Middlemarch kitap kapağı

48. bölüm / 88

Bölüm Xlvıı.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 88Şu an: Bölüm Xlvıı.
  1. 1 Öndeyiş.383 kelime
  2. 2 I. Kitap. — Bayan Brooke. — I. Bölüm.2.324 kelime
  3. 3 İkinci Bölüm.2.057 kelime
  4. 4 Üçüncü Bölüm.3.055 kelime
  5. 5 Bölüm Iv.1.973 kelime
  6. 6 Bölüm V.2.425 kelime
  7. 7 Bölüm Vı.2.977 kelime
  8. 8 Bölüm Vıı.1.074 kelime
  9. 9 Bölüm Vııı.1.446 kelime
  10. 10 Bölüm Ix.2.892 kelime
  11. 11 Bölüm X.3.169 kelime
  12. 12 On Birinci Bölüm.2.549 kelime
  13. 13 Xıı. Bölüm4.752 kelime
  14. 14 İkinci Kitap. — Yaşlı ve Genç. — Xııı. Bölüm.2.583 kelime
  15. 15 Xıv. Bölüm2.416 kelime
  16. 16 Xv. Bölüm.3.834 kelime
  17. 17 Bölüm Xvı.3.654 kelime
  18. 18 Bölüm Xvıı.2.468 kelime
  19. 19 Bölüm Xvııı.3.147 kelime
  20. 20 Xıx. Bölüm1.055 kelime
  21. 21 Xx. Bölüm3.207 kelime
  22. 22 Bölüm Xxı.2.160 kelime
  23. 23 Xxıı. Bölüm.3.946 kelime
  24. 24 Üçüncü Kitap. — Ölümü Beklerken. — Yirmi Üçüncü Bölüm.3.376 kelime
  25. 25 Xxıv. Bölüm.3.159 kelime
  26. 26 Xxv. Bölüm1.800 kelime
  27. 27 Yirmi Altıncı Bölüm1.318 kelime
  28. 28 Yirmi Yedinci Bölüm2.407 kelime
  29. 29 Xxvııı. Bölüm.1.394 kelime
  30. 30 Xxıx. Bölüm.2.169 kelime
  31. 31 Xxx. Bölüm1.759 kelime
  32. 32 Xxxı. Bölüm.2.732 kelime
  33. 33 Xxxıı. Bölüm3.190 kelime
  34. 34 Otuz Üçüncü Bölüm.1.445 kelime
  35. 35 Dördüncü Kitap. — Üç Aşk Sorunu. — Otuz Dördüncü Bölüm.2.094 kelime
  36. 36 Xxxv. Bölüm3.115 kelime
  37. 37 Bölüm Xxxvı.4.085 kelime
  38. 38 Xxxvıı. Bölüm.5.794 kelime
  39. 39 Bölüm Xxxvııı.2.290 kelime
  40. 40 Xxxıx. Bölüm3.210 kelime
  41. 41 Bölüm Xl.3.617 kelime
  42. 42 Kırk Birinci Bölüm.1.387 kelime
  43. 43 Bölüm Xlıı.3.195 kelime
  44. 44 Beşinci Kitap. — Ölü El. — Xlııı. Bölüm.1.854 kelime
  45. 45 Bölüm Xlıv.834 kelime
  46. 46 Bölüm Xlv.4.740 kelime
  47. 47 Xlvı. Bölüm2.478 kelime
  48. 48 Bölüm Xlvıı.1.517 kelime · Okuduğun bölüm
  49. 49 Bölüm Xlvııı.2.440 kelime
  50. 50 Bölüm Xlıx.1.001 kelime
  51. 51 Bölüm L.2.831 kelime
  52. 52 Bölüm Lı.3.497 kelime
  53. 53 Bölüm Lıı.2.573 kelime
  54. 54 Bölüm Lııı.3.541 kelime
  55. 55 Altıncı Kitap. — Dul Kadın ve Karısı. — Lıv. Bölüm.3.150 kelime
  56. 56 Elli Beşinci Bölüm.1.282 kelime
  57. 57 Elli Altıncı Bölüm.5.205 kelime
  58. 58 Bölüm Lvıı.2.681 kelime
  59. 59 Bölüm Lvııı.4.956 kelime
  60. 60 Bölüm Lıx.806 kelime
  61. 61 Bölüm Lx.2.882 kelime
  62. 62 Bölüm Lxı.3.799 kelime
  63. 63 Bölüm Lxıı.2.973 kelime
  64. 64 Yedinci Kitap. — İki Ayartı. — Lxııı. Bölüm.2.084 kelime
  65. 65 Lxıv. Bölüm.4.362 kelime
  66. 66 Lxv. Bölüm1.375 kelime
  67. 67 Lxvı. Bölüm2.589 kelime
  68. 68 67. Bölüm.1.999 kelime
  69. 69 68. Bölüm.2.039 kelime
  70. 70 69. Bölüm.2.593 kelime
  71. 71 Yetmişinci Bölüm3.299 kelime
  72. 72 Lxxı. Bölüm.4.493 kelime
  73. 73 Sekizinci Kitap. — Gün Batımı ve Gün Doğumu. — Yetmiş İkinci Bölüm.987 kelime
  74. 74 Bölüm Lxxııı.1.014 kelime
  75. 75 Bölüm Lxxıv.2.800 kelime
  76. 76 75. Bölüm2.044 kelime
  77. 77 76. Bölüm2.680 kelime
  78. 78 Bölüm Lxxvıı.1.911 kelime
  79. 79 Bölüm Lxxvııı.1.093 kelime
  80. 80 Bölüm Lxxıx.577 kelime
  81. 81 Bölüm Lxxx.1.677 kelime
  82. 82 Bölüm Lxxxı.2.617 kelime
  83. 83 Bölüm Lxxxıı.1.028 kelime
  84. 84 Bölüm Lxxxııı.2.021 kelime
  85. 85 Lxxxıv. Bölüm2.559 kelime
  86. 86 Seksen Beşinci Bölüm868 kelime
  87. 87 Seksen Altıncı Bölüm1.126 kelime
  88. 88 Son2.011 kelime

BÖLÜM XLVII.
Hiç gerçek aşk karşılıksız kalır mı,

Çünkü en gerçek aşk en büyük kazançtır.

Onu hiçbir sanat yaratamaz: filizlenmeli

Besleyici unsurların bulunduğu yerde.

Göğün uygun bir köşesinde ve anında

Nasıl filizlenirse küçük yerli çiçek,

Kökü aşağı, bakışı yukarı,

Toprak ve gök biçim verir ona.

Will Ladislaw’ın Lydgate’le yaptığı o kısa tartışma cumartesi akşamına rastlamıştı. Kendi odasına dönünce bu tartışmanın etkisiyle gecenin yarısına kadar oturup, yeni bir hiddetle, Middlemarch’a yerleşip kendini Bay Brooke’un hizmetine koşmaya karar verdiğinde düşündüğü her şeyi yeniden gözden geçirdi. Bu adımı atmadan önceki tereddütleri, sonradan, bu adımı atmamış olmasının daha akıllıca olacağına dair her imaya karşı bir alınganlığa dönüşmüştü; Lydgate’e duyduğu öfke de buradan kaynaklanıyordu ve bu öfke onu hâlâ huzursuz ediyordu. Kendini aptal yerine koymuyor muydu—hem de artık aptaldan çok daha iyi biri olduğunun her zamankinden fazla farkındayken? Ne uğruna?

Aslında belirli bir amaç uğruna değildi. Doğru, gerçekleşebilecek şeylere dair düşsel hayalleri vardı: Hem tutkuları hem düşünceleri olan hiçbir insan, tutkularının etkisiyle düşünmezlik etmez; zihninde yükselen imgeler tutkuyu umutla yatıştırır ya da korkuyla keskinleştirir. Ama hepimizin başına gelen bu şey, bazılarının başına çok farklı biçimde gelir; Will, zekâsı “ana yolda ilerleyenlerden” değildi. Kendi seçtiği küçük sevinçlere uzanan ara yolları vardı; ana yolda atlarıyla dört nala giden beyefendilere epeyce budalaca görünebilecek sevinçlerdi bunlar. Dorothea’ya duyduğu hislerden kendine bir tür mutluluk yaratma biçimi bunun bir örneğiydi. Tuhaf gelebilir ama gerçek şuydu: Bay Casaubon’un ondan kuşkulandığı sıradan, bayağı hayal—Dorothea’nın dul kalabileceği ve zihninde uyandırdığı ilginin, onu koca olarak kabul etmesine dönüşebileceği düşüncesi—Will’i hiç baştan çıkarmıyor, aklını çelmiyordu. Böyle bir olayın hayalî sahnesinde yaşamıyor, hepimizin, başka türlü olsaydı diye düşündüğümüzde kendimize kurduğumuz o gündelik cennette olduğu gibi, olasılığı baştan sona gözünde canlandırmıyordu. Bunun tek nedeni, aşağılık diye suçlanabilecek düşüncelere kapılmak istememesi ve nankörlük suçlamasına karşı kendini savunmak zorunda olduğunun bilinciyle şimdiden huzursuzluk duyması değildi; kendisiyle Dorothea arasında, kocasının varlığından başka daha nice engelin gizliden gizliye farkında oluşu da hayal gücünü Bay Casaubon’un başına neler gelebileceğini kurcalamaktan uzaklaştırmıştı. Üstelik başka nedenleri de vardı. Bildiğimiz gibi Will, kristalinde bir çatlak belirmesi düşüncesine dayanamazdı: Dorothea’nın ona sakin ve özgürce bakıp konuşması onu hem çileden çıkarıyor hem sevindiriyordu; onu tam da olduğu gibi düşünmek öylesine incelikli bir haz veriyordu ki onu değiştirecek bir değişikliği özleyemiyordu. Güzel bir ezginin sokak çalgıcısınca çalınmış halinden kaçınmaz mıyız? Ya da, belki bir oyma ya da gravür gibi, nadirliğini—ona bir an göz atabilmek için çektiğimiz zahmetten bile sevinç duyarak—uzun uzun düşündüğümüz bir şeyin aslında pek de ender olmadığını ve her gün elimizin altında bulunabileceğini öğrenince hayal kırıklığına uğramaz mıyız? Mutluluğumuz duygularımızın niteliğine ve genişliğine bağlıdır; hayatın katı gerçekleri denen şeylere pek az, daha ince etkilerineyse çok önem veren Will için Dorothea’ya duyduğu böyle bir his, bir servete miras kalmış gibi bir şeydi. Başkalarının tutkusunun boşunalığı diye niteleyeceği şey, hayal gücüne fazladan bir haz veriyordu: İçinde cömert bir duygu kıpırdanışının farkındaydı ve hayal gücünü büyülemiş o yüce aşk şiirinin kendi deneyiminde doğrulandığını görüyordu. Dorothea, diye düşünüyordu, ruhunda sonsuza dek tahta kurulmuştu; hiçbir kadın onun ayak taburesinden daha yükseğe oturamazdı. İçinde yarattığı etkiyi ölümsüz hecelerle yazabilseydi, eski Drayton’ın şu sözleriyle övünebilirdi—

“Gelecek kraliçeler seve seve yaşardı

Onun taşan övgülerinden arta kalanla.”

Ama bu sonuç kuşkuluydu. Dorothea için başka ne yapabilirdi ki? Ona duyduğu bağlılığın ne değeri vardı? Bunu bilmek imkânsızdı. Onun erişebileceği yerden uzaklaşmayacaktı. Dostları arasında, Dorothea’nın kendisiyle konuştuğu kadar içtenlikle konuştuğuna inanabileceği kimse görmüyordu. Bir keresinde kalmasını istediğini söylemişti; o da, çevresinde ateş püskürten ejderhalar tıslasa bile kalacaktı.

Will’in tereddütleri hep böyle sonuçlanırdı. Ama kendi kararına karşı bile çelişmekten ve başkaldırmaktan geri durmuyordu. Bu özel gecede olduğu gibi, Bay Brooke’un önderliğinde yürüttüğü kamusal çalışmaların dışarıdan bakıldığında dilediği kadar kahramanca görünemeyeceğine dair bir belirti onu sık sık öfkelendiriyordu. Bu, öfkesinin öteki nedeni olan, Dorothea uğruna onurundan ödün vermesine rağmen onu neredeyse hiç görememesiyle hep iç içeydi. Bu tatsız gerçeklere karşı çıkamayınca kendi en güçlü eğilimine karşı çıkıp, “Aptalım ben,” diyordu.

Yine de içindeki tartışma zorunlu olarak Dorothea çevresinde dönüp durduğundan, daha önce olduğu gibi sonunda yalnızca onun varlığının kendisi için ne anlama geleceğini daha canlı biçimde hissetmekle kaldı. Ertesi günün pazar olduğunu birden fark edince Lowick Kilisesi’ne gidip onu görmeye karar verdi. Bu düşünceyle uyudu; ama aklın hüküm sürdüğü sabah ışığında giyinirken İtiraz şöyle dedi—

“Bu, Bay Casaubon’un Lowick’e gelmeni yasaklamasına fiilen meydan okumak olur; Dorothea da hoşnutsuzluk duyar.”

“Saçmalık!” diye karşı çıktı Eğilim. “Bahar sabahı güzel bir taşra kilisesine gitmemi engellemesi korkunç olurdu. Dorothea da sevinecektir.”

“Bay Casaubon buraya ya onu kızdırmak ya da Dorothea’yı görmek için geldiğini anlayacaktır.”

“Onu kızdırmak için gittiğim doğru değil; Dorothea’yı görmeye neden gitmeyeyim? Her şey ona mı ait olacak, hep rahat mı edecek? Başkalarının çekmek zorunda kaldığı gibi, o da biraz sıkıntı çeksin. Kilisenin ve cemaatin tuhaflığını hep sevmişimdir; ayrıca Tucker ailesini tanıyorum: onların sırasına otururum.”

İtiraz’ı mantıksızlığın gücüyle susturan Will, cennete gidiyormuşçasına Lowick’e doğru yürüdü. Halsell Kırını geçti, ormanın kıyısından dolaştı; güneş ışığı tomurcuklanan dalların altına genişçe düşüyor, yosunlarla likenlerin güzelliğini, kahverengi toprağı yarıp çıkan taze yeşil filizleri ortaya çıkarıyordu. Her şey pazar olduğunu biliyor ve onun Lowick Kilisesi’ne gidişini onaylıyor gibiydi. Keyfini kaçıran bir şey olmadığında Will kolayca mutlu olurdu. Bay Casaubon’u kızdırma düşüncesi artık ona epey eğlenceli geliyordu; yüzünde beliren neşeli gülümseme, suyun üzerine düşen güneş ışığı kadar hoştu—gerçi bu gülümsemenin vesilesi pek örnek sayılmazdı. Ama çoğumuz, yolumuzu tıkayan kişinin iğrenç olduğuna kendi içimizde karar verir, onun kişiliğinin bizde uyandırdığı tiksintiden birazını ona yaşatmayı pek dert etmeyiz. Will koltuğunun altında küçük bir kitap, iki eli de yan ceplerinde yürüyordu; hiç okumuyor, kilisede ve çıkışta olacakları sahneleyerek hafifçe mırıldanıyordu. Kendi sözlerine uygun ezgiler deniyordu; bazen hazır bir melodiyi yokluyor, bazen doğaçlama yapıyordu. Sözler tam bir ilahi sayılmazdı ama pazar deneyimine kesinlikle uyuyordu:—

“Ah, benim payıma düşen ne kıt bir sofra,

Aşkım bununla besleniyor!

Burada olmayan bir dokunuş, bir ışın,

Yitip giden bir gölge:

“Yakınımda olabilecek bir nefesin düşü,

İçimde yankılanan bir ses,

Birinin beni sevebileceği düşüncesi,

Bir zamanlar tanındığım yer,

Sürgüne gönderilmiş bir korkunun titremesi,

Yaşanmamış bir dert—

Ah, benim payıma düşen ne kıt bir sofra,

Aşkım bununla besleniyor!”

Şarkı söylerken şapkasını çıkarıp başını geriye attığında, ince boynunu gösteren Will, ruhu havayı dolduran baharın beden bulmuş hali gibi görünüyordu—belirsiz vaatlerle dolup taşan ışıl ışıl bir varlık.

Will Lowick’e vardığında çanlar hâlâ çalıyordu. Başka kimse gelmeden yardımcı din adamının sırasına girdi. Fakat cemaat toplandığında hâlâ orada tek başına oturuyordu. Yardımcı din adamının sırası, küçük koro yerinin girişinde rektörün sırasının karşısındaydı. Will, cemaatin yıl yıl beyaz badanalı duvarlar ve karanlık eski sıralar arasında bir araya gelen taşralı yüzlerden oluşan topluluğuna bakarken Dorothea’nın gelmeyebileceğinden korkmaya vakit buldu. Topluluk, yaşlılıktan yer yer kırılmış ama yine de genç filizler veren bir ağacın dallarından pek farklı değildi. Bay Rigg’in kurbağa yüzü yabancı ve anlaşılmaz bir şeydi; ama bu, düzenin bozulmasına yol açsa da, yan yana sıralarında oturan Waule’lar ve Powderell’lerin taşralı topluluğu hâlâ oradaydı. Kardeş Samuel’in yanakları eskisi gibi morarmıştı; üç kuşak boyunca düzgün yaşamış köylüler de eskiden olduğu gibi, genelde kendilerinden üstün olanlara karşı görev duygusuyla gelmişlerdi. Küçük çocuklar, siyah cüppesiyle en yüksek kürsüye çıkan Bay Casaubon’u herhalde üstünlerin en üstünü, gücendirildiğinde de en korkuncu sayıyordu. 1831’de bile Lowick huzurluydu; Reform hareketi, pazar vaazının ciddi akışından daha fazla heyecan yaratmıyordu. Cemaat, eskiden Will’i kilisede görmeye alışmıştı; koroda şarkı söylerken dikkat çekeceğini umanlar dışında kimse onu pek umursamadı.

Dorothea sonunda bu tuhaf manzaranın içinde belirdi; beyaz kunduz kürklü şapkası ve Vatikan’da da giydiği gri peleriniyle kısa koridordan yürüdü. Kiliseye girdiğinden beri yüzü koro yerine dönük olduğundan, miyop gözleri Will’i kısa sürede seçti. Duygularını dışa vuran tek şey, yanından geçerken hafifçe solması ve ağırbaşlı bir selam vermesiydi. Will, kendi şaşkınlığına rağmen birden huzursuzlandı; birbirlerini selamladıktan sonra ona bakmaya cesaret edemedi. İki dakika sonra Bay Casaubon kutsallık odasından çıkıp sırasına girdi ve Dorothea’nın karşısına oturdu. Will’in tutulması daha da arttı. Gözlerini yalnızca kutsallık odasının üzerindeki küçük balkondaki koroya dikebiliyordu. Dorothea belki incinmişti; korkunç bir gaf yapmıştı. Bay Casaubon’u kızdırmak artık eğlenceli değildi; üstelik Bay Casaubon onu izleyip başını çevirmeye bile cesaret edemediğini görebilecek durumdaydı. Bunu önceden neden düşünmemişti? Ama Tuckerlardan hiçbiri yanında yokken, o kare sırada tek başına oturacağını bekleyemezdi. Görünüşe bakılırsa Tuckerlardan hiç kimse artık Lowick’te yaşamıyordu; kürsüde yeni bir din adamı vardı. Yine de Dorothea’ya bakmasının imkânsız olacağını, hatta gelişinin ona küstahlık gibi gelebileceğini önceden kestiremediği için kendine aptal diyordu. Fakat kafesinden kurtulması mümkün değildi. Will ilahi kitabında sayfaları bulup kitaba, bir okul müdiresi gibi, bakakaldı; sabah ayininin daha önce hiç bu kadar sonsuz uzunlukta gelmediğini, kendisinin de büsbütün gülünç, öfkeli ve perişan olduğunu hissediyordu. Bir kadının görüntüsüne tapınan bir erkeğin başına gelen buydu! Kilise görevlisi, Bay Ladislaw’ın Hanover ezgisine eşlik etmediğini şaşkınlıkla fark etti ve üşütmüş olabileceğini düşündü.

Bay Casaubon o sabah vaaz vermedi; kutsama söylenip herkes ayağa kalkana dek Will’in durumunda bir değişiklik olmadı. Lowick’te “üstünlerin” önce çıkması âdettendi. Üzerindeki büyüyü bozmak için birden karar veren Will, gözlerini dosdoğru Bay Casaubon’a dikti. Ama beyefendinin bakışları sıra kapısının tokmağındaydı; kapıyı açıp Dorothea’nın geçmesine izin verdi ve göz kapaklarını kaldırmadan hemen ardından yürüdü. Will’in bakışları, Dorothea sıradan çıkarken onunkilerle buluştu. Dorothea yine selam verdi, ama bu kez gözyaşlarını bastırıyormuş gibi telaşlı görünüyordu. Will onların ardından çıktı; ama ikisi de arkalarına bakmadan, kilise avlusundan çalılığa açılan küçük kapıya doğru ilerlediler.

Onların peşinden gitmesi imkânsızdı; öğle vakti, sabah umutla yürüdüğü aynı yoldan keder içinde geri dönebildi. Hem dış dünyadaki hem kendi içindeki ışıklar onun için değişmişti.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…