Mississippi'de Hayat kitap kapağı

61. bölüm / 63

59. Bölüm — Efsaneler ve Manzaralar

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 63Şu an: 59. Bölüm — Efsaneler ve Manzaralar
  1. 1 Ulusun Gövdesi208 kelime
  2. 2 Bölüm 1 — Nehir ve Tarihi1.521 kelime
  3. 3 Bölüm 2 — Nehir ve Kaşifleri1.327 kelime
  4. 4 Bölüm 3 — Geçmişten Freskler3.882 kelime
  5. 5 4. Bölüm — Çocukların Hırsı1.189 kelime
  6. 6 Bölüm 5 — Çırak Kılavuz Olmak İstiyorum1.061 kelime
  7. 7 Bölüm 6 — Bir Çırak Kılavuzun Deneyimi1.877 kelime
  8. 8 7. Bölüm — Gözü Pek Bir Eylem1.605 kelime
  9. 9 8. Bölüm — İçinden Çıkılmaz Dersler1.586 kelime
  10. 10 9. Bölüm — Bitmeyen Şaşkınlıklar1.662 kelime
  11. 11 10. Bölüm — Eğitimimi Tamamlarken1.440 kelime
  12. 12 11. Bölüm — Irmak Kabarmaya Başlıyor1.722 kelime
  13. 13 12. Bölüm — İskandil1.575 kelime
  14. 14 13. Bölüm — Bir Kılavuzun Gereksinimleri2.067 kelime
  15. 15 14. Bölüm — Kılavuzluğun Rütbesi ve İtibarı1.576 kelime
  16. 16 15. Bölüm — Kılavuzların Tekeli2.799 kelime
  17. 17 16. Bölüm — Yarış Günleri1.344 kelime
  18. 18 17. Bölüm — Kestirme Kanallar ve Stephen1.958 kelime
  19. 19 Bölüm 18 — Birkaç Ek Ders Alıyorum1.309 kelime
  20. 20 19. Bölüm — Brown'la Karşılıklı İltifatlarımız929 kelime
  21. 21 20. Bölüm — Bir Felaket1.431 kelime
  22. 22 21. Bölüm — Biyografimden Bir Kesit141 kelime
  23. 23 22. Bölüm — Asıl Konuma Geri Dönüyorum1.943 kelime
  24. 24 23. Bölüm — Kimliğimi Gizleyerek Yolculuk733 kelime
  25. 25 24. Bölüm — Kimliğim Ortaya Çıkıyor1.366 kelime
  26. 26 Bölüm 25 — Cairo’dan Hickman’a1.476 kelime
  27. 27 Bölüm 26 — Ateş Altında123 kelime
  28. 28 Kılavuzun İlk Savaşı1.533 kelime
  29. 29 Bölüm 27 — Dışarıdan Gelen Bazı Şeyler1.194 kelime
  30. 30 28. Bölüm — Mumford Amca Yük Boşaltıyor2.073 kelime
  31. 31 29. Bölüm — Birkaç Örnek Tuğla2.189 kelime
  32. 32 30. Bölüm — Yol Üstünden İzlenimler1.982 kelime
  33. 33 Bölüm 31 — Bir Başparmak İzi ve Sonrasında Olanlar3.486 kelime
  34. 34 Bölüm 32 — Bir Servetin Elden Çıkarılması960 kelime
  35. 35 33. Bölüm — İkramlar ve Ahlak1.144 kelime
  36. 36 34. Bölüm — Uçuk Hikâyeler428 kelime
  37. 37 35. Bölüm — Karışıklık Sırasında Vicksburg1.992 kelime
  38. 38 36. Bölüm — Profesörün Hikâyesi1.449 kelime
  39. 39 37. Bölüm200 kelime
  40. 40 38. Bölüm — Güzel Ev1.443 kelime
  41. 41 39. Bölüm — İmalathaneler ve Alçaklar1.335 kelime
  42. 42 40. Bölüm — Şatolar ve Kültür1.412 kelime
  43. 43 41. Bölüm — Güney'in Metropolü898 kelime
  44. 44 42. Bölüm — Sağlık ve Duygusallık904 kelime
  45. 45 43. Bölüm — Gömme Sanatı879 kelime
  46. 46 44. Bölüm — Şehir Manzaraları1.578 kelime
  47. 47 45. Bölüm — Güney'de Spor1.951 kelime
  48. 48 46. Bölüm — Büyüler ve Büyücüler970 kelime
  49. 49 47. Bölüm — Uncle Remus ve Bay Cable543 kelime
  50. 50 48. Bölüm — Şeker ve Posta Ücreti1.506 kelime
  51. 51 Bölüm 49 — Kılavuzluk Yaşamından Kesitler1.290 kelime
  52. 52 50. Bölüm1.198 kelime
  53. 53 51. Bölüm — Anılar1.612 kelime
  54. 54 52. Bölüm — Yakan Bir Damga2.898 kelime
  55. 55 53. Bölüm — Çocukluk Yuvam1.244 kelime
  56. 56 54. Bölüm — Geçmiş ve Bugün1.861 kelime
  57. 57 55. Bölüm — Bir Kan Davası ve Başka Şeyler1.364 kelime
  58. 58 56. Bölüm — Bir Hukuk Meselesi1.193 kelime
  59. 59 57. Bölüm — Bir Başmelek1.419 kelime
  60. 60 58. Bölüm — Yukarı Irmak’ta1.514 kelime
  61. 61 59. Bölüm — Efsaneler ve Manzaralar1.667 kelime · Okuduğun bölüm
  62. 62 60. Bölüm — Düşünceler ve Sonuçlar1.839 kelime
  63. 63 Ek8.314 kelime

59. Bölüm
Efsaneler ve Manzaralar
La Crosse’da yolcu listemize birkaç kişi daha ekledik. Aralarında, ilk yerleşimcilerle birlikte bu kuzeybatı bölgesine gelmiş ve her yanını bilen yaşlı bir beyefendi de vardı. Üstelik burayla övünmesi anlaşılır bir şeydi. Şöyle dedi—

“Buradan St. Paul’a kadar Hudson’la boy ölçüşebilecek manzaralar göreceksiniz. Yedi yüz fit yüksekliğindeki Queen’s Bluff var; başka yerde bulabileceğiniz kadar heybetli bir görüntü. Bir de Amerika’daki hiçbir adaya benzemediğini düşündüğüm Trempeleau Adası: sarp yamaçlı dev bir dağ; Kızılderili anlatılarıyla dolu, bir zamanlar çıngıraklı yılanlarla da doluymuş. Güneş tam uygun açıdan vurduğunda göreceğiniz manzara aklınızdan çıkmaz. Winona’nın yukarısında güzel çayırlar var; sonra Bin Adalar geliyor, inanılmaz güzellikte. Yeşil mi? Hayatınızda bu kadar yeşil, bu kadar sık yaprak görmediniz. Su durgunken, aynanın üzerinde yüzen binlerce kadife mindere benziyorlar. Irmağın iki yanındaki devasa uçurumlar da—yırtık pırtık, sarp, koyu renkli—tam gereken çerçeve. Bilirsiniz, narin bir resmin güzel yanlarını öne çıkarıp belirginleştirmek için hep güçlü bir çerçeve istersiniz.”

Yaşlı beyefendi bize bir iki dokunaklı Kızılderili efsanesi de anlattı; ama pek etkileyici değillerdi.

Tarihe yaptığı bu gezintinin ardından yeniden manzaralara döndü; Bin Adalar’dan St. Paul’a kadar her şeyi ayrıntı ayrıntı anlattı. Yer adlarını öylesine kolayca sıralıyor, konusunu öylesine kıvrak ve kendinden emin bir rahatlıkla işliyordu ki; buraya şuraya üç tonluk bir sözcüğü, “lafı mı olur, istediğim zaman yaparım” dercesine kendinden hoşnut bir tavırla sıkıştırıyor; gösterişli, ateşli belagat sürprizlerini de öylesine ölçülü aralıklarla patlatıyordu ki az sonra kuşkulanmaya başladım—

Ama ne kuşkulanmaya başladığım önemli. Dinleyin—

“Winona’nın on mil yukarısında, göğe uzanan ürkütücü cephelerini mavi göğün derinliklerine doğru Jüpiter misali kaldıran, melek kanatlarından başka hiçbir şeye değmemiş bakir havalara yıkanan kayalıkların eteğine tatlı tatlı sokulmuş Fountain City’ye varırız.”

“Sonra gümüş gibi suların arasından süzülür, yüreğimizi hayranlıkla dolu bir tapınmaya hazırlayan güzel ve görkemli doğa manzaralarının içinden yaklaşık on iki mil ilerler, altı yüz fit yüksekliğindeki Mount Vernon’a ulaşırız. Bir zamanların birinci sınıf otelinden geriye kalan romantik harabeler, baştan başa bulut gölgeleriyle beneklenmiş baş döndürücü yamaçların epey yukarısına tünemiştir; bir vakitler gelişip serpilmiş, eski günlerin kasabası Mount Vernon’dan geriye kalan tek iz budur; şimdi ıssız ve bütünüyle terk edilmiştir.”

“Yolumuza devam ederiz. Altı yüz fitlik soylu bir sütun olan Chimney Rock’ı hızla geçeriz; Minnieska’ya yanaşmadan hemen önce, beş yüz fitten fazla yükselen, tam anlamıyla piramit biçimli bir dağ olan son derece çarpıcı bir burun dikkatimizi çeker. Konik biçimi, yamaçlarını kuşatan sık ormanları ve koni ucunu andıran zirvesi, göreni doğanın işleyişine hayran bırakır. Baş döndürücü yüksekliklerinden, aşağıda ve ötelerde kilometrelerce uzanan ormanların, derelerin, yamaçların, tepelerin ve vadilerin muhteşem manzarası gözler önüne serilir. Bu sarp kayalıkların en üst noktasından aşağıdaki vadilere bakarken, insan daha görkemli bir ırmak manzarası düşünebilir mi? Doğanın ve doğanın Tanrısı’nın bu yüce yaratılarının ilkel yabanıllığı ve ürkütücü yalnızlığı, sınırsız bir hayranlık uyandırır; hangi yöne bakarsak bakalım, bu manzarayı görmenin belleğimizden silinmesi olanaksızdır.”

“Sonra doğanın eliyle oyulmuş, güzel ırmağı süsleyip ona hükmeden Aslan Başı ve Dişi Aslan Başı’nı görürüz; derken ırmak genişler ve önümüzdeki vadinin büyüleyici, görkemli manzarası birden gözlerimizin önünde belirir. Tepeden tabana yemyeşil ormanlarla örtülü sarp tepeler, güzel Wabasha’yı kucağında tutan dümdüz çayırlar —Şifalı Sular Kenti, Bright hastalığının güçlü düşmanı— ve doğanın eserlerinin en görkemli tasarımı, eşi benzeri olmayan Pepin Gölü... Bunlar, turistin gözlerinin doymak bilmez bir coşkuyla saatlerce seyredebileceği bir tablo oluşturur.”

“Süzülerek yol alırız; vakti gelince o görkemli kubbelere, heybetli Sugar Loaf’a ve yüce Maiden’s Rock’a rastlarız. Romantik bir batıl inanç, bu sonuncusuna bir ses yakıştırmıştır; akşam alacakaranlığında huş ağacından kanolar yakından süzülüp geçerken, esmer tenli kürekçi çoğu kez uzun zaman önce ölmüş, Kızılderili şarkı ve öykülerinin sevgilisi Winona’nın tatlı, yumuşak ezgisini duyduğunu sanır.”

“Sonra, bitkin yaz turistlerinin gözde dinlenme yeri Frontenac belirir; ardından gelişen Red Wing ve tek başına yükselen heybetiyle etkileyici, devasa Diamond Bluff gelir. Derken Prescott’ı ve St. Croix’yi görürüz; az sonra St. Paul’un kubbeleriyle çan kuleleri karşımızda belirir. Kuzeyin genç dev reisi, ilerlemenin ön saflarında yedi fersahlık adımlarla yürür; en yüksek ve en yeni uygarlığın bayrağını taşır, ticari girişimin tomahawk’ıyla hayır getiren yolunu açar, Hıristiyan kültürünün savaş narasını atar; tembelliğin ve batıl inancın leş kokulu saçlı derisini yüzüp yerine buharlı sabanı ve okul binasını diker. Önünde çorak bir kanunsuzluk, cehalet, suç ve umutsuzluk uzanır; ardında ise hapishane, darağacı ve kürsü boy verir; ve hep—”

“Hiç panorama eşliğinde yolculuk ettiniz mi?”

“Eskiden bu işi yapardım.”

Kuşkum doğrulanmıştı.

“Hâlâ onunla mı geziyorsunuz?”

“Hayır, sonbahar mevsimi başlayana kadar dinlenmeye çekildi. Şimdi St. Louis ve St. Paul Paket Şirketi’nin bu yaz, o hatla yolculuk edenlerin yararına yayımlayacağı bir Turist Rehberi için malzeme hazırlamaya yardım ediyorum.”

“Maiden’s Rock’tan söz ederken, Kızılderili şarkı ve öykülerinin sevgilisi, uzun zaman önce ölmüş Winona’dan bahsettiniz. Kayalığın genç kızı o mu? İkisi bir efsaneyle mi birbirine bağlı?”

“Evet; hem de çok trajik ve acıklı bir efsaneyle. Mississippi’deki bütün efsanelerin belki de en ünlüsü, aynı zamanda en dokunaklısı.”

Anlatmasını istedik. Konuşma havasından çıkıp hiç zorlanmadan yeniden konferans üslubuna geçti ve şöyle sürdürdü—

“Lake City’nin biraz yukarısında, Maiden’s Rock adıyla bilinen ünlü bir burun vardır. Burası yalnızca manzarası güzel bir yer değil, adını aldığı olay nedeniyle romantik bir ilgi de taşır. Birkaç yıl önce bu yöre, orada balık ve av hayvanı bol olduğundan, Siyu Kızılderililerinin gözde uğrak yeriydi ve buralarda her zaman kalabalık gruplarına rastlanırdı. Buraya gelip giden ailelerden biri Wabasha kabilesindendi. Aynı topluluktan bir delikanlıyla söz kesmiş genç kızın adı We-no-na’ydı (ilk doğan). Fakat katı yürekli anne babası onu ünlü bir savaşçıya vermeyi vadetmiş, onunla evlenmesi için diretmişti. Anne babasının belirlediği gün, kızın büyük kederine rağmen, evlenmeyi kabul etmiş gibi yaptı ve şölen için çiçek toplamaya onlarla birlikte kayalığa gitti. Kayalığa varınca We-no-na zirvesine koştu; kenarında durup aşağıda kalan anne babasını zalimlikleriyle suçladı, ardından bir ölüm ağıdı söyleyerek uçurumdan kendini bıraktı ve aşağıdaki kayalarda anne babasını paramparça etti.”

“Paramparça olan kimdi—anne babası mı?”

“Evet.”

“Evet, dediğiniz gibi, trajik bir olaymış. Üstelik hiç beklemediğim, insanı şaşırtan türden dramatik bir sürprizi var. Klişeleşmiş Kızılderili efsanesi kalıbına göre belirgin bir ilerleme. Mississippi boyunca, hayal kırıklığına uğrayan Kızılderili kızların tepelerinden atladığı elli kadar Lover’s Leap vardır; ama içlerinde doğru dürüst, tatmin edici biçimde sonuçlanan tek atlayış bu. Winona’nın başına ne geldi?”

“Bir hayli sarsılıp silkelenmişti ama kendini toparladı ve adli tabip uğursuz yere varmadan ortadan kayboldu. Söylendiğine göre gerçek aşkını bulup onunla evlendi; birlikte uzak diyarlara gittiler ve ömürlerinin sonuna dek mutlu yaşadılar. Genç yaşta annesinin şefkatli yol göstericiliğinden ve babasının koruyucu kolundan yoksun kalmasına, tek başına, yargılayıcı bir dünyanın soğuk merhametine terk edilmesine yol açan o romantik olay, onun yumuşak ruhunu olgunlaştırıp arıtmıştı.”

Konuşmacının manzara tasvirini dinlediğime sevindim; gördüklerimi daha iyi takdir etmemi sağladı, karanlığın araya girmesiyle göremediklerimizi de gözümde canlandırmama yardım etti.

Konuşmacının dediği gibi, bu bölgenin her yanı Kızılderili öyküleri ve gelenekleriyle doludur. Ama ona, insanların bu gerçeği genellikle yalnızca dile getirdiğini —insanın ağzını sulandıracak biçimde dile getirip— akıllıca orada durduğunu hatırlattım. Neden? Çünkü bu öykülerin olaylarla ve hayal gücüyle dolu olduğu izlenimini bırakırlar; hoş bir izlenimdir bu, ama öyküler anlatılsa hemen dağılır. Topladığım bu türden birçok yazıyı gösterdim. Bunların zayıf, son derece yavan şeyler olduğunu kabul etti; ben de anlattığı efsanelerin, Winona’nın takdire şayan öyküsü dışında, bu nitelikte olduğunu söylemeye cesaret ettim. Bunları kabul etti, ama Bay Schoolcraft’ın yaklaşık elli yıl önce yayımlanmış, şimdi kuşkusuz baskısı tükenmiş kitabını ararsam, içinde olay ve hayal gücü bakımından hiç de kısır olmayan bazı Kızılderili anlatıları bulacağımı söyledi. Hiawatha’daki öykülerin böyle olduğunu, Schoolcraft’ın kitabından alındığını; aynı kitaptaki başka öyküleri de Bay Longfellow’un etkili şiirlere dönüştürebileceğini ekledi. Örneğin “Ölümsüz Baş” efsanesi vardı. Ayrıntıların çoğu belleğinde silikleştiği için anlatamıyordu; ama kitabı bulmamı ve Kızılderililerin hayal gücüne duyduğum saygıyı artırmamı önerdi. Bu öykünün ve kitaptakilerin çoğunun, kendisi ilk geldiğinde Mississippi’nin bu kesiminde yaşayan Kızılderililer arasında anlatıldığını; Schoolcraft’ın kitabına katkıda bulunanların bunları doğrudan Kızılderililerden dinlediğini, kendi süslemelerini katmadan, titizlikle ve olduğu gibi yazıya geçirdiğini söyledi.

Kitabı buldum. Konuşmacı haklıymış. Söylediklerini doğrulayan birkaç efsane var içinde. Bunlardan ikisini sunacağım: “Ölümsüz Baş” ile “Peboan ve Seegwun: Mevsimlerin Alegorisi.” İkincisi Hiawatha’da kullanılmış; yine de özgün biçimini okumaya değer. İnsan, şiir ölçüsünün ve ritminin yardımı, süsü olmadan da gerçek bir şiirin ne denli etkili olabileceğini görebilir.

PEBOAN VE SEEGWUN.

Donmuş bir derenin kıyısında, kulübesinde tek başına oturan yaşlı bir adam vardı. Kışın sonuydu; ateşi neredeyse sönmüştü. Çok yaşlı ve çok kimsesiz görünüyordu. Saçları yaşlılıktan ağarmış, bütün eklemleri titriyordu. Günler yalnızlık içinde geçiyor, önüne yeni yağan karı süpürüp götüren fırtınanın sesinden başka bir şey duymuyordu.

Bir gün, ateşi tam sönmek üzereyken yakışıklı bir genç yaklaşıp evine girdi. Yanakları gençliğin kanıyla kızarmış, gözleri canlılıkla parlıyor, dudaklarında bir gülümseme dolaşıyordu. Hafif ve çevik adımlarla yürüyordu. Savaşçıların alın bandı yerine başına hoş kokulu otlardan bir çelenk bağlamış, elinde bir demet çiçek taşıyordu.

“Ah oğlum,” dedi yaşlı adam, “seni görmek ne güzel. Gel içeri. Gel, serüvenlerini, gidip gördüğün uzak diyarları anlat. Geceyi birlikte geçirelim. Ben de yiğitliklerimi, başarılarımı ve yapabildiklerimi anlatayım. Sen de kendininkileri anlatırsın; böylece hoşça vakit geçiririz.”

Sonra çantasından tuhaf biçimde işlenmiş, eski bir pipo çıkardı. İçini, bazı yapraklarla karıştırılarak yumuşatılmış tütünle doldurup konuğuna uzattı. Bu tören bitince konuşmaya başladılar.

“Nefesimi üflerim,” dedi yaşlı adam, “dere olduğu yerde donar. Su, berrak taş gibi katılaşıp sertleşir.”

“Ben nefes alırım,” dedi genç adam, “düzlüğün üzerine çiçekler fışkırır.”

“Saçlarımı sallarım,” diye karşılık verdi yaşlı adam, “ülkenin üzerine kar yağar. Buyruğumla ağaçların yaprakları dökülür, nefesim de onları savurur. Kuşlar sudan havalanıp uzak diyarlara uçar. Hayvanlar nefesimden saklanır; toprağın kendisi çakmaktaşı gibi sertleşir.”

“Buklelerimi sallarım,” diye karşılık verdi genç adam, “yeryüzüne ılık, yumuşak yağmurlar yağar. Bitkiler, sevinçle parlayan çocuk gözleri gibi, başlarını topraktan çıkarır. Sesim kuşları geri çağırır. Nefesimin sıcaklığı derelerin buzunu çözer. Yürüdüğüm her yerde korular müzikle dolar, bütün doğa sevinir.”

Sonunda güneş doğmaya başladı. Ortalığı yumuşak bir sıcaklık kapladı. Yaşlı adamın dili tutuldu. Kulübenin tepesinde kızılgerdanla mavi kuş ötmeye başladı. Kapının önündeki dere şırıldadı; filizlenen otların ve çiçeklerin kokusu bahar esintisiyle usulca içeri doldu.

Gün ışığı, genci ağırlayan kişinin kim olduğunu bütünüyle ortaya çıkardı. Ona baktığında, Peboan’ın {footnote [Kış.]} buzdan yüzünü gördü. Gözlerinden dereler akmaya başladı. Güneş yükseldikçe boyu gitgide kısaldı; az sonra da tümüyle eriyip gitti. Kulübenin ateş yerinde, miskodeed’den {footnote [Sürünücü arbutus.]} başka bir şey kalmamıştı: kuzey bitkilerinin en erken çıkan türlerinden biri olan, pembe kenarlı küçük beyaz bir çiçek.

“Ölümsüz Baş” epey uzun bir öykü; ama kısalığının eksikliğini tuhaf imgeler, masal harikaları, çeşitli olaylar ve güçlü bir anlatım temposuyla telafi ediyor. {footnote [Bkz. Ek D.]}

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…