Mississippi'de Hayat kitap kapağı

41. bölüm / 63

39. Bölüm — İmalathaneler ve Alçaklar

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 63Şu an: 39. Bölüm — İmalathaneler ve Alçaklar
  1. 1 Ulusun Gövdesi208 kelime
  2. 2 Bölüm 1 — Nehir ve Tarihi1.521 kelime
  3. 3 Bölüm 2 — Nehir ve Kaşifleri1.327 kelime
  4. 4 Bölüm 3 — Geçmişten Freskler3.882 kelime
  5. 5 4. Bölüm — Çocukların Hırsı1.189 kelime
  6. 6 Bölüm 5 — Çırak Kılavuz Olmak İstiyorum1.061 kelime
  7. 7 Bölüm 6 — Bir Çırak Kılavuzun Deneyimi1.877 kelime
  8. 8 7. Bölüm — Gözü Pek Bir Eylem1.605 kelime
  9. 9 8. Bölüm — İçinden Çıkılmaz Dersler1.586 kelime
  10. 10 9. Bölüm — Bitmeyen Şaşkınlıklar1.662 kelime
  11. 11 10. Bölüm — Eğitimimi Tamamlarken1.440 kelime
  12. 12 11. Bölüm — Irmak Kabarmaya Başlıyor1.722 kelime
  13. 13 12. Bölüm — İskandil1.575 kelime
  14. 14 13. Bölüm — Bir Kılavuzun Gereksinimleri2.067 kelime
  15. 15 14. Bölüm — Kılavuzluğun Rütbesi ve İtibarı1.576 kelime
  16. 16 15. Bölüm — Kılavuzların Tekeli2.799 kelime
  17. 17 16. Bölüm — Yarış Günleri1.344 kelime
  18. 18 17. Bölüm — Kestirme Kanallar ve Stephen1.958 kelime
  19. 19 Bölüm 18 — Birkaç Ek Ders Alıyorum1.309 kelime
  20. 20 19. Bölüm — Brown'la Karşılıklı İltifatlarımız929 kelime
  21. 21 20. Bölüm — Bir Felaket1.431 kelime
  22. 22 21. Bölüm — Biyografimden Bir Kesit141 kelime
  23. 23 22. Bölüm — Asıl Konuma Geri Dönüyorum1.943 kelime
  24. 24 23. Bölüm — Kimliğimi Gizleyerek Yolculuk733 kelime
  25. 25 24. Bölüm — Kimliğim Ortaya Çıkıyor1.366 kelime
  26. 26 Bölüm 25 — Cairo’dan Hickman’a1.476 kelime
  27. 27 Bölüm 26 — Ateş Altında123 kelime
  28. 28 Kılavuzun İlk Savaşı1.533 kelime
  29. 29 Bölüm 27 — Dışarıdan Gelen Bazı Şeyler1.194 kelime
  30. 30 28. Bölüm — Mumford Amca Yük Boşaltıyor2.073 kelime
  31. 31 29. Bölüm — Birkaç Örnek Tuğla2.189 kelime
  32. 32 30. Bölüm — Yol Üstünden İzlenimler1.982 kelime
  33. 33 Bölüm 31 — Bir Başparmak İzi ve Sonrasında Olanlar3.486 kelime
  34. 34 Bölüm 32 — Bir Servetin Elden Çıkarılması960 kelime
  35. 35 33. Bölüm — İkramlar ve Ahlak1.144 kelime
  36. 36 34. Bölüm — Uçuk Hikâyeler428 kelime
  37. 37 35. Bölüm — Karışıklık Sırasında Vicksburg1.992 kelime
  38. 38 36. Bölüm — Profesörün Hikâyesi1.449 kelime
  39. 39 37. Bölüm200 kelime
  40. 40 38. Bölüm — Güzel Ev1.443 kelime
  41. 41 39. Bölüm — İmalathaneler ve Alçaklar1.335 kelime · Okuduğun bölüm
  42. 42 40. Bölüm — Şatolar ve Kültür1.412 kelime
  43. 43 41. Bölüm — Güney'in Metropolü898 kelime
  44. 44 42. Bölüm — Sağlık ve Duygusallık904 kelime
  45. 45 43. Bölüm — Gömme Sanatı879 kelime
  46. 46 44. Bölüm — Şehir Manzaraları1.578 kelime
  47. 47 45. Bölüm — Güney'de Spor1.951 kelime
  48. 48 46. Bölüm — Büyüler ve Büyücüler970 kelime
  49. 49 47. Bölüm — Uncle Remus ve Bay Cable543 kelime
  50. 50 48. Bölüm — Şeker ve Posta Ücreti1.506 kelime
  51. 51 Bölüm 49 — Kılavuzluk Yaşamından Kesitler1.290 kelime
  52. 52 50. Bölüm1.198 kelime
  53. 53 51. Bölüm — Anılar1.612 kelime
  54. 54 52. Bölüm — Yakan Bir Damga2.898 kelime
  55. 55 53. Bölüm — Çocukluk Yuvam1.244 kelime
  56. 56 54. Bölüm — Geçmiş ve Bugün1.861 kelime
  57. 57 55. Bölüm — Bir Kan Davası ve Başka Şeyler1.364 kelime
  58. 58 56. Bölüm — Bir Hukuk Meselesi1.193 kelime
  59. 59 57. Bölüm — Bir Başmelek1.419 kelime
  60. 60 58. Bölüm — Yukarı Irmak’ta1.514 kelime
  61. 61 59. Bölüm — Efsaneler ve Manzaralar1.667 kelime
  62. 62 60. Bölüm — Düşünceler ve Sonuçlar1.839 kelime
  63. 63 Ek8.314 kelime

39. Bölüm
İmalathaneler ve Alçaklar
Vicksburg yöresinde ırmağın tirbuşon gibi kıvrıldığı yer, şimdi kestirme kanallar sayesinde epeyce düzleşmiş; eskiden yetmiş mil olan mesafe otuz beş mile inmiş. Bu değişiklik, Vicksburg’un komşusu Louisiana’daki Delta’yı kırsalın içine itip ırmak kasabası olarak yaşamına son verdi. Irmak kıyısının tamamını şimdi genç ağaçlarla kaplı uçsuz bucaksız bir kum bankı tutuyor. Bu ağaçlar zamanla sık bir ormana dönüşüp sürgündeki kasabayı bütünüyle gizleyecek.

Vakti gelince, savaşta ün kazanmış Grand Gulf ve Rodney’i geçip güzel tepe kentlerinin sonuncusu Natchez’e vardık; sıradaki Baton Rouge tepede değil, yalnızca yüksekçe bir yerde kuruluydu. Ünlü tepe eteğindeki Natchez yirmi yılda kayda değer ölçüde değişmemiş. Eski yabancı turist kafilesinin tasvirlerine bakılırsa dış görünüşü altmış yıldır değişmemiş; hâlâ küçük, dağınık ve bakımsız. Salma tekneleriyle sefer yapılan eski günlerde ve buharlı vapurların ilk yıllarında ahlaki bakımdan korkunç bir üne sahipti; o günlerde ırmağın ayaktakımı arasında bolca içki içilir, âlem yapılır, yumruk yumruğa kavga edilir, adam öldürülürdü. Ama tepenin üstündeki Natchez çekicidir; hep de çekici olmuştur. Bayan Trollope bile (1827) güzelliğini kabul etmek zorunda kalmış:

“Dümdüz uzanan, insanı usandıran çizgi, bir iki yerde yüksekçe arazi parçaları olan ve burada ‘blöf’ dedikleri yamaçlarla kesintiye uğrar. Natchez kasabası bu yüksek noktalardan birinde güzel bir konuma kurulmuştur. Yemyeşil tepesinin, çevresini kuşatan kasvetli kara orman çizgisiyle oluşturduğu karşıtlık; pawpaw, palmetto ve portakal ağaçlarının bol bol yetişmesi; orada açan mis kokulu çiçeklerin çeşitliliği, burayı çöldeki bir vahaya benzetir. Natchez, portakalların açık havada olgunlaştığı ya da korumasız biçimde kışı geçirebildiği en kuzey noktadır. Bu güzel yer dışında, geçtiğimiz bütün küçük kasaba ve köyleri son derece sefil görünümlü buldum.”

Natchez de yakınındaki ve uzaktaki ırmak komşuları gibi artık demiryollarına sahip; bunlara yenilerini ekliyor, doğal olarak kendine bağlı zengin dış bölgelere doğru her yana uzatıyor. Vicksburg ve New Orleans gibi onun da bir buz fabrikası var: günde otuz ton buz üretiyor. Benim zamanımda Vicksburg ve Natchez’de buz mücevher gibiydi; onu yalnız zenginler takabilirdi. Şimdi herkes, dileyen herkes alabiliyor. Tropiklerin kıyısına taşınmış kutup bölgeleri nasıl görünür diye görmek için New Orleans’taki buz fabrikalarından birini ziyaret ettim. Ama yerin görünümünde dikkat çekici hiçbir şey yoktu. Yalnızca bir ucunda zararsız buhar makineleri, bir o yana bir bu yana uzanan büyük porselen borular bulunan geniş bir binaydı. Hayır, porselen değillerdi; yalnızca öyle görünüyorlardı. Demirdiler ama içlerinden dolaştırılan amonyak, üzerlerini el kalınlığında, süt beyazı katı buzla kaplamıştı. Bu buzun erimesi gerekirdi; çünkü o havada kışlık giysiye ihtiyaç duyulmazdı. Ama erimiyordu; borunun içi fazla soğuktu.

Yere gömülü, sayısız teneke kutu vardı; her biri bir ayak kare genişliğinde, iki ayak uzunluğunda ve üst ucu açıktı. İçleri duru suyla doluydu; çevrelerine tuz ve gereken başka maddeler doldurulmuştu. Amonyak gazı da bir şekilde suya uygulanıyordu; bu yöntem benim için ömür boyu sır olarak kalacak, çünkü işlemi anlayamamıştım. Kutulardaki su yavaş yavaş donarken adamlar arada bir bir çubukla suyu karıştırıyordu; sanırım hava kabarcıklarını çıkarmak için. Başka adamlar, içindekiler iyice donmuş kutuları durmadan kaldırıp çıkarıyordu. Buz kütlesini teneke tabutundan ayırmak için kutuyu kaynar su dolu bir tekneye bir kez batırıyor, ardından buz kalıbını platformlu bir arabaya kaydırıyorlardı; satışa hazırdı. Bu büyük kalıplar sert, katı ve billur gibi berraktı. Bazılarının içine iri, taze ve parlak tropik çiçek buketleri dondurulmuştu; bazılarının içindeyse güzel, ipek giysili Fransız bebekleri ve başka hoş nesneler vardı. Bu kalıplar, tropik havayı serinletmek ve süs olsun diye yemek masalarının ortasında bir tabağa dik olarak konacaktı; içlerinde hapsolmuş çiçekler ve nesneler camın ardından görünür gibi seçilebiliyordu. Fabrikanın, New Orleans’ın en yoksul evlerine bile araba ile buz dağıtıp tonu altı ya da yedi dolardan satabildiği ve yeterince kâr ettiği söylendi. Durum böyleyse Kuzey’de buz fabrikalarına iş var demektir; çünkü biz orada bir teslimatta üç yüz elli libreden az buz alırsak bu fiyatlarla alamayız.

Natchez’deki Rosalie İplik Fabrikası 6.000 iğ ve 160 tezgâh kapasitesine sahip; 100 işçi çalıştırıyor. Natchez Pamuklu Dokuma Şirketi dört yıl önce, 50’ye 190 ayak ölçülerinde, iki katlı bir binada faaliyete başladı; 4.000 iği, 128 tezgâhı vardı; sermayesi 105.000 dolardı ve tüm hisseleri kasabada alıcı bulmuştu. İki yıl sonra aynı hissedarlar sermayeyi 225.000 dolara çıkardı; fabrikaya üçüncü katı ekleyip uzunluğunu 317 ayağa uzattı ve kapasiteyi 10.300 iğle 304 tezgâha çıkaracak makineler ekledi. Şirket şimdi 250 işçi çalıştırıyor; bunların çoğu Natchez yurttaşı. “Fabrika yılda 5.000 balya pamuk işler; en iyi standart kalitede kahverengi gömleklik ve çarşaflık kumaşlarla dimi üretir, yılda 5.000.000 yarda kumaş çıkarır.”{dipnot [New Orleans Times-Democrat, 26 Ağustos 1882.]} Hisseleri sıkı biçimde kapalı bir şirket; her hisse 5.000 dolardan tutuluyor ama piyasada hiç hisse yok.

Mississippi Irmağı’ndaki değişimler büyük ve şaşırtıcı; yine de beklenebilirdi. Fakat Natchez’in ve öteki ırmak kasabalarının imalat merkezlerine ve demiryolu kavşaklarına dönüşmesini görecek kadar yaşayacağımı beklemiyordum.

İmalattan söz etmek, Cincinnati vapurunda bu konuda duyduğum—daha doğrusu kulak misafiri olduğum—bir konuşmayı hatırlattı. Huzursuz bir uykudan, kulaklarımda boğuk bir ses karmaşasıyla uyandım. Dinledim; iki adam konuşuyordu, görünüşe bakılırsa konu büyük sel felaketiydi. Açık vasistas penceresinden baktım. İki adam geç bir kahvaltı ediyordu; karşılıklı oturmuşlardı, çevrelerinde başka kimse yoktu. Büyük sel konusunu birkaç sözcükle kapattılar; belli ki yalnızca sohbeti başlatmak, tanışıklık kurmak için kullanmışlardı. Sonra işe koyuldular. Anlaşıldı ki ikisi de pazarlamacıydı; biri Cincinnati’de, öteki New Orleans’ta çalışıyordu. Hareketleri ve konuşmaları canlı, enerjik adamlardı; tanrıları dolardı, dinleri onu nasıl kazanacakları.

“Şimdi gelelim bu ürüne,” dedi Cincinnati’li, sözde tereyağını bıçağıyla kesip bir dilimini bıçağın ucunda öne uzatarak. “Bizim fabrikadan çıktı; bakın, koklayın, tadına bakın. İstediğiniz testi uygulayın. Acele etmeyin, iyice inceleyin. Eee, ne diyorsunuz? Tereyağı, değil mi? Hiç de değil be! Oleomargarin! Evet efendim, bu oleomargarin. Tereyağından ayıramazsınız; yemin ederim, uzman bile ayıramaz. Bizim fabrikadan çıktı. Batı’daki vapurların çoğuna biz mal veriyoruz; hiçbirinde neredeyse bir libre bile tereyağı bulamazsınız. Yavaş yavaş ilerliyoruz—yok, sıçrayarak ilerliyoruz demek daha doğru. Tüm bu ticareti ele geçireceğiz. Evet, otelleri de. Çok yakında, en büyük kentlerin dışındaki Mississippi ve Ohio vadilerinin hiçbir otelinde kendinize bir lokma tereyağı bulamayacağınız günleri göreceksiniz. Düşünsenize, şimdi binlerce ton oleomargarin üretiyoruz. Üstelik öyle ucuza satıyoruz ki bütün ülke almak zorunda; kaçış yok, görüyorsunuz. Tereyağının hiç şansı yok; rekabet edemez. Tereyağının devri geçti; bundan böyle gözden düşecek. Oleomargarinde daha çok para var—yaptığımız işi aklınız almaz. Cincinnati’den Natchez’e kadar her kasabada durdum; her birinden eve büyük siparişler gönderdim.”

Aynı ateşli havada böyle sürüp gitti, on dakika daha. Sonra New Orleans’lı söze karıştı:

“Evet, birinci sınıf taklit, orası kesin; ama ortalıkta birinci sınıf tek taklit bu değil. Örneğin günümüzde pamuk tohumu yağından zeytinyağı yapıyorlar; ikisini birbirinden ayıramazsınız.”

“Evet, doğru,” diye karşılık verdi Cincinnati’li. “Bir süre müthiş bir iş oldu. Yağı Fransa’ya, İtalya’ya gönderip geri getiriyorlar, sahici olduğunu onaylayan ABD gümrük damgasını üzerine vurduruyorlardı; paranın sonu yoktu. Ama Fransa ve İtalya oyunu bozdu; elbette başka türlüsü beklenmezdi. Öyle ağır bir vergi koydular ki pamuk tohumu zeytinyağı bu zamla baş edemedi; işi durdurup bırakmak zorunda kaldı.”

“Öyle mi? Bir dakika burada bekleyin.”

Kamarasına gidip iki uzun şişeyle döndü, mantarlarını çıkardı ve şöyle dedi:

“İşte, koklayın, tadın, şişeleri inceleyin, etiketlere bakın. Birini Avrupa’dan getirdik, öteki bu ülkeden hiç çıkmadı. Biri Avrupa zeytinyağı, öteki Amerikan pamuk tohumu yağı. Ayırabiliyor musunuz? Elbette hayır. Kimse ayıramaz. Yağlarını Avrupa’ya gönderip geri getirmek isteyenler bu zahmete ve masrafa girebilir; kendi bilecekleri iş. Ama bizim firmamız altı kat daha işe yarar bir numara biliyor. Her şeyi, başından sonuna, New Orleans’taki fabrikamızda üretiyoruz: etiket, şişe, yağ, hepsi. Gerçi etiketleri üretmiyoruz; onları dışarıdan alıyoruz, orada sudan ucuz. Görüyorsunuz, bir galon pamuk tohumu yağında kokusunu ya da tadını veren, ne olduğunu bilmediğim minicik bir zerre var; onu çıkarınca iş tamam. Sonrası çok kolay: yağı istediğiniz her tür yağa dönüştürürsünüz, gerçeği sahtesinden kimse ayıramaz. O minicik parçacığı nasıl çıkaracağımızı biliyoruz; bunu yapan tek firma da biziz. Ürettiğimiz zeytinyağı kusursuz, sahteliği anlaşılmaz! İşimiz de müthiş gidiyor; bu geziye ait sipariş defterimi göstersem anlarsınız. Belki yakında herkesin ekmeğine yağ sürersiniz; biz de Körfez’den Kanada’ya kadar herkesin salatasını pamuk tohumu yağıyla buluşturacağız, bundan emin olabilirsiniz.”

Cincinnati’linin yüzü hayranlıkla parladı. İki düzenbaz kartvizitlerini değiş tokuş edip ayağa kalktı. Masadan ayrılırken Cincinnati’li şöyle dedi:

“Ama gümrük damgaları gerekiyor, değil mi? Bunu nasıl hallediyorsunuz?”

Yanıtı duyamadım.

Savaşın en korkunç iki olayının yaşandığı Port Hudson’dan geçtik: 14 Nisan 1863’te Farragut filosuyla Konfederasyon’un kıyı topları arasında geçen gece savaşı ve iki ay sonra yapılan, sekiz saat süren, olağanüstü şiddetli ve inatçı çarpışmalarla geçen, sonunda Birlik kuvvetlerinin ağır kayıplar vererek püskürtülmesiyle biten unutulmaz kara savaşı.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…