Kıyıdaki Değirmen kitap kapağı

9. bölüm / 59

Bölüm IX. — Garum Firs’e

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 59Şu an: Bölüm IX. — Garum Firs’e
  1. 1 Birinci Kitap — Oğlan ve Kız. — Birinci Bölüm. — Dorlcote Değirmeni’nin Dışında606 kelime
  2. 2 İkinci Bölüm. — Dorlcote Değirmeni’nin Sahibi Bay Tulliver, Tom’la İlgili Kararını Açıklıyor1.655 kelime
  3. 3 Üçüncü Bölüm. — Bay Riley, Tom için bir okul konusunda öğüt veriyor3.697 kelime
  4. 4 Dördüncü Bölüm. — Tom’un Dönüşü Bekleniyor1.428 kelime
  5. 5 Beşinci Bölüm. — Tom Eve Dönüyor2.694 kelime
  6. 6 VI. Bölüm — Teyzelerle Amcalar Geliyor3.207 kelime
  7. 7 VII. Bölüm — Teyzeler ve Amcalar Sahneye Çıkıyor6.448 kelime
  8. 8 VIII. Bölüm — Bay Tulliver Zayıf Yanını Gösteriyor2.788 kelime
  9. 9 Bölüm IX. — Garum Firs’e3.843 kelime · Okuduğun bölüm
  10. 10 X. Bölüm — Maggie Beklediğinden Daha Kötü Davranıyor1.648 kelime
  11. 11 XI. Bölüm. — Maggie Gölgesinden Kaçmaya Çalışıyor3.226 kelime
  12. 12 Bölüm XII. — Bay ve Bayan Glegg Evlerinde3.647 kelime
  13. 13 Bölüm XIII. — Bay Tulliver Hayatın Yumaklarını Daha da Dolaştırıyor816 kelime
  14. 14 İkinci Kitap. — Okul Zamanı. — Bölüm I. — Tom’un “İlk Dönemi”5.559 kelime
  15. 15 II. Bölüm — Noel Tatili2.143 kelime
  16. 16 Üçüncü Bölüm. — Yeni Okul Arkadaşı1.616 kelime
  17. 17 Bölüm IV.2.937 kelime
  18. 18 V. Bölüm — Maggie’nin İkinci Ziyareti1.247 kelime
  19. 19 VI. Bölüm. — Bir Aşk Sahnesi1.298 kelime
  20. 20 VII. Bölüm. — Altın Kapılar Aşılıyor1.799 kelime
  21. 21 Üçüncü Kitap — Çöküş. — Birinci Bölüm — Evde Neler Olmuştu1.773 kelime
  22. 22 İkinci Bölüm. — Bayan Tulliver’ın Ev Tanrıları1.256 kelime
  23. 23 Üçüncü Bölüm. — Aile Toplantısı4.155 kelime
  24. 24 Bölüm IV. — Sönüp Giden Bir Işık978 kelime
  25. 25 Bölüm V. — Tom İstiridyeyi Bıçağıyla Açmaya Girişiyor3.205 kelime
  26. 26 VI. Bölüm. — Cep Çakısı Armağanına Karşı Yaygın Önyargıyı Çürütmeye Doğru1.938 kelime
  27. 27 VII. Bölüm. — Tavuğun Hileye Başvurması3.320 kelime
  28. 28 Sekizinci Bölüm. — Enkaz Üzerine Gün Işığı2.178 kelime
  29. 29 Dokuzuncu Bölüm. — Aile Kaydına Eklenen Bir Kayıt1.532 kelime
  30. 30 Dördüncü Kitap — Aşağılanma Vadisi. — I. Bölüm — Bossuet’nin Bilmediği Bir Protestanlık Yorumu1.382 kelime
  31. 31 II. Bölüm — Yırtık Yuvayı Dikenler Deler1.511 kelime
  32. 32 III. Bölüm — Geçmişten Bir Ses4.179 kelime
  33. 33 Beşinci Kitap — Buğday ve Delice. — I. Bölüm — Kızıl Derinlikler3.392 kelime
  34. 34 İkinci Bölüm — Glegg Teyze, Bob’un Başparmağının Ne Kadar Geniş Olduğunu Öğreniyor4.774 kelime
  35. 35 Bölüm III. — Dengesiz Terazi1.872 kelime
  36. 36 Bölüm IV. — Yeni Bir Aşk Sahnesi1.544 kelime
  37. 37 Bölüm V. — Yarık Ağaç3.227 kelime
  38. 38 VI. Bölüm. — Güçlükle Kazanılan Zafer1.196 kelime
  39. 39 Bölüm VII. — Hesaplaşma Günü1.740 kelime
  40. 40 Altıncı Kitap — Büyük Ayartı. — Bölüm I. — Cennette Bir Düet2.266 kelime
  41. 41 II. Bölüm. — İlk İzlenimler3.587 kelime
  42. 42 Bölüm III. — Mahrem Anlar1.139 kelime
  43. 43 Bölüm IV. — Kardeş ve Kız Kardeş1.988 kelime
  44. 44 Bölüm V. — Tom’un İstiridyeyi Açtığını Gösteren Bölüm1.149 kelime
  45. 45 Bölüm VI. — Çekim Yasalarını Açıklayan Bölüm2.820 kelime
  46. 46 VII. Bölüm — Philip Yeniden Sahneye Çıkıyor3.715 kelime
  47. 47 Sekizinci Bölüm — Wakem’e Yeni Bir Gözle Bakış1.868 kelime
  48. 48 Dokuzuncu Bölüm. — Şıklara Bürünmüş Hayırseverlik2.666 kelime
  49. 49 X. Bölüm — Büyü Sanki Bozuluyor1.682 kelime
  50. 50 XI. Bölüm. — Yolda1.760 kelime
  51. 51 XII. Bölüm — Bir Aile Toplantısı1.797 kelime
  52. 52 XIII. Bölüm. — Gelgitin Sürüklediği3.693 kelime
  53. 53 Bölüm XIV. — Uyanış2.872 kelime
  54. 54 Yedinci Kitap — Son Kurtuluş. — I. Bölüm — Değirmene Dönüş1.899 kelime
  55. 55 İkinci Bölüm — St Ogg Halkı Hükmünü Veriyor2.488 kelime
  56. 56 Üçüncü Bölüm — Eski Tanıdıkların Bizi Şaşırtabileceğini Gösteren Bölüm1.802 kelime
  57. 57 Bölüm IV. — Maggie ve Lucy1.772 kelime
  58. 58 V. Bölüm — Son Çatışma2.945 kelime
  59. 59 Sonuç227 kelime

Bölüm IX.

Garum Firs’e
Maggie’nin gelecekte karşılaşabileceği olası sıkıntılar babasının aklını kurcalarken, Maggie yalnızca şimdiki zamanın acısını tadıyordu. Çocuklukta insanın içine kötü bir şey olacağına dair korkular düşmez; ama yaşanıp geride kalmış acıların anılarıyla da teselli bulamaz.

Gerçek şu ki, Maggie’nin günü kötü başlamıştı. Lucy’yi seyretmenin keyfi ve öğleden sonra, Amca Pullet’in müzik kutusunu dinleyeceği Garum Firs’e gitme düşüncesi, saat on birde St Ogg’dan gelen berberin çıkagelmesiyle gölgelenmişti. Berber, Maggie’nin saçlarının hâlini en ağır sözlerle eleştirmiş; birbiri ardına kesik kesik kalmış tutamları kaldırıp tiksintiyle acımanın karıştığı bir tonla, “Şuna bak! Hay Allah, hay Allah!” demişti. Maggie’nin hayalinde bu sözler, halkın verebileceği en sert hükümden farksızdı. Berber Bay Rappit, yağla parlatılmış tepesindeki saçları anıt urnasındaki taklit alev piramidi gibi dalgalanarak yukarı doğru kabarmış hâlde, o anda Maggie’ye çağdaşlarının en korkuncu gibi görünmüştü. Yaşamının geri kalanında St Ogg’da onun sokağına girmekten dikkatle kaçınacaktı.

Dodson ailesinde bir ziyarete hazırlanmak her zaman ciddi bir iş olduğundan, Martha’ya Bayan Tulliver’in odasını her zamankinden bir saat önce hazırlaması emredilmişti. Böylece en iyi giysileri çıkarma işi son ana kalmayacaktı; bu, görüşleri gevşek ailelerde bazen olurdu. Kurdeleleri hiç toplanmaz, gümüş kâğıda pek az şey sarılır ya da hiç sarılmaz, pazar giysilerinin kolayca bulunabilmesi kimsenin aklını şaşırtmazdı. Saat daha on ikiyken Bayan Tulliver ziyaret giysilerini giymişti; üzerine kahverengi ketenden koruyucu bir örtü geçirilmişti, sanki sineklerden korunması gereken saten kaplı bir mobilyaydı. Maggie, en dikenli fırfırdan olabildiğince uzaklaşmak için kaşlarını çatıp omuzlarını kıvırıyordu; annesi de, “Yapma Maggieciğim; kendini bu kadar çirkinleştirme!” diye onu uyarıyordu. Tom’un yanakları ise en iyi mavi giysisinin yanında özellikle canlı görünüyordu. Giysisini yakışan bir ağırbaşlılıkla taşıyordu; biraz tartıştıktan sonra, giyinirken onun için her zaman asıl önemli olan işi yapmış, gündelik ceplerinin içindekileri giydiği giysinin ceplerine aktarmıştı.

Lucy dünkü kadar güzel ve derli topluydu; giysilerinin başına hiçbir zaman aksilik gelmez, içinde de hiç rahatsız olmazdı. Bu yüzden Maggie’nin sinir bozucu fırfırın altında somurtup kıvranışına şaşkınlıkla ve acıyarak baktı. Maggie saçları yüzünden kısa süre önce uğradığı aşağılanmayı hatırlayıp kendini tutmasaydı fırfırı kesinlikle yırtıp çıkarırdı. Kendini tutunca da söylenip kıvranmakla yetindi; yemek vaktine kadar en iyi giysileriyle giyinmiş kız ve erkek çocuklar için uygun bir eğlence sayılan iskambil kâğıdından evler konusunda huysuzluk etti. Tom, kusursuz piramitler biçiminde evler kurabiliyordu; Maggie’ninkilerse çatıyı taşıyamıyordu. Maggie’nin yaptığı şeyler hep böyle olurdu; Tom da bütün kızların bir şey yapamayacağı sonucuna varmıştı. Ama Lucy’nin ev kurmakta şaşırtıcı derecede becerikli olduğu ortaya çıktı. Kâğıtları öyle hafif tutuyor, öyle yumuşak hareket ediyordu ki Tom, Lucy’nin kendisinden öğretmesini istemiş olmasının da etkisiyle, onun evlerini kendi evleri kadar kolayca beğendi. Maggie de Lucy’nin evlerine hayran kalır, kendi başarısız yapısını bir kenara bırakıp onları huysuzlanmadan seyrederdi; yeter ki fırfır onu huysuzlaştırmasın, Tom da evleri yıkıldığında düşüncesizce gülüp ona “aptal” demesin.

“Bana gülme Tom!” diye öfkeyle çıkıştı. “Aptal değilim. Senin bilmediğin bir sürü şey biliyorum.”

“Hadi canım, Ateşli Hanım! Şöyle suratlar asıp senin kadar aksi bir şey olacağıma taş kesilirim. Lucy böyle yapmıyor. Lucy’yi senden daha çok seviyorum; kız kardeşim Lucy olsun isterdim.”

“Öyle dilemen çok kötü ve acımasızca,” dedi Maggie, yerinden aceleyle fırlayıp Tom’un harika pagodasını devirirken. Aslında bunu bilerek yapmamıştı ama görünen kanıtlar aleyhindeydi. Tom öfkeden bembeyaz kesildi ama sesini çıkarmadı; Maggie’ye vurabilirdi, ama bir kıza vurmanın korkaklık olduğunu biliyordu. Tom Tulliver korkakça bir şey yapmamaya kesin kararlıydı.

Maggie dehşet ve korku içinde dikilirken Tom yerden kalktı; pagodasının dağılmış parçalarının yanından, yüzü bembeyaz olmuş hâlde uzaklaştı. Lucy de, yalamasını kesip duran bir kedi yavrusu gibi, sessizce olanları izledi.

“Ah Tom,” dedi Maggie sonunda, ona doğru yarı yolda ilerleyerek, “onu bilerek devirmedim, gerçekten, gerçekten bilerek yapmadım.”

Tom onu hiç umursamadı. Bunun yerine cebinden iki üç sert bezelye çıkarıp tırnağıyla pencereye fırlattı. Önce gelişigüzel atıyordu, ama sonra ilkbahar güneşinde ahmaklığını sergileyen yaşlı bir karasineği açıkça hedef aldı; Doğa’nın düzenine de aykırıydı bu, çünkü Doğa Tom’u ve bezelyeleri bu zavallı yaratığı bir an önce yok etmek için hazırlamıştı.

Böylece sabah Maggie için eziyete dönüşmüştü; yürüyüş boyunca Tom’un ona inatla soğuk davranması da temiz havayı ve güneş ışığını onun için tatsızlaştırdı. Yarı yapılmış kuş yuvasını görmesi için Lucy’yi çağırdı ama Maggie’ye göstermeye zahmet etmedi; Lucy’yle kendisine birer söğüt dalı soydu, Maggie’ye bir tane vermeyi teklif etmedi. Lucy, “Maggie, sen de ister misin?” diye sormuştu ama Tom sağırdı.

Yine de Garum Firs’e vardıkları sırada tavus kuşunun çiftlik avlusunun duvarında kuyruğunu tam da uygun bir anda açtığını görmek, kişisel kırgınlıkları bir süreliğine unutturacak kadar etkiliydi. Garum Firs’teki güzel manzaralar bununla da bitmiyordu. Çiftlik avlusunda yaşayan her şey harikaydı: benekli, tepeli süs tavukları; tüyleri ters yöne dönmüş Friesland tavukları; uçuşup çığlık atan ve güzel benekli tüylerini döken beç tavukları; kabarık güvercinler ve evcil bir saksağan; hatta bir keçi ve yarısı mastiff, yarısı buldog olan, aslan kadar iri, harika bir çizgili köpek. Her yerde beyaz parmaklıklar, beyaz kapılar, türlü biçimlerde ışıldayan rüzgâr gülleri ve güzel desenlerle çakıl taşları döşenmiş bahçe yolları vardı. Garum Firs’te hiçbir şey sıradan değildi. Tom, oradaki kara kurbağalarının alışılmadık büyüklüğünü, beyefendi çiftçi Amca Pullet’in eşyalarındaki genel sıradışılığa bağlıyordu. Kira ödeyen kara kurbağaları elbette daha zayıf olurdu. Evin kendisi de en az onlar kadar dikkat çekiciydi: geriye çekilmiş bir orta bölümü, mazgallı kuleleri olan iki kanadı vardı ve ışıl ışıl beyaz sıvayla kaplıydı.

Pullet Amca, beklenen ziyaretçilerin yaklaştığını pencereden görmüş, ön kapının sürgüsünü ve zincirini açmak için acele etmişti. Kapı, holdeki içi doldurulmuş kuşların camlı vitrininin varlığını bildikleri ve içeri dalıp vitrini başlarının üstünde taşıyarak götürmeyi tasarlayabilecekleri düşünülen serserilerden korkulduğu için hep bu kale gibi hâlde tutulurdu. Pullet Teyze de kapıda belirdi; kız kardeşi onu duyabilecek kadar yaklaşır yaklaşmaz, “Çocukları durdur, Allah aşkına Bessy! Basamaklara çıkmalarına izin verme; Sally ayakkabılarını silsinler diye eski paspasla toz bezini getiriyor,” dedi.

Bayan Pullet’in kapı paspasları kesinlikle ayakkabı silmek için kullanılmazdı; ayakkabı sıyıracağının bile bu kirli işi yapacak bir yardımcısı vardı. Tom özellikle ayakkabı silinmesine karşı çıkardı; bunu her zaman kendi cinsine yapılmış bir hakaret sayardı. Bunu, Pullet Teyze’ye yaptığı ziyaretlerin nahoşluklarının başlangıcı olarak görürdü; bir keresinde çizmelerinin çevresine havlular sarılmış hâlde oturmaya zorlanmıştı. Bu olay, hayvanları seven genç bir beyefendi için Garum Firs’e yapılan ziyaretin büyük bir eğlence olması gerektiği sonucuna varmakta acele edilmemesi gerektiğini gösterir—gerçi onun hayvan sevgisi, onlara taş atmaktan ibaretti.

Bir sonraki tatsızlık yalnızca kadın yol arkadaşlarını ilgilendiriyordu: cilalı meşe merdivenlerden çıkmaları gerekiyordu. Çok güzel halılar yedek odada rulo hâlinde kaldırılmıştı; parlak basamaklara tırmanmak, barbarlık çağlarında, en lekesiz erdem sahibinin bile sağ salim çıkamayabileceği bir ateş sınavı sayılabilirdi. Sophy’nin bu cilalı merdivenlere karşı duyduğu korku, Glegg Teyze’nin sık sık sertçe yakındığı konulardan biriydi; Bayan Tulliver ise hiçbir yorumda bulunmadı, yalnızca çocuklarıyla birlikte sahanlığa sağ salim ulaşmalarının ne büyük nimet olduğunu düşündü.

“Bessy, Bayan Gray yeni şapkamı eve göndermiş,” dedi Bayan Pullet, Bayan Tulliver şapkasını düzeltirken, kederli bir sesle.

“Öyle mi kardeşim?” dedi Bayan Tulliver, büyük bir ilgi göstererek. “Peki, nasıl buldun?”

“Giysileri çıkarıp yeniden yerleştirirken ortalığı dağıtmak işten bile değil,” dedi Bayan Pullet, cebinden bir anahtar demeti çıkarıp dikkatle bakarken. “Ama görmeden gitmen yazık olur. Ne olacağı belli olmaz.”

Bayan Pullet, bu son ciddi düşünce üzerine başını ağır ağır salladı; bu da onu belirli bir anahtarı seçmeye yöneltti.

“Çıkarması sana zahmet olacak diye korkuyorum kardeşim,” dedi Bayan Tulliver; “ama sana nasıl bir tepelik yaptığını görmek isterim.”

Bayan Pullet, kederli bir tavırla ayağa kalkıp çok parlak gardırobun kanatlarından birini açtı. İnsan, aceleyle, yeni şapkayı orada bulacağını sanabilirdi. Hiç de öyle değildi. Böyle bir varsayım, Dodson ailesinin alışkanlıklarını fazlasıyla yüzeysel tanımaktan kaynaklanabilirdi ancak. Bayan Pullet gardıropta, keten katlarının arasına gizlenebilecek kadar küçük bir şey arıyordu: kapı anahtarını.

“Benimle baş odaya gelmelisin,” dedi Bayan Pullet.

“Çocuklar da gelebilir mi kardeşim?” diye sordu Bayan Tulliver; Maggie ile Lucy’nin biraz hevesli baktığını görmüştü.

“Eh,” dedi Pullet Teyze, düşünceli bir tavırla, “belki de gelmeleri daha güvenli olur; onları geride bırakırsak bir şeylere dokunurlar.”

Böylece, kepenkli pencerenin üstünde yükselen yarımay biçimli bölümünden loş ışık sızan, parlak ve kaygan koridorda sıra hâlinde yürüdüler; ortam gerçekten de pek kasvetliydi. Pullet Teyze durup bir kapının kilidini açtı. Kapı, geçitten de kasvetli bir odaya açılıyordu: dışarıdan süzülen cılız ışık, beyaz kefenlere sarılmış mobilya cesetlerini andıran şeyleri gösteriyordu. Örtülmemiş ne varsa ayakları havada duruyordu. Lucy, Maggie’nin elbisesine yapıştı; Maggie’nin kalbi hızla çarpıyordu.

Pullet Teyze kepengi yarıya kadar açtı, sonra da sahnenin cenaze törenini andıran ağırbaşlılığına pek uygun, kederli bir ağırbaşlılıkla gardırobun kilidini açtı. Gardıroptan yayılan enfes gül yaprağı kokusu, gümüş kâğıtların kat kat çıkarılmasını izlemeyi bile hoş kılıyordu. Fakat şapka sonunda ortaya çıktığında Maggie hayal kırıklığına uğradı; daha çarpıcı, doğaüstü bir şey görmeyi yeğlerdi. Bayan Tulliver ise pek az şeyden bu kadar etkilenebilirdi. Şapkayı bir süre sessizce baştan aşağı süzdü, sonra vurgulayarak, “Eh kardeşim, geniş tepelilere bir daha asla laf etmeyeceğim!” dedi.

Bu büyük bir tavizdi ve Bayan Pullet bunun farkındaydı; karşılığında bir şey yapması gerektiğini hissediyordu.

“Üzerimde görmek ister miydin kardeşim?” dedi üzgün bir sesle. “Kepengi biraz daha açayım.”

“Eh, şapkanı çıkarmana bir şey demeyeceksen kardeşim,” dedi Bayan Tulliver.

Bayan Pullet şapkasını çıkardı; böylece o çağların olgun ve sağduyulu kadınlarında sık rastlanan, öne doğru çıkıntı yapan bukleli bir tümsekle süslü, kahverengi ipek gibi saçları ortaya çıktı. Şapkayı başına yerleştirip, Bayan Tulliver hiçbir açıdan mahrum kalmasın diye bir kumaşçının prova mankeni gibi yavaşça döndü.

“Bazen bu sol tarafta bir fiyonk fazla var diye düşünüyorum kardeşim; sence ne dersin?” dedi Bayan Pullet.

Bayan Tulliver gösterilen yere dikkatle baktı ve başını yana eğdi. “Eh, bence böyle kalması en iyisi; el atarsan pişman olabilirsin kardeşim.”

“Doğru,” dedi Pullet Teyze, şapkayı çıkarıp düşünceli gözlerle bakarken.

“Bu şapkaya ne kadar istemiş olabilir kardeşim?” diye sordu Bayan Tulliver; aklı, evdeki bir parça ipekle bu şaheserin mütevazı bir taklidini yaptırma ihtimaliyle meşguldü.

Bayan Pullet dudaklarını büzüp başını salladı, sonra fısıldadı: “Parasını Pullet veriyor; Garum Kilisesi’ndeki en güzel şapka benim olacak dedi, başkasınınki ne kadar güzel olursa olsun.”

Şapkayı gardıroba geri koymaya hazırlanırken süslerini yavaşça düzeltmeye başladı. Düşünceleri kederli bir yöne kaymış gibiydi; başını salladı.

“Ah,” dedi sonunda, “belki bunu bir daha hiç takamam kardeşim; kim bilir?”

“Öyle şeyler söyleme kardeşim,” diye karşılık verdi Bayan Tulliver. “Umarım bu yaz sağlığın yerinde olur.”

“Ah! Ama aileden biri ölebilir; yeşil saten şapkamı aldıktan kısa süre sonra olduğu gibi. Kuzen Abbott ölebilir; onun için en az yarım yıl matem kıyafeti giymeden duramayız.”

“Bu talihsizlik olur,” dedi Bayan Tulliver; zamansız bir ölüm ihtimalini iyice kavramıştı. “Bir şapkayı ikinci yılında takmanın zevki hiç bu kadar olmaz; hele tepeleri böyle değişkense—iki yaz birbirine benzemez.”

“Ah, dünya böyle işte,” dedi Bayan Pullet, şapkayı gardıroba geri koyup kilitlerken. Hepsi o kasvetli odadan çıkıp yeniden kendi odasına varana kadar başını sallayarak sessiz kaldı. Sonra ağlamaya başlayıp, “Kardeşim, ben ölüp gittiğimde o şapkayı bir daha hiç görmezsen, bugün sana gösterdiğimi hatırlarsın,” dedi.

Bayan Tulliver etkilenmesi gerektiğini düşünüyordu ama az ağlayan, sağlıklı ve gürbüz bir kadındı; Pullet Teyze kadar ağlayamıyordu ve cenazelerde bu eksikliğini sık sık hissederdi. Gözlerine yaş getirme çabası, yüzünün tuhaf biçimde kasılmasıyla sonuçlandı. Maggie, teyzesinin şapkasıyla ilgili, kendisinin anlamayacak kadar küçük sayıldığı acı verici bir sır olduğunu düşündü. Oysa kendisine güvenilseydi bunu da her şey gibi anlayabileceğinin bilinciyle öfkeliydi.

Aşağı indiklerinde Pullet Amca, bir miktar feraset göstererek, karısının şapkasını gösterdiğini tahmin etti; üst katta bu kadar uzun kalmalarının nedeni buydu. Tom’a geçen süre daha da uzun gelmişti. Amca Pullet’in tam karşısındaki kanepenin ucunda, rahatsız bir gerginlikle oturmuştu; Pullet Amca ışıldayan gri gözleriyle ona bakıyor, arada bir “Genç efendi” diye sesleniyordu.

“Peki genç efendi, okulda ne öğreniyorsun?” Pullet Amca’nın değişmez sorusuydu. Tom her seferinde mahcup mahcup bakar, ellerini yüzünde gezdirip, “Bilmiyorum,” diye cevap verirdi. Pullet Amca’yla baş başa oturmak öylesine utandırıcıydı ki Tom duvarlardaki resimlere, sinek kafeslerine ya da harika saksılara bile bakamıyor, yalnızca amcasının tozluklarını görüyordu. Amcasının zekâsından çekindiği sanılmasın; aslında, amcası gibi ince bacaklı, aptal bir adam olmayı istemeyeceği için beyefendi çiftçi olmamaya karar vermişti—daha doğrusu, bir sünepeydi. Bir oğlanın mahcupluğu, karşı konulmaz bir saygı duyduğunu göstermez. Siz onun yaşınızdan ve bilgeliğinizden ezildiğini sanıp cesaretlendirmek için yaklaşırken, büyük olasılıkla sizi son derece tuhaf buluyordur. Size önerebileceğim tek teselli, Yunan oğlanlarının da Aristoteles’i muhtemelen aynı şekilde görmüş olmasıdır. Bu utangaç gençlerin gözünde gerçekten hayran olunası ve imrenilesi biri olmanız için ya huysuz bir atı zapt etmeniz, ya bir yük arabacısını dövmeniz ya da elinize bir tüfek almanız gerekir. En azından Tom Tulliver’ın bu konulardaki düşüncelerinden kesinlikle eminim. Henüz çok küçükken, dışarı çıkarken giydiği şapkanın altında dantel bir kenar taşıdığı zamanlarda, sık sık bir kapının parmaklıkları arasından bakarken görülürdü. Koyunları azarlarken minik işaret parmağıyla tehditkâr hareketler yapar, hayvanların şaşkın zihinlerine korku salmayı amaçlayan anlaşılmaz bir homurtu çıkarırdı. Böylece, yabani ya da evcil aşağı hayvanlara hükmetme arzusunu erkenden belli etmişti; bu hayvanlara mayıs böcekleri, komşuların köpekleri ve küçük kız kardeşler de dahildi. Bu arzu, çağlar boyunca insan soyunun talihi için büyük umutlar vaat eden bir özellik olmuştur. Bay Pullet ise alçak bir midilliden daha iri hiçbir şeye binmez, insanların en az saldırganı sayılırdı; ateşli silahları da, kimsenin özellikle istemediği hâlde kendi kendilerine ateş alabilecekleri için tehlikeli bulurdu. Bu yüzden Tom’un, bir arkadaşına dertleşirken Pullet Amca’yı bir ahmak diye nitelemesi için sağlam nedenleri vardı; aynı zamanda onun çok “zengin bir adam” olduğunu belirtmeyi de ihmal etmezdi.

Pullet Amca’yla baş başa kalmanın tek avutucu yanı, yanında çeşit çeşit pastil ve naneli şeker taşımasıydı. Konuşacak söz bulamadığında, bu türden karşılıklı bir ikramla sessizliği doldururdu.

“Naneli şeker sever misin genç efendi?” diye sorması, sorulan şekeri uzatırken sözsüz bir yanıt yeterli olduğu zamanlarda olurdu.

Küçük kızları görünce Pullet Amca, bir başka avuntu olarak küçük tatlı çöreklerden ikram etmeyi düşündü. Yağmurlu günlerde kendi başına yemek üzere bunlardan kilit altında bir miktar saklardı. Ne var ki üç çocuk bu iştah açıcı tatlıyı parmaklarının arasına alır almaz Pullet Teyze, tepsiyle tabaklar gelene kadar yememelerini istedi; çünkü bu gevrek çöreklerle her yeri kırıntıya boğacaklardı. Lucy bunu pek umursamadı; çörek o kadar güzeldi ki yemeye kıyamadığını düşündü. Büyükler konuşurken fırsat kollayan Tom ise çöreği aceleyle iki lokmada ağzına atıp gizlice çiğnedi. Maggie’ye gelince, Pullet Amca’nın “güzel bir dinî resim” diye satın aldığı Ulysses ile Nausicaa’yı gösteren resme her zamanki gibi kapılmıştı; kısa süre sonra çöreğini düşürdü ve talihsiz bir hareketle ayağının altında ezdi. Bu, Pullet Teyze’yi öylesine telaşlandırdı, Maggie’yi de öylesine utandırdı ki Maggie o gün müzikli enfiye kutusunu dinleyemeyeceğini düşünerek umutsuzluğa kapıldı. Bir süre düşününce, Lucy’nin gözde olmasının bir ezgi istemeye yeteceği aklına geldi. Lucy’ye fısıldadı; Lucy de her zaman kendisinden isteneni yaptığı için sessizce amcasının dizinin yanına gitti. Kolyesiyle oynarken boynuna kadar kızardı ve “Amca, bize bir ezgi çalar mısın lütfen?” dedi.

Lucy, enfiye kutusunun böylesine güzel ezgiler çalmasını Pullet Amca’nın olağanüstü yeteneğine bağlıyordu; Garum’daki komşularının çoğu da bu işe böyle bakıyordu. Öncelikle kutuyu Bay Pullet satın almıştı; nasıl kurulacağını biliyor, hangi ezginin çalacağını önceden tahmin edebiliyordu. Bu eşsiz “müzik parçasına” sahip olmak, Bay Pullet’in kişiliğinin başka türlü atfedilebilecek tümüyle boş bir şey olmadığının kanıtıydı. Ama Pullet Amca’dan hünerini göstermesi istendiğinde, hemen razı olup bunun değerini düşürmezdi. Her zaman, uygun sayıda dakika geçene kadar hiçbir kabul belirtisi göstermeden, “Bir bakalım,” derdi. Pullet Amca’nın bütün önemli toplumsal buluşmalar için bir programı vardı; bu sayede pek çok can sıkıcı mahcubiyetten ve irade kullanmanın şaşırtıcı serbestliğinden kendini korurdu.

Belki de beklemek, peri ezgisi başladığında Maggie’nin aldığı keyfi artırmıştı; ilk kez, aklında bir dert olduğunu, Tom’un ona kızdığını bütünüyle unuttu. “Susun, ey güzel ötüşlü koro,” ezgisi çalındığında ellerini kavuşturmuş, kıpırdamadan otururken yüzü mutlulukla ışıldıyordu. Bu görüntü, annesini, kahverengi tenine rağmen Maggie’nin arada bir güzel görünebildiği düşüncesiyle avutuyordu. Ama büyülü müzik kesilir kesilmez Maggie ayağa fırlayıp Tom’a koştu, kolunu boynuna doladı ve “Ah Tom, ne kadar güzel, değil mi?” dedi.

Tom’un, davetsiz ve kendisine anlaşılmaz gelen bu okşama yüzünden Maggie’ye yeniden öfkelenmesini, tiksindirici bir duyarsızlık sayacağınızı düşünmeyin. Elinde bir bardak çuha çiçeği şarabı olduğunu ve Maggie’nin onu sarsıp yarısını döktüğünü söylemeliyim. Öfkeyle, “Bak şimdi!” dememesi için sünepenin teki olması gerekirdi; üstelik öfkesi, Maggie’nin davranışını genel olarak onaylamayanların desteğini de almıştı.

“Maggie, neden uslu uslu oturmuyorsun?” dedi annesi sinirli bir sesle.

“Küçük kızlar böyle davranacaksa beni görmeye gelmesin,” dedi Pullet Teyze.

“Ama küçük hanım, fazla hırçınsın,” dedi Pullet Amca.

Zavallı Maggie yeniden oturdu; müzik ruhundan silinip gitti, yedi küçük şeytan da geri döndü.

Bayan Tulliver, çocuklar içeride kaldıkça yaramazlıktan başka bir şey olmayacağını öngörüyordu. Bu yüzden, yürüyüşün ardından dinlenmiş olduklarına göre dışarıda oynamalarını önermek için ilk fırsatı değerlendirdi. Pullet Teyze izin verdi, ama bahçedeki taş döşeli yollardan ayrılmamalarını, kümes hayvanlarının yemlenmesini görmek isterlerse onları at basamağının üzerinden uzaktan seyretmelerini tembihledi. Tom’un tavus kuşunun peşinden koşup onu korkutursa tüylerinden birinin düşeceği gibi boş bir düşünceye kapıldığı için suçlu bulunduğundan beri bu kısıtlama uygulanıyordu.

Bayan Tulliver’ın aklı, süs eşyaları ve annelik işleri sayesinde Bayan Glegg’le tartışmasından bir süreliğine uzaklaşmıştı; ama şapka meselesi önemini yitirip çocuklar da ortadan kalkınca, dünkü kaygıları yeniden aklına geldi.

“Aklıma öyle dert oluyor ki anlatamam,” diye söze başladı. “Glegg Teyze’nin o şekilde evden çıkıp gitmesi… Bir kız kardeşi gücendirmek gibi bir niyetim olmadığını biliyorum.”

“Ah,” dedi Pullet Teyze, “Jane’in ne yapacağını kimse bilemez. Doktor Turnbull’a söyleyecek olmasaydım, aile dışından kimseye bundan söz etmezdim; ama bence Jane kendini fazla kısıtlıyor. Pullet’e bunu defalarca söyledim, o da bilir.”

“Geçen pazartesiden önceki pazartesi onlarla çay içip dönerken de böyle demiştin,” dedi Bay Pullet. Sohbet ilginç bir yöne saptığında âdeti olduğu üzere, dizini okşamaya ve mendiliyle örtmeye başladı.

“Muhtemelen demişimdir,” dedi Bayan Pullet. “Ne zaman ne söylediğimi sen benden iyi hatırlarsın. Pullet’in hafızası harikadır,” diye devam etti, kız kardeşine kederli bir bakış atarak. “Felç geçirse hâlim çok kötü olurdu; doktor ilaçlarımı ne zaman almam gerektiğini hep o hatırlar. Şimdi üç çeşit alıyorum.”

“Gün aşırı geceleri ‘önceki haplardan’, yeni damlalardan saat on birde ve dörtte, bir de ‘uygun olduğunda’ içilecek efervesan karışım,” diye sıraladı Bay Pullet; dilindeki pastil duraklamalarını belirliyordu.

“Eh, Glegg Teyze’nin de, bir derdi olduğunda Türkiye raventi çiğnemek yerine arada bir doktora gitmesi daha iyi olurdu,” dedi Bayan Tulliver; ilaçların geniş dünyasına doğal olarak en çok Bayan Glegg’le ilişkisi açısından bakıyordu.

“Bunu düşünmek bile korkunç,” dedi Pullet Teyze; ellerini kaldırıp yeniden bıraktı. “İnsanların kendi içleriyle böyle oynaması! Bir de Tanrı’nın takdirine karşı gelmek bu; yoksa doktorları ne diye var, onları çağırmayacaksak? Doktora verecek parası olanların doktora gitmemesi saygınlığa yakışmaz; Jane’e bunu defalarca söyledim. Tanıdıkların bunu bildiğini düşününce utanıyorum.”

“Eh, bizim utanmamıza gerek yok,” dedi Bay Pullet. “Yaşlı Bayan Sutton öldüğünden beri Doktor Turnbull’un bu mahallede senin gibi bir hastası daha olmadı.”

“Biliyor muydun Bessy, Pullet benim bütün ilaç şişelerimi saklıyor?” dedi Bayan Pullet. “Hiçbirinin satılmasına izin vermiyor. Ben öldükten sonra insanlar görsün, bundan daha doğru bir şey olmaz, diyor. Uzun kiler raflarının ikisini şimdiden doldurdular; ama,” diye ekledi, biraz ağlamaya başlayarak, “üçünü doldurabilirler mi, belli değil. Bu son boyuttakilerden bir düzinesini tamamlayamadan ölebilirim. Hap kutuları odamın dolabında; bunu hatırlarsın kardeşim; ama ilaç toplarının geriye faturalarından başka gösterilecek bir şeyi yok.”

“Öleceğinden söz etme kardeşim,” dedi Bayan Tulliver. “Sen gidersen, Glegg Teyze’yle aramda duracak kimsem kalmaz. Onun Bay Tulliver’la barışmasını sağlayabilecek tek kişi sensin; Deane Teyze hiçbir zaman benden yana değil. Olsa bile, bağımsız bir serveti olanlar gibi konuşmasını bekleyemem.”

“Eh, kocan biraz ters biridir, bilirsin Bessy,” dedi Bayan Pullet; kendi kederine kız kardeşininkini de katmaya gönüllü, iyi yürekli bir tavırla. “Ailemize karşı hiç gerektiği kadar nazik davranmadı; çocuklar da ona çekmiş. Oğlan çok yaramaz, teyzeleriyle amcalarından kaçıp duruyor; kız da kaba saba ve esmer. Talihsizlik senin, Bessy; sen hep en sevdiğim kız kardeşim oldun, bir de desenlerimiz hep aynıydı.”

“Tulliver’ın tez canlı olduğunu, tuhaf şeyler söylediğini biliyorum,” dedi Bayan Tulliver, gözünün kenarındaki küçük bir damla yaşı silerek. “Ama benimle evlendiğinden beri, kendi tarafımdaki akrabalarımı eve buyur etmeme itiraz eden biri olmadığından eminim.”

“Seni kötülemek istemem, Bessy,” dedi Bayan Pullet şefkatle; “zaten buna gerek kalmadan yeterince derdin olacağını sanıyorum. Kocanın o zavallı kız kardeşiyle çocukları da ona bağımlı; bir de derler ki dava açmaya pek meraklılarmış. Öldüğünde sana pek bir şey bırakmayacağından korkarım. Ama bunu aile dışında söylemiş olmayayım.”

Bu bakış açısı, Bayan Tulliver’ın içini açacak cinsten değildi elbette. Hayal gücü kolay kolay etkilenmezdi; ama başkaları da durumunu kötü buluyor gibi göründüğüne göre, hâlinin gerçekten zor olduğunu düşünmeden edemedi.

“İnan, kardeşim, elimden bir şey gelmiyor,” dedi; beklediği talihsizliklerin başına geçmişte yaptıklarının cezası olarak geleceği korkusuyla, geçmişteki davranışlarını bir bir gözden geçirmeye koyuldu. “Çocukları için benden çok çabalayan kadın yoktur. Bu Leydi Günü’ndeki temizlikte bütün yatak perdelerini indirtmiştim; iki hizmetçi kızın toplamından çok iş yaptım, eminim. Bir de yaptığım son mürver çiçeği şarabı var; nefis oldu! Glegg Teyze beni pek savurgan bulsa da şerinin yanına hep ondan koyarım. Giysilerimi derli toplu tutmayı, evin içinde üstüm başım perişan dolaşmamayı seviyorum diye de kimse bir şey diyemez. Dedikodu ettiğimi, ortalığı karıştırdığımı kimse söyleyemez; kimsenin kötülüğünü istemem. Komşularımın en iyilerinin turtalarıyla yarışacak turtalar yaparım; bana domuz etli turta gönderen de zarara uğramaz. Çamaşırlar o kadar düzenli ki yarın ölsem utanmam. İnsan elinden gelenin fazlasını yapamaz.”

“Ama bunların hiçbir faydası yok, biliyorsun Bessy,” dedi Bayan Pullet başını yana eğip kız kardeşine dokunaklı gözlerle bakarak. “Kocan parasını savurursa, hepsi boşa gider. Gerçi mallarınız haczedilip başkaları eşyalarınızı satın alsa bile, onları iyi ovup parlattığını düşünmek insana teselli verir. Bir de kızlık işaretin işli olduğu çamaşırlar var; ülkenin dört bir yanına dağılabilirler. Ailemiz adına çok yazık olur.” Bayan Pullet başını yavaşça salladı.

“Ama ne yapabilirim ki, kardeşim?” dedi Bayan Tulliver. “Bay Tulliver buyruğa gelmez. Kocama iyilik olsun diye ne söylemem gerektiğini papazdan ezberlesem bile dinlemez. Parayı değerlendirmekten falan da anladığımı söyleyemem. Glegg Teyze gibi erkeklerin işinden hiç anlamam.”

“İşte bu konuda bana benziyorsun, Bessy,” dedi Bayan Pullet. “Jane’in, başkalarına akıl vereceğine şu boy aynasını daha sık silmesi ona daha çok yakışırdı; geçen hafta aynanın üstünde bir sürü leke vardı. Kendinden çok daha fazla imkânı olanlara paralarını nasıl kullanacaklarını söylüyor. Ama Jane’le ben hep ters düştük; o çizgili kumaşları severdi, ben puantiyelileri. Sen de puantiyeyi seversin Bessy; bu konuda hep aynı zevkte olduk.”

“Evet Sophy,” dedi Bayan Tulliver. “İkimizin de zemini mavi, üstü beyaz puantiyeli kumaşımız olduğunu hatırlıyorum. Şimdi bir parçası yatak örtüsünde duruyor. Gidip Glegg Teyze’yi görsen, Tulliver’la barışması için onu ikna etsen, sana çok minnettar kalırım. Bana hep iyi bir kız kardeş oldun.”

“Ama doğru olan, Tulliver’ın kendisinin gidip onunla barışması ve öyle fevri konuştuğu için özür dilemesi,” dedi Bayan Pullet. Tarafgirliği ilkeleri görmesini engellemiyordu; kendi serveti olan insanlara karşı neyin borçlu olduğunu unutmamıştı. “Ondan borç para aldıysa, bunu yapmaktan kaçınmamalı.”

“Bunu konuşmanın faydası yok,” dedi zavallı Bayan Tulliver, neredeyse huysuzca. “Çıplak dizlerimin üstünde çakıllara kapanıp Tulliver’a yalvarsam da o asla alçalmaz.”

“Jane’den özür dilemesini istemem için benden fazlasını bekleme,” dedi Bayan Pullet. “Huyu akıl almaz; aklını kaçırmazsa iyi. Gerçi ailemizden hiç kimse akıl hastanesine düşmedi.”

“Özür dilemesini istemiyorum,” dedi Bayan Tulliver. “Ama hiç sesini çıkarmasa, parasını geri istemese. Bir kız kardeşin öbüründen isteyeceği öyle büyük bir şey de değil. Zamanla her şey düzelir, Tulliver da bunu unutur; yine dost olurlar.”

Gördüğünüz gibi Bayan Tulliver, kocasının beş yüz sterlini geri ödeme kararından dönmeyeceğini bilmiyordu; daha doğrusu, böyle bir karar onun inanma gücünü aşıyordu.

“Peki Bessy,” dedi Bayan Pullet kederle, “seni felakete sürüklemek istemem. Bir iyilik edilebilecekse bunu yapmaktan geri durmam. Tanıdıkların ailemizde kavga çıktığını söylemesini de istemem. Jane’e bunu söyleyeceğim. Pullet itiraz etmezse yarın Jane’e arabayla gitmekten de çekinmem. Ne dersin Bay Pullet?”

“Benim itirazım yok,” dedi Bay Pullet. Bay Tulliver kendisinden para istemediği sürece, kavganın nasıl sonuçlanacağı hiç umurunda değildi. Yatırımları konusunda tedirgin olan Bay Pullet, insanın parasını toprağa çevirmedikçe nasıl güvence altına alabileceğini anlayamıyordu.

Bayan Tulliver’ın Glegg Teyze’yi ziyarete onlarla gelmesinin daha iyi olup olmayacağı üzerine biraz daha konuştuktan sonra, çay vaktinin geldiğini gören Bayan Pullet çekmeceden ince bir damask peçete almak için döndü ve önüne önlük gibi iğneledi. Kapı gerçekten de az sonra açıldı; ama çay tepsisini getirmek yerine Sally öyle şaşırtıcı bir şeyle içeri girdi ki Bayan Pullet ile Bayan Tulliver çığlık attı. Bay Pullet de hayatında beşinci kez pastilini yuttu; sonradan bunu not edecekti.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…