boş sayfasına intikam arzusunu yazmasına şaşırmamıza gerek yok. Dorlcote Değirmeni’nin bağlı olduğu o hoş kırsal cemaatin papazı hakkında söylenebilecek kötü bir şey yoktu. İyi bir aileden gelmişti, kusursuz bir bekârdı, zarif uğraşları vardı; üniversitede derece almış ve burslu üyeliğe seçilmişti. Bay Tulliver, kilise ayiniyle ilgili her şeye gösterdiği gibi ona da saygılı davranırdı; ama kilisenin başka, sağduyunun başka olduğunu düşünür ve sağduyunun ne olduğunu kimsenin kendisine söylemesini istemezdi. Elverişsiz koşullarda kendilerine bir yuva bulması gereken bazı tohumlara, en elverişsiz yüzeylere bile tutunabilsinler diye doğa kancalı bir düzenek vermiştir. Bay Tulliver’ın üzerine serpilmiş olan manevi tohumsa görünüşe göre buna denk bir donanımdan yoksundu; tutunacak hiçbir kanca bulamayınca yeniden rüzgâra kapılıp gitmişti.
Bölüm etkileşimi
