Mississippi'de Hayat kitap kapağı

10. bölüm / 63

9. Bölüm — Bitmeyen Şaşkınlıklar

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 63Şu an: 9. Bölüm — Bitmeyen Şaşkınlıklar
  1. 1 Ulusun Gövdesi208 kelime
  2. 2 Bölüm 1 — Nehir ve Tarihi1.521 kelime
  3. 3 Bölüm 2 — Nehir ve Kaşifleri1.327 kelime
  4. 4 Bölüm 3 — Geçmişten Freskler3.882 kelime
  5. 5 4. Bölüm — Çocukların Hırsı1.189 kelime
  6. 6 Bölüm 5 — Çırak Kılavuz Olmak İstiyorum1.061 kelime
  7. 7 Bölüm 6 — Bir Çırak Kılavuzun Deneyimi1.877 kelime
  8. 8 7. Bölüm — Gözü Pek Bir Eylem1.605 kelime
  9. 9 8. Bölüm — İçinden Çıkılmaz Dersler1.586 kelime
  10. 10 9. Bölüm — Bitmeyen Şaşkınlıklar1.662 kelime · Okuduğun bölüm
  11. 11 10. Bölüm — Eğitimimi Tamamlarken1.440 kelime
  12. 12 11. Bölüm — Irmak Kabarmaya Başlıyor1.722 kelime
  13. 13 12. Bölüm — İskandil1.575 kelime
  14. 14 13. Bölüm — Bir Kılavuzun Gereksinimleri2.067 kelime
  15. 15 14. Bölüm — Kılavuzluğun Rütbesi ve İtibarı1.576 kelime
  16. 16 15. Bölüm — Kılavuzların Tekeli2.799 kelime
  17. 17 16. Bölüm — Yarış Günleri1.344 kelime
  18. 18 17. Bölüm — Kestirme Kanallar ve Stephen1.958 kelime
  19. 19 Bölüm 18 — Birkaç Ek Ders Alıyorum1.309 kelime
  20. 20 19. Bölüm — Brown'la Karşılıklı İltifatlarımız929 kelime
  21. 21 20. Bölüm — Bir Felaket1.431 kelime
  22. 22 21. Bölüm — Biyografimden Bir Kesit141 kelime
  23. 23 22. Bölüm — Asıl Konuma Geri Dönüyorum1.943 kelime
  24. 24 23. Bölüm — Kimliğimi Gizleyerek Yolculuk733 kelime
  25. 25 24. Bölüm — Kimliğim Ortaya Çıkıyor1.366 kelime
  26. 26 Bölüm 25 — Cairo’dan Hickman’a1.476 kelime
  27. 27 Bölüm 26 — Ateş Altında123 kelime
  28. 28 Kılavuzun İlk Savaşı1.533 kelime
  29. 29 Bölüm 27 — Dışarıdan Gelen Bazı Şeyler1.194 kelime
  30. 30 28. Bölüm — Mumford Amca Yük Boşaltıyor2.073 kelime
  31. 31 29. Bölüm — Birkaç Örnek Tuğla2.189 kelime
  32. 32 30. Bölüm — Yol Üstünden İzlenimler1.982 kelime
  33. 33 Bölüm 31 — Bir Başparmak İzi ve Sonrasında Olanlar3.486 kelime
  34. 34 Bölüm 32 — Bir Servetin Elden Çıkarılması960 kelime
  35. 35 33. Bölüm — İkramlar ve Ahlak1.144 kelime
  36. 36 34. Bölüm — Uçuk Hikâyeler428 kelime
  37. 37 35. Bölüm — Karışıklık Sırasında Vicksburg1.992 kelime
  38. 38 36. Bölüm — Profesörün Hikâyesi1.449 kelime
  39. 39 37. Bölüm200 kelime
  40. 40 38. Bölüm — Güzel Ev1.443 kelime
  41. 41 39. Bölüm — İmalathaneler ve Alçaklar1.335 kelime
  42. 42 40. Bölüm — Şatolar ve Kültür1.412 kelime
  43. 43 41. Bölüm — Güney'in Metropolü898 kelime
  44. 44 42. Bölüm — Sağlık ve Duygusallık904 kelime
  45. 45 43. Bölüm — Gömme Sanatı879 kelime
  46. 46 44. Bölüm — Şehir Manzaraları1.578 kelime
  47. 47 45. Bölüm — Güney'de Spor1.951 kelime
  48. 48 46. Bölüm — Büyüler ve Büyücüler970 kelime
  49. 49 47. Bölüm — Uncle Remus ve Bay Cable543 kelime
  50. 50 48. Bölüm — Şeker ve Posta Ücreti1.506 kelime
  51. 51 Bölüm 49 — Kılavuzluk Yaşamından Kesitler1.290 kelime
  52. 52 50. Bölüm1.198 kelime
  53. 53 51. Bölüm — Anılar1.612 kelime
  54. 54 52. Bölüm — Yakan Bir Damga2.898 kelime
  55. 55 53. Bölüm — Çocukluk Yuvam1.244 kelime
  56. 56 54. Bölüm — Geçmiş ve Bugün1.861 kelime
  57. 57 55. Bölüm — Bir Kan Davası ve Başka Şeyler1.364 kelime
  58. 58 56. Bölüm — Bir Hukuk Meselesi1.193 kelime
  59. 59 57. Bölüm — Bir Başmelek1.419 kelime
  60. 60 58. Bölüm — Yukarı Irmak’ta1.514 kelime
  61. 61 59. Bölüm — Efsaneler ve Manzaralar1.667 kelime
  62. 62 60. Bölüm — Düşünceler ve Sonuçlar1.839 kelime
  63. 63 Ek8.314 kelime

9. Bölüm
Bitmeyen Şaşkınlıklar
Böyle biriyle tartışmanın faydası yoktu. Belleğimi öyle bir zorladım ki zamanla sığ sular ve sayısız geçiş işareti bile aklımda kalmaya başladı. Ama sonuç değişmedi. Bir çetrefilli şeyi öğrenir öğrenmez karşıma bir başkası çıkıyordu. Kılavuzları suya bakıp onu kitap gibi okuyormuşçasına süzülürken sık sık görmüştüm; ama bu kitap bana hiçbir şey anlatmıyordu. Sonunda Bay Bixby beni suyu okumak üzerine bir ders kaldırabilecek kadar ilerlemiş saydı. Böyle başladı—

“Suyun yüzündeki şu uzun, eğik çizgiyi görüyor musun? İşte o bir resif. Üstelik dik bir resif. Altında, neredeyse bir evin duvarı kadar dimdik yükselen katı bir kum seti var. Dibinin hemen yanı derin, üstündeyse su pek sığ. Oraya çarpsan teknenin beynini dağıtırsın. Çizginin yukarı ucunda püsküllendiği ve silikleşmeye başladığı yeri görüyor musun?”

“Evet efendim.”

“Güzel, orası sığ bir yer; resifin başı orada. Oradan aşabilirsin, hiçbir şeye zarar gelmez. Şimdi karşıya geç ve resifin hemen altından ilerle—su sakin, akıntı pek yok.”

Resif boyunca ilerleyip püsküllü ucuna yaklaştım. O zaman Bay Bixby şöyle dedi—

“Şimdi hazır ol. Ben komut verene kadar bekle. Tekne resife tırmanmak istemeyecek; tekneler sığ sudan nefret eder. Hazır ol—bekle—BEKLE—tekneyi elinin altında tut. ŞİMDİ dümeni alabildiğine kır! Asıl! Asıl!”

Tekerleğin öteki yanını kavrayıp onu sonuna kadar çevirmeme yardım etti, sonra öylece tuttuk. Tekne direndi, bir süre dümen dinlemedi; ardından sancak tarafa doğru kabarıp resife tırmandı ve pruvasından köpükler saçarak öfkeli, uzun bir su sırtı gönderdi.

“Şimdi gözünü tekneden ayırma; kedi gibi izle, yoksa elinden kaçar. Tekne sertçe direnip dümen yekesi biraz sarsılarak, yağlıymış gibi kaydığında dümeni azıcık gevşet; geceleyin suyun fazla sığ olduğunu böyle haber verir. Ama onu azar azar, burna doğru yaklaştırmaya devam et. Şimdi kum setinin üzerindesin; her burnun altında bir set vardır, çünkü çevresinden akan su girdap yapar ve tortunun dibe çökmesine yol açar. Suyun yüzünde yelpazenin telleri gibi dallanan ince çizgileri görüyor musun? İşte onlar küçük resifler; uçlarını kıl payı ıskalamalısın ama yanlarından yakın geç. Şimdi dikkat et—dikkat! Şu pürüzsüz, yağlı görünümlü yere fazla sokulma; orada dokuz ayak bile su yok, tekne dayanamaz. Tekne onu koklamaya başladı; gözünü dört aç, diyorum! Hay aksi, işte gitti! Sancak çarkı durdur! Çabuk! Geri vitese al! Geri al!”

Makine çanları şıngırdadı, makineler hemen karşılık verip baca borularından beyaz buhar sütunlarını göğe fışkırttı; ama artık çok geçti. Tekne kum setini gerçekten “koklamıştı”; pruvasından yayılan köpüklü su sırtları birden kayboldu, iri ve ölü bir kabarma öne doğru yuvarlanıp teknenin önüne geçti. Tekne iskele tarafına doğru iyice yattı ve sanki ölümüne korkmuş gibi öteki kıyıya doğru hızla sürüklendi. Sonunda onu yeniden denetim altına aldığımızda, olmamız gereken yerden bir milden de fazla uzaktaydık.

Ertesi gün öğleden sonraki vardiyada Bay Bixby, önümüzdeki birkaç mili nasıl geçeceğimi bilip bilmediğimi sordu. Şöyle dedim—

“Burnun yukarısındaki ilk kütüğün içinden, bir sonrakinin dışından geçeceğim; Higgins’in odun deposunun alt ucundan açılıp dik açıyla karşıya geçeceğim ve—”

“Pekâlâ. Bir sonraki buruna yaklaşmadan dönerim.”

Ama dönmedi. Ben burnu dolaşıp içime kuşku düşüren bir nehir kesimine girdiğimde hâlâ gerideydi. Nasıl idare edeceğimi görmek için bir bacanın arkasına saklandığını bilmiyordum. Neşeyle ilerleyip gittikçe daha çok gururlandım; daha önce tekneyi bu kadar uzun süre tek başıma yönetmeme hiç izin vermemişti. Hatta teknenin yönünü ayarlayıp dümeni tümüyle bırakmaya, sonra da küstah bir özgüvenle arkamı dönüp baş işaretlerini inceleyerek bir ezgi mırıldanmaya başladım. Bu rahat kayıtsızlığı Bay Bixby’de ve öteki büyük kılavuzlarda çok beğenmiştim. Bir keresinde incelemeyi biraz uzattım. Yeniden öne döndüğümde yüreğim öyle bir anda ağzıma fırladı ki dişlerimi birbirine kapatmasaydım onu yutacaktım. O korkunç dik resiflerden biri, ölümcül uzunluğuyla tam pruvamızın önüne uzanmıştı! Aklım bir anda başımdan gitti; hangi ucumun üstünde durduğumu bile bilmiyordum. Nefes nefese kalıp soluk alamadım; dümeni öyle hızla çevirdim ki tekerlek örümcek ağı gibi birbirine dolandı. Tekne karşılık verip resiften tam ters yöne döndü, ama resif de onunla birlikte geldi! Kaçtım, o da peşimden geldi; hâlâ geliyordu—tam pruvamızın önündeydi! Nereye gittiğime bakmadan yalnızca kaçıyordum. Korkunç çarpışma an meselesiydi—o alçak neden gelmiyordu! Bir çan çalmak suçunu işlersem beni denize atabilirlerdi. Ama bu, tekneyi batırmaktan iyiydi. Kör bir çaresizlikle aşağıda öyle bir şangırtı koparmaya başladım ki sanırım dünyada hiçbir makinist daha önce böylesine şaşkına dönmemiştir. Çanların çılgın gürültüsü arasında makineler öfkeyle ileri geri çalışmaya başladı; aklım tahtından indi—nehrin öteki kıyısındaki ormana çarpmak üzereydik. Tam o sırada Bay Bixby, fırtına güvertesinde sakince göründü. Minnettarlıkla ruhum ona doğru uçtu. Sıkıntım kayboldu; Bay Bixby fırtına güvertesindeyken Niagara Şelalesi’nin kıyısında bile kendimi güvende hissederdim. Sigaraymış gibi tuttuğu kürdanı parmaklarının arasından ağzından nazikçe ve tatlılıkla çekip çıkardı—tam o sırada tekne, dalları üzerimize sarkan kocaman bir ağaca tırmanıyordu ve yolcular fareler gibi kıça doğru kaçışıyordu—sonra komutlarını bana alabildiğine yumuşak bir sesle seslendi—

“Sancak makineyi durdur. İskele makineyi durdur. İkisini de geri çalıştır.”

Tekne tereddüt etti, durdu; burnunu kritik bir an boyunca dalların arasına soktu, sonra isteksizce geri çekilmeye başladı.

“İskeleyi durdur. İleri çalıştır. Sancağı durdur. İleri çalıştır. Burnunu kum setine çevir.”

Bir yaz sabahı kadar huzurla yoluma devam ettim. Bay Bixby yanıma gelip alaycı bir saflıkla şöyle dedi—

“Bir gemiye sesleneceğin zaman, oğlum, yanaşmadan önce büyük çanı üç kez çalmalısın ki makinistler hazırlansın.”

İğnelemesi karşısında kızardım ve kimseye seslenmediğimi söyledim.

“Öyle mi! O zaman herhalde odun almak içindi. Odun alman gerektiğinde nöbetçi zabit sana söyler.”

Tüketmeye devam ettim ve odun peşinde olmadığımı söyledim.

“Gerçekten mi? Öyleyse ne diye nehrin bu kıvrımına geldin? Nehrin şu halinde akıntıya karşı giden bir teknenin bir kıvrımı izlediğini hiç gördün mü?”

“Hayır efendim—izlemeye de çalışmıyordum. Dik bir resiften kaçıyordum.”

“Hayır, dik bir resif değildi; bulunduğun yerin üç mil yakınında öyle bir resif yok.”

“Ama gördüm. Şuradaki kadar dikti.”

“Aşağı yukarı. Üzerinden geç!”

“Bunu emir olarak mı veriyorsunuz?”

“Evet. Üzerinden geç.”

“Geçemezsem öleyim.”

“Pekâlâ; sorumluluğu ben üstleniyorum.” Artık tekneyi batırmaya, daha önce onu kurtarmaya can attığım kadar hevesliydim. Soruşturmada kullanmak üzere komutlarını aklıma iyice kazıdım ve doğruca resife yöneldim. Burnumuzun altında kaybolurken nefesimi tuttum; ama yağ gibi üzerinden kaydık.

“Şimdi farkı görmüyor musun? Bu, rüzgâr resifinden başka bir şey değildi. Bunu rüzgâr yapar.”

“Anladım. Ama dik bir resifin tıpatıp aynısı. Aralarındaki farkı nasıl anlayacağım?”

“Sana anlatamam. Bu bir içgüdü. Zamanla birini ötekinden kendiliğinden ayırt edersin, ama bunu neden ya da nasıl bildiğini asla açıklayamazsın.”

Bu söz doğru çıktı. Zamanla suyun yüzü, eğitimsiz yolcuya ölü bir dille yazılmış bir kitap gibi gelen, ama bana içindekileri hiçbir şeyi saklamadan anlatan harikulade bir kitaba dönüştü; en gizli sırlarını sanki sesli söylüyormuşçasına açıkça veriyordu. Üstelik bu kitap bir kez okunup kenara atılacak türden değildi; her gün anlatacak yeni bir öyküsü vardı. Upuzun bin iki yüz mil boyunca ilgisiz tek bir sayfası, kayıpla sonuçlanmadan okunmadan bırakılabilecek ya da daha büyük keyfi başka bir yerde bulacağını sanıp atlanabilecek tek bir sayfası yoktu. İnsan elinden çıkmış hiçbir kitap bu kadar harikulade, bu kadar sürükleyici, hiç azalmadan her yeniden okuyuşta böylesine canlı bir ilgi uyandıran olmamıştı. Bu kitabı okuyamayan yolcu, yüzeyindeki kendine özgü silik bir çukurcuğa hayran kalırdı—onu tümüyle gözden kaçırmadığı ender zamanlarda. Oysa kılavuz için bu, italik harflerle yazılmış bir pasajdı; hatta daha da ötesi, en iri harflerle yazılmış, sonunda bir dizi haykıran ünlem işareti bulunan bir uyarıydı. Çünkü orada, yüzen en güçlü tekneyi bile parçalayabilecek bir enkaz ya da kaya gömülü demekti. Suyun verdiği işaretlerin en silik ve en yalınıydı bu; bir kılavuzun gözüne en korkunç görüneni de. Gerçekte bu kitabı okuyamayan yolcu, güneşin boyayıp bulutların gölgelediği türlü türlü güzel resimlerden başka bir şey görmezdi; eğitimli bir göze göreyse bunlar hiç de resim değil, en karanlık ve en ciddi okuma malzemesiydi.

Artık suyun diline hâkim olup büyük nehrin kıyılarını çevreleyen en ufak ayrıntıyı alfabenin harfleri kadar iyi tanıdığımda değerli bir şey kazanmıştım. Ama bir şey de kaybetmiştim. Yaşadığım sürece bir daha geri gelmeyecek bir şeyi yitirmiştim. Görkemli nehirdeki bütün zarafet, güzellik ve şiir uçup gitmişti! Buharlı gemiciliğe yeni başladığım günlerde tanık olduğum harikulade bir günbatımı hâlâ aklımdadır. Nehrin geniş bir bölümü kana boyanmıştı; orta uzaklıkta bu kızıllık altına dönüyor, üstünde tek bir kütük simsiyah ve belirgin biçimde süzülüyordu. Bir yerde suyun üzerinde uzun, eğik bir çizgi parıldıyor; başka bir yerde yüzey, opal kadar renk renk, kaynayıp yuvarlanan halkalarla bozuluyordu. Kızıl ışığın en soluk olduğu yerde, yüzeyi zarif daireler ve ışın gibi yayılan çizgilerle kaplı durgun bir alan vardı; hepsi öylesine ince işlenmişti ki. Solumuzdaki kıyı sık ormanlarla kaplıydı; bu ormanın düşen kasvetli gölgesi bir yerde, gümüş gibi parlayan uzun ve dalgalı bir iz tarafından kesiliyordu. Ormanın üstünde, gövdesi çıplak, ölü bir ağaç tek bir yapraklı dalını sallıyor; güneşten engelsizce yayılan görkemli ışıkta o dal bir alev gibi parlıyordu. Zarif kıvrımlar, yansımalar, ağaçlı yükseltiler, yumuşak uzaklıklar vardı; sahnenin tamamında, yakında ve uzakta, dağılan ışıklar ağır ağır süzülüyor ve her geçen an yeni renk harikalarıyla manzarayı zenginleştiriyordu.

Büyülenmiş gibi durup kaldım. Dilsiz bir coşkuyla o güzelliği içime çektim. Dünya benim için yeniydi; evimde buna benzer hiçbir şey görmemiştim. Ama dediğim gibi, bir gün ayın, güneşin ve alacakaranlığın nehir yüzünde yarattığı görkemi ve çekiciliği fark etmez oldum; sonra da onları bütünüyle görmezden gelmeye başladım. O günbatımı manzarası yeniden karşıma çıksa, ona coşku duymadan bakar ve içimden şöyle yorumlardım: Bu güneş, yarın rüzgâr çıkacağı anlamına geliyor; şu yüzen kütük nehrin yükseldiğini gösteriyor, eksik olmasın! Suyun üzerindeki şu eğik çizgi, böyle uzamayı sürdürürse gecelerden birinde birinin buharlı gemisini batıracak dik bir resife işaret ediyor. Şu yuvarlanan “kaynamalar” orada dağılan bir kum setini ve değişen bir kanalı gösteriyor. Şuradaki durgun suda çizgilerle daireler oluşturan izler, o baş belası yerin tehlikeli biçimde sığlaştığına dair uyarı. Ormanın gölgesindeki şu gümüşi çizgi, yeni bir kütüğün önündeki su yarığı; kendini buharlı gemi avlamak için bulabileceği en iyi yere yerleştirmiş. Tek canlı dalı olan şu uzun ölü ağaç fazla yaşamaz; sonra şu kör noktadan gece vakti, o eski dost işaret olmadan nasıl geçilecek bakalım.

Hayır, nehrin romantizmi ve güzelliği tümüyle yok olmuştu. Artık nehrin herhangi bir özelliğinin benim için taşıdığı tek değer, bir buharlı gemiyi güvenle kılavuzlamaya ne kadar yaradığıydı. O günlerden beri doktorlara yürekten acırım. Güzel bir kadının yanağındaki hoş kızıllık bir doktor için ne anlama gelir ki? Ölümcül bir hastalığın üzerinde beliren bir su yarığından başka ne? Kadının görünen bütün çekiciliklerine, doktorun gözünde gizli çürümenin işaretleri ve simgeleri serpiştirilmiş değil mi? Onun güzelliğini hiç görür mü, yoksa yalnızca mesleğinin gözüyle bakıp kendi kendine kadının sağlıksız durumuna mı dikkat kesilir? Zanaatını öğrenerek en çok ne kazandığını, ne kaybettiğini hiç merak eder mi?

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…