Bölümler 59Şu an: Sekizinci Bölüm. — Enkaz Üzerine Gün Işığı
- 1 Birinci Kitap — Oğlan ve Kız. — Birinci Bölüm. — Dorlcote Değirmeni’nin Dışında606 kelime
- 2 İkinci Bölüm. — Dorlcote Değirmeni’nin Sahibi Bay Tulliver, Tom’la İlgili Kararını Açıklıyor1.655 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm. — Bay Riley, Tom için bir okul konusunda öğüt veriyor3.697 kelime
- 4 Dördüncü Bölüm. — Tom’un Dönüşü Bekleniyor1.428 kelime
- 5 Beşinci Bölüm. — Tom Eve Dönüyor2.694 kelime
- 6 VI. Bölüm — Teyzelerle Amcalar Geliyor3.207 kelime
- 7 VII. Bölüm — Teyzeler ve Amcalar Sahneye Çıkıyor6.448 kelime
- 8 VIII. Bölüm — Bay Tulliver Zayıf Yanını Gösteriyor2.788 kelime
- 9 Bölüm IX. — Garum Firs’e3.843 kelime
- 10 X. Bölüm — Maggie Beklediğinden Daha Kötü Davranıyor1.648 kelime
- 11 XI. Bölüm. — Maggie Gölgesinden Kaçmaya Çalışıyor3.226 kelime
- 12 Bölüm XII. — Bay ve Bayan Glegg Evlerinde3.647 kelime
- 13 Bölüm XIII. — Bay Tulliver Hayatın Yumaklarını Daha da Dolaştırıyor816 kelime
- 14 İkinci Kitap. — Okul Zamanı. — Bölüm I. — Tom’un “İlk Dönemi”5.559 kelime
- 15 II. Bölüm — Noel Tatili2.143 kelime
- 16 Üçüncü Bölüm. — Yeni Okul Arkadaşı1.616 kelime
- 17 Bölüm IV.2.937 kelime
- 18 V. Bölüm — Maggie’nin İkinci Ziyareti1.247 kelime
- 19 VI. Bölüm. — Bir Aşk Sahnesi1.298 kelime
- 20 VII. Bölüm. — Altın Kapılar Aşılıyor1.799 kelime
- 21 Üçüncü Kitap — Çöküş. — Birinci Bölüm — Evde Neler Olmuştu1.773 kelime
- 22 İkinci Bölüm. — Bayan Tulliver’ın Ev Tanrıları1.256 kelime
- 23 Üçüncü Bölüm. — Aile Toplantısı4.155 kelime
- 24 Bölüm IV. — Sönüp Giden Bir Işık978 kelime
- 25 Bölüm V. — Tom İstiridyeyi Bıçağıyla Açmaya Girişiyor3.205 kelime
- 26 VI. Bölüm. — Cep Çakısı Armağanına Karşı Yaygın Önyargıyı Çürütmeye Doğru1.938 kelime
- 27 VII. Bölüm. — Tavuğun Hileye Başvurması3.320 kelime
- 28 Sekizinci Bölüm. — Enkaz Üzerine Gün Işığı2.178 kelime · Okuduğun bölüm
- 29 Dokuzuncu Bölüm. — Aile Kaydına Eklenen Bir Kayıt1.532 kelime
- 30 Dördüncü Kitap — Aşağılanma Vadisi. — I. Bölüm — Bossuet’nin Bilmediği Bir Protestanlık Yorumu1.382 kelime
- 31 II. Bölüm — Yırtık Yuvayı Dikenler Deler1.511 kelime
- 32 III. Bölüm — Geçmişten Bir Ses4.179 kelime
- 33 Beşinci Kitap — Buğday ve Delice. — I. Bölüm — Kızıl Derinlikler3.392 kelime
- 34 İkinci Bölüm — Glegg Teyze, Bob’un Başparmağının Ne Kadar Geniş Olduğunu Öğreniyor4.774 kelime
- 35 Bölüm III. — Dengesiz Terazi1.872 kelime
- 36 Bölüm IV. — Yeni Bir Aşk Sahnesi1.544 kelime
- 37 Bölüm V. — Yarık Ağaç3.227 kelime
- 38 VI. Bölüm. — Güçlükle Kazanılan Zafer1.196 kelime
- 39 Bölüm VII. — Hesaplaşma Günü1.740 kelime
- 40 Altıncı Kitap — Büyük Ayartı. — Bölüm I. — Cennette Bir Düet2.266 kelime
- 41 II. Bölüm. — İlk İzlenimler3.587 kelime
- 42 Bölüm III. — Mahrem Anlar1.139 kelime
- 43 Bölüm IV. — Kardeş ve Kız Kardeş1.988 kelime
- 44 Bölüm V. — Tom’un İstiridyeyi Açtığını Gösteren Bölüm1.149 kelime
- 45 Bölüm VI. — Çekim Yasalarını Açıklayan Bölüm2.820 kelime
- 46 VII. Bölüm — Philip Yeniden Sahneye Çıkıyor3.715 kelime
- 47 Sekizinci Bölüm — Wakem’e Yeni Bir Gözle Bakış1.868 kelime
- 48 Dokuzuncu Bölüm. — Şıklara Bürünmüş Hayırseverlik2.666 kelime
- 49 X. Bölüm — Büyü Sanki Bozuluyor1.682 kelime
- 50 XI. Bölüm. — Yolda1.760 kelime
- 51 XII. Bölüm — Bir Aile Toplantısı1.797 kelime
- 52 XIII. Bölüm. — Gelgitin Sürüklediği3.693 kelime
- 53 Bölüm XIV. — Uyanış2.872 kelime
- 54 Yedinci Kitap — Son Kurtuluş. — I. Bölüm — Değirmene Dönüş1.899 kelime
- 55 İkinci Bölüm — St Ogg Halkı Hükmünü Veriyor2.488 kelime
- 56 Üçüncü Bölüm — Eski Tanıdıkların Bizi Şaşırtabileceğini Gösteren Bölüm1.802 kelime
- 57 Bölüm IV. — Maggie ve Lucy1.772 kelime
- 58 V. Bölüm — Son Çatışma2.945 kelime
- 59 Sonuç227 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
Sekizinci Bölüm.
Enkaz Üzerine Gün Işığı
Bay Tulliver’ın ilk kez aşağı kata indiği gün, açık ve ayazlı bir ocak günüydü. Penceresinin karşısındaki kestane dallarına ve çatılara vuran parlak güneş, onu artık kafese kapatılmayacağını sabırsızca ilan etmeye yöneltmişti. Yatak odasından daha güneşli her yerin iç açıcı olacağını sanıyordu; aşağıdaki çıplaklıktan haberi yoktu. Oysa güneş ışığı, tanıdık eşyaların eskiden durduğu boş yerleri ve izleri gösterirken, sanki acımasız bir sevinç duyuyormuş gibi insanın üstüne geliyordu. Bay Gore’un mektubunu daha dün almış olduğu izlenimi konuşmalarında sürekli kendini belli ediyordu. Aradan haftalar geçtiğini ve o zamandan beri pek çok şey olduğunu anlatma girişimleri, tekrarlayan unutkanlığıyla hemen silinip gidiyordu. Hatta Doktor Turnbull bile, ona önceden bilgi vererek gerçeklerle yüzleşmeye hazırlama umudunu yitirmeye başlamıştı. Şimdiki durumu tam olarak kavraması ancak yeni deneyimlerle, yavaş yavaş sağlanabilirdi; eski deneyimin bıraktığı izlenimlerden daha zayıf kalacak sözlerle değil. Aşağı kata inme kararını karısı ve çocukları titreyerek karşıladı. Bayan Tulliver, Tom’un alışılmış saatte St Ogg’a gitmemesi, babasını aşağıda beklemesi gerektiğini söyledi. Tom da, acı verici bu sahneden içten içe şiddetle kaçınmak istemesine rağmen annesini dinledi. Son birkaç gün içinde üçünün de yüreği her zamankinden fazla kararmıştı. Çünkü değirmeni Guest & Co. satın almamıştı; değirmen de arazi de Wakem’e satılmıştı. Wakem araziyi gezmiş, Bayan Tulliver’ın huzurunda Bay Deane ile Bay Glegg’e, Bay Tulliver iyileşirse işin müdürü olarak onu çalıştırmaya istekli olduğunu bildirmişti. Bu öneri aile içinde uzun uzun tartışılmıştı. Amcalar ve teyzeler neredeyse oybirliğiyle, Bay Tulliver’ın aklındaki bir duygudan başka önlerinde engel yokken böyle bir teklifin geri çevrilmemesi gerektiğini düşünüyordu. Teyzeler de amcalar da bu duyguyu paylaşmadığından, onu bütünüyle akıl dışı ve çocukça buluyorlardı. Onlara göre Bay Tulliver, genel kavgacılığının ve özellikle mahkemeye gitmekle sergilediği bu tutumun asıl yöneltmesi gereken öfke ve nefreti Wakem’e aktarıyordu. İşte Bay Tulliver’ın karısına ve kızına, karısının akrabalarından yardım almadan geçim sağlama fırsatı vardı; hem de saygın kişilerin, ailenin düşkün üyesiyle yol kenarında karşılaşmaktan rahatsız olmasına yol açan o bariz yoksulluğa düşmeden. Bayan Glegg’e göre, aklı başına geldiğinde Bay Tulliver’a hiçbir zaman kendini yeterince alçaltamayacağı hissettirilmeliydi; çünkü vaktiyle “göz kulak olabileceği en iyi dostlarına” karşı gösterdiği küstahlığın sonucu, onun hep öngördüğü gibi ortaya çıkmıştı. Bay Glegg ile Bay Deane daha ılımlı düşünüyordu; yine de ikisi de Tulliver’ın öfkeli kuruntularıyla yeterince zarar verdiğini, önüne geçim fırsatı çıktığında bunları bir yana bırakması gerektiğini düşünüyordu. Wakem bu konuda doğru bir tutum göstermişti; Tulliver’a karşı kin beslemiyordu.
Tom bu önerinin kabul edilmesine karşı çıkmıştı. Babasının Wakem’in emrinde çalışmasını istemiyordu; bunun gurursuzca görüneceğini düşünüyordu. Ama annesinin asıl derdi, Bay Tulliver’ı Wakem konusunda fikrinden döndürmenin ya da onu akla yatkın sözler dinlemeye ikna etmenin kesinlikle imkânsız oluşuydu. Hayır, hepsi sırf Wakem’e inat olsun diye gidip bir domuz ahırında yaşamak zorunda kalacaklardı; çünkü Wakem “öyle konuşuyordu ki kimse ondan daha adil olamazdı.” Bayan Tulliver, sürekli “Ah, ne yaptım da öteki kadınlardan daha beterini hak ettim?” diye sorarak, nedeni anlaşılamayan kederin bu tuhaf ortamına karşı durmaya çalışıyordu. Zihni öyle karışmıştı ki Maggie zavallı annesinin aklını yitirmekte olduğundan kuşkulanmaya başladı.
“Tom,” dedi ikisi babalarının odasından çıktıklarında, “aşağı kata inmeden önce babamı olan biten hakkında biraz olsun bilgilendirmeye çalışmalıyız. Ama annemi yanımızdan uzaklaştırmalıyız. Zarar verecek bir şey söyleyebilir. Kezia’dan onu aşağıya indirmesini iste, mutfakta bir işle oyalasın.”
Kezia bu işin üstesinden geldi. Efendi yeniden ayağa kalkana kadar, “ücret alsın ya da almasın,” kalmaya kararlı olduğunu ilan etmişti. Hanımını sıkı bir denetim altında tutup “kendi kendini yiyip bitirdiği” için azarlayarak, bütün gün şapkasını değiştirmeden dolaşmasına ve “sersemlemiş gibi” görünmesine söylenerek bu kararlılığının karşılığını almıştı. Kısacası Kezia için bu sıkıntılı dönem, epeyce bir Satürn şenliği sayılırdı; kendinden üsttekileri ceza görmeden özgürce azarlayabiliyordu. O gün de kuruyan çamaşırları içeri taşıması gerekiyordu. Evde ve dışarıda her işi bir çift elin yapıp yapamayacağını sordu; Bayan Tulliver’ın şapkasını takıp bu gerekli işi yaparak biraz temiz hava almasının iyi olacağını düşündüğünü söyledi. Zavallı Bayan Tulliver boyun eğerek aşağı indi. Bir hizmetkârın buyruğuna uymak, evdeki saygınlığından geriye kalan son şeydi; yakında azarlayacağı bir hizmetkârı bile olmayacaktı. Giyinmenin yorgunluğunu üzerinden atmak için koltuğunda biraz dinlenen Bay Tulliver’ın yakınında Maggie ile Tom oturuyordu. Luke, efendiyi aşağı indirmeye yardım edip etmeyeceğini sormak için içeri girdi.
“Olur, olur Luke; biraz dur, otur,” dedi Bay Tulliver, bastonuyla bir sandalyeyi işaret edip ona baktı. İyileşmekte olan insanların kendilerine bakmış kişilere yönelttiği, bebeğin dadısına bakışını andıran o dalgın bakışla izliyordu onu. Çünkü Luke geceleri efendisinin yatağının başında nöbet tutmuştu.
“Su şimdi nasıl, ha Luke?” dedi Bay Tulliver. “Dix yine önünü tıkamadı ya?”
“Hayır efendim, her şey yolunda.”
“Evet, öyle olacağını düşünmüştüm; Riley gidip onun haddini bildirdiğine göre bir daha buna kalkışmaz. Dün Riley’ye söylediğim de buydu; şöyle dedim…”
Bay Tulliver öne eğilip dirseklerini koltuğun kollarına dayadı, sanki bir şey arıyormuş gibi yere baktı. Uyuklamaya direnen biri gibi, gözden kaybolan görüntülerin peşine düşüyordu. Maggie sessiz bir kederle Tom’a baktı; babalarının zihni, birazdan dalgın bilincinin önüne çıkıverecek şimdiki zamandan öylesine uzaktı ki! Tom, acı veren duygular karşısında genç erkekle genç kadın, erkekle kadın arasındaki farkı ortaya koyan o sabırsızlıkla neredeyse oradan kaçacaktı.
“Baba,” dedi Maggie, elini onun elinin üstüne koyarak, “Bay Riley’nin öldüğünü hatırlamıyor musun?”
“Öldü mü?” dedi Bay Tulliver keskin bir sesle; tuhaf, sorgulayıcı bir bakışla Maggie’nin yüzüne baktı.
“Evet, neredeyse bir yıl önce inmeden öldü. Onun için para ödemen gerektiğini söylediğini hatırlıyorum; kızlarını yoksul bıraktı. Kızlardan biri, benim okuduğum Miss Firniss’in okulunda yardımcı öğretmen.”
“Öyle mi?” dedi babası kuşkuyla, hâlâ Maggie’nin yüzüne bakarak. Ama Tom konuşmaya başlar başlamaz aynı sorgulayıcı bakışlarla ona döndü; sanki bu iki gencin orada bulunmasına şaşırmıştı. Zihni uzak geçmişte dolaştığında, gerçek yüzlerini unutuyordu; bu yüzler, o geçmişteki delikanlıya ve küçük kıza ait değildi.
“Dix’le tartışmanızın üzerinden çok zaman geçti baba,” dedi Tom. “Mr Stelling’in okuluna gitmeden önce, üç yıl önce bu konudan söz ettiğini hatırlıyorum. Orada üç yıldır okuyorum; hatırlamıyor musun?”
Bay Tulliver yeniden arkasına yaslandı; yeni düşünceler üstüne üşüşünce çocukça, dışa dönük bakışı kayboldu ve bu düşünceler onu dış dünyadan uzaklaştırdı.
“Evet, evet,” dedi bir iki dakika sonra. “Epey para ödedim; oğlum iyi bir eğitim alsın diye kararlıydım. Ben kendim eğitim görmedim, bunun eksikliğini çektim. Ona başka bir servet gerekmez, işte benim dediğim bu. Wakem beni yine alt edecek olursa…”
Wakem düşüncesi içinde yeni titreşimler uyandırdı. Bir an durduktan sonra üstündeki cekete bakmaya, yan cebini yoklamaya başladı. Sonra Tom’a dönüp eski sert tavrıyla, “Gore’un mektubunu nereye koydular?” diye sordu.
Mektup, daha önce de sık sık istediği için, bir çekmecede elinin altındaydı.
Tom mektubu uzatırken, “Mektupta ne yazdığını biliyorsun baba, değil mi?” dedi.
“Elbette biliyorum,” dedi Bay Tulliver biraz öfkeyle. “Ee, ne olmuş? Furley mülkü üstlenemezse başkası üstlenir; Furley’den başka bir sürü insan var dünyada. Ama ben iyileşmediğim için işler aksıyor. Luke, gidip faytonun atını hazırlamalarını söyle; St Ogg’a rahatça inebilirim. Gore beni bekliyor.”
“Hayır, sevgili babacığım!” diye yalvardı Maggie. “Bunların üzerinden çok zaman geçti; haftalardır hastaydın, iki aydan da uzun zamandır. Her şey değişti.”
Bay Tulliver üçünün de yüzüne sırayla şaşkınlıkla baktı. Bilmediği pek çok şey olup bittiği düşüncesi daha önce de sık sık bir anlığına aklından geçmişti; ama şimdi bunu ilk kez duyuyormuş gibi karşıladı.
“Evet baba,” dedi Tom, bu bakışa karşılık vererek. “İyice iyileşene kadar işlerle uğraşmana gerek yok; şimdilik her şey karara bağlandı: değirmen, arazi ve borçlar.”
“Ne karara bağlandı?” diye öfkeyle sordu babası.
“Kendini fazla üzme efendim,” dedi Luke. “Elinden gelse herkese parasını öderdiniz; Efendi Tom’a da bunu söyledim. Elinden gelse herkese parasını öderdiniz, dedim.”
İyi yürekli Luke, ömürlerini hizmet ederek geçirmiş, kanaatkâr ve çalışkan insanların duygusuyla, efendisinin düşüşünü onun için trajik kılan sınıfsal düzenin doğal ve yerinde olduğu hissine kapılmıştı. Ağır ağır, ailenin kederindeki payını anlatacak bir şey söylemeye yöneldi. Çocukların parasından kendisine ait elli sterlinin tamamını almayı istemediğinde Tom’a tekrar tekrar söylediği bu sözler, şimdi diline en kolay gelenlerdi. Efendisinin şaşkın zihninde en acı verici etkiyi bırakacak sözler de tam bunlardı.
“Herkese mi ödedim?” dedi; büyük bir heyecanla yüzü kızardı, gözleri parladı. “Ne—nasıl yani—beni iflas mı ettirdiler?”
“Ah babacığım, canım babacığım!” dedi Maggie; o korkunç sözcüğün gerçeği anlattığını sanıyordu. “Dayan buna, çünkü seni seviyoruz; çocukların seni hep sevecek. Tom hepsine ödeyecek; büyüyünce ödeyeceğini söylüyor.”
Babasının titremeye başladığını hissetti; birkaç dakika sonra babası konuştuğunda sesi de titriyordu:
“Evet, küçük kızım, ama insan dünyaya iki kez gelmiyor.”
“Ama belki herkese ödeme yaptığımı görecek kadar yaşarsın, baba,” dedi Tom büyük bir çabayla.
“Ah oğlum,” dedi Bay Tulliver başını yavaşça sallayarak, “kırılan bir daha eskisi gibi olmaz; bunu yapan sen olursun, ben değil.” Sonra başını kaldırıp ona baktı. “Daha on altı yaşındasın; önünde yokuş yukarı bir mücadele var ama bunu babana yüklememelisin. Alçaklar ona fazla geldi. Sana iyi bir eğitim verdim; bu sana başlangıç olur.”
Son sözleri boğazında düğümlendi. Çocuklarını korkutan kızarıklık—çünkü felç nöbetinin çoğu kez habercisi olmuştu—geçmiş, yüzü solgun ve titrek görünmüştü. Tom bir şey söylemedi; hâlâ oradan kaçıp gitme isteğine karşı koyuyordu. Babası bir iki dakika sessiz kaldı, ama zihni yeniden dalıp gitmiş görünmüyordu.
“Öyleyse her şeyimi satmışlar mı?” diye sordu daha sakin bir sesle; sanki tek istediği ne olduğunu öğrenmekti.
“Her şey satıldı baba; ama değirmenle arazi konusunda henüz her şeyi bilmiyoruz,” dedi Tom, alıcının Wakem olduğunu ortaya çıkaracak soruları önlemeye çalışarak.
“Alt kattaki odaların çok boş göründüğüne şaşırma baba,” dedi Maggie; “ama işte koltuğunla yazı dolabın burada; onları götürmemişler.”
“Hadi gidelim; beni aşağı indir Luke, her şeyi görmeye gideceğim,” dedi Bay Tulliver bastonuna dayanıp öbür elini Luke’a uzatarak.
“Peki efendim,” dedi Luke, koluna girerken. “Her şeyi görünce aklınız biraz daha yatışır; alışırsınız. Annem nefes darlığı için de öyle der; artık onunla dost olduğunu söylüyor, başına ilk geldiğinde çok direnmişti.”
Maggie, kasvetli salonda her şeyin yolunda olduğundan emin olmak için önden koştu. Ayazlı güneşin ışığını yitirdiği şömine, odanın genel perişanlığının bir parçası gibiydi. Babasının koltuğunu çevirdi, rahat geçebilmesi için masayı kenara itti, sonra da kalbi çarparak onun içeri girip ilk kez etrafına bakmasını bekledi. Tom babasının önünden yürüyüp ayak desteğini taşıdı ve şöminenin yanında Maggie’nin yanına durdu. Bu iki genç yürekten en katışıksız acıyı Tom çekiyordu; Maggie ise bütün o derin duyarlılığına rağmen, kederin sevgisinin akacağı yeri genişlettiğini, tutkulu yaradılışına soluk alacak bir aralık açtığını hissediyordu. Hiçbir gerçek oğlan böyle hissetmez; acınası çağrılara durmadan kulak vermek yerine Nemea aslanını öldürmeyi ya da bir dizi kahramanlık sınavını göze almayı yeğler; çünkü bunlar, yenemeyeceği dertler için kendisinden merhamet beklenmesinden daha kolaydır.
Bay Tulliver kapının hemen içinde durdu; Luke’a dayanmış, çevresindeki bütün o boş yerlere bakıyordu. O boşluklar, hayatının gündelik yoldaşları olan, artık gitmiş eşyaların gölgeleriyle doluydu. Duyuları bu manzaraya tutununca, yetileri de güçlerini yeniden kazanıyor gibiydi.
“Ah!” dedi yavaşça koltuğuna doğru ilerlerken. “Her şeyimi satmışlar—her şeyimi satmışlar.”
Sonra oturup bastonunu bıraktı. Luke odadan çıkınca yeniden etrafına baktı.
“Büyük İncil’i bırakmışlar,” dedi. “İçinde her şey yazılı; ne zaman doğduğum, ne zaman evlendiğim. Getir Tom.”
Büyük boy İncil, iç kapak yaprağı açık biçimde önünde duruyordu. Gözleri satırlarda ağır ağır ilerlerken Bayan Tulliver odaya girdi; kocasını çoktan aşağı inmiş ve büyük İncil’in önünde bulunca şaşkınlık içinde sessizce kaldı.
“Ah,” dedi parmağının durduğu yere bakarak, “annemin adı Margaret Beaton’dı; kırk yedi yaşında öldü. Bizim ailede kimse uzun yaşamıyor; Gritty’yle ben annemizin çocuklarıyız; yakında biz de son yatağımıza gireceğiz.”
Kız kardeşinin doğum ve evlilik kaydında duraklamış, sanki kayıt onda yeni düşünceler uyandırmıştı. Sonra ansızın Tom’a baktı ve telaşlı, keskin bir sesle sordu:
“Moss’tan ödünç verdiğim parayı istemediler, değil mi?”
“Hayır baba,” dedi Tom. “Senet yakıldı.”
Bay Tulliver gözlerini yeniden sayfaya çevirdi, az sonra şöyle dedi:
“Ah—Elizabeth Dodson. Onunla evleneli on sekiz yıl olmuş——”
“Önümüzdeki Lady Day’de,” dedi Bayan Tulliver yanına gelip sayfaya bakarak.
Kocası gözlerini dikkatle onun yüzüne dikti.
“Zavallı Bessy,” dedi. “O zamanlar güzel bir kızdın; herkes öyle derdi. Güzelliğini ne güzel koruduğunu sanırdım. Ama çok yaşlanmışsın; bana gücenme. Sana iyilik etmek istedim. İyi günde kötü günde birbirimize söz vermiştik——”
“Ama kötünün böylesi olacağını hiç düşünmemiştim,” dedi zavallı Bayan Tulliver; son zamanlarda yüzüne yerleşen o tuhaf, ürkek ifadeyle. “Zavallı babam beni evlendirmişti—ve bütün bunlar bir anda başıma geldi——”
“Ah anne!” dedi Maggie. “Öyle konuşma.”
“Hayır, biliyorum, zavallı annene konuşma fırsatı vermezsiniz; hayatım hep böyle geçti. Baban ne dediğimi hiç umursamadı. Yalvarıp yakarmamın faydası olmazdı; şimdi de olmaz, ellerimin ve dizlerimin üzerine çöksem bile——”
“Öyle deme Bessy,” dedi Bay Tulliver. Bu ilk aşağılanma anlarında gururu, karısının siteminde haklılık payı bulunduğu hissinin gerisinde kalmıştı. “Sana karşı telafi edebileceğim bir şey kaldıysa, hayır demem.”
“Öyleyse burada kalıp geçimimizi sağlayabiliriz, ben de kız kardeşlerimin yanında olabilirim. Sana ne kadar iyi bir eş oldum; haftalarca seni hiç üzmedim. Hepsi de böyle diyor. ‘Wakem’e bu kadar karşı olmasa, kalması en doğrusu olurdu,’ diyorlar.”
“Anne,” dedi Tom sertçe, “bunun konuşulacağı zaman değil.”
“Bırak konuşsun,” dedi Bay Tulliver. “Ne demek istediğini söyle Bessy.”
“Değirmenle arazi artık bütünüyle Wakem’in; her şey onun elinde. Sana burada kalabileceğini, işlere bakabileceğini, haftada otuz şilinle bir de pazara gidip gelmen için at vereceğini söylerken ona karşı çıkmanın ne anlamı var? Başımızı sokacak yeri nereden bulacağız? Köydeki kulübelerden birine taşınmamız gerekecek; ben ve çocuklarım o hale düşeceğiz. Hepsi de senin insanlara karşı inat edip geri adım atmaman yüzünden.”
Bay Tulliver titreyerek yeniden koltuğuna gömüldü.
“Benimle istediğini yapabilirsin Bessy,” dedi alçak sesle. “Seni yoksulluğa ben düşürdüm. Bu dünya bana fazla geldi; ben artık iflas etmiş bir adamım. Şimdi hiçbir şey için direnmenin anlamı yok.”
“Baba,” dedi Tom, “annemle ya da amcalarımla aynı fikirde değilim; Wakem’in buyruğu altına girmene razı olmamalısın. Artık haftada bir sterlin kazanıyorum; sen iyileşince başka bir iş bulabilirsin.”
“Daha fazla konuşma Tom, yeter. Bugünlük bu kadar. Bessy, beni öp; birbirimize gücenmeyelim. Bir daha genç olmayacağız—bu dünya bana fazla geldi.”
Bölüm etkileşimi
