Bölümler 88Şu an: Bölüm V.
- 1 Öndeyiş.383 kelime
- 2 I. Kitap. — Bayan Brooke. — I. Bölüm.2.324 kelime
- 3 İkinci Bölüm.2.057 kelime
- 4 Üçüncü Bölüm.3.055 kelime
- 5 Bölüm Iv.1.973 kelime
- 6 Bölüm V.2.425 kelime · Okuduğun bölüm
- 7 Bölüm Vı.2.977 kelime
- 8 Bölüm Vıı.1.074 kelime
- 9 Bölüm Vııı.1.446 kelime
- 10 Bölüm Ix.2.892 kelime
- 11 Bölüm X.3.169 kelime
- 12 On Birinci Bölüm.2.549 kelime
- 13 Xıı. Bölüm4.752 kelime
- 14 İkinci Kitap. — Yaşlı ve Genç. — Xııı. Bölüm.2.583 kelime
- 15 Xıv. Bölüm2.416 kelime
- 16 Xv. Bölüm.3.834 kelime
- 17 Bölüm Xvı.3.654 kelime
- 18 Bölüm Xvıı.2.468 kelime
- 19 Bölüm Xvııı.3.147 kelime
- 20 Xıx. Bölüm1.055 kelime
- 21 Xx. Bölüm3.207 kelime
- 22 Bölüm Xxı.2.160 kelime
- 23 Xxıı. Bölüm.3.946 kelime
- 24 Üçüncü Kitap. — Ölümü Beklerken. — Yirmi Üçüncü Bölüm.3.376 kelime
- 25 Xxıv. Bölüm.3.159 kelime
- 26 Xxv. Bölüm1.800 kelime
- 27 Yirmi Altıncı Bölüm1.318 kelime
- 28 Yirmi Yedinci Bölüm2.407 kelime
- 29 Xxvııı. Bölüm.1.394 kelime
- 30 Xxıx. Bölüm.2.169 kelime
- 31 Xxx. Bölüm1.759 kelime
- 32 Xxxı. Bölüm.2.732 kelime
- 33 Xxxıı. Bölüm3.190 kelime
- 34 Otuz Üçüncü Bölüm.1.445 kelime
- 35 Dördüncü Kitap. — Üç Aşk Sorunu. — Otuz Dördüncü Bölüm.2.094 kelime
- 36 Xxxv. Bölüm3.115 kelime
- 37 Bölüm Xxxvı.4.085 kelime
- 38 Xxxvıı. Bölüm.5.794 kelime
- 39 Bölüm Xxxvııı.2.290 kelime
- 40 Xxxıx. Bölüm3.210 kelime
- 41 Bölüm Xl.3.617 kelime
- 42 Kırk Birinci Bölüm.1.387 kelime
- 43 Bölüm Xlıı.3.195 kelime
- 44 Beşinci Kitap. — Ölü El. — Xlııı. Bölüm.1.854 kelime
- 45 Bölüm Xlıv.834 kelime
- 46 Bölüm Xlv.4.740 kelime
- 47 Xlvı. Bölüm2.478 kelime
- 48 Bölüm Xlvıı.1.517 kelime
- 49 Bölüm Xlvııı.2.440 kelime
- 50 Bölüm Xlıx.1.001 kelime
- 51 Bölüm L.2.831 kelime
- 52 Bölüm Lı.3.497 kelime
- 53 Bölüm Lıı.2.573 kelime
- 54 Bölüm Lııı.3.541 kelime
- 55 Altıncı Kitap. — Dul Kadın ve Karısı. — Lıv. Bölüm.3.150 kelime
- 56 Elli Beşinci Bölüm.1.282 kelime
- 57 Elli Altıncı Bölüm.5.205 kelime
- 58 Bölüm Lvıı.2.681 kelime
- 59 Bölüm Lvııı.4.956 kelime
- 60 Bölüm Lıx.806 kelime
- 61 Bölüm Lx.2.882 kelime
- 62 Bölüm Lxı.3.799 kelime
- 63 Bölüm Lxıı.2.973 kelime
- 64 Yedinci Kitap. — İki Ayartı. — Lxııı. Bölüm.2.084 kelime
- 65 Lxıv. Bölüm.4.362 kelime
- 66 Lxv. Bölüm1.375 kelime
- 67 Lxvı. Bölüm2.589 kelime
- 68 67. Bölüm.1.999 kelime
- 69 68. Bölüm.2.039 kelime
- 70 69. Bölüm.2.593 kelime
- 71 Yetmişinci Bölüm3.299 kelime
- 72 Lxxı. Bölüm.4.493 kelime
- 73 Sekizinci Kitap. — Gün Batımı ve Gün Doğumu. — Yetmiş İkinci Bölüm.987 kelime
- 74 Bölüm Lxxııı.1.014 kelime
- 75 Bölüm Lxxıv.2.800 kelime
- 76 75. Bölüm2.044 kelime
- 77 76. Bölüm2.680 kelime
- 78 Bölüm Lxxvıı.1.911 kelime
- 79 Bölüm Lxxvııı.1.093 kelime
- 80 Bölüm Lxxıx.577 kelime
- 81 Bölüm Lxxx.1.677 kelime
- 82 Bölüm Lxxxı.2.617 kelime
- 83 Bölüm Lxxxıı.1.028 kelime
- 84 Bölüm Lxxxııı.2.021 kelime
- 85 Lxxxıv. Bölüm2.559 kelime
- 86 Seksen Beşinci Bölüm868 kelime
- 87 Seksen Altıncı Bölüm1.126 kelime
- 88 Son2.011 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BÖLÜM V.
“Çok çalışan bilginler genellikle gut, nezle, sümük akıntısı, kansızlık, hazımsızlık, göz bozukluğu, taş, kolik, sindirim bozukluğu, tıkanıklık, baş dönmesi, gaz, verem ve haddinden fazla oturmaktan kaynaklanan bütün bu tür hastalıklardan muzdariptir; çoğu zayıf, kuru, solgun olur … bütün bunlar ölçüsüz emek ve olağanüstü çalışmalar yüzündendir. Bunun doğru olduğuna inanmazsanız, büyük Tostatus’un ve Thomas Aquinas’ın eserlerine bakın; o adamların nasıl emek verdiğini söyleyin bana.”—BURTON’IN Melankoli Anatomisi, I. Kısım, 2. bölüm.
Bay Casaubon’un mektubu şöyleydi.
SEVGİLİ MISS BROOKE,—Vasinizden, yüreğimde bundan daha önemli bir konu bulunmayan bir konuda size yazma izni aldım. Kendi hayatımdaki bir ihtiyaç bilincinin, sizinle tanışma olasılığının belirmesiyle aynı dönemde doğmuş olmasında, tarihler arasındaki rastlantısal eşleşmeden daha derin bir bağlantı bulunduğunu sanırım yanlış düşünmüyorum. Çünkü sizi ilk gördüğüm anda, bu ihtiyacı karşılamaya olağanüstü, hatta belki de benzersiz ölçüde uygun olduğunuz izlenimi edindim (bu ihtiyacın, vazgeçilemeyecek kadar özel bir esere duyduğum bağlılığın bile durmaksızın gizleyemediği duygusal bir hareketlilikle ilişkili olduğunu söyleyebilirim); sizi gözlemleme fırsatı bulduğum her yeni an, önceden sezdiğim bu uygunluğun beni daha da derinden ikna etmesiyle izlenimi pekiştirdi ve az önce sözünü ettiğim duyguları daha kesin biçimde uyandırdı. Konuşmalarımızın, hayatımın ve amaçlarımın niteliğini size yeterince açıklamış olduğunu düşünüyorum: bunun sıradan zihinlere uygun olmadığının farkındayım. Ama sizde, şimdiye dek ne gençliğin ilk tazeliğiyle ne de cinsiyetin, sizde görüldüğü üzere, az önce andığım zihinsel niteliklerle birleştiğinde hem ayrıcalık kazandıran hem de ayrıcalık bahşeden incelikleriyle bağdaştırabileceğimi düşündüğüm bir düşünce yüceliği ve kendini adama yeteneği gördüm. İtiraf etmeliyim ki hem sağlam hem de çekici unsurlardan oluşan bu nadir bileşime rastlamak umudumun ötesindeydi; bu bileşim, daha ağır çalışmalarda bana destek olacak ve boş saatlerime çekicilik katacaktı. Sizinle tanışmamış olsaydım (bunun, önceden sezinlediğim ihtiyaçlarla yüzeysel bir zaman çakışması olmadığını, bir hayat planının tamamlanmasına doğru ilerleyen aşamalar gibi onlarla ilahi bir düzen içinde bağlantılı bulunduğunu tekrar belirtmek isterim), yalnızlığımı bir evlilik birliğiyle hafifletmeye hiç girişmeden, büyük olasılıkla ömrümün sonuna kadar yaşamış olurdum.
İşte sevgili Miss Brooke, duygularımın doğru bir açıklaması budur; kendi duygularınızın ne ölçüde bu mutlu önsezimi doğrulayacak nitelikte olduğunu şimdi size sormaya kalkışırken göstereceğiniz anlayışa güveniyorum. Beni eşiniz ve iyiliğinizin bu dünyadaki koruyucusu olarak kabul etmenizi, ilahi takdirin bana verebileceği en büyük armağan sayarım. Karşılığında size, şimdiye kadar harcanmamış bir sevgi ve sonu ne kadar kısa olursa olsun, geriye dönüp bakmayı seçtiğinizde haklı olarak içinizde acı ya da utanç uyandıracak hiçbir kayıt bulamayacağınız bir hayatın sadık adanmışlığını sunabilirim. Duygularınızı öyle bir kaygıyla bekliyorum ki, bilgelik gereği, mümkün olsaydı, bu kaygıyı her zamankinden daha zorlu bir işe yöneltirdim. Ama bu tür bir deneyim söz konusu olduğunda hâlâ gencim; olumsuz bir olasılığı düşünürken, geçici bir umut aydınlığından sonra yalnızlığa yeniden boyun eğmenin daha güç olacağını hissetmeden edemiyorum.
Her ne olursa olsun,
İçten bir bağlılıkla sizin,
EDWARD CASAUBON.
Dorothea mektubu okurken titredi; sonra dizlerinin üzerine çöktü, yüzünü gömdü ve hıçkıra hıçkıra ağladı. Dua edemiyordu: düşüncelerin belirsizleştiği, imgelerin kararsızca süzüldüğü ağır duyguların akışı içinde, yalnızca kendisini ayakta tutan ilahi bir bilincin kucağına, bir çocuğun kendini bırakışıyla sığınabildi. Akşam yemeği için giyinme vakti gelene kadar bu halde kaldı.
Mektubu incelemek, bir aşk ilanı olarak eleştirel gözle okumak nasıl aklına gelebilirdi? Bütün ruhunu, önünde daha dolu bir hayatın açıldığı gerçeği kaplamıştı: daha yüksek bir mertebeye kabul edilecek bir acemiydi. Kendi bilgisizliğinin bulanıklığı ve baskısı altında, dünyanın alışkanlıklarının dar ve buyurganlığı karşısında huzursuzca kıpırdayan enerjilerine artık alan açılacaktı.
Artık büyük ama belirgin görevleri üstlenebilecek, saygı duyabileceği bir zihnin ışığında sürekli yaşayabilecekti. Bu umut, gururlu bir sevinç parıltısından da yoksun değildi: hayranlığının seçtiği adam tarafından seçilmiş olmanın genç kıza özgü coşkulu şaşkınlığı. Dorothea’nın bütün tutkusu, ülküsel bir hayata doğru çabalayan zihninden süzülüp geçmişti; dönüşüme uğramış gençliğinin ışığı, erişebildiği ilk nesnenin üzerine düşmüştü. Eğilimin karara dönüşmesini hızlandıran dürtü, gün içinde yaşanan ve hayatının mevcut koşullarına duyduğu hoşnutsuzluğu uyandıran küçük olaylarla daha da güçlenmişti.
Akşam yemeğinden sonra Celia, “varyasyonlu bir melodi” çalarken—genç hanımların eğitimindeki estetik kısmı simgeleyen, ince tıngırtılardan ibaret bir parçaydı bu—Dorothea, Bay Casaubon’un mektubunu yanıtlamak için odasına çıktı. Yanıtını neden geciktirsindi? Sözcükleri değiştirmek istediğinden değil, eli alışılmadık biçimde titrediğinden ve Bay Casaubon’un yazısını kötü, okunaksız bulmasına katlanamayacağından, mektubu üç kez yazdı. Her harfin tahmine pek yer bırakmadan ayırt edilebildiği bir el yazısına sahip olmakla övünürdü; Bay Casaubon’un gözlerini yormamak için bu becerisinden bol bol yararlanmayı düşünüyordu. Üç kez yazdı.
SEVGİLİ BAY CASAUBON,—Beni sevdiğiniz ve eşiniz olmaya layık gördüğünüz için size çok minnettarım. Sizin mutluluğunuzla bir olacak mutluluktan daha iyisini düşünemiyorum. Daha fazlasını söylesem, yalnızca aynı şeyi daha uzun uzadıya yazmış olurum; çünkü şu anda hayatım boyunca
Size bağlılıkla,
DOROTHEA BROOKE.
Akşamın ilerleyen saatlerinde mektubu sabah gönderilmek üzere amcasına vermek için kütüphaneye gitti. Bay Brooke şaşırdı; ama şaşkınlığı birkaç dakikalık sessizlikten öteye geçmedi. Bu sırada yazı masasındaki türlü nesneleri oraya buraya itti; sonunda ateşe sırtını verip gözlüğünü takarak Dorothea’nın mektubunun üzerindeki adrese baktı.
“Yeterince düşündün mü, canım?” diye sordu sonunda.
“Uzun uzun düşünmeme gerek yoktu, amca. Kararsız kalmama yol açacak bir şey bilmiyorum. Fikrimi değiştirecek olsam, bu ancak benim için önemli ve yepyeni bir şey yüzünden olurdu.”
“Aa!—Yani onu kabul ettin mi? Chettam’ın hiç şansı yok mu? Chettam seni gücendirdi mi—gücendirdi, biliyorsun? Chettam’da hoşlanmadığın ne?”
“Onda hoşlandığım hiçbir şey yok,” dedi Dorothea, biraz fevri bir tavırla.
Bay Brooke, sanki biri ona hafif bir cisim fırlatmış gibi başını ve omuzlarını geriye attı. Dorothea hemen kendini kınadı ve şöyle dedi—
“Bir koca olarak demek istiyorum. Bence çok nazik—kulübeler konusunda gerçekten çok iyi. İyi niyetli biri.”
“Ama sen bilgin bir koca istiyorsun, öyle şeyler? Eh, bu biraz ailemizden geliyor. Bende de vardı—bilgi sevgisi, her şeyin derinine inme arzusu—biraz fazlasıyla; beni çok ileri götürdü. Ama bu tür şeyler kadın soyunda pek sık görülmez; ya da Yunanistan’daki nehirler gibi yeraltından akar, biliyorsun—erkek evlatlarda ortaya çıkar. Zeki oğullar, zeki anneler. Bir zamanlar bu konuyu epey araştırmıştım. Neyse canım, ben hep insanların bu konularda istediklerini yapmaları gerektiğini söylerim, belli bir noktaya kadar. Vasinin olarak kötü bir evliliğe razı olamazdım. Ama Casaubon’un mevkii iyi; saygın bir konumda. Yine de Chettam’ın üzüleceğinden korkuyorum, Bayan Cadwallader da beni suçlayacak.”
O akşam, elbette, Celia olan bitenden habersizdi. Dorothea’nın dalgın hâlini, eve geldiklerinden beri bir kez daha ağladığının işaretiyle birlikte, Sir James Chettam ve binalar konusunda içine düştüğü öfkeye yordu; onu daha fazla gücendirmemeye dikkat etti. Celia, söylemek istediğini bir kez söyledikten sonra tatsız konulara dönmek istemezdi. Çocukken huyu, kimseyle hiç kavga etmemekti; yalnızca başkalarının onunla kavga etmesini ve hindi horozları gibi görünmelerini şaşkınlıkla izler, sonra kendilerine geldiklerinde onlarla ip oyunu oynamaya hazır olurdu. Dorothea’ya gelince, kız kardeşinin sözlerinde hep bir yanlış bulmak onun huyuydu; Celia ise içinden, her zaman yalnızca olanı söylediğine, başka hiçbir şey eklemediğine itiraz ederdi: kendi aklından sözler uydurup bir araya getirmemişti, getiremezdi de. Ama Dodo’nun en iyi yanı, uzun süre kızgın kalmamasıydı. O akşam neredeyse hiç konuşmamışlardı; yine de Celia, her zaman çok daha erken yaptığı bir şey olan işini bırakıp yatmaya hazırlanırken, bütün akşam alçak bir taburede oturup düşünmekten başka bir şey yapamayan Dorothea, derin ama sakin duygulara kapıldığı anlarda konuşmasını güzel bir resitatif parçasına dönüştüren o ezgili tonlamayla şöyle dedi—
“Sevgili Celia, gel de beni öp,” dedi, konuşurken kollarını açarak.
Celia, yüzlerini aynı hizaya getirmek için diz çöktü ve hafifçe, bir kelebeğin dokunuşu gibi öptü. Dorothea onu nazikçe kollarının arasına aldı, sonra dudaklarını sırayla iki yanağına da ciddiyetle bastırdı.
“Gece geç saate kadar oturma, Dodo, bu gece çok solgunsun; birazdan yat,” dedi Celia, acıma duygusundan eser taşımayan rahat bir tavırla.
“Hayır canım, çok ama çok mutluyum,” dedi Dorothea, içtenlikle.
“Ne güzel,” diye düşündü Celia. “Ama Dodo bir uçtan ötekine ne tuhaf geçiyor.”
Ertesi gün öğle yemeğinde uşak, Bay Brooke’a bir şey uzatırken, “Jonas döndü efendim, bu mektubu getirdi,” dedi.
Bay Brooke mektubu okudu, sonra Dorothea’ya doğru başını sallayarak, “Casaubon, canım; yemeğe gelecek. Daha fazla yazmayı beklememiş—beklememiş, biliyorsun,” dedi.
Celia’ya, bir yemek konuğunun kız kardeşine önceden haber verilmesi tuhaf görünemezdi; ama gözleri amcasının baktığı yöne çevrilince, bu haberin Dorothea üzerindeki garip etkisi dikkatini çekti. Sanki güneş ışığı vurmuş beyaz bir kanadın yansıması yüzünden geçmiş, ardından Dorothea nadiren yaptığı gibi kızarmıştı. İlk kez, Bay Casaubon’la kız kardeşinin arasında kitaplardan konuşma zevkinden ve Dorothea’nın onu dinleme zevkinden fazlası olabileceği Celia’nın aklına geldi. O güne dek, bu “çirkin” ve bilgili tanıdığa duyduğu hayranlığı, Lozan’daki, kendisi de çirkin ve bilgili Mösyö Liret’e duyduğu hayranlıkla bir tutmuştu. Celia’nın ayakları olabildiğince üşüdüğünde ve kel kafasının derisinin kıpır kıpır hareket edişini görmek gerçekten dayanılmaz hâle geldiğinde bile Dorothea yaşlı Mösyö Liret’i dinlemekten hiç bıkmamıştı. Öyleyse coşkusu neden Mösyö Liret’e olduğu gibi Bay Casaubon’a da yönelmesindi? Ayrıca bütün bilgin erkeklerin gençlere karşı az çok bir öğretmen tavrı takındığı anlaşılıyordu.
Ama şimdi Celia, zihnine birden düşen kuşkuyla gerçekten irkildi. Bu türden sürprizlerle pek karşılaşmazdı; belli işaretler dizisini olağanüstü bir hızla fark etmesi, ilgilendiği dış olayları önceden beklemesini sağlardı. Bay Casaubon’un çoktan kabul edilmiş bir talip olduğunu düşündüğünden değil; Dorothea’nın zihninde böyle bir sonuca yönelebilecek herhangi bir şey bulunması ihtimali bile onda tiksinti uyandırmaya başlamıştı. İşte Dodo’yla ilgili canını gerçekten sıkacak bir şey vardı: Sir James Chettam’ı kabul etmemesi bir yana, Bay Casaubon’la evlenme düşüncesi! Celia, gülünçlük duygusuna karışan bir çeşit utanç hissetti. Ama belki Dodo gerçekten böyle bir aşırılığın eşiğindeyse bu düşünceden vazgeçirilebilirdi; deneyim, onun etkilenebilirliğine çoğu kez güvenilebileceğini göstermişti. Hava nemliydi ve yürüyüşe çıkmayacaklardı; bu yüzden ikisi de oturma odalarına çıktılar. Celia orada, Dorothea’nın her zamanki gayretli ilgisiyle bir işe koyulmak yerine, açık bir kitabın üzerine dirseğini dayayıp nemden gümüş rengine bürünmüş büyük sedire pencereden baktığını gördü. Kendisi papaz yardımcısının çocuklarına bir oyuncak yapmaya başlamıştı; hiçbir konuya da fazla aceleyle girmeye niyeti yoktu.
Dorothea aslında, Bay Casaubon’un evde bulunduğu son zamandan beri konumunda meydana gelen önemli değişikliği Celia’nın bilmesinin doğru olacağını düşünüyordu: onun Bay Casaubon’a karşı tutumunu ister istemez etkileyecek bir şeyden habersiz bırakılması adil görünmüyordu; ama bunu ona söylemekten çekinmek de elinde değildi. Dorothea bu ürkekliğinde kendine karşı biraz alçakça davrandığını düşünüyordu: davranışları konusunda küçük korkulara ya da hesaplara kapılmak ona her zaman tiksindirici gelmişti; ama o anda, Celia’nın hoş ama bedensel olana dönük sözlerinin aşındırıcılığından korkmamak için erişebileceği en yüce yardımı arıyordu. Dalgınlığı, karar verme güçlüğünü de dağıtan, Celia’nın küçük ve biraz boğuk sesinin her zamanki tonuyla, araya sıkıştırılmış bir söz ya da “bu arada” der gibi konuşmasıyla bölündü.
“Bay Casaubon’dan başka yemeğe gelecek biri var mı?”
“Bildiğim kadarıyla yok.”
“Umarım başka biri vardır. Böylece çorbasını öyle yiyişini duymam.”
“Çorba yiyişinde tuhaf olan ne?”
“Gerçekten Dodo, kaşığını nasıl kazıdığını duymuyor musun? Bir de konuşmadan önce hep gözlerini kırpıştırıyor. Locke da gözlerini kırpıştırır mıydı bilmiyorum ama kırpıştırdıysa karşısında oturanlara acıdığıma eminim.”
“Celia,” dedi Dorothea, vurgulu bir ciddiyetle, “lütfen artık bu tür gözlemler yapma.”
“Nedenmiş? Hepsi doğru,” diye karşılık verdi Celia; ısrar etmek için nedenleri vardı, gerçi biraz korkmaya başlamıştı.
“Pek çok şey doğrudur ama onları yalnızca en sıradan zihinler fark eder.”
“Öyleyse en sıradan zihinler epey işe yarıyor olmalı bence. Bay Casaubon’un annesinin zihni biraz daha sıradan olsaydı iyi olurdu; ona daha iyisini öğretebilirdi.” Celia içten içe korkmuştu; bu hafif mızrağı fırlatınca kaçmaya hazırdı.
Dorothea’nın duyguları çığ gibi büyümüştü; artık başka türlü hazırlanmak mümkün değildi.
“Sana söylemem gerek, Celia: Bay Casaubon’la evlenmek üzere sözlendim.”
Belki de Celia daha önce hiç bu kadar solmamıştı. Elinde tuttuğu her şeye alışkanlıkla gösterdiği özen olmasa, yaptığı kâğıttan adamın bacağı incinecekti. Kırılgan figürü hemen yere bıraktı ve birkaç dakika kımıldamadan oturdu. Konuştuğunda gözleri yaşarmıştı.
“Ah Dodo, umarım mutlu olursun.” Kız kardeşçe şefkati o anda başka duygulara üstün gelmişti; korkuları da sevgisinden kaynaklanıyordu.
Dorothea hâlâ incinmiş ve huzursuzdu.
“Yani karar kesin mi?” dedi Celia, saygılı bir alçak sesle. “Amcam biliyor mu?”
“Bay Casaubon’un teklifini kabul ettim. Teklifin yer aldığı mektubu amcam getirdi; önceden biliyordu.”
“Seni incitecek bir şey söylediysem özür dilerim, Dodo,” dedi Celia, hafifçe hıçkırarak. Böyle hissedeceği hiç aklına gelmezdi. Bütün meselede cenaze havası vardı; Bay Casaubon da hakkında yorum yapmanın uygunsuz kaçacağı töreni yöneten din adamı gibiydi.
“Boş ver, Kitty, üzülme. Aynı insanlara hayranlık duymayız. Ben de çoğu zaman benzer biçimde kırıcı oluyorum; hoşlanmadığım kişiler hakkında fazla sert konuşmaya yatkınım.”
Dorothea bu yüce gönüllülüğüne rağmen hâlâ incinmişti; belki Celia’nın küçük eleştirilerinden çok, bastırılmış şaşkınlığından. Elbette Tipton çevresindeki herkes bu evliliğe anlayış göstermeyecekti. Dorothea, hayat ve hayattaki en değerli amaçlar konusunda kendisi gibi düşünen kimse tanımıyordu.
Yine de akşam sona ermeden çok mutlu olmuştu. Bay Casaubon’la baş başa geçirdiği bir saat boyunca, daha önce hiç olmadığı kadar rahat konuştu; kendini ona adama ve onun bütün yüce amaçlarını nasıl en iyi biçimde paylaşarak destekleyebileceğini öğrenme düşüncesinden duyduğu sevinci bile dile getirdi. Bay Casaubon, bu çocukça, dizginsiz coşkunun verdiği, daha önce tatmadığı bir hazla duygulanmıştı (hangi erkek duygulanmazdı ki?); bunun hedefi olmasına da şaşırmamıştı (hangi âşık şaşırırdı ki?).
“Sevgili genç hanımım—Bayan Brooke—Dorothea!” dedi, onun elini iki elinin arasına alarak. “Bu, benim için saklı tutulduğunu hiç hayal etmediğim kadar büyük bir mutluluk. Evliliği arzu edilir kılabilecek, iç içe geçmiş erdemlerle böylesine zengin bir zihinle ve kişilikle karşılaşabileceğimi hiç düşünmemiştim. Kadınlığın ayırt edici üstünlükleri saydığım niteliklerin hepsi—hayır, hepsinden de fazlası—sizde var. Cinsiyetinizin en büyük cazibesi, coşkulu ve özverili bir sevgi duyabilmesidir; bu da onun, bizim varoluşumuzu tamamlayıp bütünlemeye uygun olduğunu gösterir. Şimdiye dek daha sert türden olanlar dışında pek az haz tanıdım; doyumlarım, yalnız başına çalışan bir öğrencinin doyumlarıydı. Elimde solup gidecek çiçekleri toplama isteğim pek olmadı; ama artık onları hevesle koparıp göğsünüze koyacağım.”
Niyeti bakımından bundan daha içten bir konuşma olamazdı: sonundaki soğuk retorik, bir köpeğin havlaması ya da âşık bir karganın gaklaması kadar içtendi. Bize mandolinin ince tınısı gibi gelen Delia’ya yazılmış o sonelerin ardında hiç tutku olmadığını söylemek acelecilik olmaz mı?
Dorothea’nın inancı, Bay Casaubon’un sözlerinde söylenmeden kalmış gibi görünen her şeyi tamamlıyordu: Hangi inanan, rahatsız edici bir eksiklik ya da anlatım kusuru görür? İster peygamberin ister şairin metni olsun, içine katabileceğimiz her şey için genişler; onun kötü dilbilgisi bile yücedir.
“Çok bilgisizim—bilgisizliğime şaşıracaksınız,” dedi Dorothea. “Aklımdan geçen o kadar çok şey var ki hepsi yanlış olabilir; artık hepsini size anlatıp size danışabileceğim. Ama,” diye ekledi, Bay Casaubon’un muhtemel duygularını hızla aklından geçirerek, “sizi fazla rahatsız etmeyeceğim; yalnızca beni dinlemek istediğiniz zamanlarda. Kendi izinizde ilerlerken peşinde olduğunuz konular sizi sık sık yormuş olmalı. Beni de yanınıza alırsanız, bu bana yeter.”
“Artık yoldaşlığınız olmadan herhangi bir yolda nasıl ilerleyebilirim?” dedi Bay Casaubon, onun açık alnını öperek; Tanrı’nın kendisine her bakımdan özel ihtiyaçlarına uygun bir nimet bağışladığını düşünüyordu. Yakın sonuçlar ya da daha uzak amaçlar için gizli hesaplar yapmayan bir yaradılışın cazibesi, farkında olmadan onu etkiliyordu. Dorothea’yı bu kadar çocuksu ve, bazı yargıçlara göre, bütün o sözde zekâsına rağmen bu kadar budala yapan da buydu; örneğin, mecazi anlamda kendini Bay Casaubon’un ayaklarına atıp, sanki Protestan bir Papa’ymış gibi modası geçmiş ayakkabı bağlarını öpmesinde olduğu gibi. Bay Casaubon’a kendisinin ona layık olup olmadığını sordurmaya çalışmıyor, yalnızca kendisinin Bay Casaubon’a nasıl layık olabileceğini kaygıyla soruyordu. Ertesi gün Bay Casaubon ayrılmadan önce, evliliğin altı hafta içinde yapılmasına karar verilmişti. Neden olmasındı? Bay Casaubon’un evi hazırdı. Papaz lojmanı değildi ama geniş arazisi bulunan büyükçe bir konaktı. Papaz yardımcısının oturduğu papaz lojmanında, sabah vaazını vermek dışında bütün dinî görevleri o yerine getiriyordu.
Bölüm etkileşimi
