Bölümler 59Şu an: Üçüncü Kitap — Çöküş. — Birinci Bölüm — Evde Neler Olmuştu
- 1 Birinci Kitap — Oğlan ve Kız. — Birinci Bölüm. — Dorlcote Değirmeni’nin Dışında606 kelime
- 2 İkinci Bölüm. — Dorlcote Değirmeni’nin Sahibi Bay Tulliver, Tom’la İlgili Kararını Açıklıyor1.655 kelime
- 3 Üçüncü Bölüm. — Bay Riley, Tom için bir okul konusunda öğüt veriyor3.697 kelime
- 4 Dördüncü Bölüm. — Tom’un Dönüşü Bekleniyor1.428 kelime
- 5 Beşinci Bölüm. — Tom Eve Dönüyor2.694 kelime
- 6 VI. Bölüm — Teyzelerle Amcalar Geliyor3.207 kelime
- 7 VII. Bölüm — Teyzeler ve Amcalar Sahneye Çıkıyor6.448 kelime
- 8 VIII. Bölüm — Bay Tulliver Zayıf Yanını Gösteriyor2.788 kelime
- 9 Bölüm IX. — Garum Firs’e3.843 kelime
- 10 X. Bölüm — Maggie Beklediğinden Daha Kötü Davranıyor1.648 kelime
- 11 XI. Bölüm. — Maggie Gölgesinden Kaçmaya Çalışıyor3.226 kelime
- 12 Bölüm XII. — Bay ve Bayan Glegg Evlerinde3.647 kelime
- 13 Bölüm XIII. — Bay Tulliver Hayatın Yumaklarını Daha da Dolaştırıyor816 kelime
- 14 İkinci Kitap. — Okul Zamanı. — Bölüm I. — Tom’un “İlk Dönemi”5.559 kelime
- 15 II. Bölüm — Noel Tatili2.143 kelime
- 16 Üçüncü Bölüm. — Yeni Okul Arkadaşı1.616 kelime
- 17 Bölüm IV.2.937 kelime
- 18 V. Bölüm — Maggie’nin İkinci Ziyareti1.247 kelime
- 19 VI. Bölüm. — Bir Aşk Sahnesi1.298 kelime
- 20 VII. Bölüm. — Altın Kapılar Aşılıyor1.799 kelime
- 21 Üçüncü Kitap — Çöküş. — Birinci Bölüm — Evde Neler Olmuştu1.773 kelime · Okuduğun bölüm
- 22 İkinci Bölüm. — Bayan Tulliver’ın Ev Tanrıları1.256 kelime
- 23 Üçüncü Bölüm. — Aile Toplantısı4.155 kelime
- 24 Bölüm IV. — Sönüp Giden Bir Işık978 kelime
- 25 Bölüm V. — Tom İstiridyeyi Bıçağıyla Açmaya Girişiyor3.205 kelime
- 26 VI. Bölüm. — Cep Çakısı Armağanına Karşı Yaygın Önyargıyı Çürütmeye Doğru1.938 kelime
- 27 VII. Bölüm. — Tavuğun Hileye Başvurması3.320 kelime
- 28 Sekizinci Bölüm. — Enkaz Üzerine Gün Işığı2.178 kelime
- 29 Dokuzuncu Bölüm. — Aile Kaydına Eklenen Bir Kayıt1.532 kelime
- 30 Dördüncü Kitap — Aşağılanma Vadisi. — I. Bölüm — Bossuet’nin Bilmediği Bir Protestanlık Yorumu1.382 kelime
- 31 II. Bölüm — Yırtık Yuvayı Dikenler Deler1.511 kelime
- 32 III. Bölüm — Geçmişten Bir Ses4.179 kelime
- 33 Beşinci Kitap — Buğday ve Delice. — I. Bölüm — Kızıl Derinlikler3.392 kelime
- 34 İkinci Bölüm — Glegg Teyze, Bob’un Başparmağının Ne Kadar Geniş Olduğunu Öğreniyor4.774 kelime
- 35 Bölüm III. — Dengesiz Terazi1.872 kelime
- 36 Bölüm IV. — Yeni Bir Aşk Sahnesi1.544 kelime
- 37 Bölüm V. — Yarık Ağaç3.227 kelime
- 38 VI. Bölüm. — Güçlükle Kazanılan Zafer1.196 kelime
- 39 Bölüm VII. — Hesaplaşma Günü1.740 kelime
- 40 Altıncı Kitap — Büyük Ayartı. — Bölüm I. — Cennette Bir Düet2.266 kelime
- 41 II. Bölüm. — İlk İzlenimler3.587 kelime
- 42 Bölüm III. — Mahrem Anlar1.139 kelime
- 43 Bölüm IV. — Kardeş ve Kız Kardeş1.988 kelime
- 44 Bölüm V. — Tom’un İstiridyeyi Açtığını Gösteren Bölüm1.149 kelime
- 45 Bölüm VI. — Çekim Yasalarını Açıklayan Bölüm2.820 kelime
- 46 VII. Bölüm — Philip Yeniden Sahneye Çıkıyor3.715 kelime
- 47 Sekizinci Bölüm — Wakem’e Yeni Bir Gözle Bakış1.868 kelime
- 48 Dokuzuncu Bölüm. — Şıklara Bürünmüş Hayırseverlik2.666 kelime
- 49 X. Bölüm — Büyü Sanki Bozuluyor1.682 kelime
- 50 XI. Bölüm. — Yolda1.760 kelime
- 51 XII. Bölüm — Bir Aile Toplantısı1.797 kelime
- 52 XIII. Bölüm. — Gelgitin Sürüklediği3.693 kelime
- 53 Bölüm XIV. — Uyanış2.872 kelime
- 54 Yedinci Kitap — Son Kurtuluş. — I. Bölüm — Değirmene Dönüş1.899 kelime
- 55 İkinci Bölüm — St Ogg Halkı Hükmünü Veriyor2.488 kelime
- 56 Üçüncü Bölüm — Eski Tanıdıkların Bizi Şaşırtabileceğini Gösteren Bölüm1.802 kelime
- 57 Bölüm IV. — Maggie ve Lucy1.772 kelime
- 58 V. Bölüm — Son Çatışma2.945 kelime
- 59 Sonuç227 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
ÜÇÜNCÜ KİTAP
ÇÖKÜŞ.
Birinci Bölüm
Evde Neler Olmuştu
Bay Tulliver davanın aleyhine sonuçlandığını, Pivart ile Wakem’in zafer kazandığını ilk öğrendiğinde, onu gören herkes kendine güvenen, çabuk öfkelenen bir adama göre darbeyi şaşırtıcı ölçüde iyi karşıladığını düşündü. Kendisi de öyle sanıyordu; Wakem ya da bir başkası onun yıkıldığını düşünüyorsa yanıldıklarını göstereceğini düşünüyordu. Uzayıp giden davanın masraflarını karşılamak için sahip olduğundan fazlasını vermesi gerekeceğini görmezden gelemezdi; yine de katlanılabilir olanlar dışındaki sonuçları savuşturmak ve dünyada iflas etmiş gibi görünmekten kaçınmak için aklına türlü çareler geliyordu. Doğasının bütün inadı ve meydan okuma isteği eski mecrasından çıkıp, karşısına çıkan güçlükleri aşmak ve onlara rağmen Dorlcote Değirmeni’nin Bay Tulliver’ı olarak kalmak için hemen planlar kurmaya yönelmişti. Aklından öyle çok proje geçiyordu ki avukatı Bay Gore’la konuşmasından sonra yüzünün kızarması ve Lindum’dan eve dönmek üzere atına binmesi şaşırtıcı değildi. Toprağın ipoteğini elinde tutan Furley vardı: kendi çıkarını gözetebilecek makul bir adamdı; Bay Tulliver’ın inancına göre yalnızca değirmen ve evi değil, bütün mülkü satın almaktan memnuniyet duyacak, Bay Tulliver’ı kiracı olarak kabul edecek, işletmenin kendisine devredilecek kazancından yüksek faizle geri ödenmek üzere ona para vermeye razı olacaktı; Bay Tulliver ise yalnızca kendisiyle ailesinin geçimini zar zor sağlayacak kadarını alacaktı. Kim böyle kârlı bir yatırımı geri çevirirdi? Furley kesinlikle çevirmezdi; çünkü Bay Tulliver, Furley’nin planlarını büyük bir hevesle karşılayacağına karar vermişti. Dava kaybıyla aklı henüz tehlikeli biçimde ısınmamış bazı insanlar, kendi çıkar ya da arzularını başkalarının eylemlerine gerekçe saymaya yatkındır. Değirmencinin zihninde Furley’nin tam da isteneni yapacağına kuşku yoktu; yaparsa da işler pek kötüye gitmezdi. Bay Tulliver ve ailesi daha sade ve alçakgönüllü yaşamak zorunda kalacaktı, ama bu yalnızca işletmenin kazancı Furley’nin verdiği parayı ödeyene kadar sürecekti; Bay Tulliver’ın önünde hâlâ yaşayacağı epey yıl olabilirdi. Eski yerinden ayrılmak ve yıkıma uğramış biri gibi görünmek zorunda kalmadan dava masraflarını ödemek mümkün görünüyordu. İşleri açısından elbette can sıkıcı bir dönemdi. Geçen nisan ansızın ölen zavallı Riley için kefil olmuştu; Riley, arkadaşını iki yüz elli sterlinlik bir borçla baş başa bırakmıştı. Bu da Bay Tulliver’ın banka defterini Noel yaklaşırken bir adamın isteyeceğinden daha tatsız hâle getirmişti. Neyse! O, bu karmaşık dünyada yol arkadaşına yardım elini uzatmayı reddedecek kadar ödlek bir serseri olmamıştı. Asıl can sıkıcı mesele, Bayan Glegg’e geri ödemek üzere aldığı beş yüz sterlini kendisine borç veren kişinin birkaç ay önce (elbette Wakem’in kışkırtmasıyla) parasından kaygılanmaya başlamasıydı. Bay Tulliver davayı kazanacağından hâlâ emindi ve o arzu edilen sonuç alınana kadar bu miktarı bulmayı son derece elverişsiz gördüğünden, tahvil yerine teminat olarak ev eşyalarıyla başka bazı malları üzerinde satış senedi düzenlenmesi talebini düşüncesizce kabul etmişti. Kendi kendine, “Ne fark eder,” demişti; “parayı yakında öderim, bu teminatı vermenin başka bir teminat vermekten zararı yok.” Ama şimdi bu satış senedinin sonuçları gözüne başka türlü görünüyordu; para ödenmezse senedin yürürlüğe gireceği zamanın yaklaştığını hatırladı. İki ay önce karısının akrabalarına asla muhtaç olmayacağını gözü pek biçimde ilan ederdi; şimdi ise Bessy’nin Pulletlere gidip durumu açıklamasının doğru ve doğal olduğunu aynı gözü peklikle söylüyordu. Bessy’nin eşyalarını sattırmaya pek yanaşmazlardı; Pullet parayı verirse bunlar teminat olabilirdi. Sonuçta ortada ne bir bağış ne de bir iyilik olacaktı. Bay Tulliver, kendisi için böylesine ödlek bir adamdan hiçbir şey istemezdi; ama Bessy isterse isteyebilirdi.
En gururlu ve en inatçı insanlar, konumlarını böylesine birden değiştirmeye ve kendileriyle çelişmeye en yatkın olanlardır. Tamamen yenildikleri ve hayata yeniden başlamak zorunda oldukları gerçeğiyle yüzleşmektense her şeyi yapmaları daha kolaydır. Ve görüyorsunuz ki Bay Tulliver, her ne kadar yalnızca seçkin sayılabilecek bir değirmenci ve maltçı olsa da, bu huyların görkemli, uzaklara yankılanan ve sahneyi hükümdar kaftanlarıyla süpürüp en sıkıcı vakanüvisi bile yücelten trajedilere yol açabileceği ulu bir kişiymişçesine gururlu ve inatçıydı. Her gün yolda farkına bile varmadan yanından geçtiğiniz değirmencilerin ve başka önemsiz kişilerin gurur ve inatlarının da trajedisi vardır; ama bu, kuşaktan kuşağa sürüp giden, kimsenin yasını tutmadığı ve kayda geçmeyen türdendir. Belki de bu trajedi, birdenbire ağırlaşan bir yazgı altında sevinç özlemiyle kıvranan genç ruhların çatışmasında yatar; sabahın hiçbir umut getirmediği, yorgun ve hayal kırıklığına uğramış anne babaların bezgin hoşnutsuzluğunun çocukların üzerine, yaşamın bütün işlevlerini körelten nemli ve ağır bir hava gibi çöktüğü evlerin kasvetinde yatar. Ya da yaralanmış bir tutkunun ardından gelen yavaş ya da ani ölümde; yalnızca bir mahalle cenazesiyle uğurlanan bir ölümde yatar. Bazı hayvanlar için yerini korumak yaşamanın kuralıdır; tek bir sarsıntının ardından bir daha gelişemezler. Bazı insanlar içinse üstünlük kurmak yaşamın kuralıdır; aşağılanmaya ancak bunu kabul etmeyi reddettikleri ve kendi gözlerinde hâlâ üstün olduklarına inandıkları sürece dayanabilirler.
Bay Tulliver, St Ogg’a yaklaşırken hâlâ kendi hayalinde üstünlüğünü koruyordu; eve giderken kasabanın içinden geçmesi gerekiyordu. Peki Laceham arabasının kasabaya girdiğini görünce onu arabacı yazıhanesine kadar izleyip oradaki kâtibe Maggie’nin ertesi gün eve gelmesini isteyen bir mektup yazdırması fikrini ona ne vermişti? Heyecandan eli o kadar titriyordu ki kendi yazamıyordu; mektubun sabah Miss Firniss’in okuluna götürülmek üzere arabacıya verilmesini istiyordu. Kendine açıklamak istemediği bir özlemle Maggie’yi hemen yanında görmek istiyordu; ertesi gün arabayla dönmeliydi.
Eve döndüğünde Bay Tulliver, Bayan Tulliver’a hiçbir güçlükten söz etmedi; davayı kaybettiklerini duyunca kadının patlayan kederini, üzülecek hiçbir şey olmadığına dair öfkeli sözlerle bastırdı. O gece satış senedinden ve Bayan Pullet’ten yardım isteme meselesinden söz etmedi; bu işlemin niteliğini karısından gizlemiş, eşyaların envanterinin çıkarılması gerektiğini vasiyetiyle ilgili bir mesele diye açıklamıştı. Zekâsı kendisinden belirgin ölçüde aşağı bir karıya sahip olmak, başka büyük ayrıcalıklar gibi, birkaç sakınca da getirir; bunlardan biri ara sıra biraz aldatmaya başvurmak zorunda kalmaktır.
Ertesi gün öğleden sonra Bay Tulliver yine at sırtında, St Ogg’daki Bay Gore’un bürosuna gidiyordu. Gore sabah Furley’yle görüşecek ve Bay Tulliver’ın işleri hakkında nabzını yoklayacaktı. Ama yolun yarısına varmadan Bay Gore’un bürosundan bir kâtiple karşılaştı; kâtip Bay Tulliver’a bir mektup getiriyordu. Bay Gore ani bir iş çağrısı yüzünden randevuya göre bürosunda Bay Tulliver’ı bekleyememişti; ertesi sabah saat on birde bürosunda olacaktı. Bu arada önemli bir bilgiyi mektupla göndermişti.
“Öyle mi!” dedi Bay Tulliver mektubu alırken, ama açmadı. “Öyleyse Gore’a yarın saat on birde görüşeceğimi söyle.” Atını çevirdi.
Kâtip, Bay Tulliver’ın gözlerindeki parlak ve heyecanlı bakıştan etkilenip bir süre arkasından baktı, sonra yoluna devam etti. Bay Tulliver için mektup okumak hemen olup bitecek bir iş değildi; yazılı, hatta basılı harflerle iletilen bir açıklamanın anlamını çok yavaş kavrardı. Bu yüzden mektubu cebine koyup evde koltuğuna oturunca açmayı düşündü. Ama az sonra mektupta Bayan Tulliver’ın bilmemesi gereken bir şey olabileceği aklına geldi; öyleyse mektubu tümüyle gözünden uzak tutmak daha iyi olacaktı. Atını durdurdu, mektubu çıkarıp okudu. Kısacık mektupta, Bay Gore’un gizli ama güvenilir bir kaynaktan, Furley’nin son zamanlarda parasız kaldığını ve teminatlarını elden çıkardığını öğrendiği yazıyordu; diğerlerinin yanı sıra Bay Tulliver’ın mülkü üzerindeki ipoteği de devretmişti—Wakem’e.
Bundan yarım saat sonra Bay Tulliver’ın arabacısı onu yol kenarında baygın yatarken buldu; yanında açık bir mektup vardı, boz atı da çevresinde huzursuzca kokluyordu.
Maggie o akşam, babasının çağrısına uyarak eve vardığında babası artık baygın değildi. Yaklaşık bir saat önce kendine gelmiş, çevresine boş boş bakındıktan sonra “bir mektuptan” söz eder gibi mırıldanmış, az sonra da sabırsızca aynı sözü tekrarlamıştı. Doktor Bay Turnbull’un isteği üzerine Bay Gore’un mektubu getirilip yatağın üzerine konmuş, bu da önceki sabırsızlığını dindirmişti. Perişan adam bir süre gözlerini mektuba dikmiş, sanki düşüncelerini onun yardımıyla toparlamaya çalışmıştı. Ama az sonra yeni bir anı dalgası gelip ötekini silip süpürmüş gibiydi; gözlerini mektuptan kapıya çevirdi ve huzursuzca bakınıp, gözleri seçemeyecek kadar bulanık olduğu hâlde bir şey görmeye çalışır gibi, “Küçük kız,” dedi.
Bu sözleri ara sıra sabırsızca tekrarlıyor, bu ısrarlı isteği dışında her şeyden tümüyle habersiz görünüyor, karısını ya da bir başkasını tanıdığına dair hiçbir belirti göstermiyordu. Bu ani dertler yığını karşısında zaten zayıf olan aklı neredeyse felce uğrayan zavallı Bayan Tulliver, Laceham arabası geliyor mu diye kapıya gidip duruyordu; oysa daha vakti gelmemişti.
Ama sonunda araba geldi ve endişeli zavallı kızı indirdi; babasının sevgi dolu belleğinde artık “küçük kız” olmaktan çıkmıştı.
“Anne, ne oldu?” diye sordu Maggie, annesi ağlayarak yanına gelirken dudakları bembeyaz kesilmişti. Babasının hasta olduğunu düşünmemişti; çünkü mektup, St Ogg’daki bürodan onun diktesi üzerine gönderilmişti.
Ama şimdi Doktor Bay Turnbull onu karşılamaya geldi. Bir hekim, sıkıntıya düşmüş bir evin iyi meleğidir; Maggie de hatırlayabildiği kadar eskiden beri tanıdığı bu iyi yaşlı dosta titreyen, soru dolu bir bakışla koştu.
“Kendini fazla telaşlandırma, yavrum,” dedi elini tutarak. “Baban ansızın bir nöbet geçirdi, belleği de henüz tam yerine gelmedi. Ama seni sorup durdu; seni görmek ona iyi gelir. Elinden geldiğince sakin ol, üstündekileri çıkar, benimle yukarı gel.”
Maggie denileni yaptı; yüreği öyle korkunç çarpıyordu ki hayat, yalnızca acı veren bir nabız atışıymış gibi geliyordu. Bay Turnbull’un konuşurken gösterdiği sükûnet bile onun hassas hayal gücünü korkutmuştu. İçeri girdiğinde babasının gözleri hâlâ huzursuzca kapıya dönüktü; onu boşuna arayıp duran o tuhaf, özlem dolu, çaresiz bakışla karşılaştı. Babası birden parlayıp kımıldayarak yatakta doğruldu; Maggie ona koşup acı dolu öpücüklerle sarıldı.
Zavallı çocuk! Hayatta, umut ettiğimiz ya da mutluluk duyduğumuz, korkabileceğimiz ya da dayanabileceğimiz her şeyin gözümüzde önemsizleşip silindiği; en yakınlarımız çaresizlik ya da acı içindeyken bizi onlara bağlayan o yalın, ilkel sevginin içinde basit bir anı gibi kaybolduğu o yüce anlardan birini yaşaması için daha çok erkendi.
Ama babasının onu tanıdığı o parıltılı an, hırpalanmış ve güçten düşmüş bedenine fazla yük olmuştu. Yeniden baygınlığa ve katılığa gömüldü; bu durum saatlerce sürdü. Sonunda bilinci kısa sürelerle, titreşir gibi geri geldi; kendisine verilen her şeyi edilginlikle kabul ediyor, Maggie’nin yanında bulunmasından, bir bebeğin dadısının kucağına geri verildiğinde duyduğu türden bir hoşnutluk duyuyor gibiydi.
Bayan Tulliver kız kardeşlerini çağırttı; alt katta ağıtlar yükseliyor, eller göğe kaldırılıyordu. Amcaların da teyzelerin de Bessy ile ailesinin yıkımının, öteden beri korktukları kadar eksiksiz olduğunu gördükleri belliydi. Ailede genel kanı, Bay Tulliver’ın başına ilahi bir hükmün geldiği ve aşırı iyilik ederek buna karşı çıkmanın dine aykırı olacağı yönündeydi. Ama Maggie bunların pek azını duydu; babasının yatağının başından neredeyse hiç ayrılmıyor, elini tutarak karşısında oturuyordu. Bayan Tulliver, Tom’u eve getirtmek istiyordu; kocasından bile çok oğlunu düşünüyor gibiydi, ama teyzelerle amcalar buna karşı çıktı. Bay Turnbull’a göre yakın zamanda bir tehlike yoktu; bu yüzden Tom okulda kalsa daha iyi olurdu. İkinci günün sonunda Maggie babasının baygınlık nöbetlerine ve her seferinde yeniden kendine gelmesini beklemeye biraz alışınca, Tom’u düşünmek onun için de dayanılmaz bir hâl aldı. Annesi gece ağlayıp, “Zavallı oğlum, eve gelmesi en doğrusu,” derken Maggie, “Bırak ben gidip onu getireyim, anne; babam beni tanımıyor ve yanına istemiyorsa yarın sabah giderim. Tom’un eve gelip de önceden hiçbir şey bilmemesi çok zor olur,” dedi.
Ertesi sabah Maggie, daha önce gördüğümüz gibi, yola çıktı. Eve dönerlerken arabada oturan ağabeyle kız kardeş, kederli, kesik kesik fısıltılarla konuştu.
“Bay Wakem’in arazi üzerinde ipoteği ya da öyle bir şeyi varmış, Tom,” dedi Maggie. “Babamı hasta eden, içinde bu haberin bulunduğu mektupmuş, öyle düşünüyorlar.”
“O alçağın en başından beri babamı batırmayı planladığına inanıyorum,” dedi Tom; belirsiz izlenimlerden hemen kesin bir sonuca atlamıştı. “Büyüyünce bunun hesabını ona soracağım. Sakın Philip’le bir daha konuşma.”
“Ah, Tom!” dedi Maggie, kederli bir sitemle. Ama o sırada hiçbir şeye karşı çıkacak hâli yoktu; hele Tom’a karşı çıkıp onu üzmeye hiç niyeti yoktu.
Bölüm etkileşimi
