Bölümler 59Şu an: VII. Bölüm — Teyzeler ve Amcalar Sahneye Çıkıyor
- 1 Birinci Kitap — Oğlan ve Kız. — Birinci Bölüm. — Dorlcote Değirmeni’nin Dışında606 kelime
- 2 İkinci Bölüm. — Dorlcote Değirmeni’nin Sahibi Bay Tulliver, Tom’la İlgili Kararını Açıklıyor1.655 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm. — Bay Riley, Tom için bir okul konusunda öğüt veriyor3.697 kelime
- 4 Dördüncü Bölüm. — Tom’un Dönüşü Bekleniyor1.428 kelime
- 5 Beşinci Bölüm. — Tom Eve Dönüyor2.694 kelime
- 6 VI. Bölüm — Teyzelerle Amcalar Geliyor3.207 kelime
- 7 VII. Bölüm — Teyzeler ve Amcalar Sahneye Çıkıyor6.448 kelime · Okuduğun bölüm
- 8 VIII. Bölüm — Bay Tulliver Zayıf Yanını Gösteriyor2.788 kelime
- 9 Bölüm IX. — Garum Firs’e3.843 kelime
- 10 X. Bölüm — Maggie Beklediğinden Daha Kötü Davranıyor1.648 kelime
- 11 XI. Bölüm. — Maggie Gölgesinden Kaçmaya Çalışıyor3.226 kelime
- 12 Bölüm XII. — Bay ve Bayan Glegg Evlerinde3.647 kelime
- 13 Bölüm XIII. — Bay Tulliver Hayatın Yumaklarını Daha da Dolaştırıyor816 kelime
- 14 İkinci Kitap. — Okul Zamanı. — Bölüm I. — Tom’un “İlk Dönemi”5.559 kelime
- 15 II. Bölüm — Noel Tatili2.143 kelime
- 16 Üçüncü Bölüm. — Yeni Okul Arkadaşı1.616 kelime
- 17 Bölüm IV.2.937 kelime
- 18 V. Bölüm — Maggie’nin İkinci Ziyareti1.247 kelime
- 19 VI. Bölüm. — Bir Aşk Sahnesi1.298 kelime
- 20 VII. Bölüm. — Altın Kapılar Aşılıyor1.799 kelime
- 21 Üçüncü Kitap — Çöküş. — Birinci Bölüm — Evde Neler Olmuştu1.773 kelime
- 22 İkinci Bölüm. — Bayan Tulliver’ın Ev Tanrıları1.256 kelime
- 23 Üçüncü Bölüm. — Aile Toplantısı4.155 kelime
- 24 Bölüm IV. — Sönüp Giden Bir Işık978 kelime
- 25 Bölüm V. — Tom İstiridyeyi Bıçağıyla Açmaya Girişiyor3.205 kelime
- 26 VI. Bölüm. — Cep Çakısı Armağanına Karşı Yaygın Önyargıyı Çürütmeye Doğru1.938 kelime
- 27 VII. Bölüm. — Tavuğun Hileye Başvurması3.320 kelime
- 28 Sekizinci Bölüm. — Enkaz Üzerine Gün Işığı2.178 kelime
- 29 Dokuzuncu Bölüm. — Aile Kaydına Eklenen Bir Kayıt1.532 kelime
- 30 Dördüncü Kitap — Aşağılanma Vadisi. — I. Bölüm — Bossuet’nin Bilmediği Bir Protestanlık Yorumu1.382 kelime
- 31 II. Bölüm — Yırtık Yuvayı Dikenler Deler1.511 kelime
- 32 III. Bölüm — Geçmişten Bir Ses4.179 kelime
- 33 Beşinci Kitap — Buğday ve Delice. — I. Bölüm — Kızıl Derinlikler3.392 kelime
- 34 İkinci Bölüm — Glegg Teyze, Bob’un Başparmağının Ne Kadar Geniş Olduğunu Öğreniyor4.774 kelime
- 35 Bölüm III. — Dengesiz Terazi1.872 kelime
- 36 Bölüm IV. — Yeni Bir Aşk Sahnesi1.544 kelime
- 37 Bölüm V. — Yarık Ağaç3.227 kelime
- 38 VI. Bölüm. — Güçlükle Kazanılan Zafer1.196 kelime
- 39 Bölüm VII. — Hesaplaşma Günü1.740 kelime
- 40 Altıncı Kitap — Büyük Ayartı. — Bölüm I. — Cennette Bir Düet2.266 kelime
- 41 II. Bölüm. — İlk İzlenimler3.587 kelime
- 42 Bölüm III. — Mahrem Anlar1.139 kelime
- 43 Bölüm IV. — Kardeş ve Kız Kardeş1.988 kelime
- 44 Bölüm V. — Tom’un İstiridyeyi Açtığını Gösteren Bölüm1.149 kelime
- 45 Bölüm VI. — Çekim Yasalarını Açıklayan Bölüm2.820 kelime
- 46 VII. Bölüm — Philip Yeniden Sahneye Çıkıyor3.715 kelime
- 47 Sekizinci Bölüm — Wakem’e Yeni Bir Gözle Bakış1.868 kelime
- 48 Dokuzuncu Bölüm. — Şıklara Bürünmüş Hayırseverlik2.666 kelime
- 49 X. Bölüm — Büyü Sanki Bozuluyor1.682 kelime
- 50 XI. Bölüm. — Yolda1.760 kelime
- 51 XII. Bölüm — Bir Aile Toplantısı1.797 kelime
- 52 XIII. Bölüm. — Gelgitin Sürüklediği3.693 kelime
- 53 Bölüm XIV. — Uyanış2.872 kelime
- 54 Yedinci Kitap — Son Kurtuluş. — I. Bölüm — Değirmene Dönüş1.899 kelime
- 55 İkinci Bölüm — St Ogg Halkı Hükmünü Veriyor2.488 kelime
- 56 Üçüncü Bölüm — Eski Tanıdıkların Bizi Şaşırtabileceğini Gösteren Bölüm1.802 kelime
- 57 Bölüm IV. — Maggie ve Lucy1.772 kelime
- 58 V. Bölüm — Son Çatışma2.945 kelime
- 59 Sonuç227 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
VII. Bölüm
Teyzeler ve Amcalar Sahneye Çıkıyor
Dodson ailesi gerçekten yakışıklı bir aileydi; kız kardeşlerin en az yakışıklısı bile Bayan Glegg değildi. Bayan Tulliver’ın koltuğunda otururken, tarafsız hiçbir gözlemci onun elli yaşında bir kadın için yüzünün de bedeninin de pek güzel olduğunu inkâr edemezdi; yine de Tom’la Maggie, Glegg Teyzelerini çirkinliğin timsali sayardı. Doğru, giyimin sunduğu güzelliklerden yararlanmayı küçümserdi. Sık sık söylediği gibi, hiçbir kadının giysileri onunkilerden iyi değildi; ama yenilerini eskileri eskimeden giyip bitirmek âdeti değildi. Başka kadınlar isterlerse her yıkamada en iyi iplik dantellerini takabilirlerdi; ama Bayan Glegg öldüğünde, St Ogg’da yaşayan Bayan Wooll’un hayatı boyunca satın aldığından daha iyi dantellerin, Benekli Oda’daki gardırobunun sağ çekmecesinde saklı olduğu görülecekti; oysa Bayan Wooll dantellerini parasını ödemeden takardı. Kıvrılmış perçemlerine gelince, Bayan Glegg’in çekmecelerinde kuşkusuz en parlak, en sıkı kıvrımlı kahverengi buklelerin yanı sıra gevşekliği türlü derecelerde olan bukleler de vardı. Ama hafta içi dünyasına parlak, sıkı kıvrımlı bir perçemin altından bakmak, kutsal ile dünyevi arasında düşsel ve tatsız bir karmaşa yaratırdı. Gerçi Bayan Glegg hafta içi ziyaretlerinde ara sıra üçüncü en iyi perçemlerinden birini takardı, ama bir kız kardeşinin evinde asla; hele evliliğinden beri kendi saçını kullanarak kız kardeşinin gönlünü çok kırmış olan Bayan Tulliver’ın evinde hiç. Bayan Glegg’in Bayan Deane’e söylediğine göre, Bessy gibi, kocası sürekli davalık olan bir aile annesinin daha iyi bileceği beklenirdi. Ama Bessy hep zayıftı!
Bayan Glegg’in bugünkü perçemi her zamankinden daha kabarık ve gevşekse, bunun bir amacı vardı: Bayan Tulliver’ın sarı bukle demetlerine, ayrımın iki yanında düzgünce taranmış saçların dalgasıyla birbirinden ayrılan buklelere, sivri ve incitici bir göndermede bulunmayı tasarlıyordu. Bayan Tulliver, kız kardeşi Glegg’in bu kadınsı olmayan bukleler yüzünden gösterdiği kabalığa birkaç kez ağlamıştı; ama onlarla daha güzel göründüğünü bilmek doğal olarak içini rahatlatıyordu. Bayan Glegg bugün evin içinde şapkasını çıkarmamayı seçmişti; tabii bağlarını çözmüş, hafifçe yana yatırmıştı. Ziyarete gittiğinde keyfi kaçmışsa sık sık böyle yapardı: Yabancı evlerde ne tür cereyanlar olacağını bilemezdi. Aynı nedenle, omuzlarına ancak ulaşan ve düzgün göğsünü kapatmaya hiç yetmeyen küçük bir samur kürk yakalık takmıştı; uzun boynuysa türlü fırfırlardan yapılmış bir çit gibi bir şeyle korunuyordu. O dönemin modasını iyi bilmek gerekirdi: Bayan Glegg’in arduvaz rengi ipek elbisesinin modanın ne kadar gerisinde kaldığını anlamak için. Ama üzerindeki küçük sarı beneklerden oluşan kümeler ve nemli bir giysi sandığını andıran küflü kokusu, bu elbisenin giyilmeye başlanalı henüz kısa süre olan, yeterince eski giysiler katmanından geldiğini düşündürüyordu.
Bayan Glegg, parmaklarına birkaç kez dolanmış zinciriyle büyük altın saatini elinde tutuyor, az önce mutfaktan dönen Bayan Tulliver’a, başkalarının saatleri ne gösterirse göstersin kendi saatine göre on iki buçuğu çoktan geçtiğini söylüyordu.
“Bilmiyorum, Pullet Teyzenin derdi ne,” diye sürdürdü. “Bizim ailede biri erkense öteki de erken olurdu; rahmetli babamın zamanında da böyleydi, bundan eminim. Bir kız kardeşin ötekiler gelmeden yarım saat oturması âdet değildi. Ama ailenin âdetleri değiştiyse bunda benim suçum yok; herkes giderken ben bir eve giren olmayacağım. Deane Teyzeye şaşıyorum; eskiden bana daha çok benzerdi. Ama sözümü dinlersen Bessy, herkes geç kaldı diye akşam yemeğini geriye almak yerine biraz erkene çekersin; insanların daha iyisini bilmesi gerekirdi.”
“Aman canım, hepsi zamanında gelir elbet, kız kardeşim,” dedi Bayan Tulliver yumuşak, hafifçe huysuz bir sesle. “Akşam yemeği bir buçuğa kadar hazır olmaz. Ama beklemek sana uzun geliyorsa sana bir peynirli çörekle bir kadeh şarap getireyim.”
“Eh, Bessy!” dedi Bayan Glegg acı bir gülümsemeyle, başını neredeyse fark edilmeyecek kadar sallayarak. “Kendi kız kardeşini daha iyi tanırsın sanırdım. Ben öğün aralarında hiç yemedim, şimdi de başlamayacağım. Ama akşam yemeğini birde yiyebilecekken bir buçuğa bırakma saçmalığından nefret ederim. Sen böyle yetiştirilmedin, Bessy.”
“Ne yapabilirim Jane? Bay Tulliver akşam yemeğini saat ikiden önce istemiyor; ama senin için yarım saat erkene aldım.”
“Evet, evet, kocaların nasıl olduğunu bilirim; her şeyi ertelemek isterler. Böyle işlere boyun eğecek kadar zayıf eşleri varsa, akşam yemeğini çaydan sonraya bile bırakırlar. Ama akılca daha güçlü olmadığın yazık, Bessy. Umarım çocukların bunun yüzünden zarar görmez. Bizim için büyük bir yemek hazırlamamışsındır inşallah; kız kardeşlerin için masrafa giriyorsun, oysa biz seni savurganlıkla batırmaktansa kuru ekmek yemeyi yeğleriz. Kız kardeşin Deane’i örnek alsana; o çok daha akıllı. Üstelik bakman gereken iki çocuğun var, kocan davalarla servetini harcadı; kendi parasını da harcaması muhtemel. Mutfakta çorba yapmak için kullanabileceğin haşlanmış bir et parçası,” diye ekledi Bayan Glegg vurgulu bir itiraz tonuyla, “bir de bir kaşık şekerli, baharatsız sade bir puding çok daha uygun olurdu.”
Glegg Teyze bu havadayken günün neşeli geçeceği belliydi. Bayan Tulliver onunla hiçbir zaman kavga edecek noktaya gelmezdi; tıpkı bacağını özür dilercesine uzatan bir su kuşunun, kendisine taş atan bir çocukla kavga ettiği söylenemeyeceği gibi. Ama akşam yemeği meselesi hassas bir konuydu ve yeni de değildi; Bayan Tulliver daha önce sık sık verdiği aynı yanıtı verebilirdi.
“Bay Tulliver, parasını ödeyebildiği sürece dostlarına güzel bir akşam yemeği vermeyi hep sürdüreceğini söylüyor,” dedi. “Kendi evinde istediğini yapmaya hakkı var, kız kardeşim.”
“Eh Bessy, birikimimden çocuklarına onları yoksulluktan kurtaracak kadar para bırakamam. Bay Glegg’in parasına da bel bağlamamalısın; tabii önce ben ölmezsem. O uzun yaşayan bir aileden geliyor; ölür de bana ömrüm boyunca yetecek kadarını bırakırsa, bütün parasını kendi akrabalarına dönecek biçimde bağlardı.”
Bayan Glegg konuşurken tekerlek sesleri duyuldu. Bu ses, Bayan Tulliver için çok hoş bir kesintiydi; Pullet Teyzeyi karşılamak üzere hemen dışarı çıktı. Gelenin Pullet Teyze olması gerekti, çünkü ses dört tekerlekli bir arabaya aitti.
“Dört tekerlekli” sözü aklına gelince Bayan Glegg başını salladı, ağzının çevresi de biraz ekşidi. Bu konuda güçlü bir fikri vardı.
Pullet Teyze tek atlı arabası Bayan Tulliver’ın kapısında durduğunda gözyaşlarına boğulmuştu. Arabadan inmeden önce birkaç damla daha dökmesi gerekiyormuş gibiydi; kocasıyla Bayan Tulliver onu desteklemeye hazır beklerken, o hâlâ oturuyor, gözyaşlarının arasından belirsiz uzaklara bakıp kederle başını sallıyordu.
“Aman, ne oldu kız kardeşim?” dedi Bayan Tulliver. Hayal gücü kuvvetli bir kadın değildi; ama Pullet Teyzenin en iyi yatak odasındaki büyük tuvalet aynasının ikinci kez kırılmış olabileceği aklına geldi.
Bayan Pullet ağır ağır ayağa kalkıp arabadan indi; kocasının güzel ipek elbisesini incinmekten koruduğunu kontrol etmek için ona bir göz atmadan da edemedi. Başını hüzünle sallaması dışında bir yanıt vermedi. Bay Pullet küçük yapılı bir adamdı; burnu yüksek, gözleri küçük ve pırıl pırıl, dudakları inceydi. Üzerinde temiz ve düzgün görünen siyah bir takım elbise, boynunda da sırf kişisel rahatlığın ötesinde bir ilkeye bağlıymışçasına çok sıkı bağlanmış beyaz bir kravat vardı. Kocası; balon kollu, bol pelerinli, tüy ve kurdelelerle donatılmış büyük şapkalı, uzun boylu ve güzel karısının yanında, yelkenlerini açmış bir brigantin gemisinin yanındaki küçük bir balıkçı teknesi gibi kalıyordu.
Şık giyimli, keder içindeki bir kadını görmek dokunaklı bir manzaradır; uygarlığın yüksek bir düzeyinin duygulara kattığı karmaşıklığın çarpıcı bir örneğidir. Bir Hotanto’nun kederinden, kollarında birkaç bilezik, mimari bir şapka ve zarif kurdele bağları taşıyan, büyük kolalı kollu bir kadının kederine uzanan ne uzun bir basamaklar dizisi! Uygarlığın aydınlanmış evladında kedere özgü kendini bırakış, en incelikli biçimlerde engellenir ve çeşitlenir; böylece çözümleyici zihin için ilginç bir bilmece ortaya çıkar. Kalbi kırık, gözleri yaşların sisiyle yarı kör olmuşken bir kapıdan fazla dolambaçlı bir adımla geçse, kolalı kollarını da ezebilir. Bu ihtimalin derinden bilincinde olmak, kapı pervazını kıl payı sıyıran bir çizgide yürümesini sağlayan kuvvetlerin bileşimini doğurur. Gözyaşlarının hızla aktığını fark edince kurdele bağlarını çözer, dokunaklı bir hareketle geriye doğru gevşekçe atar; bu hareket, en derin kederin içinde bile, kurdele bağlarının yeniden cazibeli olacağı kuru günlere dair umudu gösterir. Gözyaşları biraz yatışıp da başını şapkasına zarar vermeyecek açıyla geriye yaslayınca, başka her şeyi bezginliğe boğan kederin kendisinin de yorulduğu o korkunç ana dayanır; bileziklerine dalgınca bakar, tokalarını, zihni yeniden dingin ve sağlıklı olsa hoşuna gidecek o sevimli, düşünülmüş rastlantısallıkla düzeltir.
Bayan Pullet, omuz hizasında, her kapı pervazına büyük bir özenle sürtündü. (O dönemde, eğitimli bir göz için omuzları bir buçuk yard genişliğinde olmayan kadın gerçekten gülünçtü.) Ardından, salona girip Bayan Glegg’in yanına ilerlerken yüz kaslarını yeni gözyaşları aramaya gönderdi.
“Eh kız kardeşim, geç kaldın; ne oldu?” dedi Bayan Glegg, el sıkışırlarken oldukça sertçe.
Bayan Pullet oturdu; yanıt vermeden önce pelerinini arkasında dikkatle kaldırdı.
“Göçüp gitti,” dedi; farkında olmadan etkileyici bir söz sanatı kullanmıştı.
“Demek bu kez ayna değil,” diye düşündü Bayan Tulliver.
“Önceki gün öldü,” diye sürdürdü Bayan Pullet. Bir süre durakladıktan sonra derin bir kederle, “Bacakları bedenim kadar kalındı,” diye ekledi. “Kaç kere su aldılar, sayısını bilmem; içindeki suyla istesen yüzecekmişsin, derler.”
“Eh Sophy, kim olursa olsun, kurtulmuş işte,” dedi Bayan Glegg; doğası gereği açık ve kararlı zihninin çabukluğu ve vurgusuyla. “Ama kimin hakkında konuştuğunu anlayamıyorum.”
“Ama ben biliyorum,” dedi Bayan Pullet iç çekip başını sallayarak. “Mahallede onun gibi başka bir ödem hastası yok. Twentylands’li yaşlı Bayan Sutton olduğunu biliyorum.”
“Eh, senin akraban değil, bildiğim kadarıyla pek tanıdığın da sayılmaz,” dedi Bayan Glegg. Kendi “akrabalarının” başına bir şey geldiğinde gerektiği kadar ağlar, başka zamanlardaysa ağlamazdı.
“Bacaklarını mesane gibi şiştiklerinde gördüğüm için o kadar da yabancı değil. Hem parasını defalarca katlamış, sonuna kadar kendi yönetiminde tutmuş, anahtarlarının olduğu keseyi hep yastığının altında saklamış yaşlı bir kadındı. Böyle yaşlı mahalle sakinlerinden pek kalmadı sanırım.”
“Bir de vagonu dolduracak kadar ilaç içtiğini söylüyorlar,” diye ekledi Bay Pullet.
“Ah!” diye iç çekti Bayan Pullet. “Ödemden yıllar önce başka bir hastalığı vardı; doktorlar ne olduğunu anlayamamıştı. Geçen Noel onu görmeye gittiğimde bana, ‘Bayan Pullet, bir gün sizde de ödem olursa beni hatırlarsınız,’ dedi. Gerçekten böyle dedi,” diye ekledi Bayan Pullet, yeniden acı acı ağlamaya başlayarak. “Ağzından çıkan sözler aynen böyleydi. Cumartesi günü gömülecek; Pullet da cenazeye davet edildi.”
“Sophy,” dedi Bayan Glegg, artık akılcı itiraz ruhunu içinde tutamayarak, “sana ait olmayan insanlar için üzülüp sağlığını bozmanı anlamıyorum. Zavallı baban böyle yapmazdı; Frances Teyzen de yapmazdı, duyduğum kadarıyla aileden hiç kimse böyle yapmazdı. Kuzenimiz Abbott’ın vasiyetini yazmadan ansızın öldüğünü duysak bile daha fazla üzülmezdin.”
Bayan Pullet sustu; ağlamasını bitirmesi gerekiyordu. Fazla ağladığı için azarlandığına öfkelenmekten çok, bundan biraz hoşnut olmuştu. Geride kendilerine hiçbir şey bırakmayan komşular için bu kadar ağlamayı herkes göze alamazdı; ama Bayan Pullet bir centilmen çiftçiyle evlenmişti. Ağlamakta ve diğer her şeyde saygınlığın en yüksek derecesine ulaşacak zamanı ve parası vardı.
“Ama Bayan Sutton vasiyet bırakmadan ölmedi,” dedi Bay Pullet; karısının gözyaşlarını haklı çıkaracak bir şey söylediğini belli belirsiz hissediyordu. “Bizimki zengin bir mahalle; yine de Bayan Sutton kadar binlercesini geride bırakabilecek başka kimse yokmuş, diyorlar. Konuşmaya değer bir miras da bırakmamış; hepsini topluca kocasının yeğenine bırakmış.”
“O kadar zengin olmasının pek faydası yokmuş öyleyse,” dedi Bayan Glegg, “bırakacağı kimse kocasının akrabalarından ibaretse. Kendini sıkıp biriktirmek için elinde yalnızca bu varsa, insanın emeğine yazık. Başkalarının tahmin ettiğinden daha fazla parayı faizde bırakmadan ölmeyi isteyenlerden değilim elbette; ama miras kendi ailenden birine gitmeyecekse, doğrusu içler acısı.”
“Eminim, kardeşim,” dedi, yeterince toparlanıp peçesini çıkararak özenle katlayan Bayan Pullet, “Bayan Sutton’ın parasını miras bıraktığı adam pek hoş biri; astımı var ve her gece saat sekizde yatağa giriyor. Kendisi anlattı, hem de ne kadar içtenlikle; bir pazar günü bizim kiliseye gelmişti. Göğsüne tavşan derisi takıyor, konuşurken sesi titriyor; tam bir centilmen. Ona, yılın pek az ayında doktorun elinde olmadığımı söyledim. O da, ‘Bayan Pullet, sizi anlayabiliyorum,’ dedi. Söylediği buydu, aynen böyle. Ah!” diye iç çekti Bayan Pullet; pembe karışımları, beyaz karışımları, küçük şişelerdeki kuvvetli ilaçları, büyük şişelerdeki hafif ilaçları, şilini bulan nemli hapları ve on sekiz peniye satılan sıvı ilaçlarıyla yaşadıklarını bütünüyle anlayabilecek pek az kişi bulunduğunu düşünerek başını salladı. “Kardeşim, gidip şapkamı çıkarayım artık. Şapka kutusu dışarı çıkarıldı mı, gördün mü?” diye ekledi, kocasına dönerek.
Bay Pullet, açıklanamaz bir hafıza boşluğuyla şapka kutusunu unutmuştu; vicdan azabı içinde bu eksikliği gidermek için aceleyle dışarı çıktı.
“Yukarı çıkarırlar, kardeşim,” dedi Bayan Tulliver; Sophy’nin doktor ilaçları yüzünden bedenini mahveden ilk Dodson olduğu hakkındaki duygularını Bayan Glegg açıklamaya başlamadan bir an önce gitmek istiyordu.
Bayan Tulliver, kız kardeşi Pullet’le üst kata çıkmayı, şapkayı başına takmadan önce iyice incelemeyi ve şapkacılığın genel meselelerini konuşmayı severdi. Bessy’nin, Bayan Glegg’in kız kardeşine duyduğu merhameti uyandıran zayıflıklarından biri de buydu: Bessy, koşulları göz önüne alındığında fazlasıyla iyi giyiniyordu; ayrıca kız kardeşi Glegg’in gardırobunun en eski katmanlarından çıkarıp verdiği güzel giysileri çocuğuna giydirmeyecek kadar gururluydu. Çocuğa bir çift ayakkabı dışında giysi almak günahtı, ayıptı. Ancak bu konuda Bayan Glegg, kız kardeşi Bessy’ye biraz haksızlık ediyordu; çünkü Bayan Tulliver, Maggie’ye leghorn hasırından bir şapka ile Glegg Teyzesi’nin eski ipek elbisesinden boyanarak yapılmış bir elbise giydirmek için gerçekten çok uğraşmıştı. Ne var ki sonuçları öyle olmuştu ki Bayan Tulliver bunları annelik bağrına gömmek zorunda kalmıştı. Maggie, elbisenin berbat boya koktuğunu söyleyerek, giydiği ilk pazar günü fırsatını bulup onu rosto etle birlikte fırınlamış; bunun işe yaradığını görünce de yeşil kurdeleli şapkayı suya tutmuş, böylece şapka kurumuş marullarla süslenmiş adaçayı peynirine benzemişti. Maggie’yi mazur göstermek için şunu da söylemeliyim: Tom, şapkayı giydiğinde onunla alay etmiş, yaşlı bir Judy’ye benzediğini söylemişti. Pullet Teyze de giysi armağan ederdi, ama bunlar Maggie’nin de annesinin de beğeneceği kadar güzel olurdu. Bayan Tulliver, kız kardeşleri arasında hiç kuşkusuz Pullet’i yeğlerdi; Pullet de bu tercihe karşılık verirdi. Ama Bayan Pullet, Bessy’nin yaramaz, sakar çocukları olmasına üzülürdü. Onlar için elinden geleni yapacaktı, yine de çocukların kız kardeşi Deane’in çocuğu kadar uslu ve güzel olmaması ne yazıktı. Maggie ile Tom ise Pullet Teyzelerini çekilebilir buluyorlardı; bunun başlıca nedeni Glegg Teyzeleri olmamasıydı. Tom, tatillerinde ikisinden birini görmeye bir kereden fazla gitmeyi hep reddederdi. Elbette iki amcası da o bir ziyarette ona harçlık verirdi; ama Pullet Teyzelerinin evinde mahzen girişinin çevresinde taşlanacak bir sürü kara kurbağası olduğundan Tom onun ziyaretini tercih ederdi. Maggie kurbağalardan ürker, korkunç rüyalar görürdü; yine de Pullet Amcasının müzikli enfiye kutusunu severdi. Bununla birlikte, kız kardeşler Bayan Tulliver yokken Tulliver kanının Dodson kanıyla iyi uyuşmadığı konusunda anlaşmışlardı; doğrusu, zavallı Bessy’nin çocukları Tulliver’dı ve Tom, Dodson ten rengine sahip olmasına rağmen babası kadar “inatçı” olmaya yatkındı. Maggie’ye gelince, Bay Tulliver’ın kız kardeşi, mümkün olabilecek en yoksul evliliği yapmış; porseleni olmayan ve kirasını ödemekte güçlük çeken bir kocası bulunan iri kemikli Moss Teyzesinin tıpatıp aynısıydı. Ancak Bayan Pullet, Bayan Tulliver’le üst katta yalnız kaldığında sözler doğal olarak Bayan Glegg’in aleyhine dönerdi. Güven içinde, Jane Teyzelerinin bu kez ne kılığa gireceğinin belli olmadığında anlaşırlardı. Ama baş başa sohbetleri, Bayan Deane’in küçük Lucy’yle çıkagelmesiyle yarıda kesildi. Bayan Tulliver, Lucy’nin sarı bukleleri düzeltilirken sessiz bir sızıyla izlemek zorunda kaldı. Bütün Bayan Dodsonların en zayıfı ve en solgunu olan Bayan Deane’in, her gün Bayan Tulliver’in çocuğu sanılabilecek böyle bir kızı olması akıl alır gibi değildi. Maggie de Lucy’nin yanında durduğunda her zamankinden iki kat esmer görünürdü.
Bugün de öyle oldu; Maggie ile Tom bahçeden babaları ve Glegg Amcalarıyla birlikte içeri girdiler. Maggie şapkasını pek özensizce çıkarmıştı; saçları dağınık ve bukleleri bozulmuş halde, annesinin dizinin yanında duran Lucy’ye doğru koştu. Kuzenler arasındaki karşıtlık gerçekten göze çarpıyordu ve yüzeysel bakışlara göre Maggie’nin aleyhineydi; ama işin ehli biri, Maggie’de yetişkinliğinde Lucy’nin derli toplu görünüşünden daha büyük bir gelecek vaat eden özellikler görebilirdi. Görüntü, tüylü, kara, irileşmiş bir köpekle beyaz bir yavru kedinin karşıtlığını andırıyordu. Lucy öpülmek için minicik, düzgün bir gül goncası ağzını uzattı. Her yanı derli topluydu: mercan boncuk dizisinin çevrelediği minicik yuvarlak boynu, hiç basık olmayan küçük düz burnu, buklelerinden biraz koyu, ela gözleriyle uyumlu incecik kaşları. Baş boyu daha uzun olan Maggie’ye utangaç bir sevinçle bakıyordu; Maggie ondan bir yaş bile büyük değildi. Maggie, Lucy’ye her zaman sevinçle bakardı.
İnsanların kendi yaşlarındaki çocuklardan daha fazla büyümediği bir dünyayı hayal etmeyi severdi. O dünyanın kraliçesini de Lucy’ye benzetirdi: başında küçük bir taç, elinde küçük bir asa olurdu; yalnız kraliçe, Lucy kılığına girmiş Maggie’nin kendisiydi.
“Ah Lucy,” dedi onu öptükten sonra heyecanla, “Tom’la benim yanımda kalacaksın, değil mi? Tom, sen de onu öp.”
Tom da Lucy’nin yanına gelmişti, ama onu öpmeyecekti; hayır. Maggie’yle birlikte yanına gelmişti, çünkü bütün o teyzelerle amcalara “Nasılsınız?” demektense bu daha kolay gelmişti. Utangaç oğlanların kalabalıkta takındığı kızarmış, beceriksiz ve yarı gülümser bir havayla, özellikle hiçbir yere bakmadan dikildi; sanki dünyaya yanlışlıkla gelmişler ve dünyayı bir dereceye kadar soyunmuş halde bulup bundan utanmışlar gibiydiler.
“Vay canına!” dedi Glegg Teyze yüksek sesle. “Küçük oğlanlar ve kızlar bir odaya girince amcalarına, teyzelerine selam vermez mi? Ben küçük bir kızken böyle değildi.”
“Gidip teyzelerinizle amcalarınıza selam verin, yavrularım,” dedi Bayan Tulliver, kaygılı ve kederli görünerek. Maggie’ye saçını taratmasını söylemek için kulağına fısıldamak istiyordu.
“Ee, nasılsınız? Umarım uslu çocuklarsınızdır, öyle mi?” dedi Glegg Teyze, ellerini tutarken aynı yüksek ve vurgulu ses tonuyla. Büyük yüzükleri canlarını acıtıyor, istemedikleri halde yanaklarından öpüyordu. “Yukarı bak Tom, yukarı. Yatılı okula giden oğlanlar başlarını dik tutmalı. Şimdi bana bak.” Görünüşe göre Tom bu zevke yanaşmadı; elini çekmeye çalıştı. “Saçını kulaklarının arkasına koy Maggie, elbiseni de omzunda tut.”
Glegg Teyze onlarla hep bu yüksek ve vurgulu sesle konuşurdu; sanki onları sağır, hatta belki biraz da akılsız sanıyordu. Ona göre bu, çocuklara sorumluluk sahibi olduklarını hissettirmenin ve yaramazlık eğilimlerine yararlı bir sınır koymanın yoluydu. Bessy’nin çocukları öyle şımartılmıştı ki görevlerini onlara hatırlatacak birine ihtiyaçları vardı.
“Ee yavrularım,” dedi Pullet Teyze şefkatli bir sesle, “ne de çabuk büyüyorsunuz. Boyları güçlerini aşacak diye korkarım,” diye ekledi; başlarının üzerinden annelerine melankolik bir ifadeyle bakıyordu. “Kızın saçı çok fazla, bence. Ben olsam seyrelttirip kısaltırdım kardeşim; sağlığına iyi gelmez. Teninin bu kadar esmer olmasının nedeni de saçlarıdır, şaşmam. Siz ne dersiniz Deane kardeşim?”
“Bilemiyorum kardeşim, doğrusu,” dedi Bayan Deane; dudaklarını yeniden sımsıkı kapatıp Maggie’ye eleştirel bir gözle bakarak.
“Yok, yok,” dedi Bay Tulliver, “çocuk gayet sağlıklı; hiçbir şeyi yok. Kırmızı buğday da var beyazı da; üstelik kimi koyu taneliyi daha çok sever. Ama Bessy çocuğun saçını kestirse iyi olur; böylece düzgünce yatardı.”
Maggie’nin içinde korkunç bir karar şekilleniyordu ama Deane Teyze’ye Lucy’yi yanlarında bırakıp bırakmayacağını sorma isteğiyle bundan vazgeçti. Deane Teyze, Lucy’nin onları ziyarete gelmesine neredeyse hiç izin vermezdi. Bayan Deane çeşitli nedenler öne sürüp reddettikten sonra Lucy’nin kendisine sordu.
“Annen olmadan burada kalmak istemezsin, değil mi Lucy?”
“Evet, anneciğim, lütfen,” dedi Lucy; utangaçça, küçük boynunun her yanı iyice pembeleşerek.
“Aferin Lucy! Bırak kalsın Bayan Deane, bırak kalsın,” dedi Bay Deane; iri yapılı ama çevik görünüşlü, İngiliz toplumunun her sınıfında rastlanabilecek türden bir fiziği vardı: tepesi keldi, favorileri kızıldı, alnı genişti; heybetli ama hantal değildi. Bay Deane gibi soylular da görebilirsiniz, bakkallar ya da gündelik işçiler de; ama kahverengi gözlerindeki keskinlik, beden yapısı kadar yaygın değildi.
Elinde gümüş bir enfiye kutusunu sıkı sıkı tutuyordu; arada bir, kutusu yalnızca gümüş kaplama olan Bay Tulliver’le enfiye değiş tokuş ediyordu. Bu yüzden Bay Tulliver’in enfiye kutularını da değiştirmek istediği aralarında doğal bir şaka olmuştu. Bay Deane’in kutusunu, çalıştığı şirketin kıdemli ortakları ona değerli müdürlük hizmetleri karşılığında şirkette hisse verirken armağan etmişti. St Ogg’da Bay Deane’den daha çok takdir edilen kimse yoktu. Hatta bazıları, bir zamanlar Dodson kız kardeşlerin en kötü evliliği yaptığı düşünülen Bayan Susan Dodson’ın bir gün Pullet Teyze’den bile iyi bir arabaya binebileceğine, daha iyi bir evde yaşayabileceğine inanıyordu. Yanında bir de banka işi bulunan, Guest & Co. gibi büyük bir değirmen ve gemi işletmesinde ayağını içeri atmış bir adamın nerede duracağını kim bilebilirdi? Yakın kadın dostlarının gözlemlediğine göre Bayan Deane gururlu, hırsı da yerinde bir kadındı; kocasını dürtüklemediği için dünyada ilerlemeden kalmasına izin vermezdi.
“Maggie,” dedi Bayan Tulliver, Lucy’nin kalacağı kesinleşir kesinleşmez Maggie’yi yanına çağırıp kulağına fısıldayarak, “hadi saçını tarat, ayıp. Önce Martha’ya gitmeden içeri gelme demiştim, biliyorsun.”
“Tom, benimle dışarı gelsene,” diye fısıldadı Maggie, yanından geçerken onun kolunu çekiştirerek; Tom da seve seve peşinden gitti.
“Benimle yukarı gelsene Tom,” diye fısıldadı kapının dışına çıktıklarında. “Yemekten önce yapmak istediğim bir şey var.”
“Yemekten önce oyun oynayacak zaman yok,” dedi Tom; hayal gücü, araya başka bir şey girmesine tahammül edemiyordu.
“Olur, buna zaman var; hadi Tom.”
Tom, Maggie’nin peşinden annesinin odasına çıktı ve onun doğruca bir çekmeceye gidip içinden büyük bir makas çıkardığını gördü.
“Ne için bunlar Maggie?” dedi Tom; merakı uyanmıştı.
Maggie cevap vermek yerine önündeki saç tutamlarını kavrayıp alnının tam ortasından enlemesine kesti.
“Aman Tanrım! Maggie, başın derde girecek!” diye bağırdı Tom; “daha fazla kesmesen iyi olur.”
Tom konuşurken büyük makas yine şak diye kapandı; bunun epey eğlenceli olduğunu düşünmeden edemedi, Maggie ne tuhaf görünecekti.
“Al Tom, arka tarafını da kes benim için,” dedi Maggie; kendi cesaretinden heyecanlanmış, işi bitirmeye can atıyordu.
“Başın derde girecek, biliyorsun,” dedi Tom, uyarır gibi başını sallayıp makası alırken biraz tereddüt ederek.
“Boş ver, çabuk ol!” dedi Maggie, ayağını hafifçe yere vurarak. Yanakları iyice kızarmıştı.
Simsiyah saçları öyle gürdü ki, midillinin yelesini kesmenin yasak zevkini daha önce tatmış bir oğlan için bundan daha kışkırtıcı bir şey olamazdı. Makasın, direnen bir saç yığını arasından kapanışındaki hazzı bilenlere sesleniyorum. Keskin ve tatlı bir çıt sesi, ardından bir tane daha, bir tane daha; ensesindeki saçlar ağır ağır yere döküldü. Maggie’nin saçları yamuk yumuk kesilmişti; yine de kendini, ormandan açık ovaya çıkmış gibi ferahlamış ve özgür hissediyordu.
“Ah Maggie,” dedi Tom, çevresinde zıplayıp gülerek dizlerine vururken. “Aman Tanrım, ne tuhaf görünüyorsun! Aynada kendine baksana; okulda kabuk fırlattığımız budalaya benzemişsin.”
Maggie hiç beklemediği bir acı duydu. Önceden en çok, başına dert olan saçlarından ve saçları hakkında yapılan alaylardan kurtulacağını düşünmüştü; bu kararlı hareketiyle annesine ve teyzelerine karşı elde edeceği zaferi de aklından geçirmişti. Saçlarının güzel görünmesini istemiyordu —bu zaten söz konusu bile değildi—, yalnızca insanların onu akıllı bir kız çocuğu sanmasını, kusurunu aramamasını istiyordu. Ama Tom ona gülmeye ve budalaya benzediğini söylemeye başlayınca, mesele bambaşka bir hâl aldı. Aynaya baktı; Tom hâlâ gülüp ellerini çırpıyordu. Maggie’nin yanaklarının rengi solmaya, dudakları hafifçe titremeye başladı.
“Ah Maggie, hemen yemeğe inmen gerekecek,” dedi Tom. “Aman Tanrım!”
“Bana gülme Tom,” dedi Maggie öfkeyle; birden gözyaşlarına boğulup ayağını yere vurdu ve onu itti.
“Hah, ateş saçan!” dedi Tom. “Öyleyse niye kestin? Ben aşağı iniyorum; yemeğin geldiğini kokusundan anlıyorum.”
Tom aceleyle aşağı indi; zavallı Maggie’yi, küçük ruhunun neredeyse her gün tattığı o acı, geri döndürülemezlik duygusuyla baş başa bıraktı. İş işten geçtikten sonra bunun ne kadar aptalca olduğunu ve saçları hakkında eskisinden de çok şey işitip düşüneceğini açıkça görebiliyordu. Maggie, tutkulu bir dürtüyle harekete geçer, sonra yalnızca yaptıklarının sonuçlarını değil, bunları yapmamış olsaydı neler olacağını da canlı hayal gücünün bütün ayrıntıları ve abartılarıyla görürdü. Tom ise Maggie’ninki gibi aptalca şeyler yapmazdı; neyin işine yarayıp neyin zararına olacağını içgüdüsel olarak olağanüstü iyi sezerdi. Bu yüzden, Maggie’den çok daha dikbaşlı ve inatçı olduğu hâlde annesi ona neredeyse hiç yaramaz demezdi. Ama Tom böyle bir hata yaptığında da onu sahiplenir, arkasında dururdu: “Umurumda değil,” derdi. Babasının fayton kırbacını kapıya vurup kayışını koparsa, elinden bir şey gelmezdi; kırbaç menteşeye takılmamalıydı. Tom Tulliver bir kapıya kırbaç vurduğunda, bütün oğlanların kapıları kırbaçlamasının haklı bir davranış olduğuna değil, kendisinin, Tom Tulliver’ın, o kapıya kırbaç vurmakta haklı olduğuna inanırdı; pişman da olmayacaktı. Ama Maggie, aynanın önünde ağlarken, yemeğe inip teyzelerinin sert bakışlarına ve keskin sözlerine katlanmasının imkânsız olduğunu hissediyordu. Tom’la Lucy, sofraya hizmet eden Martha, belki babası ve amcaları da ona gülecekti; Tom ona güldüyse elbette herkes gülerdi. Saçına hiç dokunmamış olsaydı Tom’la Lucy’nin yanında oturup kayısılı puding ve muhallebi yiyebilirdi! Hıçkırmaktan başka ne yapabilirdi? Dağılmış siyah saçlarının arasında, kesilen koyunların ortasında kalmış Aias gibi çaresiz ve umutsuz oturuyordu. Belki Noel faturalarını, yitip gitmiş aşkları ve kırılmış dostlukları düşünmek zorunda kalan, hayatın yıprattığı yetişkinlere bu keder pek önemsiz görünür; ama Maggie için, bizim yetişkinliğin gerçek dertleri diye karşıtlık kurarak adlandırmayı sevdiğimiz şeylerden daha az acı değildi; belki daha bile acıydı. “Ah yavrum, büyüyünce üzülecek gerçek dertlerin olacak,” avutması çocukken hepimizin işittiği, büyüyünce de başka çocuklara tekrarladığımız bir sözdür. Annemizi ya da dadımızı yabancı bir yerde gözden kaybettiğimizde, küçücük çıplak bacaklarımız çoraplarımızın üstünde kalmışken, hepimiz öyle acı acı hıçkırmışızdır. Ama o anın yakıcılığını artık hatırlayıp, beş ya da on yıl önce yaşadığımız acıları hatırladığımız gibi üstüne ağlayamayız. O keskin anların her biri izini bırakmış, hâlâ içimizde yaşamaktadır; ama bu izler gençliğimizin ve yetişkinliğimizin daha sağlam dokusuyla geri dönülmez biçimde iç içe geçmiştir. Bu yüzden çocuklarımızın dertlerine, acılarının gerçekliğine gülümseyerek inanmazlıkla bakabiliriz. Çocukluğunun deneyimini yeniden yaşayabilen var mı? Yalnızca ne yaptığını, başına ne geldiğini, kısa pantolonlu olduğu günlerde neleri sevip neleri sevmediğini hatırlamak değil; o zaman ne hissettiğini içten içe yeniden duyumsamak… Bir yaz ortasından ötekine geçmek ne kadar uzunken, arkadaşları sırf inadı yüzünden topu yanlış atacağı için onu oyuna almadıklarında ne hissettiğini; tatilde yağmurlu bir günde kendini nasıl oyalayacağını bilemeyip tembellikten haylazlığa, haylazlıktan başkaldırıya, başkaldırıdan küskünlüğe düştüğünde ne hissettiğini; yaşıtı olan bütün oğlanlar çoktan uzun pantolon giymeye başlamışken annesi ona “yarım” denilen kuyruklu ceketi kesinlikle almayı reddettiğinde ne hissettiğini… O ilk acıyı, acıya yoğunluğunu veren o belirsiz sezgileri ve yaşamı perspektifsiz, tuhaf biçimde kavrayışımızı gerçekten hatırlayabilseydik, çocuklarımızın kederlerini küçümsemezdik.
“Bayan Maggie, hemen aşağı gelmeniz gerekiyor,” dedi Kezia, aceleyle odaya girerek. “Aman Tanrım! Ne yaptınız böyle? Hiç bu kadar tuhaf görünenini görmemiştim!”
“Yapma, Kezia,” dedi Maggie öfkeyle. “Git başımdan!”
“Ama diyorum ya, hemen aşağı gelmeniz gerekiyor, küçük hanım; anneniz öyle söyledi,” dedi Kezia, Maggie’nin yanına gidip onu yerden kaldırmak için elinden tutarak.
“Git başımdan, Kezia; yemek istemiyorum,” dedi Maggie, Kezia’nın koluna karşı koyarak. “Gelmeyeceğim.”
“Peki, kalamam. Yemekte hizmet etmem gerekiyor,” dedi Kezia ve yeniden dışarı çıktı.
“Maggie, seni küçük budala,” dedi Tom, on dakika sonra odaya başını uzatarak. “Niye gelip yemeğini yemiyorsun? Bir sürü güzel şey var; annem de gelmen gerektiğini söylüyor. Niye ağlıyorsun, küçük aptal?”
Ah, ne korkunçtu! Tom o kadar katı ve kayıtsızdı ki; yerde ağlayan Tom olsaydı, Maggie de ağlardı. Üstelik yemek de çok güzeldi; Maggie de çok açtı. Çok acıydı.
Ama Tom bütünüyle katı değildi. Ağlamaya niyeti yoktu ve Maggie’nin kederinin tatlılardan alacağı keyfi bozduğunu düşünmüyordu; yine de gidip başını Maggie’ninkine yaklaştırdı ve daha alçak, teselli edici bir sesle şöyle dedi:
“Yine de gelmeyecek misin, Magsie? Ben yedikten sonra sana biraz puding, muhallebi falan getireyim mi?”
“E-e-vet,” dedi Maggie; hayatı biraz daha katlanılır bulmaya başlamıştı.
“Peki,” dedi Tom, uzaklaşırken. Ama kapıda dönüp, “Yine de gelsen iyi olur, biliyorsun. Tatlı da var; fındık, bir de çuha çiçeği şarabı,” dedi.
Tom onu bırakıp giderken Maggie’nin gözyaşları dinmiş, düşünceli bir hâl almıştı. Tom’un iyi yürekliliği acısının en keskin yanını hafifletmişti; fındıkla çuha çiçeği şarabı da haklı etkisini göstermeye başlamıştı.
Dağılmış saçlarının arasından yavaşça kalktı ve ağır ağır aşağı indi. Yemek odasının kapı pervazına bir omzunu dayayıp kapı aralıkken içeri baktı. Tom’la Lucy’yi, aralarında boş bir sandalyeyle gördü; yan sehpada muhallebiler duruyordu. Bu kadarı da fazlaydı. İçeri süzülüp boş sandalyeye yöneldi. Ama oturur oturmaz pişman oldu, yeniden yukarıda olmayı diledi.
Bayan Tulliver onu görünce küçük bir çığlık attı; öyle irkildi ki büyük kepçeyi tabağa düşürdü ve masa örtüsüne ciddi zarar verdi. Kezia, Maggie’nin aşağı inmeyi reddetme nedenini söylememişti; hanımını yemek keserken sarsmak istememişti. Bayan Tulliver da ortada, Maggie’yi yemeğinin yarısından mahrum bırakarak cezasını kendi kendine çektiren bir inatçılık nöbetinden daha kötü bir şey olmadığını sanmıştı.
Bayan Tulliver’ın çığlığı bütün gözleri kendisininkiyle aynı yöne çevirdi. Maggie’nin yanaklarıyla kulakları yanmaya başladı; beyaz saçlı, iyi yüzlü yaşlı bir beyefendi olan Glegg Amca şöyle dedi:
“Hayrola! Bu küçük kız da kim? Tanımıyorum onu. Kezia, yolda bulup getirdiğin bir kız mı bu?”
“Saçını kendi kesmiş işte,” dedi Bay Tulliver, keyifle gülerek, alçak sesle Bay Deane’e. “Şu küçük arsıza bak, hiç böyle birini gördünüz mü?”
“Ama küçük hanım, kendini pek komik göstermişsin,” dedi Pullet Amca; belki de hayatında hiç kimseyi bu sözler kadar inciten bir yorum yapmamıştı.
“Ayıp, hiç yakışıyor mu!” dedi Glegg Teyze, en yüksek ve en sert azarlama tonuyla. “Saçını kendi kesen küçük kızlar kırbaçlanıp ekmek ve suyla beslenmeli; teyzeleriyle amcalarının yanına gelip oturmamalı.”
“Evet, evet,” dedi Glegg Amca, bu kınamaya şakacı bir hava vermek niyetiyle. “Bence onu hapse göndermek gerek; orada saçının kalanını da kesip hepsini bir hizaya getirirler.”
“Her zamankinden de çok çingene kızına benzemiş,” dedi Pullet Teyze, acır bir sesle. “Çok talihsiz, kardeşim, kızın bu kadar esmer olması; oğlanın rengi yeterince açık. Bu kadar esmer olması hayatta önüne çıkar diye korkarım.”
“Annesinin kalbini kıracak yaramaz bir çocuk işte,” dedi Bayan Tulliver, gözleri dolarak.
Maggie, kınama ve alaylardan oluşan bir koroyu dinliyor gibiydi. İlk kızarması öfkesindendi; bu öfke ona kısa bir an için karşı koyma gücü verdi. Tom, puding ve muhallebi az önce ortaya çıktığından, Maggie’nin hâlâ direniyormuş gibi yaptığını sandı. Bu düşünceyle fısıldadı: “Eyvah, Maggie, başına geleceğini söylemiştim.” Dostça davranmak istemişti ama Maggie, Tom’un rezilliğine sevindiğine emindi. Cılız meydan okuma gücü bir anda tükeniverdi; yüreği kabardı, sandalyesinden kalktı, babasına koşup yüzünü omzuna sakladı ve hıçkıra hıçkıra ağlamaya başladı.
“Hadi, hadi kızım,” dedi babası, kolunu ona sarıp yatıştırarak. “Boş ver; seni rahatsız ediyorsa kesmekte haklıydın. Ağlamayı bırak; baban seni savunacak.”
Ne güzel, ne şefkatli sözler! Maggie, babasının “ondan yana olduğu” bu anları hiç unutmadı; onları yüreğinde sakladı ve yıllar sonra, herkes babasının çocuklarına çok kötü davrandığını söylerken bile hatırladı.
“Kocan bu çocuğu nasıl da şımartıyor, Bessy!” dedi Bayan Glegg, Bayan Tulliver’a yüksek sesle, sözde bir kenara çekilip. “Dikkat etmezsen sonu felaket olur. Babam çocuklarını böyle yetiştirmedi; yoksa ailemiz şimdikinden çok başka olurdu.”
Bayan Tulliver’ın ev içindeki dertleri o anda, hissizleşmenin başladığı noktaya varmış gibiydi. Kız kardeşinin sözüne aldırmadı; başlığının bağlarını geriye atıp sessizce pudingi dağıttı.
Tatlılar gelince Maggie için kurtuluş da geldi; gün öylesine ılıktı ki çocuklara fındıklarını ve şaraplarını bahçedeki kameriyede yiyebilecekleri söylendi. Küçük hayvanlar büyüteç altında yanmaktan kurtulurcasına çiçeklenen çalıların arasına koşuşturdular.
Bayan Tulliver’ın bu izne özel bir nedeni vardı: Yemek bitmiş, herkesin zihni başka şeylerle meşgul olmaktan kurtulmuşken Bay Tulliver’ın Tom hakkındaki niyetini açıklamanın tam zamanıydı; Tom’un kendisinin de orada olmaması iyi olurdu. Çocuklar, sanki kuşlarmış ve ne kadar boyunlarını uzatıp dinleseler de hiçbir şey anlayamazlarmış gibi, haklarında rahatça konuşulmasına alışkındı. Ama bu kez Bayan Tulliver alışılmadık ölçüde dikkatli davranıyordu; çünkü kısa süre önce, Tom’un bir din adamının okuluna gönderilmesini dert ettiğini anlamıştı. Tom bunu, bir polisin okuluna gönderilmeye pek benzetiyordu. Bayan Tulliver, kocası ne derse onu yapacak diye iç geçiriyordu; Glegg Teyze ne derse desin, Pullet Teyze de ne düşünürse düşünsün. Ama en azından iş kötü sonuçlanırsa Bessy’nin, dostlarına tek kelime etmeden kocasının aptallığına uymasını başına kakamayacaklardı.
“Bay Tulliver,” dedi, kocasının Bay Deane’le konuşmasını bölerek, “şimdi çocukların teyzelerine ve amcalarına Tom’la ilgili ne yapmayı düşündüğünüzü söyleme zamanı, değil mi?”
“Peki,” dedi Bay Tulliver biraz sertçe, “onun için ne yapmaya niyetli olduğumu herkese söylemekte sakınca görmüyorum. Kararımı verdim,” diye ekledi Bay Glegg’le Bay Deane’e bakarak. “Onu King’s Lorton’daki Bay Stelling’in yanına, bir papazın yanına göndereceğim. Anladığım kadarıyla pek zeki bir adam; ona çoğu şeyi öğretebilir.”
Topluluktan, hafta içindeki işleriyle ilgili bir göndermeyi kürsüden işiten taşra cemaati gibi, hışırdayan bir şaşkınlık yükseldi. Teyzelerle amcalar da bir papazın Bay Tulliver’ın aile planlarına katılmasına aynı ölçüde şaşırmışlardı. Pullet Amca’nın kafası, Bay Tulliver Tom’u Lord Şansölyesi’ne göndereceğini söylemiş olsa bile herhâlde bundan daha fazla karışamazdı; çünkü Pullet Amca, iyi kumaştan giysiler giyen, yüksek vergi ve harçlar ödeyen, kiliseye giden ve pazar günleri pek güzel yemekler yiyen, ama kilise ve devlet düzenindeki Britanya anayasasının izlenebilir bir kökeni olduğunu da, güneş sistemiyle sabit yıldızların izlenebilir bir kökeni olduğunu da aklından bile geçirmeyen, artık nesli tükenmiş İngiliz küçük toprak sahibi sınıfındandı.
Üzücü ama gerçek: Bay Pullet’ın bir piskopos hakkında aklındaki fikir, onun belki din adamı da olabilen bir tür baronet olduğundan ibaretti. Kendi cemaatinin rektörü soylu bir aileden, varlıklı bir adam olduğuna göre, bir din adamının okul öğretmeni olabileceği düşüncesi Bay Pullet’ın deneyiminden o kadar uzaktı ki bunu kolayca kavrayamıyordu. Bu kadar eğitimli bir çağda yaşayan insanların Pullet Amca’nın cehaletine inanmakta zorlanacağını biliyorum; ama elverişli koşullarda büyük bir doğal yeteneğin ne olağanüstü sonuçlar verebileceğini düşünsünler. Pullet Amca’nın cehalet konusunda büyük bir doğal yeteneği vardı. Şaşkınlığını ilk dile getiren o oldu.
“Ama onu niye bir papazın yanına göndereceksiniz ki?” dedi. Gözlerinde şaşkın bir pırıltıyla Bay Glegg’le Bay Deane’e bakıyor, anlayıp anlamadıklarını kolluyordu.
“Anladığım kadarıyla en iyi öğretmenler papazlar,” dedi zavallı Bay Tulliver. Bu şaşırtıcı dünyanın karmaşasında, eline geçirdiği her ipucuna hemen ve sıkı sıkıya sarılırdı. “Akademideki Jacobs papaz değil; oğlana hiç iyi gelmedi. Onu yeniden okula göndereceksem Jacobs’tan başka birine göndermeye karar verdim. Anladığım kadarıyla bu Bay Stelling de aradığım türden biri. Oğlanı yaz ortasında yanına göndereceğim,” diye bitirdi kararlı bir sesle; enfiye kutusuna vurup bir tutam enfiye aldı.
“O hâlde altı ayda bir yüklü bir fatura ödeyeceksin, ha Tulliver? Din adamlarının genelde keseleri kabarıktır,” dedi Bay Deane. Tarafsız duruşunu korumak istediğinde her zaman yaptığı gibi kuvvetle enfiye çekti.
“Ne yani, papaz ona iyi bir buğday örneğini görünce tanımayı mı öğretecek, komşum Tulliver?” dedi şakayı seven Bay Glegg. İş hayatından çekilmişti; artık olaylara şakacı gözle bakmanın yalnızca kabul edilebilir değil, kendisine yakışır da olduğunu düşünüyordu.
“Görüyorsunuz, Tom’la ilgili bir planım var aklımda,” dedi Bay Tulliver; bunu söyledikten sonra durup kadehini kaldırdı.
“Madem konuşmama izin veriliyor —ki bana pek seyrek verilir—,” dedi Bayan Glegg, acı bir imayla, “oğlanı ailenin maddi imkânlarını aşacak biçimde yetiştirmenin ona ne yararı olacağını bilmek isterim.”
“Şöyle,” dedi Bay Tulliver, Bayan Glegg’e değil, dinleyicilerinin erkeklerine bakarak. “Tom’u kendi işime alıştırmamaya karar verdim. Hep bunu düşündüm; Garnett’le oğlunun başına gelenleri görünce kararımı verdim. Onu sermayesiz girebileceği bir işe sokmak istiyorum. Hukukçularla ötekilerle başa baş olmasını, arada bir bana da akıl verebilmesini sağlayacak bir eğitim almasını istiyorum.”
Bayan Glegg, dudaklarını kapalı tutarak uzun, boğuk bir ses çıkardı; bu ses acıma ve küçümsemeyi bir arada taşıyan bir gülümsemeyle bitti.
“Bazılarına, hukukçuları rahat bırakmak çok daha iyi olurdu,” dedi, bu giriş sesinin ardından.
“Bu din adamı Market Bewley’deki gibi bir dilbilgisi okulunun müdürü mü?” diye sordu Bay Deane.
“Hayır, öyle değil,” dedi Bay Tulliver. “İki üç öğrenciden fazlasını almayacak; böylece onlarla ilgilenmeye daha çok vakti olacak, biliyorsunuz.”
“Anladım; eğitimleri de daha çabuk bitiyor. Bu kadar kalabalıkken bir seferde pek bir şey öğrenemezler,” dedi Pullet Amca; bu zor konuyu iyice kavradığını hissediyordu.
“Ama daha yüksek ücret ister sanırım,” dedi Bay Glegg.
“Evet, evet; yılda tam yüz sterlin,” dedi Bay Tulliver, gözü pek davranışından biraz gurur duyarak. “Ama biliyorsunuz, bu bir yatırım; Tom’un eğitimi onun için sermaye olacak.”
“Evet, bunda bir doğruluk payı var,” dedi Bay Glegg. “Peki peki, komşum Tulliver, belki haklısınız, belki haklısınız:
‘Toprak elden, para tükenince,
Eğitim pek kıymetlidir yine.’
“Bu iki dizeyi Buxton’da bir pencereye yazılmış görmüştüm. Ama eğitim görmemiş bizler paramızı saklasak daha iyi, değil mi komşum Pullet?” Bay Glegg dizlerini ovuşturup keyifle baktı.
“Bay Glegg, size şaşıyorum,” dedi karısı. “Yaşınıza ve mevkinize yakışmıyor.”
“Nesi yakışmıyor, Bayan G.?” dedi Bay Glegg, topluluğa neşeyle göz kırparak. “Üzerimdeki yeni mavi ceket mi?”
“Zaafınıza acıyorum, Bay Glegg. Kendi yakınınızın felakete doğru baş aşağı gittiğini görürken şaka yapmak yakışmıyor, diyorum.”
“Bununla beni kastediyorsanız,” dedi Bay Tulliver, hayli alınarak, “benim için kaygılanmanıza gerek yok. Başkalarını uğraştırmadan kendi işlerimi yürütebilirim.”
“Aman Tanrım!” dedi Bay Deane, yerinde bir değerlendirmeyle yeni bir fikir ortaya atarak. “Şimdi düşününce, biri Wakem’in oğlunu —o sakat çocuğu— bir din adamının yanına göndereceğini söylemişti, değil mi Susan?” diye sordu karısına.
“Doğrusu, bu konuda bir şey söyleyemem,” dedi Bayan Deane, dudaklarını yine sımsıkı kapatarak. Bayan Deane, ortalıkta füzelerin uçuştuğu bir sahneye katılacak kadınlardan değildi.
“Peki,” dedi Bay Tulliver, Bayan Glegg onun umurunda olmadığını görsün diye daha da neşeli konuşarak, “Wakem oğlunu bir din adamının yanına göndermeyi düşünüyorsa, Tom’u birine göndermekle hata etmeyeceğimden emin olabilirsiniz. Wakem, Şeytan’ın yarattığı en büyük alçaklardan biri; ama uğraşmak zorunda kaldığı herkesin ölçüsünü bilir. Evet, evet; Wakem’in kasabı kim, bana söyleyin, ben de etinizi nereden alacağınızı söyleyeyim.”
“Ama avukat Wakem’in oğlunun kamburu var,” dedi Bayan Pullet; bütün bu iş ona cenaze havası taşıyormuş gibi geliyordu. “Onu bir din adamının yanına göndermek daha doğal.”
“Evet,” dedi Bay Glegg, Bayan Pullet’in sözünü yanlış ama akla yatkın bir biçimde yorumlayarak. “Bunu göz önünde bulundurmalısınız, komşum Tulliver; Wakem’in oğlunun bir meslek edinmesi pek olası değil. Wakem onu beyefendi yapacak, zavallı çocuğu.”
“Bay Glegg,” dedi Bayan G., öfkesinin biraz köpürüp taşacak gibi olduğunu, ama onu içinde tutmaya kararlı olduğunu ima eden bir sesle, “en iyisi siz susun. Bay Tulliver ne sizin ne de benim fikrimizi öğrenmek istiyor. Dünyada herkesten daha iyi bildiğini sanan insanlar vardır.”
“Öyleyse kendi anlattıklarınıza inanacaksak, o kişi siz olmalısınız,” dedi Bay Tulliver, yeniden öfkelenmeye başlayarak.
“A, ben bir şey söylemiyorum,” dedi Bayan Glegg alayla. “Benden hiç tavsiye istenmedi; ben de vermem.”
“Demek ilk kez olacak,” dedi Bay Tulliver. “En hazır olduğunuz şey tavsiye vermek zaten.”
“Vermekte bu kadar hazır değilsem de borç vermekte fazlasıyla hazırmışım demek,” dedi Bayan Glegg. “Akrabaya borç verdiğime belki pişman olacağım insanlar var.”
“Hadi, hadi, hadi,” dedi Bay Glegg yatıştırmaya çalışarak. Ama Bay Tulliver’in cevabını vermesine engel olunamazdı.
“Bunun için elinizde senet vardır herhalde,” dedi. “Akraba olsanız da olmasanız da yüzde beş faizinizi aldınız.”
“Kız kardeşim,” diye yalvardı Bayan Tulliver, “şarabınızı için, size biraz bademle kuru üzüm vereyim.”
“Bessy, sana acıyorum,” dedi Bayan Glegg; bunu, elinde sopa olmayan adamı görünce havlamasını ona çeviren bir köpeğin duygusuyla söylüyordu. “Bademle kuru üzümden söz etmek boşuna.”
“Aman kardeşim Glegg, bu kadar kavgacı olma,” dedi Bayan Pullet, ağlamaya başlayarak. “Yemekten sonra yüzün böyle kıpkırmızı olursa nöbet geçirebilirsin. Hepimiz yastan daha yeni çıktık; hepimizin krep kumaştan elbiseleri aynı, üstelik daha yeni kaldırdık. Kız kardeşlerin böyle olması çok kötü.”
“Bence de kötü,” dedi Bayan Glegg. “Bir kız kardeşin ötekini sırf onunla kavga edip hakaret etmek için evine çağırdığı günlere kaldık.”
“Yavaş, yavaş Jane; makul ol, makul ol,” dedi Bay Glegg.
Ama o konuşurken, öfkesi yatışmaya yetecek kadarını henüz söylememiş olan Bay Tulliver yeniden patladı.
“Sizinle kim kavga etmek istiyor?” dedi. “İnsanları rahat bırakmayan, durmadan didikleyen sizsiniz. Yerini bilse hiçbir kadınla kavga etmek istemem.”
“Benim yerim, öyle mi!” dedi Bayan Glegg, sesi biraz daha tizleşerek. “Bay Tulliver, ölmüş ve mezara girmiş sizden üstünler bile bana sizinkinden farklı bir saygı gösterirdi. Oysa benim, beni hakarete uğratanlar karşısında oturup seyreden bir kocam var; ailemizde daha iyisini yapabilecekleri halde kötü bir evlilik yapanlar olmasaydı, onlar bu fırsatı asla bulamazdı.”
“Bundan söz ediyorsanız,” dedi Bay Tulliver, “benim ailem sizinki kadar iyi, hatta daha iyidir; çünkü içinde lanet olası huysuz bir kadın yok!”
“Pekâlâ,” dedi Bayan Glegg sandalyesinden kalkarak. “Bay Glegg, bana sövülürken oturup dinlemenin hoş bir şey olduğunu mu düşünüyorsunuz bilmiyorum; ama bu evde bir dakika daha kalmayacağım. Siz burada kalın, faytonla eve gelirsiniz; ben yürürüm.”
“Ah canım, ah canım!” dedi Bay Glegg, karısının ardından odadan çıkarken kederli bir sesle.
“Bay Tulliver, nasıl böyle konuşabildiniz?” dedi Bayan Tulliver, gözleri yaşlı.
“Bırak gitsin,” dedi Bay Tulliver; öfkesi, ne kadar gözyaşı dökülse de dinecek gibi değildi. “Bırak gitsin; ne kadar çabuk giderse o kadar iyi. Bir daha kolay kolay bana hükmetmeye kalkışmaz.”
“Kardeşim Pullet,” dedi Bayan Tulliver çaresizce, “peşinden gidip onu yatıştırmaya çalışsan işe yarar mı dersin?”
“Bence gitme, gitme,” dedi Bay Deane. “Başka bir gün barışırsınız.”
“Öyleyse kız kardeşler, gidip çocuklara bakalım mı?” dedi Bayan Tulliver, gözlerini silerek.
Bundan daha yerinde bir öneri olamazdı. Kadınlar odadan çıkınca Bay Tulliver, ortalığın baş belası sineklerden temizlenmiş gibi olduğunu hissetti. İşine sıkı sıkıya bağlı olduğundan, sohbet etme fırsatını pek bulamadığı Bay Deane’le laflamaktan daha çok sevdiği az şey vardı. Bay Deane’i tanıdığı en “bilgili” adam sayardı; ayrıca dili hazırcevap ve iğneliydi. Bu, Bay Tulliver’in kendi iğneleyici eğilimini hoş bir biçimde tamamlıyordu; o eğilimse pek söze dökülemeden kalmıştı. Şimdi kadınlar gidince, ciddi sohbetlerini hafif bir kesinti olmadan sürdürebilirlerdi. Katolikler Meselesi’ndeki tutumuyla karakterine bambaşka bir ışık tutmuş olan Wellington Dükü hakkındaki görüşlerini paylaşabilir; Waterloo Savaşı’ndaki tutumunu da küçümseyerek konuşabilirlerdi. Dük, arkasında bir yığın İngiliz olmasa, Blücher ve Prusyalılardan hiç söz etmeye gerek bile yok, o savaşı asla kazanamazdı. Bay Tulliver, bu konuda özel bilgisi olan birinden, Prusyalıların tam zamanında yetiştiğini duymuştu. Bu noktada ufak bir görüş ayrılığı çıktı: Bay Deane, Prusyalılara pek paye vermeye yanaşmıyordu; gemilerinin yapısı ve Danzig birası ticaretindeki işlemlerin güven vermeyen niteliği, Prusyalıların genel olarak cesareti hakkında düşük bir kanaat edinmesine yol açmıştı. Bu konuda biraz geri adım atan Bay Tulliver, ülkenin bir daha asla eskisi gibi olamayacağı korkusunu dile getirdi. Fakat işleri büyüyen bir şirkete bağlı olan Bay Deane, doğal olarak bugüne daha iyimser bakıyordu; ithalatın, özellikle deri ve çinko bakımından, durumuna ilişkin ayrıntılar da verebildi. Bunlar, ülkenin tümüyle Katoliklerin ve Radikallerin eline düşeceği, namuslu insanlar için de artık hiçbir fırsat kalmayacağı günleri Bay Tulliver’in gözünde uzaklaştırıp hayalini yatıştırdı.
Pullet Amca, bu yüksek meseleleri gözleri pırıl pırıl dinleyerek oturdu. Siyasetten anlamazdı; bunun doğuştan gelen bir yetenek olduğunu düşünürdü. Ama anlayabildiği kadarıyla, bu Wellington Dükü de olması gerektiği gibi biri değildi.
Bölüm etkileşimi
