Bölümler 88Şu an: Bölüm Xlvıı.
- 1 Öndeyiş.383 kelime
- 2 I. Kitap. — Bayan Brooke. — I. Bölüm.2.324 kelime
- 3 İkinci Bölüm.2.057 kelime
- 4 Üçüncü Bölüm.3.055 kelime
- 5 Bölüm Iv.1.973 kelime
- 6 Bölüm V.2.425 kelime
- 7 Bölüm Vı.2.977 kelime
- 8 Bölüm Vıı.1.074 kelime
- 9 Bölüm Vııı.1.446 kelime
- 10 Bölüm Ix.2.892 kelime
- 11 Bölüm X.3.169 kelime
- 12 On Birinci Bölüm.2.549 kelime
- 13 Xıı. Bölüm4.752 kelime
- 14 İkinci Kitap. — Yaşlı ve Genç. — Xııı. Bölüm.2.583 kelime
- 15 Xıv. Bölüm2.416 kelime
- 16 Xv. Bölüm.3.834 kelime
- 17 Bölüm Xvı.3.654 kelime
- 18 Bölüm Xvıı.2.468 kelime
- 19 Bölüm Xvııı.3.147 kelime
- 20 Xıx. Bölüm1.055 kelime
- 21 Xx. Bölüm3.207 kelime
- 22 Bölüm Xxı.2.160 kelime
- 23 Xxıı. Bölüm.3.946 kelime
- 24 Üçüncü Kitap. — Ölümü Beklerken. — Yirmi Üçüncü Bölüm.3.376 kelime
- 25 Xxıv. Bölüm.3.159 kelime
- 26 Xxv. Bölüm1.800 kelime
- 27 Yirmi Altıncı Bölüm1.318 kelime
- 28 Yirmi Yedinci Bölüm2.407 kelime
- 29 Xxvııı. Bölüm.1.394 kelime
- 30 Xxıx. Bölüm.2.169 kelime
- 31 Xxx. Bölüm1.759 kelime
- 32 Xxxı. Bölüm.2.732 kelime
- 33 Xxxıı. Bölüm3.190 kelime
- 34 Otuz Üçüncü Bölüm.1.445 kelime
- 35 Dördüncü Kitap. — Üç Aşk Sorunu. — Otuz Dördüncü Bölüm.2.094 kelime
- 36 Xxxv. Bölüm3.115 kelime
- 37 Bölüm Xxxvı.4.085 kelime
- 38 Xxxvıı. Bölüm.5.794 kelime
- 39 Bölüm Xxxvııı.2.290 kelime
- 40 Xxxıx. Bölüm3.210 kelime
- 41 Bölüm Xl.3.617 kelime
- 42 Kırk Birinci Bölüm.1.387 kelime
- 43 Bölüm Xlıı.3.195 kelime
- 44 Beşinci Kitap. — Ölü El. — Xlııı. Bölüm.1.854 kelime
- 45 Bölüm Xlıv.834 kelime
- 46 Bölüm Xlv.4.740 kelime
- 47 Xlvı. Bölüm2.478 kelime
- 48 Bölüm Xlvıı.1.517 kelime · Okuduğun bölüm
- 49 Bölüm Xlvııı.2.440 kelime
- 50 Bölüm Xlıx.1.001 kelime
- 51 Bölüm L.2.831 kelime
- 52 Bölüm Lı.3.497 kelime
- 53 Bölüm Lıı.2.573 kelime
- 54 Bölüm Lııı.3.541 kelime
- 55 Altıncı Kitap. — Dul Kadın ve Karısı. — Lıv. Bölüm.3.150 kelime
- 56 Elli Beşinci Bölüm.1.282 kelime
- 57 Elli Altıncı Bölüm.5.205 kelime
- 58 Bölüm Lvıı.2.681 kelime
- 59 Bölüm Lvııı.4.956 kelime
- 60 Bölüm Lıx.806 kelime
- 61 Bölüm Lx.2.882 kelime
- 62 Bölüm Lxı.3.799 kelime
- 63 Bölüm Lxıı.2.973 kelime
- 64 Yedinci Kitap. — İki Ayartı. — Lxııı. Bölüm.2.084 kelime
- 65 Lxıv. Bölüm.4.362 kelime
- 66 Lxv. Bölüm1.375 kelime
- 67 Lxvı. Bölüm2.589 kelime
- 68 67. Bölüm.1.999 kelime
- 69 68. Bölüm.2.039 kelime
- 70 69. Bölüm.2.593 kelime
- 71 Yetmişinci Bölüm3.299 kelime
- 72 Lxxı. Bölüm.4.493 kelime
- 73 Sekizinci Kitap. — Gün Batımı ve Gün Doğumu. — Yetmiş İkinci Bölüm.987 kelime
- 74 Bölüm Lxxııı.1.014 kelime
- 75 Bölüm Lxxıv.2.800 kelime
- 76 75. Bölüm2.044 kelime
- 77 76. Bölüm2.680 kelime
- 78 Bölüm Lxxvıı.1.911 kelime
- 79 Bölüm Lxxvııı.1.093 kelime
- 80 Bölüm Lxxıx.577 kelime
- 81 Bölüm Lxxx.1.677 kelime
- 82 Bölüm Lxxxı.2.617 kelime
- 83 Bölüm Lxxxıı.1.028 kelime
- 84 Bölüm Lxxxııı.2.021 kelime
- 85 Lxxxıv. Bölüm2.559 kelime
- 86 Seksen Beşinci Bölüm868 kelime
- 87 Seksen Altıncı Bölüm1.126 kelime
- 88 Son2.011 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BÖLÜM XLVII.
Hiç gerçek aşk karşılıksız kalır mı,
Çünkü en gerçek aşk en büyük kazançtır.
Onu hiçbir sanat yaratamaz: filizlenmeli
Besleyici unsurların bulunduğu yerde.
Göğün uygun bir köşesinde ve anında
Nasıl filizlenirse küçük yerli çiçek,
Kökü aşağı, bakışı yukarı,
Toprak ve gök biçim verir ona.
Will Ladislaw’ın Lydgate’le yaptığı o kısa tartışma cumartesi akşamına rastlamıştı. Kendi odasına dönünce bu tartışmanın etkisiyle gecenin yarısına kadar oturup, yeni bir hiddetle, Middlemarch’a yerleşip kendini Bay Brooke’un hizmetine koşmaya karar verdiğinde düşündüğü her şeyi yeniden gözden geçirdi. Bu adımı atmadan önceki tereddütleri, sonradan, bu adımı atmamış olmasının daha akıllıca olacağına dair her imaya karşı bir alınganlığa dönüşmüştü; Lydgate’e duyduğu öfke de buradan kaynaklanıyordu ve bu öfke onu hâlâ huzursuz ediyordu. Kendini aptal yerine koymuyor muydu—hem de artık aptaldan çok daha iyi biri olduğunun her zamankinden fazla farkındayken? Ne uğruna?
Aslında belirli bir amaç uğruna değildi. Doğru, gerçekleşebilecek şeylere dair düşsel hayalleri vardı: Hem tutkuları hem düşünceleri olan hiçbir insan, tutkularının etkisiyle düşünmezlik etmez; zihninde yükselen imgeler tutkuyu umutla yatıştırır ya da korkuyla keskinleştirir. Ama hepimizin başına gelen bu şey, bazılarının başına çok farklı biçimde gelir; Will, zekâsı “ana yolda ilerleyenlerden” değildi. Kendi seçtiği küçük sevinçlere uzanan ara yolları vardı; ana yolda atlarıyla dört nala giden beyefendilere epeyce budalaca görünebilecek sevinçlerdi bunlar. Dorothea’ya duyduğu hislerden kendine bir tür mutluluk yaratma biçimi bunun bir örneğiydi. Tuhaf gelebilir ama gerçek şuydu: Bay Casaubon’un ondan kuşkulandığı sıradan, bayağı hayal—Dorothea’nın dul kalabileceği ve zihninde uyandırdığı ilginin, onu koca olarak kabul etmesine dönüşebileceği düşüncesi—Will’i hiç baştan çıkarmıyor, aklını çelmiyordu. Böyle bir olayın hayalî sahnesinde yaşamıyor, hepimizin, başka türlü olsaydı diye düşündüğümüzde kendimize kurduğumuz o gündelik cennette olduğu gibi, olasılığı baştan sona gözünde canlandırmıyordu. Bunun tek nedeni, aşağılık diye suçlanabilecek düşüncelere kapılmak istememesi ve nankörlük suçlamasına karşı kendini savunmak zorunda olduğunun bilinciyle şimdiden huzursuzluk duyması değildi; kendisiyle Dorothea arasında, kocasının varlığından başka daha nice engelin gizliden gizliye farkında oluşu da hayal gücünü Bay Casaubon’un başına neler gelebileceğini kurcalamaktan uzaklaştırmıştı. Üstelik başka nedenleri de vardı. Bildiğimiz gibi Will, kristalinde bir çatlak belirmesi düşüncesine dayanamazdı: Dorothea’nın ona sakin ve özgürce bakıp konuşması onu hem çileden çıkarıyor hem sevindiriyordu; onu tam da olduğu gibi düşünmek öylesine incelikli bir haz veriyordu ki onu değiştirecek bir değişikliği özleyemiyordu. Güzel bir ezginin sokak çalgıcısınca çalınmış halinden kaçınmaz mıyız? Ya da, belki bir oyma ya da gravür gibi, nadirliğini—ona bir an göz atabilmek için çektiğimiz zahmetten bile sevinç duyarak—uzun uzun düşündüğümüz bir şeyin aslında pek de ender olmadığını ve her gün elimizin altında bulunabileceğini öğrenince hayal kırıklığına uğramaz mıyız? Mutluluğumuz duygularımızın niteliğine ve genişliğine bağlıdır; hayatın katı gerçekleri denen şeylere pek az, daha ince etkilerineyse çok önem veren Will için Dorothea’ya duyduğu böyle bir his, bir servete miras kalmış gibi bir şeydi. Başkalarının tutkusunun boşunalığı diye niteleyeceği şey, hayal gücüne fazladan bir haz veriyordu: İçinde cömert bir duygu kıpırdanışının farkındaydı ve hayal gücünü büyülemiş o yüce aşk şiirinin kendi deneyiminde doğrulandığını görüyordu. Dorothea, diye düşünüyordu, ruhunda sonsuza dek tahta kurulmuştu; hiçbir kadın onun ayak taburesinden daha yükseğe oturamazdı. İçinde yarattığı etkiyi ölümsüz hecelerle yazabilseydi, eski Drayton’ın şu sözleriyle övünebilirdi—
“Gelecek kraliçeler seve seve yaşardı
Onun taşan övgülerinden arta kalanla.”
Ama bu sonuç kuşkuluydu. Dorothea için başka ne yapabilirdi ki? Ona duyduğu bağlılığın ne değeri vardı? Bunu bilmek imkânsızdı. Onun erişebileceği yerden uzaklaşmayacaktı. Dostları arasında, Dorothea’nın kendisiyle konuştuğu kadar içtenlikle konuştuğuna inanabileceği kimse görmüyordu. Bir keresinde kalmasını istediğini söylemişti; o da, çevresinde ateş püskürten ejderhalar tıslasa bile kalacaktı.
Will’in tereddütleri hep böyle sonuçlanırdı. Ama kendi kararına karşı bile çelişmekten ve başkaldırmaktan geri durmuyordu. Bu özel gecede olduğu gibi, Bay Brooke’un önderliğinde yürüttüğü kamusal çalışmaların dışarıdan bakıldığında dilediği kadar kahramanca görünemeyeceğine dair bir belirti onu sık sık öfkelendiriyordu. Bu, öfkesinin öteki nedeni olan, Dorothea uğruna onurundan ödün vermesine rağmen onu neredeyse hiç görememesiyle hep iç içeydi. Bu tatsız gerçeklere karşı çıkamayınca kendi en güçlü eğilimine karşı çıkıp, “Aptalım ben,” diyordu.
Yine de içindeki tartışma zorunlu olarak Dorothea çevresinde dönüp durduğundan, daha önce olduğu gibi sonunda yalnızca onun varlığının kendisi için ne anlama geleceğini daha canlı biçimde hissetmekle kaldı. Ertesi günün pazar olduğunu birden fark edince Lowick Kilisesi’ne gidip onu görmeye karar verdi. Bu düşünceyle uyudu; ama aklın hüküm sürdüğü sabah ışığında giyinirken İtiraz şöyle dedi—
“Bu, Bay Casaubon’un Lowick’e gelmeni yasaklamasına fiilen meydan okumak olur; Dorothea da hoşnutsuzluk duyar.”
“Saçmalık!” diye karşı çıktı Eğilim. “Bahar sabahı güzel bir taşra kilisesine gitmemi engellemesi korkunç olurdu. Dorothea da sevinecektir.”
“Bay Casaubon buraya ya onu kızdırmak ya da Dorothea’yı görmek için geldiğini anlayacaktır.”
“Onu kızdırmak için gittiğim doğru değil; Dorothea’yı görmeye neden gitmeyeyim? Her şey ona mı ait olacak, hep rahat mı edecek? Başkalarının çekmek zorunda kaldığı gibi, o da biraz sıkıntı çeksin. Kilisenin ve cemaatin tuhaflığını hep sevmişimdir; ayrıca Tucker ailesini tanıyorum: onların sırasına otururum.”
İtiraz’ı mantıksızlığın gücüyle susturan Will, cennete gidiyormuşçasına Lowick’e doğru yürüdü. Halsell Kırını geçti, ormanın kıyısından dolaştı; güneş ışığı tomurcuklanan dalların altına genişçe düşüyor, yosunlarla likenlerin güzelliğini, kahverengi toprağı yarıp çıkan taze yeşil filizleri ortaya çıkarıyordu. Her şey pazar olduğunu biliyor ve onun Lowick Kilisesi’ne gidişini onaylıyor gibiydi. Keyfini kaçıran bir şey olmadığında Will kolayca mutlu olurdu. Bay Casaubon’u kızdırma düşüncesi artık ona epey eğlenceli geliyordu; yüzünde beliren neşeli gülümseme, suyun üzerine düşen güneş ışığı kadar hoştu—gerçi bu gülümsemenin vesilesi pek örnek sayılmazdı. Ama çoğumuz, yolumuzu tıkayan kişinin iğrenç olduğuna kendi içimizde karar verir, onun kişiliğinin bizde uyandırdığı tiksintiden birazını ona yaşatmayı pek dert etmeyiz. Will koltuğunun altında küçük bir kitap, iki eli de yan ceplerinde yürüyordu; hiç okumuyor, kilisede ve çıkışta olacakları sahneleyerek hafifçe mırıldanıyordu. Kendi sözlerine uygun ezgiler deniyordu; bazen hazır bir melodiyi yokluyor, bazen doğaçlama yapıyordu. Sözler tam bir ilahi sayılmazdı ama pazar deneyimine kesinlikle uyuyordu:—
“Ah, benim payıma düşen ne kıt bir sofra,
Aşkım bununla besleniyor!
Burada olmayan bir dokunuş, bir ışın,
Yitip giden bir gölge:
“Yakınımda olabilecek bir nefesin düşü,
İçimde yankılanan bir ses,
Birinin beni sevebileceği düşüncesi,
Bir zamanlar tanındığım yer,
Sürgüne gönderilmiş bir korkunun titremesi,
Yaşanmamış bir dert—
Ah, benim payıma düşen ne kıt bir sofra,
Aşkım bununla besleniyor!”
Şarkı söylerken şapkasını çıkarıp başını geriye attığında, ince boynunu gösteren Will, ruhu havayı dolduran baharın beden bulmuş hali gibi görünüyordu—belirsiz vaatlerle dolup taşan ışıl ışıl bir varlık.
Will Lowick’e vardığında çanlar hâlâ çalıyordu. Başka kimse gelmeden yardımcı din adamının sırasına girdi. Fakat cemaat toplandığında hâlâ orada tek başına oturuyordu. Yardımcı din adamının sırası, küçük koro yerinin girişinde rektörün sırasının karşısındaydı. Will, cemaatin yıl yıl beyaz badanalı duvarlar ve karanlık eski sıralar arasında bir araya gelen taşralı yüzlerden oluşan topluluğuna bakarken Dorothea’nın gelmeyebileceğinden korkmaya vakit buldu. Topluluk, yaşlılıktan yer yer kırılmış ama yine de genç filizler veren bir ağacın dallarından pek farklı değildi. Bay Rigg’in kurbağa yüzü yabancı ve anlaşılmaz bir şeydi; ama bu, düzenin bozulmasına yol açsa da, yan yana sıralarında oturan Waule’lar ve Powderell’lerin taşralı topluluğu hâlâ oradaydı. Kardeş Samuel’in yanakları eskisi gibi morarmıştı; üç kuşak boyunca düzgün yaşamış köylüler de eskiden olduğu gibi, genelde kendilerinden üstün olanlara karşı görev duygusuyla gelmişlerdi. Küçük çocuklar, siyah cüppesiyle en yüksek kürsüye çıkan Bay Casaubon’u herhalde üstünlerin en üstünü, gücendirildiğinde de en korkuncu sayıyordu. 1831’de bile Lowick huzurluydu; Reform hareketi, pazar vaazının ciddi akışından daha fazla heyecan yaratmıyordu. Cemaat, eskiden Will’i kilisede görmeye alışmıştı; koroda şarkı söylerken dikkat çekeceğini umanlar dışında kimse onu pek umursamadı.
Dorothea sonunda bu tuhaf manzaranın içinde belirdi; beyaz kunduz kürklü şapkası ve Vatikan’da da giydiği gri peleriniyle kısa koridordan yürüdü. Kiliseye girdiğinden beri yüzü koro yerine dönük olduğundan, miyop gözleri Will’i kısa sürede seçti. Duygularını dışa vuran tek şey, yanından geçerken hafifçe solması ve ağırbaşlı bir selam vermesiydi. Will, kendi şaşkınlığına rağmen birden huzursuzlandı; birbirlerini selamladıktan sonra ona bakmaya cesaret edemedi. İki dakika sonra Bay Casaubon kutsallık odasından çıkıp sırasına girdi ve Dorothea’nın karşısına oturdu. Will’in tutulması daha da arttı. Gözlerini yalnızca kutsallık odasının üzerindeki küçük balkondaki koroya dikebiliyordu. Dorothea belki incinmişti; korkunç bir gaf yapmıştı. Bay Casaubon’u kızdırmak artık eğlenceli değildi; üstelik Bay Casaubon onu izleyip başını çevirmeye bile cesaret edemediğini görebilecek durumdaydı. Bunu önceden neden düşünmemişti? Ama Tuckerlardan hiçbiri yanında yokken, o kare sırada tek başına oturacağını bekleyemezdi. Görünüşe bakılırsa Tuckerlardan hiç kimse artık Lowick’te yaşamıyordu; kürsüde yeni bir din adamı vardı. Yine de Dorothea’ya bakmasının imkânsız olacağını, hatta gelişinin ona küstahlık gibi gelebileceğini önceden kestiremediği için kendine aptal diyordu. Fakat kafesinden kurtulması mümkün değildi. Will ilahi kitabında sayfaları bulup kitaba, bir okul müdiresi gibi, bakakaldı; sabah ayininin daha önce hiç bu kadar sonsuz uzunlukta gelmediğini, kendisinin de büsbütün gülünç, öfkeli ve perişan olduğunu hissediyordu. Bir kadının görüntüsüne tapınan bir erkeğin başına gelen buydu! Kilise görevlisi, Bay Ladislaw’ın Hanover ezgisine eşlik etmediğini şaşkınlıkla fark etti ve üşütmüş olabileceğini düşündü.
Bay Casaubon o sabah vaaz vermedi; kutsama söylenip herkes ayağa kalkana dek Will’in durumunda bir değişiklik olmadı. Lowick’te “üstünlerin” önce çıkması âdettendi. Üzerindeki büyüyü bozmak için birden karar veren Will, gözlerini dosdoğru Bay Casaubon’a dikti. Ama beyefendinin bakışları sıra kapısının tokmağındaydı; kapıyı açıp Dorothea’nın geçmesine izin verdi ve göz kapaklarını kaldırmadan hemen ardından yürüdü. Will’in bakışları, Dorothea sıradan çıkarken onunkilerle buluştu. Dorothea yine selam verdi, ama bu kez gözyaşlarını bastırıyormuş gibi telaşlı görünüyordu. Will onların ardından çıktı; ama ikisi de arkalarına bakmadan, kilise avlusundan çalılığa açılan küçük kapıya doğru ilerlediler.
Onların peşinden gitmesi imkânsızdı; öğle vakti, sabah umutla yürüdüğü aynı yoldan keder içinde geri dönebildi. Hem dış dünyadaki hem kendi içindeki ışıklar onun için değişmişti.
Bölüm etkileşimi
