Mississippi'de Hayat kitap kapağı

28. bölüm / 63

Kılavuzun İlk Savaşı

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 63Şu an: Kılavuzun İlk Savaşı
  1. 1 Ulusun Gövdesi208 kelime
  2. 2 Bölüm 1 — Nehir ve Tarihi1.521 kelime
  3. 3 Bölüm 2 — Nehir ve Kaşifleri1.327 kelime
  4. 4 Bölüm 3 — Geçmişten Freskler3.882 kelime
  5. 5 4. Bölüm — Çocukların Hırsı1.189 kelime
  6. 6 Bölüm 5 — Çırak Kılavuz Olmak İstiyorum1.061 kelime
  7. 7 Bölüm 6 — Bir Çırak Kılavuzun Deneyimi1.877 kelime
  8. 8 7. Bölüm — Gözü Pek Bir Eylem1.605 kelime
  9. 9 8. Bölüm — İçinden Çıkılmaz Dersler1.586 kelime
  10. 10 9. Bölüm — Bitmeyen Şaşkınlıklar1.662 kelime
  11. 11 10. Bölüm — Eğitimimi Tamamlarken1.440 kelime
  12. 12 11. Bölüm — Irmak Kabarmaya Başlıyor1.722 kelime
  13. 13 12. Bölüm — İskandil1.575 kelime
  14. 14 13. Bölüm — Bir Kılavuzun Gereksinimleri2.067 kelime
  15. 15 14. Bölüm — Kılavuzluğun Rütbesi ve İtibarı1.576 kelime
  16. 16 15. Bölüm — Kılavuzların Tekeli2.799 kelime
  17. 17 16. Bölüm — Yarış Günleri1.344 kelime
  18. 18 17. Bölüm — Kestirme Kanallar ve Stephen1.958 kelime
  19. 19 Bölüm 18 — Birkaç Ek Ders Alıyorum1.309 kelime
  20. 20 19. Bölüm — Brown'la Karşılıklı İltifatlarımız929 kelime
  21. 21 20. Bölüm — Bir Felaket1.431 kelime
  22. 22 21. Bölüm — Biyografimden Bir Kesit141 kelime
  23. 23 22. Bölüm — Asıl Konuma Geri Dönüyorum1.943 kelime
  24. 24 23. Bölüm — Kimliğimi Gizleyerek Yolculuk733 kelime
  25. 25 24. Bölüm — Kimliğim Ortaya Çıkıyor1.366 kelime
  26. 26 Bölüm 25 — Cairo’dan Hickman’a1.476 kelime
  27. 27 Bölüm 26 — Ateş Altında123 kelime
  28. 28 Kılavuzun İlk Savaşı1.533 kelime · Okuduğun bölüm
  29. 29 Bölüm 27 — Dışarıdan Gelen Bazı Şeyler1.194 kelime
  30. 30 28. Bölüm — Mumford Amca Yük Boşaltıyor2.073 kelime
  31. 31 29. Bölüm — Birkaç Örnek Tuğla2.189 kelime
  32. 32 30. Bölüm — Yol Üstünden İzlenimler1.982 kelime
  33. 33 Bölüm 31 — Bir Başparmak İzi ve Sonrasında Olanlar3.486 kelime
  34. 34 Bölüm 32 — Bir Servetin Elden Çıkarılması960 kelime
  35. 35 33. Bölüm — İkramlar ve Ahlak1.144 kelime
  36. 36 34. Bölüm — Uçuk Hikâyeler428 kelime
  37. 37 35. Bölüm — Karışıklık Sırasında Vicksburg1.992 kelime
  38. 38 36. Bölüm — Profesörün Hikâyesi1.449 kelime
  39. 39 37. Bölüm200 kelime
  40. 40 38. Bölüm — Güzel Ev1.443 kelime
  41. 41 39. Bölüm — İmalathaneler ve Alçaklar1.335 kelime
  42. 42 40. Bölüm — Şatolar ve Kültür1.412 kelime
  43. 43 41. Bölüm — Güney'in Metropolü898 kelime
  44. 44 42. Bölüm — Sağlık ve Duygusallık904 kelime
  45. 45 43. Bölüm — Gömme Sanatı879 kelime
  46. 46 44. Bölüm — Şehir Manzaraları1.578 kelime
  47. 47 45. Bölüm — Güney'de Spor1.951 kelime
  48. 48 46. Bölüm — Büyüler ve Büyücüler970 kelime
  49. 49 47. Bölüm — Uncle Remus ve Bay Cable543 kelime
  50. 50 48. Bölüm — Şeker ve Posta Ücreti1.506 kelime
  51. 51 Bölüm 49 — Kılavuzluk Yaşamından Kesitler1.290 kelime
  52. 52 50. Bölüm1.198 kelime
  53. 53 51. Bölüm — Anılar1.612 kelime
  54. 54 52. Bölüm — Yakan Bir Damga2.898 kelime
  55. 55 53. Bölüm — Çocukluk Yuvam1.244 kelime
  56. 56 54. Bölüm — Geçmiş ve Bugün1.861 kelime
  57. 57 55. Bölüm — Bir Kan Davası ve Başka Şeyler1.364 kelime
  58. 58 56. Bölüm — Bir Hukuk Meselesi1.193 kelime
  59. 59 57. Bölüm — Bir Başmelek1.419 kelime
  60. 60 58. Bölüm — Yukarı Irmak’ta1.514 kelime
  61. 61 59. Bölüm — Efsaneler ve Manzaralar1.667 kelime
  62. 62 60. Bölüm — Düşünceler ve Sonuçlar1.839 kelime
  63. 63 Ek8.314 kelime

KILAVUZUN İLK SAVAŞI
Şöyle dedi—

7 Kasım’dı. Çarpışma sabah yedide başladı. R. H. W. Hill’deydim. Columbus’tan bir asker yükü aldık. Geri dönüp bir topçu bataryası aldık. Ortağım savaşı seyretmeye gideceğini söyledi; benim de onunla gitmemi istedi. Hayır dedim, can atmıyordum; kaptan köşkünden bakacaktım. Korkak olduğumu söyledi ve gitti.

O çarpışma korkunç bir manzaraydı. General Cheatham adamlarına ceketlerini çıkarıp bir yığına atmalarını söyledi, ardından, “Şimdi cehenneme ya da zafere, peşimden!” diye haykırdı. Bunu kaptan köşkünden duydum; sonra birliklerinin başında dörtnala hücuma geçti. Ak saçlı, beyaz atına binmiş yaşlı General Pillow da birliklerini yöneterek, bir delikanlı gibi canlı canlı saldırıya katıldı. Derken Federaller isyancıları geri püskürttü, işte geliyorlar! Herkes kendi başının çaresine bakıyor, sonuncuyu da şeytan alsın! diye bağıra çağıra koşup geldiler; setin altına atlayıp siper aldılar. Kaptan köşkünün penceresinden bacaklarımı sarkıtmış oturuyordum. Birden kulağımın yanından vızıldayan bir ses geçti. Kurşun olduğunu düşündüm. Hiçbir şey düşünmeye kalkmadım; geriye doğru devrilip yere kapaklandım ve orada kaldım. Gülleler gümleyerek çevremize düşüyordu. Üç gülle bacadan geçti; biri kaptan köşkünün köşesini kopardı; mermiler dört bir yanımızda ıslık çalıp patlıyordu. Ortalık fena hâlde kızışmıştı; keşke gelmeseydim, dedim.

Atışlar gitgide sıklaşırken kaptan köşkünün zemininde yatıyordum. Kaptan köşkünün ortasındaki büyük sobanın arkasına süründüm. Derken bir Minié mermisi sobayı delip geçti, başımı sıyırdı ve şapkamı kesti. Oradan ayrılma vaktinin geldiğini düşündüm. Kaptan, çatıda Memphisli kızıl saçlı bir binbaşıyla birlikteydi; yakışıklı bir adamdı. Kaptanın buradan ayrılmak istediğini, ama “kılavuz öldü” dediğini duydum. Gemiye geri vitese taktırmak için sancak tarafına sürünüp zile uzandım; doğrulup baktım, pencere camlarında aşağı yukarı on beş kurşun deliği vardı. Mermiler o kadar hızlı gelmişti ki fark etmemiştim. Suya göz attım; sıçrayan mermiler dolu fırtınası gibiydi. Oradan çıkmanın iyi olacağını düşündüm. Kaptan köşkünün destek halatından baş aşağı indim; ayaklarım önde değil, başım önde; aşağı kaydım. Güverteye çarpmadan önce kaptan oradan ayrılmamız gerektiğini söyledi. Bunun üzerine destek halatından tırmanıp yeniden zemine çıktım. O sırada iki asker, yakasından tuttukları ortağımı kaptan köşküne getiriyordu. Biri benim öldüğümü söylemiş. Ortağım başını içeri uzattı, beni yerde geri manevra zillerine uzanırken gördü. “Lanet olsun, vurulmamış ki,” dedi, yakasından tutan adamlardan sıyrılıp aşağıya koştu. Öğleden sonra saat üçe kadar orada kaldık, sonra da sağ salim kurtulduk.

Ortağımı bir sonraki görüşümde, “Şimdi gel, dürüst ol ve bana gerçeği anlat. Şu savaşı seyretmeye gittiğinde nereye gittin?” dedim. “Ambarın altına indim,” dedi.

O çarpışma boyunca ödüm kopmuştu. Öyle korkmuştum ki aklım başımda değildi; ama görüyorsun ya, bunu benden başka kimse bilmiyordu. Ertesi gün General Polk beni çağırdı, cesaretim ve yiğitçe davranışım için övdü. Hiçbir şey söylemedim, öylece bıraktım. Övgünün yerinde olmadığını düşünüyordum ama bir generali yalanlamak bana düşmezdi.

Bundan kısa süre sonra hastalandım, bitkin düştüm ve Hot Springs’e gitmek zorunda kaldım. Oradayken komutanlardan, geri dönmemi isteyen birçok mektup aldım. İyileşmediğim, yeterince güçlü olmadığım için reddettim; ama sesimi çıkarmayıp kazandığım şöhreti korudum.

Dümdüz, açık yürekli bir anlatı; ama Mumford bana o kılavuzun “korkusunu yer yer yaldızladığını” söyledi; savaşın geri kalanındaki sicili de bunu kanıtlıyormuş.

Island No. 8’in kanalından aşağı geçtik. Ben alt kata inip bir yolcuyla sohbete koyuldum. Yakışıklı, rahat tavırlı, zeki yüzlü bir adamdı. Savaş sırasında ün salmış Island No. 10’a yaklaşıyorduk. Bu beyefendinin yakındaki ana kıyıda evi vardı. Savaş yılları üzerine biraz konuştuk; ama sohbet derken “kan davalarına” geldi. Güney’in hiçbir yerinde, savaşan aileler arasındaki kan davası bu yöredeki kadar hararetle sürüp bu kadar uzun devam etmemiştir. Beyefendi şöyle dedi—

“Eskiden buralarda birden fazla kan davası olmuş ama sanırım en kötüsü Darnell’larla Watson’lar arasındaymış. İlk kavganın ne yüzünden çıktığını şimdi kimse bilmiyor; o kadar eski ki. Yaşayanları kaldıysa Darnell’lar da Watson’lar da bilmiyordur; kaldığını da sanmıyorum. Kimisi at yüzündendi, kimisi inek diyor—ne olursa olsun, ufak bir meseleymiş; işin parası da önemli değilmiş—hiç önemli değilmiş—iki aile de zenginmiş. Kolayca tatlıya bağlanabilirmiş ama yok, olmazmış. Ağır sözler söylenmiş; ondan sonra da kan dökülmeden iş düzelmezmiş. O at ya da inek, her neyse, altmış yıl boyunca insanları öldürüp sakat bırakmış! Her yıl ya da iki yılda bir, iki taraftan birinden biri vurulurmuş; bir kuşak yere serildikçe oğulları davayı devralıp sürdürürmüş. Dediğim gibi, birbirlerini yıldan yıla vurmaya devam etmişler—anlayacağın, işi din gibi bellemişler—ta ki neyin uğruna olduğunu çoktan unutana kadar. Bir Darnell bir Watson’ı ya da bir Watson bir Darnell’ı nerede yakalasa, içlerinden biri zarar görecekmiş; mesele, hangisinin ötekini önce silahına davranırken yakaladığıymış. Ailelerinin gözü önünde birbirlerini yere sererlermiş. Birbirlerini arayıp bulmazlarmış; ama karşılaştılar mı, kabarıp kavgaya tutuşurlarmış. Adamlar oğlanları, oğlanlar adamları vururmuş. Bir adam, ormanda karşısına çıkan on iki yaşındaki bir oğlanı vurmuş; ona hiç fırsat vermemiş. Fırsat verseymiş oğlan onu vururmuş. İki aile de aynı kiliseye bağlıymış (buralarda herkes dindardır); elli altmış yıl süren bunca kavgaya rağmen her pazar iki aile de kiliseye gidermiş. Sınırın iki yanında yaşarlarmış; kilise de Compromise denen bir iskeledeymiş. Kilisenin yarısı ve koridorun yarısı Kentucky’de, öteki yarısı Tennessee’deymiş. Pazarları aileler en güzel giysileriyle, erkekler, kadınlar, çocuklar arabayla gelir; koridordan sessizce, düzenli biçimde ilerleyip kilisenin Tennessee tarafında bir grup, Kentucky tarafında öteki grup olarak otururlarmış. Erkekler ve oğlanlar tüfeklerini el altında dursun diye duvara dayar, sonra hep birlikte duaya ve ilahilere katılırlarmış. Yalnız, koridorun yanındaki adamın ailesinin geri kalanıyla birlikte diz çökmediği, sanki nöbet tutar gibi ayakta durduğu söylenirmiş. Bilmem; hayatımda o kiliseye hiç gitmedim; ama eskiden böyle söylendiğini hatırlıyorum.”

“Yirmi ya da yirmi beş yıl önce, kan davası güden ailelerden biri, on dokuz yaşında bir genci dışarıda yakalayıp öldürmüş. Darnell’lar ile Watson’lar mıydı, yoksa öteki davalardan biri miydi, hatırlamıyorum; ama her neyse, bu genç adam o sırada orada duran bir vapura yanaşmış. İlk gördüğü şey, düşmanlarının kalabalık bir grubu olmuş. Odun yığınının arkasına atlamış ama onlar atlarıyla çevresinden dolanıp ateş açmış; o da karşılık vermiş, onlar da dörtnala koşturup şahlanmış, bağırıp çağırarak bütün güçleriyle ateş etmişler. Sanırım birkaçını yaralamış; ama onu kıstırıp nehre kadar sürmüşler. Akıntıyla aşağı doğru yüzerken kıyı boyunca peşinden gidip ateş etmeyi sürdürmüşler; kıyıya çıktığında ölmüş. Bana Windy Marshall anlattı. O görmüş. Vapurun kaptanıymış.”

“Yıllar önce Darnell’ların soyu öyle seyrelmiş ki yaşlı adamla iki oğlu ülkeden ayrılmaya karar vermiş. No. 10’un biraz yukarısında vapura binmek üzere yola çıkmışlar; ama Watson’lar bunu haber almış. İki genç Darnell karıları kollarında iskele merdiveninden yukarı çıkarken yetişmişler. Kavga o anda başlamış; daha ileri gidememişler—ikisi de öldürülmüş. Ondan sonra yaşlı Darnell, feribotu işleten adamla başını belaya sokmuş; ama feribotçu yenilmiş—ve ölmüş. Sonra arkadaşları yaşlı Darnell’ı baştan aşağı kurşuna dizmiş; onu kurşunla doldurup işini bitirmişler.”

Bunları anlatan taşralı beyefendi rahatlık ve bolluk içinde yetişmiş, yetenekli, üniversite eğitimi almış bir adamdı. Bozuk dilbilgisi, bilgisizlikten değil, dikkatsiz bir alışkanlıktan kaynaklanıyordu. Batı’da eğitimli erkekler arasındaki bu alışkanlık evrensel değil ama yaygın—en azından kasabalarda, kentlerde olmasa bile—öyle yaygın ki insan fark etmeden ve şaşırmadan edemiyor. Her ülkede son derece eğitimli sayılacak bir Batılı’nın, “Boş ver, hiç fark etmez zaten,” dediğini duydum. Orada bulunan, ömrü boyunca o yörede yaşamış bir kadın bunu duydu ama üzerinde durmadı. Sonradan kendisine hatırlatılınca hatırlayabildi; o sırada bu sözlerin kulağını tırmalamadığını itiraf etti. Bu itiraf, eğitimli insanlar böylesine ağır bir dilbilgisi suçunu böylesi bir ağızdan duyup da farkına varmıyorsa, suçun epey yaygın olması gerektiğini düşündürüyor—öyle yaygın ki insanların kulağı alışkanlıktan duyarsızlaşmış, artık bu tür hakaretlere karşı uyanıklığını ve hassasiyetini yitirmiş.

Dünyada kusursuz dilbilgisiyle konuşan hiç kimse yoktur; onu yazan da olmamıştır—ne bu dünyada ne ötesinde (ikincisi için kanıt olarak Kutsal Kitap’ı alırsak). Bu nedenle Vadi halklarından dilbilgisel kusursuzluk beklemek haksızlık olur; ama onlardan ve diğer bütün halklardan dilbilgilerini bilerek, isteyerek bozmaktan kaçınmaları haklı olarak beklenebilir.

Island No. 10’da nehri çok değişmiş buldum. Hatırladığım ada aşağı yukarı üç mil uzunluğunda, çeyrek mil genişliğinde, sık ormanlıktı ve Kentucky kıyısına yakın—sanırım iki yüz yarda kadar uzağında—uzanıyordu. Şimdiyse dürbünle aramak gerekiyordu. Önemsiz küçücük bir tümsekten başka bir şey kalmamıştı; o da artık Kentucky kıyısında değildi, bir mil uzaktaki karşı kıyının dibindeydi. Savaş yıllarında ada önemli bir yerdi, çünkü buraya hâkimdi; üstelik ağır biçimde tahkim edildiği için yanından geçmek mümkün değildi. Birlik kuvvetlerinin üst ve alt kesimleri arasında kalmış, Missouri kıstağından karşıya geçerek sonunda birleşmeleri sağlanana dek onları ayrı tutmuştu. Ama ada şimdi o kıstakla birleştiğinden, geniş nehrin önü artık açık.

Bu bölgede nehir Kentucky’den Tennessee’ye, oradan Missouri’ye, sonra yeniden Kentucky’ye ve ardından yine Tennessee’ye geçer. Böylece Missouri’nin bir iki millik bir çıkıntısı Tennessee’ye uzanır.

New Madrid kasabası pek sağlıklı görünmüyordu; bunun dışında eski hâlinden ve görünüşünden değişen bir şey yoktu. Ahşap evlerden oluşan mahalleleri yine o bildik dümdüz ovada, yine aynı eski ormanlarla çevriliydi. Her zamanki gibi sakindi ve büyümüş ya da küçülmüş gibi görünmüyordu. Yakın zamandaki yüksek suyun kasabaya girip görünüşünü bozduğu söyleniyordu. Bu şaşırtıcı bir haberdi; çünkü su çekildiğinde nehir kıyısı orada çok yüksektir (elli ayak) ve benim zamanımda taşkın olması hep imkânsız sayılırdı. 1882’deki bu taşkın, benzer büyüklükte bir sel görülene dek kuşaklar boyunca nehrin tarihinde anılacaktır kuşkusuz. Kahire’den ağza kadar korumasız bütün alçak arazileri su altında bıraktı; nehrin iki kıyısındaki pek çok yerde setleri yıktı; güneyde bazı bölgelerde taşkın en yüksek düzeye ulaştığında Mississippi yetmiş mil genişliğindeydi! Çok sayıda can kaybı oldu, maddi yıkım korkunçtu. Ekinler yok oldu, evler sürüklenip gitti; evsiz kalan insanlar ve sığırlar, tarlayla ormanın arasında tek tük yükseltilere sığınıp hükümetlerin ulusal ve yerel düzeyde, gazetelerin de girişimleriyle hizmete soktuğu teknelerin gelip onları kurtarmasını, tehlike ve acı içinde beklemek zorunda kaldılar. Sayısız insanın mülkü aylarca su altında kaldı; yardım zamanında yetişmeseydi yoksulların yüzlercesi açlıktan ölmüş olmalıydı.{footnote [Büyük selin ayrıntılı ve ilgi çekici bir anlatımı için, New Orleans Times-Democrat’ın yardım teknesinde yazılan Ek A’ya bakınız]} Su bir süredir çekiliyordu ama genel olarak kıyıların hâlâ su altında olduğunu gördük.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…