Bölümler 63Şu an: 8. Bölüm — İçinden Çıkılmaz Dersler
- 1 Ulusun Gövdesi208 kelime
- 2 Bölüm 1 — Nehir ve Tarihi1.521 kelime
- 3 Bölüm 2 — Nehir ve Kaşifleri1.327 kelime
- 4 Bölüm 3 — Geçmişten Freskler3.882 kelime
- 5 4. Bölüm — Çocukların Hırsı1.189 kelime
- 6 Bölüm 5 — Çırak Kılavuz Olmak İstiyorum1.061 kelime
- 7 Bölüm 6 — Bir Çırak Kılavuzun Deneyimi1.877 kelime
- 8 7. Bölüm — Gözü Pek Bir Eylem1.605 kelime
- 9 8. Bölüm — İçinden Çıkılmaz Dersler1.586 kelime · Okuduğun bölüm
- 10 9. Bölüm — Bitmeyen Şaşkınlıklar1.662 kelime
- 11 10. Bölüm — Eğitimimi Tamamlarken1.440 kelime
- 12 11. Bölüm — Irmak Kabarmaya Başlıyor1.722 kelime
- 13 12. Bölüm — İskandil1.575 kelime
- 14 13. Bölüm — Bir Kılavuzun Gereksinimleri2.067 kelime
- 15 14. Bölüm — Kılavuzluğun Rütbesi ve İtibarı1.576 kelime
- 16 15. Bölüm — Kılavuzların Tekeli2.799 kelime
- 17 16. Bölüm — Yarış Günleri1.344 kelime
- 18 17. Bölüm — Kestirme Kanallar ve Stephen1.958 kelime
- 19 Bölüm 18 — Birkaç Ek Ders Alıyorum1.309 kelime
- 20 19. Bölüm — Brown'la Karşılıklı İltifatlarımız929 kelime
- 21 20. Bölüm — Bir Felaket1.431 kelime
- 22 21. Bölüm — Biyografimden Bir Kesit141 kelime
- 23 22. Bölüm — Asıl Konuma Geri Dönüyorum1.943 kelime
- 24 23. Bölüm — Kimliğimi Gizleyerek Yolculuk733 kelime
- 25 24. Bölüm — Kimliğim Ortaya Çıkıyor1.366 kelime
- 26 Bölüm 25 — Cairo’dan Hickman’a1.476 kelime
- 27 Bölüm 26 — Ateş Altında123 kelime
- 28 Kılavuzun İlk Savaşı1.533 kelime
- 29 Bölüm 27 — Dışarıdan Gelen Bazı Şeyler1.194 kelime
- 30 28. Bölüm — Mumford Amca Yük Boşaltıyor2.073 kelime
- 31 29. Bölüm — Birkaç Örnek Tuğla2.189 kelime
- 32 30. Bölüm — Yol Üstünden İzlenimler1.982 kelime
- 33 Bölüm 31 — Bir Başparmak İzi ve Sonrasında Olanlar3.486 kelime
- 34 Bölüm 32 — Bir Servetin Elden Çıkarılması960 kelime
- 35 33. Bölüm — İkramlar ve Ahlak1.144 kelime
- 36 34. Bölüm — Uçuk Hikâyeler428 kelime
- 37 35. Bölüm — Karışıklık Sırasında Vicksburg1.992 kelime
- 38 36. Bölüm — Profesörün Hikâyesi1.449 kelime
- 39 37. Bölüm200 kelime
- 40 38. Bölüm — Güzel Ev1.443 kelime
- 41 39. Bölüm — İmalathaneler ve Alçaklar1.335 kelime
- 42 40. Bölüm — Şatolar ve Kültür1.412 kelime
- 43 41. Bölüm — Güney'in Metropolü898 kelime
- 44 42. Bölüm — Sağlık ve Duygusallık904 kelime
- 45 43. Bölüm — Gömme Sanatı879 kelime
- 46 44. Bölüm — Şehir Manzaraları1.578 kelime
- 47 45. Bölüm — Güney'de Spor1.951 kelime
- 48 46. Bölüm — Büyüler ve Büyücüler970 kelime
- 49 47. Bölüm — Uncle Remus ve Bay Cable543 kelime
- 50 48. Bölüm — Şeker ve Posta Ücreti1.506 kelime
- 51 Bölüm 49 — Kılavuzluk Yaşamından Kesitler1.290 kelime
- 52 50. Bölüm1.198 kelime
- 53 51. Bölüm — Anılar1.612 kelime
- 54 52. Bölüm — Yakan Bir Damga2.898 kelime
- 55 53. Bölüm — Çocukluk Yuvam1.244 kelime
- 56 54. Bölüm — Geçmiş ve Bugün1.861 kelime
- 57 55. Bölüm — Bir Kan Davası ve Başka Şeyler1.364 kelime
- 58 56. Bölüm — Bir Hukuk Meselesi1.193 kelime
- 59 57. Bölüm — Bir Başmelek1.419 kelime
- 60 58. Bölüm — Yukarı Irmak’ta1.514 kelime
- 61 59. Bölüm — Efsaneler ve Manzaralar1.667 kelime
- 62 60. Bölüm — Düşünceler ve Sonuçlar1.839 kelime
- 63 Ek8.314 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
8. Bölüm
İçinden Çıkılmaz Dersler
Sonu gelmez gibi görünen bir zamanın ardından, kafamı adalar, kasabalar, sığlıklar, “burunlar” ve kıvrımlarla doldurmayı başarmıştım; üstelik ne tuhaf, cansız bir yığın oluşturuyorlardı. Yine de gözlerimi kapatıp her elli milde on milden fazlasını atlamadan bu adları uzun uzun sıralayabildiğime göre, vapuru küçük boşlukların üzerinden atlatarak New Orleans’a götürebileceğimi düşünmeye başlamıştım. Ama tabii bu rahatlık burnumu azıcık havaya kaldıracak kadar ivme kazanmadan Bay Bixby onu yeniden indirecek bir şey buluyordu. Bir gün ansızın karşıma dikilip şu can alıcı soruyu sordu—
“Walnut Bend’in şekli nasıl?”
Sanki bana büyükannemin protoplazma hakkındaki fikrini sormuştu. Saygılı bir tavırla düşünüp sonra özel bir şekli olduğunu bilmediğimi söyledim. Barut fıçıma dönmüş şefim elbette bir gümbürtüyle patladı; ardından sıfatları tükenene kadar ateş etmeyi sürdürdü.
Onun yalnızca belli sayıda mermi taşıdığını ve hepsini bitirir bitirmez pek uysal, hatta pişmanlık duyan yaşlı bir çifteye dönüşüp sakinleşeceğini çoktan öğrenmiştim. “Yaşlı” sözü yalnızca sevgiyle söylenmişti; kendisi otuz dördünden büyük değildi. Bekledim. Bir süre sonra şöyle dedi—
“Oğlum, nehrin şeklini kusursuzca bilmen gerek. Çok karanlık bir gecede dümeni yönlendirmek için geriye yalnızca bu kalır. Her şey silinir gider. Ama şunu unutma, nehir geceleri gündüzleriyle aynı şekle bürünmez.”
“Peki ben bunu nasıl öğreneceğim?”
“Karanlıkta evindeki koridorda nasıl yolunu buluyorsun? Çünkü şeklini biliyorsun. Göremiyorsun ki.”
“Yani bu bitmek bilmez nehrin kıyılarındaki şekil değişikliklerinin milyonlarcasını, evimin giriş koridorunun şeklini bildiğim kadar iyi bilmem gerektiğini mi söylüyorsun?”
“Şerefim üzerine, bunları herkesin kendi evindeki koridorların şeklini bildiğinden daha iyi bilmen gerekiyor.”
“Keşke ölmüş olsaydım!”
“Seni cesaretsizliğe sürüklemek istemem ama—”
“Hadi, bindir üstüme; nasıl olsa başka zamana kalacağına şimdi olsun.”
“Bak, bunu öğrenmek zorundasın; bundan kaçış yok. Açık, yıldızlı bir gecede gölgeler öyle koyu olur ki kıyının şeklini kusursuzca bilmezsen her odun yığınının yanından uzağa açılırsın; çünkü karanlık gölgesini katı bir burun sanırsın. Sonra nöbet boyunca her on beş dakikada bir ödün kopar. Oysa kıyıdan elli fit uzakta olman gerekirken hep elli yarda uzakta kalırsın. O gölgelerde bir kütük engelini göremezsin ama nerede olduğunu tam olarak bilirsin; nehrin şekli de ona ne zaman yaklaşacağını söyler. Sonra zifiri karanlık geceler var; o gecelerde nehrin şekli, yıldızlı gecelerdeki şeklinden bambaşkadır. Bütün kıyılar dümdüz çizgiler gibi görünür; üstelik belli belirsiz çizgilerdir. Daha iyisini bilmesen onları dümdüz sanıp dümdüz gidersin. Vapurunu cesurca katı, dümdüz görünen bir duvarın üzerine sürersin (oysa orada bir kıvrım olduğunu gayet iyi bilirsin); o duvar da geri çekilip sana yol açar. Bir de gri sis var. Şöyle ürkütücü, çiseleyen gri sislerden birinin çöktüğü bir geceyi düşün; kıyının belirli bir şekli kalmaz. Gri bir sis, gelmiş geçmiş en yaşlı adamın bile aklını karıştırır. Ay ışığının farklı türleri de nehrin şeklini farklı biçimlerde değiştirir. Görüyorsun ya—”
“Ah, lütfen daha fazla söyleme! Nehrin şeklini bu beş yüz bin ayrı hâlinin hepsine göre mi öğrenmem gerekiyor? Bütün bu yükü kafamda taşımaya kalksam omuzlarım kamburlaşır.”
“Hayır! Nehrin şeklini öğrenmen yeter; onu öyle kesin bir biçimde öğren ki her zaman kafandaki şekle göre dümen kırabilesin, gözlerinin önündekini de boş ver.”
“Pekâlâ, deneyeceğim. Ama öğrendikten sonra buna güvenebilir miyim? Nehir hep aynı biçimde kalacak, keyfine göre değişmeyecek, değil mi?”
Bay Bixby cevap veremeden nöbeti devralmak için Bay W—— geldi ve şöyle dedi—
“Bixby, President’s Island’a ve Old Hen and Chickens’ın epey yukarısına kadar uzanan bütün o bölgeye dikkat etmen gerekecek. Kıyılar çöküyor, kıyıların şekli de durmadan değişiyor. Şu 40’ın yukarısındaki burnu artık tanıyamazsın. Şimdi eski çınar kütüğünün iç tarafından geçebilirsin.{dipnot [1. Gerekli olmayabilir ama yine de açıklamakta sakınca yok: “iç taraf”, kütükle kıyı arasından geçmek demektir.—M.T.]}
Böylece sorum cevaplanmış oldu. Şekli değişip duran kilometrelerce kıyı vardı. Moralım yeniden dibe vurdu. Bana iki şey apaçık görünüyordu. Birincisi, kılavuz olabilmek için bir insanın, herhangi bir insanın bilmesine izin verilmesi gerekenden fazlasını öğrenmesi gerekiyordu. İkincisi, öğrendiklerinin hepsini her yirmi dört saatte bir başka biçimde yeniden öğrenmesi gerekiyordu.
O gece gece yarısına kadar nöbet tuttuk. Nöbet değişirken iki kılavuzun biraz sohbet etmesi eski bir nehir âdetiydi. Nöbeti devralan kılavuz eldivenlerini giyip purosunu yakarken, nöbeti bırakan ortağı şöyle bir şey söylerdi—
“Hale’s Point’te üst sığlık biraz aşağı kayıyor sanırım; aşağı iskandille iki kulaç çeyrek, ötekiyle de işaret iki vardı.{dipnot [İki kulaç. “İki kulaç çeyrek”, iki buçuk değil iki kulaç ve çeyrek kulaç, yani on üç buçuk fittir. “İşaret üç” üç kulaç demektir.]}
“Evet, geçen sefer biraz aşağı kaydığını düşünmüştüm. Hiç vapura rastladın mı?”
“21’in başının hizasında birine rastladım ama sığlığa çok yanaşmıştı, tam seçemedim. ‘Sunny South’ sandım—bacaların önünde ışıklık yoktu.”
Böyle sürüp giderdi. Nöbeti devralan kılavuz dümene geçerken ortağı{dipnot [“Ortak”, teknik bir terimdir ve “öteki kılavuz” anlamına gelir.]} hangi kıvrımda olduğumuzu söyler, falanca kişinin odun deposu ya da çiftliğinin hizasında bulunduğumuzu belirtirdi. Bu, nezaket gereğiydi; ben de zorunlu olduğunu sanıyordum. Ama Bay W—— o özel gece nöbete tam on iki dakika geç geldi—büyük bir görgü kuralı ihlali; hatta kılavuzlar arasında affedilmez günahtı. Bu yüzden Bay Bixby onu hiç selamlamadı; yalnızca dümeni bıraktı ve tek kelime etmeden kaptan köşkünden çıktı. Dehşete kapılmıştım. Kapkaranlık, feci bir geceydi; nehrin özellikle geniş ve görünmez bir yerindeydik. Hiçbir şeyin biçimi ya da maddesi yoktu sanki. Bay Bixby’nin o zavallı adamı nerede olduğunu anlamaya çalışırken vapuru batırmaya terk etmiş olması akıl alır gibi değildi. Ama ne olursa olsun yanında durmaya karar verdim. Bütünüyle dostsuz olmadığını anlayacaktı. Öylece dolanıp bana nerede olduğumuzu soran çıkar mı diye bekledim. Ama Bay W——, atmosfer yerine duran kara kedilerden oluşan o katı gökkubbenin içinden sakince yoluna devam etti; ağzını bile açmadı. Ne mağrur şeytan, diye düşündüm. Beni insanlığın tuzu sayılacak, kaptanları tersleyip vapurdaki canlı cansız her şeye efelenme ayrıcalığını kazanmış biri olmadığım için, bana minnet borçlanmaktansa hepimizi felakete sürükleyecek bir şeytan parçası. O sırada sıranın üzerine tırmandım; bu deli nöbetteyken uyumanın güvenli olacağını düşünmüyordum.
Yine de zaman içinde uyuyakalmış olmalıyım; çünkü farkına vardığım bir sonraki şey, günün ağarması, Bay W——’nun gitmiş ve Bay Bixby’nin yeniden dümene geçmiş olmasıydı. Demek saat dört olmuş ve her şey yolundaydı—benden başka; kendimi bir deri tulum dolusu kuru kemik gibi hissediyordum, hepsi de aynı anda ağrımaya çalışıyordu.
Bay Bixby bana orada neden sabaha kadar kaldığımı sordu. Bay W——’ya iyilik etmek, yani nerede olduğunu söylemek için beklediğimi itiraf ettim. Bu fikrin bütün saçmalığının Bay Bixby’nin kafasına dank etmesi beş dakika sürdü; sonra da herhâlde onu çenesine kadar doldurdu. Çünkü bana bir iltifatta bulundu—pek de iltifat sayılmazdı doğrusu. Şöyle dedi:
“Genel olarak bakınca, şimdiye kadar gördüğüm yaratıkların içinde en çok türden eşek olma özelliği sende var gibi. Sence o bunu niye bilmek istiyordu?”
Ben de işine yarayabilir diye düşündüğümü söyledim.
“İşine yarayacakmış, hadi oradan! Sana insanın gece nehrin şeklini, kendi evinin giriş koridorunu bildiği gibi bilmesi gerektiğini söylemedim mi?”
“Şey, evin giriş koridoru olduğunu bilirsem karanlıkta o koridorda yolumu bulabilirim; ama beni karanlıkta koridorun ortasına bırakıp bunun hangi koridor olduğunu söylemediğini varsay. Nereden bileceğim?”
“Nehirde bilmek zorundasın işte!”
“Pekâlâ. O zaman Bay W——’ya hiçbir şey söylemediğime sevindim.”
“Öyle desene. Seni pencereden fırlatırdı; yüz dolarlık doğramayı, pencere çerçevesini falan da tuzla buz ederdi.”
Bu zararın önüne geçilmiş olmasına sevindim; sahipleriyle aramı bozardı. Dikkatsiz diye anılan, eşyalara zarar veren herkesten nefret ederlerdi.
Artık nehrin şeklini öğrenmeye koyuldum; aklımı ya da ellerimi vermeye çalıştığım nesneler içinde en çok elimden kaçan, kavraması en güç olan buydu. Önümde birkaç mil ötede nehrin içine doğru uzanan, ağaçlarla kaplı sivri bir buruna gözlerimi dikip şeklini beynime zahmetle kaydediyordum. Tam istediğim gibi başarmaya başladığım anda ona yaklaşır, o sinir bozucu şeyin eriyip kıyıya doğru katlandığını görürdüm! Burnun en ucunda dikkat çeken ölü bir ağaç duruyor olsa, yanına vardığımda onun ormanın içinde belli belirsiz kaynaşıp düz bir kıyının ortasında durduğunu görürdüm! Hiçbir belirgin tepe, biçiminin ne olduğunu anlayabilmem için yeterince uzun süre şeklini korumazdı; hepsi tropiklerin en sıcak köşesindeki tereyağı dağı gibi eriyip değişirdi. Akıntı yönünde gelirken hiçbir şey, akıntıya karşı giderken sahip olduğu şekli korumazdı. Bu ufak güçlükleri Bay Bixby’ye anlattım. Şöyle dedi—
“Asıl marifeti de bu zaten. Şekiller her üç saniyede bir değişmese hiçbir işe yaramazlardı. Şu bulunduğumuz yere bak, mesela. Şuradaki tepe tek bir tepe olarak kaldığı sürece, gittiğim yönde dosdoğru ilerleyebilirim; ama tepesi yarılıp V biçimini aldığı an, bir kayaya çarpıp bu teknenin beynini dağıtmamak için sancak tarafa hızla kırmam gerektiğini anlarım. V’nin kollarından biri ötekinin arkasına geçer geçmez de yeniden iskeleye doğru dönmem gerekir; yoksa buharlı geminin omurgasını elindeki kıymık gibi çekip çıkaracak bir kütükle başım derde girer. Tepe kötü gecelerde şeklini değiştirmeseydi, bir yıl içinde buralarda korkunç bir buharlı gemi mezarlığı oluşurdu.”
Nehrin şeklini akla gelebilecek her türlü açıdan öğrenmem gerektiği açıktı: baş aşağı, tersinden, içi dışına çevrilmiş gibi, baştan kıça ve “enlemesine”; sonra da gri gecelerde nehrin hiçbir şekli olmadığında ne yapacağımı bilmeliydim. Ben de işe koyuldum. Zamanla bu çetrefilli dersin üstesinden gelmeye başladım; kendimden hoşnutluğum da yeniden ön sıraya geçti. Bay Bixby ise onu tekrar arka sıraya göndermeye hazırdı. Şöyle başladı—
“Hole-in-the-Wall’da, bir önceki seferden önceki seferin ortadaki geçişinde ne kadar su vardı?”
Bunu düpedüz haksızlık saydım. Şöyle dedim—
“Her seferinde, aşağı ya da yukarı giderken, iskandilciler o dolambaçlı yerde üç çeyrek saat boyunca durmadan derinlik bildiriyor. Bunca karmaşayı nasıl hatırlamamı bekliyorsunuz?”
“Oğlum, hatırlamak zorundasın. St. Louis ile New Orleans arasındaki beş yüz sığlık noktasının her birinde, suyun en sığ olduğu anda teknenin bulunduğu yeri ve görünen işaretleri tam olarak hatırlamalısın. Bir seferin sığlık ölçümlerini ve işaretlerini başka bir seferinkilerle karıştırmamalısın; çünkü iki seferde çoğu zaman aynı olmazlar. Hepsini birbirinden ayrı tutmalısın.”
Kendime geldiğimde şöyle dedim—
“Bunu yapabilir hale geldiğimde ölüleri diriltebilirim; o zaman geçinmek için buharlı gemi kılavuzluğu yapmam gerekmez. Bu işten emekli olmak istiyorum. Elime bir sıyırma kovasıyla fırça verin; ben ancak güverte amelesi olabilirim. Kılavuz olacak kadar aklım yok; olsaydı bile, koltuk değnekleriyle yürümediğim sürece o kadar aklı taşıyacak gücüm olmazdı.”
“Şimdi kes şunu! Bir adama nehri öğreteceğimi söylemişsem, bunu ciddiye alırım. Ona ya nehri öğretirim ya da onu öldürürüm, buna güvenebilirsin.” [1]
[1] “Öğretmek” nehir sözlüğünde yoktur.
Bölüm etkileşimi
