Mississippi'de Hayat kitap kapağı

4. bölüm / 63

Bölüm 3 — Geçmişten Freskler

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 63Şu an: Bölüm 3 — Geçmişten Freskler
  1. 1 Ulusun Gövdesi208 kelime
  2. 2 Bölüm 1 — Nehir ve Tarihi1.521 kelime
  3. 3 Bölüm 2 — Nehir ve Kaşifleri1.327 kelime
  4. 4 Bölüm 3 — Geçmişten Freskler3.882 kelime · Okuduğun bölüm
  5. 5 4. Bölüm — Çocukların Hırsı1.189 kelime
  6. 6 Bölüm 5 — Çırak Kılavuz Olmak İstiyorum1.061 kelime
  7. 7 Bölüm 6 — Bir Çırak Kılavuzun Deneyimi1.877 kelime
  8. 8 7. Bölüm — Gözü Pek Bir Eylem1.605 kelime
  9. 9 8. Bölüm — İçinden Çıkılmaz Dersler1.586 kelime
  10. 10 9. Bölüm — Bitmeyen Şaşkınlıklar1.662 kelime
  11. 11 10. Bölüm — Eğitimimi Tamamlarken1.440 kelime
  12. 12 11. Bölüm — Irmak Kabarmaya Başlıyor1.722 kelime
  13. 13 12. Bölüm — İskandil1.575 kelime
  14. 14 13. Bölüm — Bir Kılavuzun Gereksinimleri2.067 kelime
  15. 15 14. Bölüm — Kılavuzluğun Rütbesi ve İtibarı1.576 kelime
  16. 16 15. Bölüm — Kılavuzların Tekeli2.799 kelime
  17. 17 16. Bölüm — Yarış Günleri1.344 kelime
  18. 18 17. Bölüm — Kestirme Kanallar ve Stephen1.958 kelime
  19. 19 Bölüm 18 — Birkaç Ek Ders Alıyorum1.309 kelime
  20. 20 19. Bölüm — Brown'la Karşılıklı İltifatlarımız929 kelime
  21. 21 20. Bölüm — Bir Felaket1.431 kelime
  22. 22 21. Bölüm — Biyografimden Bir Kesit141 kelime
  23. 23 22. Bölüm — Asıl Konuma Geri Dönüyorum1.943 kelime
  24. 24 23. Bölüm — Kimliğimi Gizleyerek Yolculuk733 kelime
  25. 25 24. Bölüm — Kimliğim Ortaya Çıkıyor1.366 kelime
  26. 26 Bölüm 25 — Cairo’dan Hickman’a1.476 kelime
  27. 27 Bölüm 26 — Ateş Altında123 kelime
  28. 28 Kılavuzun İlk Savaşı1.533 kelime
  29. 29 Bölüm 27 — Dışarıdan Gelen Bazı Şeyler1.194 kelime
  30. 30 28. Bölüm — Mumford Amca Yük Boşaltıyor2.073 kelime
  31. 31 29. Bölüm — Birkaç Örnek Tuğla2.189 kelime
  32. 32 30. Bölüm — Yol Üstünden İzlenimler1.982 kelime
  33. 33 Bölüm 31 — Bir Başparmak İzi ve Sonrasında Olanlar3.486 kelime
  34. 34 Bölüm 32 — Bir Servetin Elden Çıkarılması960 kelime
  35. 35 33. Bölüm — İkramlar ve Ahlak1.144 kelime
  36. 36 34. Bölüm — Uçuk Hikâyeler428 kelime
  37. 37 35. Bölüm — Karışıklık Sırasında Vicksburg1.992 kelime
  38. 38 36. Bölüm — Profesörün Hikâyesi1.449 kelime
  39. 39 37. Bölüm200 kelime
  40. 40 38. Bölüm — Güzel Ev1.443 kelime
  41. 41 39. Bölüm — İmalathaneler ve Alçaklar1.335 kelime
  42. 42 40. Bölüm — Şatolar ve Kültür1.412 kelime
  43. 43 41. Bölüm — Güney'in Metropolü898 kelime
  44. 44 42. Bölüm — Sağlık ve Duygusallık904 kelime
  45. 45 43. Bölüm — Gömme Sanatı879 kelime
  46. 46 44. Bölüm — Şehir Manzaraları1.578 kelime
  47. 47 45. Bölüm — Güney'de Spor1.951 kelime
  48. 48 46. Bölüm — Büyüler ve Büyücüler970 kelime
  49. 49 47. Bölüm — Uncle Remus ve Bay Cable543 kelime
  50. 50 48. Bölüm — Şeker ve Posta Ücreti1.506 kelime
  51. 51 Bölüm 49 — Kılavuzluk Yaşamından Kesitler1.290 kelime
  52. 52 50. Bölüm1.198 kelime
  53. 53 51. Bölüm — Anılar1.612 kelime
  54. 54 52. Bölüm — Yakan Bir Damga2.898 kelime
  55. 55 53. Bölüm — Çocukluk Yuvam1.244 kelime
  56. 56 54. Bölüm — Geçmiş ve Bugün1.861 kelime
  57. 57 55. Bölüm — Bir Kan Davası ve Başka Şeyler1.364 kelime
  58. 58 56. Bölüm — Bir Hukuk Meselesi1.193 kelime
  59. 59 57. Bölüm — Bir Başmelek1.419 kelime
  60. 60 58. Bölüm — Yukarı Irmak’ta1.514 kelime
  61. 61 59. Bölüm — Efsaneler ve Manzaralar1.667 kelime
  62. 62 60. Bölüm — Düşünceler ve Sonuçlar1.839 kelime
  63. 63 Ek8.314 kelime

Bölüm 3
Geçmişten Freskler
Anlaşılan nehir artık işletmeye açılmaya hazırdı. Ama hayır; kıyıları boyunca nüfusun yayılması da keşif ve araştırma kadar ağır, sakin ve zaman tüketen bir süreç oldu.

Keşiften sonra nehir kıyılarında dikkate değer bir beyaz nüfus oluşması için yetmiş yıl geçti; nehrin ticaret yolu hâline gelmesi içinse yaklaşık elli yıl daha. La Salle'in nehri açmasından, onun düzenli ve canlı sayılabilecek bir ticaretin aracı hâline geldiği zamana dek İngiltere tahtında yedi hükümdar oturmuş, Amerika bağımsız bir ülke olmuş, XIV. ve XV. Louis'ler çürüyüp ölmüş, Fransız monarşisi devrimin kanlı fırtınasında yıkılmış, Napolyon adı da konuşulmaya başlanmıştı. Doğrusu o günlerde salyangozlar vardı.

Nehirdeki ilk ticaret, büyük mavnalarla — omurgalı teknelerle, geniş burunlu teknelerle — yapılıyordu. Bu tekneler yukarı nehirlerden New Orleans'a kadar süzülüp yelken açıyor, orada yük değiştiriyor, sonra da elle, ağır ağır halatlarla çekilip sırıklarla itilerek geri dönüyordu. Gidiş dönüş bazen dokuz ay sürüyordu. Zamanla ticaret büyüdü ve kaba saba, eğitimsiz, yiğit, denizciler gibi sarsılmaz bir sabırla korkunç zorluklara katlanan; çok içen, o günlerin Natchez-under-the-hill'i gibi ahlaksız batakhanelerde kabaca eğlenen, kavga etmeye düşkün ve gözü kara; her biri fil kadar şen, ağzı bozuk ve küfürbaz; parasını savuran, yolculuk sonunda beş parasız kalan, barbarca süsleri seven, müthiş palavracı adam ordularına iş sağladı. Yine de çoğu dürüst, güvenilir, sözünde ve görevinde sadık, çoğu zaman da kendine özgü biçimde yüce gönüllüydü.

Derken buharlı gemi ortaya çıktı. Sonraki on beş yirmi yıl boyunca bu adamlar omurgalı tekneleriyle nehirden aşağı yük taşımayı sürdürdü; buharlı gemilerse yukarı yöndeki taşımacılığın tamamını üstlendi. Omurgalı teknecileri teknelerini New Orleans'ta satıp buharlı gemilerde güverte yolcusu olarak evlerine döndüler.

Ama bir süre sonra buharlı gemilerin sayısı ve hızı öylesine arttı ki bütün ticareti üstlenebilir oldular; bunun üzerine omurgalı tekne taşımacılığı kesin olarak sona erdi. Tekneciler buharlı gemilerde güverte tayfası, ikinci kaptan ya da kılavuz oldu; buharlı gemilerde onlara yer çıkmadığında Pittsburgh'dan gelen bir kömür mavnasında ya da Mississippi'nin kaynaklarına doğru kuzeydeki ormanlardan yapılmış bir çam kütüğü salında iş buldular.

Buharlı gemiciliğin en parlak döneminde nehir, baştan başa kömür filoları ve kereste sallarıyla doluydu; hepsi elle yönetiliyor, anlattığım türden kaba saba adamlara iş sağlıyordu. Çocukken Hannibal'den geçip giden dev salların yıllık geçit törenlerini hatırlıyorum: Her salda bir dönüm kadar beyaz, güzel kokulu tahta; iki düzine ya da daha fazla kişilik mürettebat; fırtınalardan korunmak için salın uçsuz bucaksız düzlüğüne serpiştirilmiş üç dört kulübe. Büyük mürettebatların, eski omurgalı tekneci tayfasının ve onlara hayranlıkla öykünen haleflerinin kaba saba hâllerini, gürültülü konuşmalarını da hatırlıyorum; çünkü sallara yüzerek ulaşır, çeyrek ya da üçte bir mil kadar yol alır, üstlerine çıkar ve gezintiye çıkardık.

Omurgalı teknecilerin konuşma ve davranışlarını, bir de artık geride kalmış, neredeyse unutulmuş sal yaşamını örneklemek için, burada üzerinde son beş altı yıldır aralıklarla çalıştığım ve belki önümüzdeki beş altı yıl içinde bitirebileceğim bir kitaptan bir bölüm aktaracağım. Kitap, o günlerde Batı'da kasabamızın ayyaşının oğlu olan, cahil bir köy çocuğu Huck Finn'in hayatından bazı kesitleri anlatıyor. Kendisine eziyet eden babasından ve onu uslu, doğru sözlü, saygın bir çocuğa dönüştürmek isteyen iyi yürekli dul kadından kaçmıştır; dul kadının kölesi de onunla birlikte kaçmıştır. Bir kereste salının bir parçasını bulmuşlardır (su yüksek, yazın tam ortasıdır); geceleri nehirde aşağı doğru süzülüyor, gündüzleri söğütlerin arasında saklanıyorlardır. Hedefleri Kahire'dir; oradan zenci, özgür eyaletlerin içlerinde özgürlüğünü arayacaktır. Ama sis yüzünden Kahire'yi fark etmeden geçerler. Bir süre sonra gerçeği sezmeye başlarlar ve Huck Finn, iç karartıcı belirsizliğe son vermek için ileride uzakta gördükleri büyük sala kadar yüzmeye, karanlıktan yararlanıp sessizce salın üstüne çıkmaya ve kulak misafiri olarak gereken bilgiyi toplamaya ikna edilir:—

Ama insan bir şeyi öğrenmek için sabırsızlanınca bekleyemiyor, bilirsin. Konuşup tartıştık; sonunda Jim, gecenin öyle karanlık olduğunu, büyük sala kadar yüzüp üstüne çıkmanın ve kulak kabartmanın hiç tehlikeli olmayacağını söyledi. Kahire'den söz ederlerdi; çünkü belki eğlenmek için orada karaya çıkmayı düşünüyorlardı, ya da en azından viski, taze et veya başka bir şey almak için kıyıya kayık gönderirlerdi. Jim, bir zenciye göre aklı başında bir adamdı; insanın iyi bir plana ihtiyacı olduğunda çoğu zaman aklına bir şey gelirdi.

Ayağa kalkıp paçavralarımı silkeledim, sonra nehre atlayıp salın ışığına doğru yüzmeye başladım. Neredeyse sala varınca yavaşladım, dikkatle ilerledim. Her şey yolundaydı; küreklerin başında kimse yoktu. Kamp ateşinin ortalarda olduğu yere neredeyse hizalanana kadar sal boyunca yüzdüm, sonra üstüne çıkıp sürünerek ilerledim ve ateşin rüzgâr alan tarafındaki birkaç demet kiremitin arasına sokuldum. Orada on üç adam vardı; elbette güvertede nöbet tutuyorlardı. Üstelik hepsi de pek kaba saba görünüyordu. Bir testileri ve teneke kupaları vardı; testiyi elden ele dolaştırıyorlardı. Biri şarkı söylüyordu—daha doğrusu böğürüyordu. Şarkı hiç de salonlarda söylenecek türden değildi. Burnundan böğürüyor, her dizenin son sözcüğünü uzatıp duruyordu. Bitirince hepsi birden Kızılderili savaş çığlığı gibi bir ses çıkardı, ardından başka biri şarkıya başladı. Şöyle başlıyordu:—

“Kasabamızda bir kadın var,
Kasabamızda bir kadııın (yaşar,)
Kocasını pek çok severdi,
Ama başka bir adamı iki kat fazla seveeer.”

Bir de şöyle söylüyorlardı: riluu, riluu, riluu,
Ri-tuu, riluu, rilay—

Kocasını pek çok severdi,
Ama başka bir adamı iki kat fazla seveeer.”

Böyle sürüp gitti—on dört kıta. Pek kötüydü. Adam sonraki kıtaya başlayacakken içlerinden biri, bunun yaşlı ineğin öldüğü ezgi olduğunu söyledi; bir başkası, “Aman, biraz ara ver,” dedi. Bir diğeri de ona, “Hadi, yürü git,” dedi. Hepsi onunla dalga geçti; sonunda adam öfkelendi, ayağa fırlayıp kalabalığa sövmeye başladı ve içlerindeki her hırsızı sakat bırakabileceğini söyledi.

Hepsi adama saldırmak üzereydi ki oradaki en iri adam ayağa fırlayıp şöyle dedi—

“Olduğunuz yerde kalın beyler. Onu bana bırakın; o benim avım.”

Sonra üç kez havaya sıçradı, her seferinde topuklarını birbirine vurdu. Püsküllerle kaplı güderi ceketini çıkardı ve “Sen şurada yat, ben onu çiğneyip bitirene kadar,” dedi. Sonra baştan aşağı kurdelelerle kaplı şapkasını yere fırlattı ve “Sen de şurada yat, onun acıları dinene kadar,” dedi.

Sonra yine havaya sıçrayıp topuklarını birbirine vurdu ve haykırdı—

“Vuu-huu! Ben Arkansas'ın yabanından çıkıp gelmiş, demir çeneli, pirinç zırhlı, bakır karınlı, ceset yapıcının hasıyım! Bana bakın! Bana Ani Ölüm ve Genel Yıkım derler! Babam kasırga, annem deprem; koleranın yarı kardeşiyim, çiçek hastalığıyla anne tarafından yakın akrabayım! Bana bakın! Sağlığım yerindeyken kahvaltıda on dokuz timsahı bir fıçı viskiyle silip süpürürüm; keyfim kaçıkken bir kile çıngıraklı yılanı bir cesetle yerim! Bakışımla ebedi kayaları yarar, konuşunca gök gürültüsünü sustururum! Vuu-huu! Geri çekilin, gücüme göre bana yer açın! Kan benim doğal içkimdir; can çekişenlerin feryadı kulağıma müzik gibi gelir! Gözünüzü dört açın beyler!—ve yere yatıp nefesinizi tutun; kendimi salıvermek üzereyim!”

Bunları söylerken başını sallayıp sert sert bakıyor, küçük bir daire çizerek kabarıyor, manşetlerini sıvıyor, arada doğrulup yumruğuyla göğsüne vuruyor ve “Bana bakın beyler!” diyordu. Sözü bitince havaya sıçrayıp topuklarını üç kez birbirine vurdu ve kükreyerek, “Vuu-huu! Yaşayan yaban kedilerinin en kanlısının oğluyum!” diye haykırdı.

Kavgayı başlatan adam eski, geniş kenarlı şapkasını sağ gözünün üstüne indirdi. Sonra öne eğilip kamburlaştı, arkasını iyice çıkardı; yumruklarını önünde ileri geri savurarak üç kez küçük bir daire çizdi, kabarıp soluk soluğa kaldı. Ardından doğruldu, yeniden sıçrayıp yere inmeden önce topuklarını üç kez birbirine vurdu (kalabalık onu bu yüzden alkışladı) ve şöyle haykırmaya başladı—

“Vuu-huu! Boynunuzu eğin, açılın; keder krallığı geliyor! Beni yere bastırın, gücümün harekete geçtiğini hissediyorum! Vuu-huu! Ben günahın evladıyım, sakın başlamama izin vermeyin! Herkese füme cam, çabuk! Bana çıplak gözle bakmaya kalkmayın beyler! Keyfim yerindeyken boylam ve enlem çizgilerini ağ gibi kullanır, balinaları yakalamak için Atlantik Okyanusu'nu baştan başa tararım! Şimşekle başımı kaşır, gök gürültüsüyle mırıldanarak uykuya dalarım! Üşüyünce Meksika Körfezi'ni kaynatıp içine girer yıkanırım; sıcaktan bunalınca ekvator fırtınasıyla yelpazelenirim; susayınca uzanıp bir bulutu sünger gibi sıkar, suyunu içerim; aç karnına yeryüzünde dolaşınca ardımdan kıtlık gelir! Vuu-huu! Boynunuzu eğin, açılın! Elimi güneşin yüzüne koyup dünyayı geceye çeviririm; aydan bir parça ısırıp mevsimleri hızlandırırım; şöyle bir silkelenip dağları un ufak ederim! Bana derinin ardından bakın—çıplak göz kullanmayın! Ben taş kesilmiş yürekli, kazan demiri bağırsaklı adamım! Issız yerleşimlerin katliamı boş vakit eğlencem, ulusların yok edilmesi hayatımın ciddi işidir! Uçsuz bucaksız büyük Amerikan çölü benim özel mülkümdür; ölülerimi kendi arazime gömerim!” Yere inmeden önce havaya sıçrayıp topuklarını üç kez birbirine vurdu (kalabalık onu yine alkışladı); yere konarken de, “Vuu-huu! Boynunuzu eğin, açılın; felaketin gözde evladı geliyor!” diye bağırdı.

Öteki yine kabarıp böbürlenmeye başladı—ilki, yani Bob. Sonra Felaket Çocuğu her zamankinden daha büyük bir tantanayla söze karıştı. Ardından ikisi aynı anda atışmaya koyuldu; birbirlerinin çevresinde dönüp duruyor, yumruklarını neredeyse ötekinin suratına geçiriyor, Kızılderililer gibi bağırıp çağırıyorlardı. Bob, Çocuğa hakaret etti; Çocuk da ona karşılık verdi. Bob bu kez çok daha ağır laflar etti; Çocuk da ağzına gelen en kötü sözlerle karşılık verdi. Sonra Bob, Çocuğun şapkasını düşürdü; Çocuk şapkayı alıp Bob'un kurdeleli şapkasını yaklaşık iki metre öteye tekmeledi. Bob gidip şapkasını aldı ve aldırış etmemesini, bu işin burada bitmeyeceğini söyledi; çünkü o hiçbir şeyi unutmaz, kimseyi de bağışlamazmış. Çocuk da gözü açık olsunmuş; yaşadığı sürece, kanının son damlasına kadar ona hesap vermek zorunda kalacağı gün mutlaka gelirmiş. Çocuk, o günün gelmesini kendisinden daha çok isteyen kimse olamayacağını söyledi; Bob'a da bir daha yoluna çıkmaması için şimdiden uyarı verdi, çünkü kanına bulanmadan asla rahat edemezmiş. Doğası böyleymiş; ama varsa ailesi uğruna şimdilik onu bağışlıyormuş.

İkisi homurdanıp başlarını sallayarak ve neler yapacaklarını söyleyerek ayrı yönlere doğru çekiliyordu ki kara bıyıklı ufak tefek biri sıçrayıp ortaya çıktı ve şöyle dedi—

“Buraya dönün, ödlek herifler! İkinizi de ben benzetirim!”

Dediğini de yaptı. İkisini yakaladı, bir o yana bir bu yana savurdu, tekmeleyip durdu, onlar ayağa kalkamadan yere serdi. Daha iki dakika geçmeden köpekler gibi yalvarmaya başladılar. Ötekiler de baştan sona nasıl bağırıp güldü, ellerini çırptı: “Saldır Ceset Yapıcı!” “Haydi, bir daha giriş Felaket Çocuğu!” “Aferin sana küçük Davy!” Bir süre ortalık tam bir curcunaya döndü. İşleri bitince Bob'un da Çocuğun da burnu kızarmış, gözleri mosmordu. Küçük Davy, ikisine de sinsi ve korkak olduklarını, bir köpekle yemek yemeye ya da bir zenciyle içki içmeye layık olmadıklarını itiraf ettirdi. Sonra Bob'la Çocuk büyük bir ciddiyetle el sıkıştı; birbirlerine hep saygı duyduklarını ve eski defterleri kapatmaya razı olduklarını söylediler. Ardından nehirde yüzlerini yıkadılar. Tam o sırada karşıya geçiş için yüksek sesle emir verildi; adamların bir kısmı öndeki küreklerin başına gitti, geri kalanlar da kıçtaki kürekleri kullanmak üzere arkaya geçti.

On beş dakika kıpırdamadan bekledim; adamlardan birinin yakınımda bıraktığı piposundan bir nefes çektim. Sonra karşıya geçiş bitti. Adamlar paytak paytak geri dönüp testiyi dolaştırdı; yeniden konuşup şarkı söylemeye başladılar. Derken eski bir keman çıkardılar; biri çaldı, bir başkası juba ritmi tuttu, geri kalanlar da eski usul bir omurgalı tekne dansına koyuldu. Nefesleri çabuk tükendiği için bunu uzun süre sürdüremediler; az sonra yeniden testinin çevresinde toplandılar.

Gür bir nakaratla “Neşeli salcılık benim hayatım” diye şarkı söylediler. Ardından domuzların birbirinden farklarını ve çeşitli huylarını, sonra kadınları ve onların farklı davranışlarını konuşmaya başladılar; sonra yanan evleri söndürmenin en iyi yollarını, Kızılderililere ne yapılması gerektiğini, bir kralın ne iş yaptığını ve ne kadar para aldığını, kedileri nasıl dövüştüreceklerini, bir adam nöbet geçirince ne yapılacağını ve berrak sulu nehirlerle bulanık sulu nehirlerin farklarını konuştular. Ed dedikleri adam, çamurlu Mississippi suyunun içmek için berrak Ohio suyundan daha sağlıklı olduğunu söyledi. Bu sarı Mississippi suyunun yarım litresini çökmeye bıraksan, nehrin düzeyine bağlı olarak dibinde bir buçuk iki santim kadar çamur birikirmiş; o zaman su Ohio suyundan farksız olurmuş. Yapılması gereken, suyu sürekli karıştırmakmış; nehir alçalınca da suyu gerektiği gibi koyulaştırmak için elde çamur bulundurmak gerekirmiş.

Felaket Çocuğu bunun doğru olduğunu söyledi; çamur besleyiciymiş ve Mississippi suyu içen bir adam isterse midesinde mısır yetiştirebilirmiş. Şöyle dedi—

“Mezarlıklara bakın; her şey orada belli. Cincinnati mezarlığında ağaçlar doğru dürüst büyümez ama Sent Louis mezarlığında sekiz yüz fitten, yani yaklaşık iki yüz kırk dört metreden fazla boya ulaşırlar. Hepsi insanların toprağa verilmeden önce içtikleri sudan. Cincinnati'de bir ceset toprağı hiç beslemez.”

Sonra Ohio suyunun Mississippi suyuyla karışmayı sevmediğinden söz ettiler. Ed, Ohio'nun alçak, Mississippi'nin yükseldiği bir zamanda Mississippi'ye girerseniz, Mississippi'nin doğu kıyısı boyunca yüz mil ya da daha fazla bir mesafe boyunca geniş bir berrak su şeridi göreceğinizi söyledi. Kıyıdan çeyrek mil kadar uzaklaşıp o sınırı geçtiğiniz anda, nehrin geri kalanı baştan başa koyu sarı ve bulanıkmış. Sonra tütünün küflenmesini önlemenin yollarını konuştular; oradan hayaletlere geçip başkalarının gördüğü bir sürü şey anlattılar. Ama Ed şöyle dedi—

“Neden kendi gördüğünüz bir şeyi anlatmıyorsunuz? Şimdi de ben konuşayım. Beş yıl önce bunun kadar büyük bir saldaydım; tam buralarda, ay ışığının parıl parıl olduğu bir geceydi. Nöbetteydim, salın ön tarafındaki sancak küreğinin sorumlusuydum. Arkadaşlarımdan biri Dick Allbright adında bir adamdı. Oturduğum yere, salın ön tarafına geldi—esniyor, geriniyordu—salın kenarına eğilip nehirde yüzünü yıkadı. Sonra yanıma oturup piposunu çıkardı, doldurmuştu ki başını kaldırıp şöyle dedi—

“‘Şuna bir bak,’ dedi, ‘şu ileride, kıvrımın ötesindeki Buck Miller'ın yeri değil mi?’”

“‘Evet,’ dedim, ‘öyle. Ne olmuş?’ Piposunu bıraktı, başını eline dayayıp şöyle dedi—”

“‘Daha ileride oluruz sanıyordum.’ Ben de şöyle dedim—”

“‘Ben nöbetten çıktığımda ben de öyle sanıyordum’—altı saat nöbet tutup altı saat dinlenirdik—‘ama çocuklar bana salın son bir saattir neredeyse hiç ilerlememiş gibi göründüğünü söylediler,’ dedim, ‘gerçi şimdi gayet iyi kayıyor,’ dedim. Bir tür inleme çıkardı ve şöyle dedi—”

“‘Buralarda bir salın daha önce böyle davrandığını gördüm,’ dedi, ‘son iki yıldır bu kıvrımın baş tarafında akıntı neredeyse kesilmiş gibi geliyor bana,’ dedi.”

“İki üç kez doğrulup suyun uzaklarına ve çevresine baktı. Bu beni de bakmaya sevk etti. İnsan, mantıklı olmasa bile başkasının yaptığını hep yapıyor. Az sonra sancak tarafımızda, gerimizde çapraz bir açıyla, suyun üzerinde uzakta kara bir şeyin yüzdüğünü gördüm. Onun da ona baktığını fark ettim. Şöyle dedim—”

“‘O da ne?’ Dedi. Biraz ters bir tavırla şöyle karşılık verdi,—”

“‘Eski, boş bir fıçıdan başka bir şey değil.’”},{

“‘Boş bir fıçı mı!’ dedim, ‘dürbün senin gözlerinin yanında oyuncak kalır. Boş fıçı olduğunu nereden çıkarıyorsun?’ Şöyle dedi—

“‘Bilmiyorum; galiba fıçı değil ama öyle olabileceğini düşündüm,’ dedi.”},{

“‘Evet,’ dedim, ‘olabilir, başka bir şey de olabilir; bu kadar uzaktan ne olduğunu kimse söyleyemez,’ dedim.”},{

“Yapacak başka bir şeyimiz yoktu, izlemeyi sürdürdük. Bir süre sonra şöyle dedim—”},{

“‘Dick Allbright, şuna bak; o şey bize yetişiyor galiba.’”},{

“Hiç ses etmedi. O şey yaklaştı da yaklaştı; ben de neredeyse bitkin düşmüş bir köpek olmalı diye düşündüm. Sonra karşıya geçiş için döndük; şey ay ışığının parlak şeridini geçti ve, yemin ederim, fıçıydı. Şöyle dedim—”},{

“‘Dick Allbright, yarım mil uzaktayken onun fıçı olduğunu nasıl anladın?’ dedim. O da şöyle dedi—”},{

“‘Bilmiyorum.’ Ben de şöyle dedim—”},{

“‘Söyle bana, Dick Allbright.’ Şöyle dedi—”},{

“‘Şey, onun fıçı olduğunu biliyordum; daha önce gördüm. Birçok kişi gördü; hayaletli bir fıçı derler.’”},{

“Nöbetteki ötekileri çağırdım; gelip yanımıza dikildiler, Dick'in söylediklerini anlattım. Fıçı artık tam yanımızda yüzüyor, daha fazla yaklaşmıyordu. Aramızda yaklaşık altı metre vardı. Bazıları onu sala almak istiyordu, geri kalanı istemiyordu. Dick Allbright, onunla uğraşan salları uğursuzluğun bulduğunu söyledi. Nöbetçi başı buna inanmadığını söyledi. Fıçının bize yetişmesini, salımızdan biraz daha iyi bir akıntıda olmasına bağladı. Bir süre sonra uzaklaşacağını söyledi.”

“Sonra başka şeylerden konuşmaya başladık, bir şarkı söyledik, ardından dans ettik. Sonra nöbetçi başı bir şarkı daha istedi; ama hava bulutlanıyordu ve fıçı hâlâ aynı yerdeydi. Şarkının da nedense pek neşesi yoktu, bu yüzden bitirmediler. Kimse alkışlamadı; şarkı öylece sönüp gitti ve bir dakika kadar kimse konuşmadı. Sonra herkes aynı anda konuşmaya çalıştı. Biri bir fıkra anlattı ama faydası olmadı; gülmediler. Hatta fıkrayı anlatan bile gülmedi ki bu pek alışıldık bir şey değildir. Hepimiz sessizce çöktük, somurtarak fıçıya baktık; huzursuz ve rahatsızdık. Efendim, hava kararıp ortalık sessizleşti; ardından rüzgâr uğuldamaya, şimşekler çakıp gök gürlemeye başladı. Çok geçmeden gerçek bir fırtına koptu. Fırtınanın ortasında kıça koşan bir adam tökezleyip düştü, ayak bileğini burktu ve yatıp dinlenmek zorunda kaldı. Çocuklar bu yüzden başlarını salladı. Her şimşek çaktığında fıçı oradaydı; çevresinde mavi ışıklar göz kırpıyordu. Gözümüz hep üzerindeydi. Ama gün doğumuna doğru ortadan kayboldu. Sabah olduğunda hiçbir yerde görünmüyordu; biz de buna üzülmedik.”

“Ama ertesi gece, saat dokuz buçuk sularında şarkılar söylenip eğlenilirken, fıçı yine çıkageldi ve sancak tarafındaki eski yerine yerleşti. Eğlence falan kalmadı. Herkes ciddileşti; kimse konuşmadı; herkes keyifsizce oturup fıçıya bakmaktan başka bir şey yapmıyordu. Hava yine bulutlanmaya başladı. Nöbet değişince, nöbetten çıkanlar yatıp uyumak yerine ayakta kaldı. Fırtına bütün gece çevremizde kopup gürledi. Ortasında bir adam daha tökezleyip ayak bileğini burktu ve işi bırakmak zorunda kaldı. Fıçı gün doğumuna doğru ayrıldı; gidişini kimse görmedi.”

“Bütün gün herkes ayık ve keyifsizdi. İçkiyi bırakmaktan gelen türden bir ayıklıktan söz etmiyorum; hayır, öyle değil. Sessizdiler ama her zamankinden fazla içtiler; birlikte değil, her biri bir yana çekilip kendi başına, gizlice.”

“Hava karardıktan sonra nöbetten çıkanlar yatmadı; kimse şarkı söylemedi, kimse konuşmadı; tayfalar da dağılmadı. Önde bir araya toplanıp iki saat boyunca kıpırdamadan oturdular; gözlerini tek bir yöne dikmiş, arada bir iç çekiyorlardı. Derken fıçı yine çıkageldi. Eski yerine yerleşti. Bütün gece orada kaldı; kimse yatağa girmedi. Gece yarısından sonra fırtına yeniden başladı. Ortalık korkunç karardı; yağmur bardaktan boşanırcasına yağıyor, dolu da yağıyordu; gök gürültüsü gümbürdüyor, kükreyip böğürüyordu; kasırga gibi rüzgâr esiyordu. Şimşekler her yanı geniş ışık şeritleriyle kaplıyor, salı gündüz gibi aydınlatıyordu. Göz alabildiğine, kilometrelerce ötede nehir süt gibi beyaz köpüklerle kabarıyor; fıçı da her zamanki gibi yalpalaya yalpalaya ilerliyordu. Kaptan, karşıya geçmek için nöbetçilere kıçtaki küreklerin başına geçmelerini emretti, ama kimse yanaşmadı. ‘Bir daha ayak bileğimizi burkmaya niyetimiz yok,’ dediler. Kıç tarafa yürümeye bile yanaşmadılar. Tam o sırada gök büyük bir gürültüyle yarıldı; şimşek kıç nöbetindeki iki adamı öldürdü, ikisini de sakatladı. ‘Nasıl sakatladı?’ diye sorarsınız. Ayak bileklerini burktu işte!”

“Fıçı, şimşeklerin arasında karanlığa karışıp gün doğumuna doğru gitti. O sabah kahvaltıda kimse bir lokma yemedi. Sonra adamlar ikişer üçer aylak aylak dolaşıp alçak sesle konuştu. Ama hiçbiri Dick Allbright’la takılmadı. Hepsi ona sırtını döndü. Adamların olduğu yere yaklaşsa dağılıp uzaklaştılar. Onunla birlikte küreklerin başına geçmek istemediler. Kaptan bütün filikaları sala, kendi kamarasının yanına çektirdi. Ölen adamların gömülmek üzere kıyıya götürülmesine izin vermedi; kıyıya çıkanların geri dönmeyeceğine inanıyordu. Haklıydı da.”

“Gece olunca, fıçı geri gelirse ortalığın karışacağı apaçık belliydi; homurdanmalar başlamıştı. Birçoğu Dick Allbright’ı öldürmek istiyordu, çünkü başka seferlerde de fıçıyı görmüştü; bu işin kötüye yorulacak bir yanı vardı. Bazıları onu kıyıya çıkarmak istiyordu. Bazıları da ‘Fıçı yine gelirse hepimiz topluca kıyıya çıkalım,’ diyordu.”

“Adamlar önde kümelenip fıçıyı gözlerken bu fısıldaşmalar sürüyordu ki, bir de ne görelim, fıçı yine çıkageldi. Yavaşça, ağır ağır yaklaştı ve eski izine yerleşti. İğne düşse duyulurdu. Sonra kaptan çıkageldi ve şöyle dedi—”

“‘Çocuklar, çocuklar ve budalalar gibi davranmayın. Bu fıçının Orleans’a kadar peşimizden gelmesini ben istemiyorum, siz de istemiyorsunuz. Öyleyse onu durdurmanın en iyi yolu ne? Yakmak. İşte yolu bu. Onu sala alacağım,’ dedi. Daha kimse ağzını açamadan suya girdi.”

“Yüzerek fıçıya gitti; onu sala doğru iterken adamlar bir yana çekildi. Ama yaşlı kaptan fıçıyı salın üzerine çıkardı, başını kırdı; içinden bir bebek çıktı! Evet efendim, çırılçıplak bir bebek. Dick Allbright’ın bebeğiydi; bunu kabul edip kendisi söyledi.”

“‘Evet,’ dedi üzerine eğilerek, ‘evet, bu benim sevgili merhum yavrum, zavallı kayıp Charles William Allbright’tır,’ dedi. Canı istediğinde dilini dildeki en tumturaklı sözlerin çevresinde döndürebilir, onları önünüze pürüzsüzce serebilirdi. Evet, bir zamanlar bu kıvrımın başında yaşadığını, bir gece ağlayan çocuğunu boğduğunu, ama öldürmek istemediğini söyledi—herhalde yalan söylüyordu. Sonra korkup karısı eve dönmeden çocuğu bir fıçıya gömmüş, kaçıp kuzey yoluna düşmüş ve salcı olmuş. Fıçının onu kovaladığı üçüncü yıldı bu. Kötü talihin hep hafifçe başladığını, dört adam ölene dek sürdüğünü, sonra da fıçının bir daha gelmediğini söyledi. Adamlar bir gece daha dayanırsa diye söze devam edecekti—böyle şeyler söylüyordu—ama tayfaların sabrı tükenmişti. Onu kıyıya götürüp linç etmek için bir tekne çıkarmaya başladılar. Derken Dick ansızın küçük çocuğu kaptı, göğsüne bastırıp ağlayarak denize atladı. Bu hayatta onu bir daha görmedik, zavallı, acı çeken ihtiyarcığı; Charles William’ı da görmedik.”

“‘Ağlayan kimdi?’ dedi Bob. ‘Allbright mı, bebek mi?’”},{

“‘Elbette Allbright. Bebeğin ölü olduğunu söylemedim mi? Üç yıldır ölüydü; nasıl ağlayabilirdi?’”},{

“‘Peki, nasıl ağladığını boş ver; bunca zaman nasıl dayandı?’ dedi Davy. ‘Hadi, onu da açıkla.’”},{

“‘Nasıl yaptığını bilmiyorum,’ dedi Ed. ‘Ama yapmış işte; bildiğim tek şey bu.’”},{

“‘Söyleyin bakalım, fıçıya ne yaptılar?’ dedi Felaket Çocuğu.”},{

“‘Ne olacak, denize attılar; bir kurşun parçası gibi dibe battı.’”},{

“‘Edward, çocuk boğulmuş gibi görünüyor muydu?’ diye sordu biri.”},{

“‘Saçları ayrılmış mıydı?’ diye sordu bir başkası.”},{

“‘Eddy, fıçının üzerindeki damga neydi?’ diye sordu, Bill dedikleri bir adam.”},{

“‘Edmund, şu istatistiklere dair belgeler sende mi?’ diye sordu Jimmy.”},{

“‘Söyle bakalım Edwin, şimşek çarpıp ölen adamlardan biri sen miydin?’ diye sordu Davy.”},{

“‘O mu? Yok canım, ikisi de oydu,’ dedi Bob. Sonra hepsi kahkahalara boğuldu.”},{

“‘Söyle Edward, bir hap alsan iyi olmaz mı? Kötü görünüyorsun; rengin solmuş, kendini iyi hissetmiyor musun?’ dedi Felaket Çocuğu.”},{

“‘Hadi ama Eddy,’ dedi Jimmy, ‘anlat bakalım. Kanıtlamak için fıçının bir parçasını saklamış olmalısın. Tıpasının deliğini göster bize, hadi; hepimiz sana inanırız.’”},{

“‘Çocuklar,’ dedi Bill, ‘şöyle bölüşelim. On üç kişiyiz. Siz geri kalanını yutabilirseniz, ben bu hikâyenin on üçte birini yutabilirim.’”},{

Ed öfkeyle ayağa kalkıp hepsine, ağzına gelen ağır bir küfrü savurdu; sonra kendi kendine söylene söylene kıça doğru yürüdü. Onlar da arkasından bağırıp alay ediyor, öyle bir kükreyip gülüyorlardı ki sesleri bir mil öteden duyulabilirdi.

“‘Çocuklar, buna bir karpuz bahse koyalım,’ dedi Felaket Çocuğu. Karanlıkta, kiremit demetlerinin arasında, bulunduğum yere doğru el yordamıyla geldi ve eli bana değdi. Sıcacık, yumuşak ve çıplaktım; ‘Ah!’ diye bağırıp sıçrayarak geri çekildi.”

“‘Bir fener ya da yanan odun parçası getirin buraya, çocuklar! Burada inek kadar büyük bir yılan var!’”},{

Fenerle koşup geldiler, çevreme üşüştüler ve bana baktılar.

“‘Çık oradan, seni serseri!’ dedi biri.”},{

“‘Sen kimsin?’ diye sordu bir başkası.”},{

“‘Burada ne arıyorsun? Hemen konuş, yoksa seni denize atarız.’”},{

“‘Çekin çıkarın şunu, çocuklar. Topuklarından tutup çekin!’”},{

Yalvarmaya başladım ve tir tir titreyerek aralarından sürünerek çıktım. Şaşkın şaşkın beni süzdüler; Felaket Çocuğu şöyle dedi—

“‘Lanet olası bir hırsız! El atın da bunu denize atalım!’”},{

“‘Yok,’ dedi Koca Bob, ‘boya küpünü çıkaralım, bunu tepeden tırnağa gök mavisine boyayalım, sonra denize atalım!’”

“‘Güzel, öyle yapalım. Jimmy, boyayı getir.’”

Boya gelince Bob fırçayı aldı ve tam işe koyulacaktı. Ötekiler gülüp ellerini ovuşturuyordu. Ağlamaya başladım; bu, Davy’yi biraz etkiledi. Şöyle dedi—

“‘Durun bakalım! O daha bir çocuk. Ona dokunanı ben boyarım!’”

Onlara baktım; bazıları homurdanıp söylendi. Bob boyayı bıraktı, ötekiler de fırçayı almadı.

“‘Ateşin yanına gel de burada ne aradığını görelim,’ dedi Davy. ‘Şimdi şuraya otur, kendini anlat. Ne zamandır buradasın?’”

“‘Çeyrek dakika bile olmadı efendim,’ dedim.”},{

“‘Nasıl bu kadar çabuk kurudun?’”

“‘Bilmiyorum efendim. Çoğu zaman böyleyim.’”

“‘Demek öylesin, ha? Adın ne?’”

Adımı söylemeyecektim. Ne diyeceğimi bilemedim, ben de şöyle dedim—

“‘Charles William Allbright, efendim.’”

Bütün kalabalık kükreyerek güldü. Bunu söylediğime çok sevindim; belki gülmek onları yumuşatırdı.

Gülmeleri bitince Davy şöyle dedi—

“‘Olmaz Charles William. Beş yılda bu kadar büyümüş olamazsın; fıçıdan çıktığında bebektin, üstelik ölüydün, biliyorsun. Hadi, doğru dürüst anlat; yanlış bir iş yapmadıysan kimse sana dokunmayacak. Adın ne?’”

“‘Aleck Hopkins efendim. Aleck James Hopkins.’”

“‘Peki Aleck, buraya nereden geldin?’”

“‘Bir ticaret teknesinden. Şu ileride, kıvrımın başında demirli. Orada doğdum. Babam ömrü boyunca bu nehirde ticaret yaptı. Siz geçerken birkaçınızdan Kahire’deki Bay Jonas Turner’a bir şey söylemenizi isteyeceğini söyledi; bana da yüzerek buraya gelmemi buyurdu ve ona—’”

“‘Hadi canım!’”},{

“‘Evet efendim, her şeyiyle doğru. Babam şöyle dedi—’”},{

“‘Hadi oradan!’”},{

Hepsi güldü. Yeniden konuşmaya çalıştım ama sözümü kesip susturdular.

“‘Şimdi bak,’ dedi Davy. ‘Korkmuşsun, o yüzden saçma sapan konuşuyorsun. Doğru söyle, bir ticaret teknesinde mi yaşıyorsun, yoksa yalan mı?’”},{

“‘Evet efendim, bir ticaret teknesinde. Kıvrımın başında demirli. Ama orada doğmadım. İlk seferimiz.’”},{

“‘İşte şimdi oldu! Buraya niye geldin? Hırsızlık yapmaya mı?’”},{

“‘Hayır efendim, yapmadım. Sadece salda gezmek istedim. Bütün çocuklar böyle yapar.’”},{

“‘Biliyorum. Peki niye saklandın?’”},{

“‘Bazen çocukları kovuyorlar.’”},{

“‘Doğru, çalabilirler. Bak, bu sefer seni salıverirsek bir daha böyle işlere bulaşmayacak mısın?’”},{

“‘Elbette, patron. Deneyin de görün.’”},{

“‘Pekâlâ. Kıyıya çok yakınsın. Atla denize; bir daha böyle aptallık etme. Kahretsin oğlum, bazı salcılar seni mosmor olana dek kırbaçlardı!’”},{

Vedalaşmak için oyalanmadım; denize atlayıp kıyıya doğru yüzdüm. Jim sonunda yanımdan geçtiğinde büyük sal, burunun ardında gözden çoktan kaybolmuştu. Dışarı yüzüp salımıza çıktım. Eve döndüğüm için çok mutluydum.

Çocuk aradığı bilgiyi alamadı, ama macerası bana burada anlatmak istediğim, artık aramızda olmayan salcılarla omurgalı tekne tayfalarından bir kesit sunma fırsatı verdi.

Şimdi, Mississippi’de buharlı gemiciliğin en parlak dönemindeki yaşamın, bence bütünüyle incelenmeyi hak eden bir yönüne geliyorum: orada sergilenen şaşırtıcı kılavuzluk bilimine. Dünyanın başka hiçbir yerinde benzeri olduğunu sanmıyorum.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…