Mississippi'de Hayat kitap kapağı

35. bölüm / 63

33. Bölüm — İkramlar ve Ahlak

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 63Şu an: 33. Bölüm — İkramlar ve Ahlak
  1. 1 Ulusun Gövdesi208 kelime
  2. 2 Bölüm 1 — Nehir ve Tarihi1.521 kelime
  3. 3 Bölüm 2 — Nehir ve Kaşifleri1.327 kelime
  4. 4 Bölüm 3 — Geçmişten Freskler3.882 kelime
  5. 5 4. Bölüm — Çocukların Hırsı1.189 kelime
  6. 6 Bölüm 5 — Çırak Kılavuz Olmak İstiyorum1.061 kelime
  7. 7 Bölüm 6 — Bir Çırak Kılavuzun Deneyimi1.877 kelime
  8. 8 7. Bölüm — Gözü Pek Bir Eylem1.605 kelime
  9. 9 8. Bölüm — İçinden Çıkılmaz Dersler1.586 kelime
  10. 10 9. Bölüm — Bitmeyen Şaşkınlıklar1.662 kelime
  11. 11 10. Bölüm — Eğitimimi Tamamlarken1.440 kelime
  12. 12 11. Bölüm — Irmak Kabarmaya Başlıyor1.722 kelime
  13. 13 12. Bölüm — İskandil1.575 kelime
  14. 14 13. Bölüm — Bir Kılavuzun Gereksinimleri2.067 kelime
  15. 15 14. Bölüm — Kılavuzluğun Rütbesi ve İtibarı1.576 kelime
  16. 16 15. Bölüm — Kılavuzların Tekeli2.799 kelime
  17. 17 16. Bölüm — Yarış Günleri1.344 kelime
  18. 18 17. Bölüm — Kestirme Kanallar ve Stephen1.958 kelime
  19. 19 Bölüm 18 — Birkaç Ek Ders Alıyorum1.309 kelime
  20. 20 19. Bölüm — Brown'la Karşılıklı İltifatlarımız929 kelime
  21. 21 20. Bölüm — Bir Felaket1.431 kelime
  22. 22 21. Bölüm — Biyografimden Bir Kesit141 kelime
  23. 23 22. Bölüm — Asıl Konuma Geri Dönüyorum1.943 kelime
  24. 24 23. Bölüm — Kimliğimi Gizleyerek Yolculuk733 kelime
  25. 25 24. Bölüm — Kimliğim Ortaya Çıkıyor1.366 kelime
  26. 26 Bölüm 25 — Cairo’dan Hickman’a1.476 kelime
  27. 27 Bölüm 26 — Ateş Altında123 kelime
  28. 28 Kılavuzun İlk Savaşı1.533 kelime
  29. 29 Bölüm 27 — Dışarıdan Gelen Bazı Şeyler1.194 kelime
  30. 30 28. Bölüm — Mumford Amca Yük Boşaltıyor2.073 kelime
  31. 31 29. Bölüm — Birkaç Örnek Tuğla2.189 kelime
  32. 32 30. Bölüm — Yol Üstünden İzlenimler1.982 kelime
  33. 33 Bölüm 31 — Bir Başparmak İzi ve Sonrasında Olanlar3.486 kelime
  34. 34 Bölüm 32 — Bir Servetin Elden Çıkarılması960 kelime
  35. 35 33. Bölüm — İkramlar ve Ahlak1.144 kelime · Okuduğun bölüm
  36. 36 34. Bölüm — Uçuk Hikâyeler428 kelime
  37. 37 35. Bölüm — Karışıklık Sırasında Vicksburg1.992 kelime
  38. 38 36. Bölüm — Profesörün Hikâyesi1.449 kelime
  39. 39 37. Bölüm200 kelime
  40. 40 38. Bölüm — Güzel Ev1.443 kelime
  41. 41 39. Bölüm — İmalathaneler ve Alçaklar1.335 kelime
  42. 42 40. Bölüm — Şatolar ve Kültür1.412 kelime
  43. 43 41. Bölüm — Güney'in Metropolü898 kelime
  44. 44 42. Bölüm — Sağlık ve Duygusallık904 kelime
  45. 45 43. Bölüm — Gömme Sanatı879 kelime
  46. 46 44. Bölüm — Şehir Manzaraları1.578 kelime
  47. 47 45. Bölüm — Güney'de Spor1.951 kelime
  48. 48 46. Bölüm — Büyüler ve Büyücüler970 kelime
  49. 49 47. Bölüm — Uncle Remus ve Bay Cable543 kelime
  50. 50 48. Bölüm — Şeker ve Posta Ücreti1.506 kelime
  51. 51 Bölüm 49 — Kılavuzluk Yaşamından Kesitler1.290 kelime
  52. 52 50. Bölüm1.198 kelime
  53. 53 51. Bölüm — Anılar1.612 kelime
  54. 54 52. Bölüm — Yakan Bir Damga2.898 kelime
  55. 55 53. Bölüm — Çocukluk Yuvam1.244 kelime
  56. 56 54. Bölüm — Geçmiş ve Bugün1.861 kelime
  57. 57 55. Bölüm — Bir Kan Davası ve Başka Şeyler1.364 kelime
  58. 58 56. Bölüm — Bir Hukuk Meselesi1.193 kelime
  59. 59 57. Bölüm — Bir Başmelek1.419 kelime
  60. 60 58. Bölüm — Yukarı Irmak’ta1.514 kelime
  61. 61 59. Bölüm — Efsaneler ve Manzaralar1.667 kelime
  62. 62 60. Bölüm — Düşünceler ve Sonuçlar1.839 kelime
  63. 63 Ek8.314 kelime

33. Bölüm
İkramlar ve Ahlak
Eski Napoleon’dan pek uzak olmayan Island 74’e gelince, nehrin buradaki bir cilvesi insan yasalarını fena halde şaşkına çevirmiş, onları boş ve gülünç kılmıştır. Arkansas Eyaleti kurulduğunda sınırı ‘nehrin ortasına kadar’ uzanıyordu—son derece oynak bir sınır. Mississippi Eyaleti ise ‘ana kanala kadar’ hak iddia ediyordu—bu da başka bir kaypak ve oynak sınırdı. 74 numaralı ada Arkansas’a aitti. Zamanla bir kestirme kanal bu büyük adayı Arkansas’tan çıkardı, ama Mississippi’ye de katmadı. Bir yanında ‘nehrin ortası’, öbür yanında ‘ana kanal’. Sorunu ben böyle anlıyorum. Ayrıntıları doğru aktardım mı, yanlış mı, şu gerçek değişmiyor: Dört bin dönümlük, büyük ve son derece değerli bu ada ortada kalmış; iki eyaletten hiçbirine ait değil, ikisine de vergi ödemiyor ve ikisine de bağlılık borçlu değil. Adanın tamamı tek bir kişinin; dolayısıyla o da haklı olarak ‘ülkesiz adam’.“

Island 92 Arkansas’a aittir. Nehir adayı öte yana taşıyıp Mississippi’ye bitiştirmiştir. Bir adam orada Mississippi ruhsatı olmadan viski dükkânı açmış, Arkansas koruması altında Mississippi müşterilerine satış yaparak zenginleşmiştir (o günlerde Arkansas’ta ruhsat gerekmiyordu).

Her zamanki tenhalık içinde, nehirde vapur ya da başka bir hareketli şey pek görünmeden, akıntıyla ağır ağır aşağı doğru süzülüyorduk. Manzara her zamanki gibiydi: nehrin iki yanında, neredeyse kesintisiz ormanlar, uçsuz bucaksız uzanıyordu; ses seda yoktu. Gri, otsuz kıyılardaki küçük açıklıklarda burada birkaç kulübe, şurada bir ikisi görünüyordu. Bunlar eskiden kıyının çeyrek ya da yarım mil ilerisinde dururmuş; kıyılar çöktükçe kulübeler de azar azar geriye taşınmış. Örneğin Pilcher’s Point’te kulübelerin üç ayda üç yüz yarda geriye taşındığı söylenmişti; ama çöken kıyılar onlara çoktan yetişmişti ve kulübeler bir kez daha geriye götürülüyordu.

Eskiden Napoleon, Mississippi’deki Greenville’i pek önemsemezdi; ama bakın, Napoleon balıklara yem oldu, Greenville ise hayat ve hareketle dolu, vadide epey ün salmış durumda. Söylendiğine göre üç bin nüfusu var ve yılda toplam 2.500.000 dolarlık ticaret yapıyor. Gelişen bir kent.

Teknede, sağlıklı sonuçlar doğurması beklenen Calhoun Arazi Şirketi hakkında çok konuşuldu. Devlet adamının torunu Albay Calhoun, Boston’a gidip bir ortaklık kurmuş; bu ortaklık Arkansas’ın Chicot ilçesinde, pamuk yetiştirmek için nehir kıyısında yaklaşık on bin dönümlük bir arazi satın almış. Amaç, nakit esasına göre çalışmak: malları doğrudan üreticiden almak, kendi ürünlerini kendileri işlemek; siyah işçilerine erzak ve ihtiyaçlarını yüzde 8 ya da 10 gibi düşük bir kârla sağlamak; onlara rahat barınaklar sunmak ve para biriktirmeleriyle arazide kalmalarını teşvik etmek. Bunun mali açıdan başarılı olacağı neredeyse kesin görünüyor; öyle olursa Greenville’de bir banka kurup yüzde 6 olduğu söylenen, yük getirmeyen bir faizle borç vermeyi planlıyorlar.

Şimdiye dek sorun şu olmuş—ekicilerin ve vapurcuların sözlerini aktarıyorum—ekiciler toprağın sahibi olsalar da ellerinde nakit sermaye yokmuş; işi yürütebilmek için hem toprağı hem ürünü ipotek etmek zorunda kalıyorlarmış. Sonuçta parayı sağlayan komisyoncu bir miktar risk üstleniyor ve yüksek faiz istiyor—genellikle yüzde 10, ayrıca krediyi ayarlamak için yüzde 2,5. Ekici erzakını da aynı komisyoncudan almak zorunda kalıyor; komisyon ve kâr ödüyor. Ürünü gönderdiğinde komisyoncu bir de kendi komisyonunu, sigortayı ve benzer masrafları ekliyor. Böylece, hesaba bütünüyle baktığınızda, başından sonuna ürünün yaklaşık yüzde 25’i komisyoncuya kalıyor.[1] “Peki devlet, halk yüzde 18 ile 30 arasında değişen faiz oranlarının boyunduruğu altındayken ve ekimden önce bile ürünlerini bu oranlarla peşin satmak, bütün ihtiyaçlarını da yüzde 100 kârla satın alma ayrıcalığı uğruna buna mecburken ne yapabilir?”—Edward Atkinson.

Bir pamuk ekicisinin kendi yöresindeki ortalama ekim kârına ilişkin hesabı şöyle: Bir adamla bir katır on dönüm pamuk yetiştirir; buradan, diyelim ki, 500 dolar değerinde on balya pamuk çıkar. Üretim maliyeti yaklaşık 350 dolar; net kâr 150 dolar, yani dönüm başına 15 dolar. Eskiden pek değer taşımayan pamuk tohumundan da artık kâr sağlanıyor; taşınmasının çok masraflı olduğu yerlerde hiç değer taşımıyordu. İşlenmemiş bin altı yüz libre pamuktan dört yüz libresi lif; libre başına, diyelim, on sent değerinde. Bin iki yüz libre tohumuysa ton başına 12 ya da 13 dolar ediyor. Belki gelecekte saplar bile atılmayacak. Bay Edward Atkinson, her pamuk balyasına karşılık bin beş yüz libre sap çıktığını ve bunların kireç fosfatı ile potasyum bakımından çok zengin olduğunu söylüyor. Öğütülüp silajla ya da pamuk tohumu küspesiyle karıştırıldığında (bu küspe büyük miktarlarda yem olarak kullanılamayacak kadar besleyicidir), sap karışımı süt, et ve kemik üretimi için gereken bütün öğeleri içeren üstün bir yem olur. Şimdiye kadar saplar baş belası sayılmış.

Savaştan beri ekicinin eski kölesine karşı soğuk davrandığından yakınılıyor: Aralarında yalnızca mesafeli bir iş ilişkisi kuruyor, duygulara yer vermiyor; kendi dükkânını işletip siyah işçinin ihtiyaçlarını karşılamıyor, böylece cebini koruyup arazide kalmasını ve bundan yarar görmesini sağlamıyor. Bu hakkı, tutumsuz siyah işçiyle karısını gereksiz yere her türden şey satın almaya özendiren, bunları yüksek fiyatlarla aylarca veresiye satan hesaplı bir İsrailli’ye bırakıyor. Kredi, siyah işçinin yetişmekte olan üründeki payına dayanıyor; sezon sonunda bu pay İsrailli’nin oluyor. Siyah işçi ayrıca borçlanmış, umutsuzluğa kapılmış, hoşnutsuz ve huzursuz hale geliyor; hem o hem de ekici zarar görüyor. İşçi vapura atlayıp başka yere göçüyor; ekici de onun yerine kendisini tanımayan, onu umursamayan, bir sezon İsrailli’yi zengin ettikten sonra vapurla yoluna düşecek bir yabancı bulmak zorunda kalıyor.

Calhoun Şirketi’nin işçilerine insanca ve koruyucu davranarak yönteminin hem ekici hem de siyah işçi için en kârlı yöntem olduğunu göstereceği umuluyor; bu yöntem genel olarak benimsenirse ardından herkesin de aynı yolu izleyeceğine inanılıyor.

Madem bunca kişi görüşünü söylüyor, barmen de tanıklık etmesin mi? Düşünceli ve gözlemcidir, hiç içki içmez; maaşını hak etmeye çalışır, yeterince müşteri olsa da hak ederdi. Mississippi ve Louisiana’da buradaki insanların sebze yetiştirmek yerine nehrin yukarısına sebze almaya adam gönderdiklerini, iskelelerde barmene yanaşıp meyve satın aldıklarını söylüyor. ‘Pamuktan başka bir şey bilmediklerini’ düşünüyor; sebze ve meyve yetiştirmeyi bilmediklerine inanıyor—‘en azından çoğu’. ‘Bir zenci karpuz için H’ye kadar gider,’ diyor (stenografın tutanağında bulabildiğim tek şey “H” harfi—muhtemelen Halifax demek, gerçi bir karpuz için epey yol). Barmen nehrin yukarısında karpuzları beş sente alıp aşağı getiriyor ve elli sente satıyor. ‘Teknedeki zenci işçiler için neden o kadar süslü, renkli içkiler hazırlıyor?’ Çünkü başka türlüsünü istemiyorlar. ‘Kocaman bir içki istiyorlar; neyle yaptığın fark etmez, paralarının karşılığını almak isterler. Bir zenciye beş sente, yarım dolarlık konyaktan sade bir kadeh versen içer mi? Hayır. İçinde yeterince şey yok. Ama bir pint ölçüsünde değersiz şeylerin hepsini karıştırıp güzelleşsin diye içine biraz kırmızı bir şey dökersen—esas mesele kırmızıdır—o bardağı sirk görmek için bile elinden bırakmaz.’

Anchor Line’daki bütün barlar aynı firmaya kiralanmış ve o firmaya ait. İçkileri kendi işletmelerinden sağlıyor, barmenleri de ‘maaşla’ çalıştırıyorlar. İyi içki mi? Evet, onu isteyen ve parasını verebilen yolcuların bulunduğu bazı vapurlarda. Öteki vapurlarda mı? Hayır. İçenler yalnızca güverte işçileriyle ateşçiler. ‘Konyak mı? Evet, bol bol var; ama vasiyetini yazmadıysan bir damlasını bile istemezsin.’ Eski günlerdeki gibi değil artık. O zamanlar herkes vapurla seyahat eder, içki içer ve birbirine ikram ederdi. ‘Şimdi neredeyse herkes trenle gidiyor, geriye kalanlar da içmiyor.’ Eskiden barmen barın sahibiydi; ‘neşeli, zeki, konuşkan, mücevherlere boğulmuştu; teknedeki en şık aristokrattı, bir seferde 2.000 dolar kazanırdı. Oğluna vapur barı bırakan baba, ona bir servet bırakmış sayılırdı. Şimdi ona yatacak yerle yemek bırakıyor; evet, gömlek sefer başına bir tane yetiyorsa çamaşırını da. Evet efendim, zaman değişti. Şu Yukarı Mississippi’deki başlıca vapur hattında hiç bar olmadığını biliyor musunuz? Şiir gibi geliyor ama taş kesilmiş gerçek.’

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…