Bölümler 88Şu an: Bölüm Lxxxı.
- 1 Öndeyiş.383 kelime
- 2 I. Kitap. — Bayan Brooke. — I. Bölüm.2.324 kelime
- 3 İkinci Bölüm.2.057 kelime
- 4 Üçüncü Bölüm.3.055 kelime
- 5 Bölüm Iv.1.973 kelime
- 6 Bölüm V.2.425 kelime
- 7 Bölüm Vı.2.977 kelime
- 8 Bölüm Vıı.1.074 kelime
- 9 Bölüm Vııı.1.446 kelime
- 10 Bölüm Ix.2.892 kelime
- 11 Bölüm X.3.169 kelime
- 12 On Birinci Bölüm.2.549 kelime
- 13 Xıı. Bölüm4.752 kelime
- 14 İkinci Kitap. — Yaşlı ve Genç. — Xııı. Bölüm.2.583 kelime
- 15 Xıv. Bölüm2.416 kelime
- 16 Xv. Bölüm.3.834 kelime
- 17 Bölüm Xvı.3.654 kelime
- 18 Bölüm Xvıı.2.468 kelime
- 19 Bölüm Xvııı.3.147 kelime
- 20 Xıx. Bölüm1.055 kelime
- 21 Xx. Bölüm3.207 kelime
- 22 Bölüm Xxı.2.160 kelime
- 23 Xxıı. Bölüm.3.946 kelime
- 24 Üçüncü Kitap. — Ölümü Beklerken. — Yirmi Üçüncü Bölüm.3.376 kelime
- 25 Xxıv. Bölüm.3.159 kelime
- 26 Xxv. Bölüm1.800 kelime
- 27 Yirmi Altıncı Bölüm1.318 kelime
- 28 Yirmi Yedinci Bölüm2.407 kelime
- 29 Xxvııı. Bölüm.1.394 kelime
- 30 Xxıx. Bölüm.2.169 kelime
- 31 Xxx. Bölüm1.759 kelime
- 32 Xxxı. Bölüm.2.732 kelime
- 33 Xxxıı. Bölüm3.190 kelime
- 34 Otuz Üçüncü Bölüm.1.445 kelime
- 35 Dördüncü Kitap. — Üç Aşk Sorunu. — Otuz Dördüncü Bölüm.2.094 kelime
- 36 Xxxv. Bölüm3.115 kelime
- 37 Bölüm Xxxvı.4.085 kelime
- 38 Xxxvıı. Bölüm.5.794 kelime
- 39 Bölüm Xxxvııı.2.290 kelime
- 40 Xxxıx. Bölüm3.210 kelime
- 41 Bölüm Xl.3.617 kelime
- 42 Kırk Birinci Bölüm.1.387 kelime
- 43 Bölüm Xlıı.3.195 kelime
- 44 Beşinci Kitap. — Ölü El. — Xlııı. Bölüm.1.854 kelime
- 45 Bölüm Xlıv.834 kelime
- 46 Bölüm Xlv.4.740 kelime
- 47 Xlvı. Bölüm2.478 kelime
- 48 Bölüm Xlvıı.1.517 kelime
- 49 Bölüm Xlvııı.2.440 kelime
- 50 Bölüm Xlıx.1.001 kelime
- 51 Bölüm L.2.831 kelime
- 52 Bölüm Lı.3.497 kelime
- 53 Bölüm Lıı.2.573 kelime
- 54 Bölüm Lııı.3.541 kelime
- 55 Altıncı Kitap. — Dul Kadın ve Karısı. — Lıv. Bölüm.3.150 kelime
- 56 Elli Beşinci Bölüm.1.282 kelime
- 57 Elli Altıncı Bölüm.5.205 kelime
- 58 Bölüm Lvıı.2.681 kelime
- 59 Bölüm Lvııı.4.956 kelime
- 60 Bölüm Lıx.806 kelime
- 61 Bölüm Lx.2.882 kelime
- 62 Bölüm Lxı.3.799 kelime
- 63 Bölüm Lxıı.2.973 kelime
- 64 Yedinci Kitap. — İki Ayartı. — Lxııı. Bölüm.2.084 kelime
- 65 Lxıv. Bölüm.4.362 kelime
- 66 Lxv. Bölüm1.375 kelime
- 67 Lxvı. Bölüm2.589 kelime
- 68 67. Bölüm.1.999 kelime
- 69 68. Bölüm.2.039 kelime
- 70 69. Bölüm.2.593 kelime
- 71 Yetmişinci Bölüm3.299 kelime
- 72 Lxxı. Bölüm.4.493 kelime
- 73 Sekizinci Kitap. — Gün Batımı ve Gün Doğumu. — Yetmiş İkinci Bölüm.987 kelime
- 74 Bölüm Lxxııı.1.014 kelime
- 75 Bölüm Lxxıv.2.800 kelime
- 76 75. Bölüm2.044 kelime
- 77 76. Bölüm2.680 kelime
- 78 Bölüm Lxxvıı.1.911 kelime
- 79 Bölüm Lxxvııı.1.093 kelime
- 80 Bölüm Lxxıx.577 kelime
- 81 Bölüm Lxxx.1.677 kelime
- 82 Bölüm Lxxxı.2.617 kelime · Okuduğun bölüm
- 83 Bölüm Lxxxıı.1.028 kelime
- 84 Bölüm Lxxxııı.2.021 kelime
- 85 Lxxxıv. Bölüm2.559 kelime
- 86 Seksen Beşinci Bölüm868 kelime
- 87 Seksen Altıncı Bölüm1.126 kelime
- 88 Son2.011 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BÖLÜM LXXXI.
Sen, ey yeryüzü, bu gece de yine sağlam duruyordun,
Ve ayaklarımın dibinde yeniden tazelenmiş olarak soluk alıyorsun,
Şimdiden sevinçle çevrelemeye başladın beni,
Güçlü bir kararlılığı kımıldatıp uyandırdın,
En yüce varoluşa doğru durmadan çabalamaya.
—Faust: İkinci Kısım.
Dorothea yeniden Lydgate’in kapısında Martha’yla konuşurken, Lydgate bitişikteki odadaydı; kapı aralıktı ve dışarı çıkmaya hazırlanıyordu. Dorothea’nın sesini duyar duymaz yanına geldi.
“Sizce Bayan Lydgate bu sabah beni kabul edebilir mi?” dedi; önceki ziyaretine hiç değinmemesinin daha iyi olacağını düşünmüştü.
“Eminim eder,” dedi Lydgate; Dorothea’nın görünüşü de Rosamond’ınki kadar değişmişken bunu düşündüğünü belli etmedi. “İçeri girip geldiğinizi ona söylememe izin verirseniz. Dün buraya gelişinizden beri pek iyi değildi ama bu sabah daha iyi; sizi yeniden görmek onu büyük olasılıkla sevindirir.”
Dorothea’nın beklediği gibi Lydgate’in dünkü ziyaretinin koşullarından habersiz olduğu açıktı; üstelik Dorothea’nın ziyareti tasarladığı gibi gerçekleştirdiğini sanıyor gibiydi. Rosamond’ı kendisini görmeye çağıran kısa bir not hazırlamıştı; Lydgate araya girmeseydi bunu hizmetçiye verecekti. Şimdiyse Lydgate’in haber vermesinin sonucunu büyük bir kaygıyla bekliyordu.
Onu salona götürdükten sonra Lydgate durup cebinden bir mektup çıkardı ve Dorothea’nın eline vererek, “Bunu dün gece yazdım; atla Lowick’e giderken götürecektim. İnsan sıradan bir teşekkürün karşılayamayacağı kadar büyük bir iyilik için minnet duyduğunda yazmak, konuşmaktan daha az yetersiz kalıyor; en azından sözlerin ne kadar kifayetsiz olduğunu duymuyorsunuz,” dedi.
Dorothea’nın yüzü aydınlandı. “O yeri almama izin verdiğiniz için asıl teşekkür etmesi gereken benim. Kabul ettiniz, değil mi?” dedi; birden kuşkuya kapılmıştı.
“Evet, çek bugün Bulstrode’a gönderiliyor.”
Başka bir şey söylemedi, üst kata Rosamond’ın yanına çıktı. Rosamond giyinmesini daha yeni bitirmiş, sırada ne yapacağını durgun bir şaşkınlıkla düşünerek oturuyordu. Küçük işlerdeki alışılmış çalışkanlığı, kederli olduğu günlerde bile onu bir işe girişmeye itiyor; ama ilgisizlikten ötürü o işi ağır ağır sürüklüyor ya da yarıda bırakıyordu. Hasta görünüyordu, ancak her zamanki sakin tavrına dönmüştü. Lydgate, soru sorarak onu rahatsız etmekten çekinmişti. Dorothea’nın kendisine çek içeren bir mektup yolladığını söylemiş, sonra da, “Ladislaw geldi, Rosy; dün gece benimle oturdu. Sanırım bugün yine buraya gelir. Biraz hırpalanmış ve çökkün görünüyordu,” demişti. Rosamond hiçbir karşılık vermemişti.
Şimdi yanına gelince çok nazikçe, “Sevgili Rosy, Bayan Casaubon seni yeniden görmeye geldi; onu görmek istersin, değil mi?” dedi. Rosamond’ın yüzünün kızarması ve biraz irkilmesi onu şaşırtmadı; dünkü görüşmenin yarattığı çalkantıdan sonra—ona göre bu, Rosamond’ın yeniden kendisine yönelmesini sağladığı için iyilik getiren bir çalkantıydı.
Rosamond hayır demeye cesaret edemedi. Dünkü olaylara sesinin tonuyla bile değinmeye cesaret edemedi. Bayan Casaubon neden yine gelmişti? Bu sorunun yanıtı bomboştu; Rosamond bu boşluğu ancak korkuyla doldurabilirdi, çünkü Will Ladislaw’ın yüreğini parçalayan sözleri Dorothea’yla ilgili her düşünceyi yeni bir acıya dönüştürmüştü. Yine de düştüğü bu aşağılayıcı belirsizlik içinde uyum sağlamaktan başka hiçbir şeye cesaret edemedi. Evet demedi ama ayağa kalktı; Lydgate omuzlarına hafif bir şal örterken, “Hemen dışarı çıkıyorum,” dedi. Sonra Rosamond’ın aklına bir şey geldi ve, “Lütfen Martha’ya salona başka kimseyi almamasını söyleyin,” dedi. Lydgate bunu onayladı; bu isteği bütünüyle anladığını sanıyordu. Onu salonun kapısına kadar götürdü, sonra uzaklaştı ve kendi kendine, karısının güvenini başka bir kadının etkisine borçlu kalacak kadar beceriksiz bir koca olduğunu düşündü.
Rosamond, Dorothea’ya doğru yürürken yumuşak şalını çevresine sardı; içindeyse ruhunu soğuk bir mesafeyle kuşatıyordu. Bayan Casaubon Will hakkında bir şey söylemeye mi gelmişti? Öyleyse bu, Rosamond’ın içerleyeceği bir küstahlıktı; her sözü kibarca tepkisiz karşılamaya hazırlandı. Will gururunu öyle fena incitmişti ki ona da Dorothea’ya da karşı hiçbir vicdan azabı duymuyordu; kendi yarasını çok daha büyük görüyordu. Dorothea yalnızca “tercih edilen” kadın değildi, Lydgate’e iyilik etmiş olmanın da ürkütücü bir üstünlüğüne sahipti. Acı içindeki Rosamond’ın kafası karışık bakışına göre, her konuda kendisine üstün gelen bu Bayan Casaubon, şimdi avantajlı olduğunun bilinciyle ve bu avantajı kullanmaya iten bir düşmanlıkla gelmiş olmalıydı. Nitekim, Dorothea’yı harekete geçiren yalın ilhamı bilmeyen, davanın dış koşullarından haberdar herhangi biri, yalnız Rosamond değil, onun neden geldiğini pekâlâ merak edebilirdi.
Yumuşak beyaz şalına sarınmış zarif, ince bedeniyle kendisinin güzel bir hayaletini andıran Rosamond’ın yuvarlak, çocuksu ağzı ve yanakları ister istemez uysallık ve masumiyet izlenimi veriyordu. Konuğundan üç yarda uzakta durup başını eğdi. Oysa eldivenlerini çıkarmış olan Dorothea, özgürlük duygusuna kapılmak istediğinde kendini alamadığı bir dürtüyle öne çıktı; yüzünde hüzünlü ama tatlı bir açıklık vardı, elini uzattı. Rosamond onun bakışlarıyla karşılaşmaktan, küçük elini Dorothea’nın nazik bir anne şefkatiyle kavradığı eline bırakmaktan kaçınamadı; o anda kendi önyargılarından kuşkulanmaya başladı. Rosamond yüzleri çabuk okurdu; Bayan Casaubon’ın yüzünün dünkünden beri solup değiştiğini, ama yine de nazik kaldığını gördü; bu yüz, elinin kararlı yumuşaklığını da yansıtıyordu. Fakat Dorothea kendi gücüne biraz fazla güvenmişti: o sabah zihninin berraklığı ve yoğunluğu, bedenini en ince Venedik kristali kadar tehlikeli biçimde duyarlı kılan sinirsel bir coşkunluğun devamıydı. Rosamond’a bakarken yüreğinin kabardığını hissetti ve konuşamadı; gözyaşlarını tutmak için bütün gücünü harcaması gerekiyordu. Bunda başarılı oldu; duygu yüzünden yalnızca bir hıçkırığın gölgesi gibi geçti. Ama bu, Bayan Casaubon’ın ruh hâlinin Rosamond’ın düşündüğünden bambaşka olması gerektiği izlenimini güçlendirdi.
Önceden tek kelime etmeden, tesadüfen en yakınlarında ve birbirlerine de yakın duran iki sandalyeye oturdular. Rosamond ilk başta başını eğdiğinde, Bayan Casaubon’dan epey uzakta durmayı düşünmüştü. Ama artık işlerin nasıl sonuçlanacağını düşünmeyi bırakmış, yalnızca ne olacağını merak ediyordu. Dorothea konuşmaya son derece sade bir dille başladı; ilerledikçe kendinden eminliği arttı.
“Dün bitiremediğim bir işim vardı; bu yüzden bu kadar çabuk yeniden geldim. Bay Lydgate’e yapılan haksızlıktan söz etmek için geldiğimi söylediğimde, sizi fazla rahatsız ettiğimi düşünmezsiniz, değil mi? Kocanız hakkında, kendini savunmak ve onurunu korumak söz konusu olduğu için kendisinin anlatmaktan hoşlanmayabileceği pek çok şeyi öğrenmek sizi sevindirir. Yüce karakterine inanmayı bırakmamış candan dostları olduğunu bilmek hoşunuza gider, değil mi? Bunu bir küstahlık saymadan anlatmama izin verir misiniz?”
Rosamond’ın bu kadınla arasına engel ve nefret koyan gerekçeler diye zihnini dolduran bütün olguları, cömertçe ve umursamazca aşar gibi duyulan o içten, yalvarırcasına yumuşak ses, ürkek korkularının üzerinden ılık bir akıntı gibi geçip onu yatıştırdı. Elbette Bayan Casaubon olan biteni biliyordu; ama bunlarla bağlantılı hiçbir şeyden söz etmeyecekti. Bu rahatlama Rosamond’ı öylesine sardı ki o an başka bir şey hissedemedi. Ruhuna çöken yeni rahatlığın verdiği incelikle şöyle karşılık verdi:
“Çok iyi davrandığınızı biliyorum. Tertius hakkında söyleyeceğiniz her şeyi dinlemek isterim.”
Dorothea, “Dünden önceki gün,” dedi, “Hastanenin işleri hakkında fikrini almak için onu Lowick’e çağırmıştım. O da bu acı olayda nasıl davrandığını ve neler hissettiğini baştan sona anlattı; bilgisiz kişiler bu yüzden ondan kuşkulanıyor. Bana anlatmasının nedeni, çok cesur davranıp kendisine sormamdı. Onun hiçbir zaman onursuzca davranmadığına inanıyordum ve öyküyü anlatması için yalvardım. Daha önce, sana bile anlatmadığını itiraf etti; çünkü ‘Yanlış bir şey yapmadım’ demekten hiç hoşlanmıyormuş. Suçlu insanlar da böyle der, bu söz kanıt sayılmaz. Gerçek şu ki bu adam Raffles’ı tanımıyordu; onun kötü sırları olduğundan da haberi yoktu. Bay Bulstrode’un parayı, daha önce vermeyi reddettiği için pişman olup iyilik olsun diye sunduğunu sanmış. Hastasıyla ilgili bütün kaygısı ona doğru biçimde bakmaktı. Vakanın beklediği gibi sonuçlanmamasından biraz rahatsız olmuş, ama o zaman da şimdi de hiç kimsenin yanlış bir şey yapmamış olabileceğini düşünüyor. Bay Farebrother’a, Bay Brooke’a ve Sir James Chettam’a da anlattım; hepsi kocana inanıyor. Bu seni sevindirir, değil mi? Sana cesaret verir, öyle değil mi?”
Dorothea’nın yüzü canlanmıştı; Rosamond’ın hemen yakınında parıldarken, Rosamond kendini bu kendini unutan coşkunun karşısında, üstün birinin huzurundaymış gibi utangaç ve çekingen hissetti. Yüzü kızararak mahcup bir sesle, “Teşekkür ederim, çok naziksiniz,” dedi.
“Bunların hepsini sana anlatmayarak ne büyük yanlış yaptığını da anladı. Ama onu bağışlarsın. Çünkü senin mutluluğunu her şeyden çok önemsiyor; hayatının seninkiyle bir olduğunu hissediyor ve talihsizliklerinin seni incitmesi ona her şeyden çok acı veriyor. Benimle konuşabildi, çünkü ben dışarıdan biriyim. Sonra onu görmeye gelebilir miyim diye sordum; çünkü hem onun hem senin sıkıntını yüreğimde hissettim. Dün de bugün de gelişimin nedeni bu. Sıkıntıya katlanmak çok zor, değil mi? Birinin başına delip geçen bir dert geldiğini, ona yardım edebileceğimizi bilip yine de hiç çaba göstermediğimizi düşünerek nasıl yaşayabiliriz?”
Dorothea, dile getirdiği duygunun etkisiyle bütünüyle sürüklenmiş, Rosamond’a kendi sınavının yüreğinden seslendiğini düşünmek dışında her şeyi unutmuştu. Duygu, sözlerine gittikçe daha çok işledi; sesinin tınısı, karanlıkta acı çeken bir canlının boğuk çığlığı gibi insanın iliklerine işleyebilirdi. Farkında olmadan, daha önce sıktığı küçük elin üzerine elini yeniden koymuştu.
İçindeki bir yaranın deşildiğini hissettiren, karşı konulmaz bir acıyla Rosamond, önceki gün kocasına sarılırken yaptığı gibi, histerik biçimde ağlamaya başladı. Zavallı Dorothea, kendi kederinin büyük bir dalgasının yeniden üzerine geldiğini hissediyordu; düşüncesi, Will Ladislaw’ın Rosamond’ın ruhsal çalkantısında payı olabileceği ihtimaline takılmıştı. Bu buluşma bitene kadar kendini yeterince tutamayacağından korkmaya başlamıştı. Eli hâlâ Rosamond’ın kucağında duruyor, altındaki el ise çekilmiş bulunuyordu; Dorothea yükselen hıçkırıklarını bastırmaya çalışıyordu. Bunun üç hayatın dönüm noktası olabileceğini düşünerek kendini toparlamaya çalıştı; kendi hayatının değil, hayır, orada geri dönüşsüz olan olmuştu. Ama kendi hayatına tehlike ve sıkıntının ağır yakınlığıyla dokunan o üç hayatın dönüm noktası olabilirdi. Yakınında ağlayan kırılgan kadını, sahte ve birbiriyle bağdaşmayan bağların getirdiği sefaletten kurtarmak için hâlâ vakit vardı. Bu an başka hiçbir ana benzemiyordu: Dorothea ile Rosamond, ikisinin de içinde dünkü sarsıcı bilincin bulunduğu hâliyle bir daha asla bir araya gelemeyeceklerdi. Aralarındaki ilişkinin kendisine özel bir etki gücü verecek kadar farklı olduğunu hissediyordu; ama kendi duygularının bu işe ne ölçüde karıştığının Bayan Lydgate tarafından bütünüyle bilindiğini aklından bile geçirmemişti.
Rosamond’ın yaşadığı bu bunalım, Dorothea’nın bile tasavvur edebileceğinden daha yeniydi. Kendine kolayca güvenip başkalarını eleştirdiği düş dünyasını paramparça eden ilk büyük sarsıntıyı yaşıyordu. Kıskançlık ve nefret duyması kaçınılmazmış gibi, korku ve ürküntüyle yaklaştığı bir kadının duygularını böylesine tuhaf ve beklenmedik biçimde ortaya koyması, bilinmeyen bir dünyada yürüdüğünü ve o dünyanın şimdi üzerine çöküverdiğini hissederek ruhunun daha da sarsılmasına yol açmıştı.
Rosamond’ın kasılan boğazı yatışıp sakinleşirken yüzünü sakladığı mendili çekti; gözleri, çaresizce Dorothea’nın gözleriyle buluştu, sanki iki mavi çiçekti. Bu kadar ağladıktan sonra davranışları düşünmenin ne yararı vardı? Dorothea da, sessizce akıp gitmiş bir gözyaşının izi yüzünde kalmış hâliyle, neredeyse çocuk gibi görünüyordu. Bu ikisinin arasında gurur yıkılmıştı.
Dorothea biraz çekingenlikle, “Kocanızdan konuşuyorduk,” dedi. “Geçen gün, çektiği sıkıntı yüzünden görünüşünün ne kadar değiştiğini düşünmüştüm. Haftalardır görmemiştim onu. Bu sıkıntılı dönemde kendini çok yalnız hissettiğini söyledi; ama seninle bütünüyle açık konuşabilseydi, bence her şeye daha iyi dayanırdı.”
Rosamond, Tertius’un kendisinden Dorothea’ya yakındığını sanarak, “Bir şey söylersem Tertius çok öfkelenip sabırsızlanıyor,” dedi. “Acı veren konularda onunla konuşmaktan kaçınmama şaşmamalı.”
Dorothea, “Konuşmadığı için kendini suçlayan oydu,” dedi. “Senin hakkında söylediği şuydu: Seni mutsuz edecek hiçbir şeyi yaparak mutlu olamaz; evliliği elbette her konuda seçimini etkileyecek bir bağdır. Bu yüzden hastanedeki görevini sürdürmesi yönündeki teklifimi reddetti; çünkü bu onu Middlemarch’ta kalmaya bağlayacaktı ve seni üzecek hiçbir işi üstlenmek istemiyordu. Bunu bana söyleyebildi, çünkü kocamın hastalığının planlarını engelleyip onu kederlendirdiği, evliliğimde benim de çok sıkıntı çektiğimi biliyor. Bize bağlı başka birini incitmekten korkarak yaşamanın ne kadar zor olduğunu hissettiğimi de biliyor.”
Dorothea bir süre bekledi; Rosamond’ın yüzüne belli belirsiz bir memnuniyetin yayıldığını fark etmişti. Ama Rosamond karşılık vermedi. Dorothea’nın sesi titreyerek devam etti: “Evlilik başka her şeye benzemez. İnsanları birbirine yaklaştırmasında ürkütücü bir yan bile vardır. Evlendiğimiz kişilerden başka birini daha çok sevsek bile, ne yararı olur ki?” Çarpıntıyla dolu kaygı içindeki zavallı Dorothea, sözcükleri ancak kesik kesik bulabiliyordu. “Demek istediğim, evlilik bu tür bir sevgiden mutluluk verme ya da alma gücümüzü bütünüyle tüketir. Biliyorum, o sevgi çok değerli olabilir; ama evliliğimizi öldürür. Sonra da evlilik, bir cinayet gibi peşimizden gelir; geriye başka hiçbir şey kalmaz. Kocamız bizi sevip bize güveniyorsa, biz ona yardım etmemiş, hayatını lanet etmişsek—”
Sesi iyice alçalmıştı; haddini aşmaktan, kendisi kusursuzmuş da karşısındakinin hatalıymış gibi konuşmaktan korkuyordu. Kendi kaygısıyla öylesine meşguldü ki Rosamond’ın da titrediğini fark etmedi. Azarlamak değil, acıyla dolu bir dayanışmayı dile getirme ihtiyacıyla Rosamond’ın ellerine ellerini koydu ve daha telaşlı bir hızla şöyle dedi: “Biliyorum, biliyorum; bu duygu çok değerli olabilir, bizi hazırlıksız yakalamıştır. Ondan ayrılmak ölüm gibi gelebilir; zordur. Biz zayıfız, ben zayıfım—”
Dorothea, bir başkasını kurtarmak için çabaladığı kendi kederinin dalgalarına yenik düştü. Sözünü kesti; ağlamıyordu ama içinde bir şey onunla boğuşuyormuş gibi, sözsüz bir çalkantı içindeydi. Yüzü ölümden de solgunlaşmış, dudakları titremişti; ellerinin altında duran elleri çaresizce bastırdı.
Rosamond, kendisininkinden güçlü bir duygunun etkisine kapılmış, her şeye yeni, ürkütücü ve belirsiz bir görünüm veren yeni bir akıntıyla sürükleniyordu. Konuşacak söz bulamadı; ama istemsizce, çok yakınındaki Dorothea’nın alnına dudaklarını değdirdi. Sonra iki kadın bir dakika boyunca, sanki bir gemi kazasındalarmış gibi birbirlerine sarıldılar.
Rosamond, Dorothea’nın kolları hâlâ çevresindeyken, içten gelen bir yarım fısıltıyla, “Aklınızdan geçen doğru değil,” dedi. Onu, kan dökmüş olmanın suçluluğu gibi ezen bir şeyden kurtulmak için gizemli bir zorunlulukla bunu söylemeye itilmişti.
Birbirlerinden ayrılıp göz göze geldiler.
Rosamond aynı ses tonuyla, “Dün içeri girdiğinizde, düşündüğünüz gibi değildi,” dedi.
Dorothea şaşkın bir dikkatle ona döndü. Rosamond’ın kendini savunmasını bekliyordu.
Rosamond, gittikçe hızlanarak, “Beni asla sevemeyeceğini anlayayım diye başka bir kadını sevdiğini anlatıyordu,” dedi. “Şimdi de dünkü yanlış anlaman yüzünden benden nefret ettiğini düşünüyorum. Senin onun hakkında kötü düşüneceğini, onu yalancı sanacağını söylüyor; bunun benim yüzümden olacağını söylüyor. Ama bunun nedeni ben olmayacağım. Bana hiç sevgi beslemedi; biliyorum, beslemedi. Beni hep küçümsedi. Dün, senden başka hiçbir kadının onun için var olmadığını söyledi. Olanların sorumlusu bütünüyle benim. Benim yüzümden sana hiçbir şeyi açıklayamayacağını söyledi. Artık onun hakkında iyi düşünemeyeceğini de söyledi. Ama şimdi sana anlattım; artık beni suçlayamaz.”
Rosamond, daha önce hiç tanımadığı dürtülerin etkisiyle içini dökmüştü. Dorothea’nın duygusunun yatıştırıcı etkisiyle itirafa başlamıştı; konuştukça, hâlâ içinde bıçak yarası gibi duran Will’in sitemlerini savuşturduğunu hissetmişti.
Dorothea’nın duygularındaki tersine dönüş, sevinç denemeyecek kadar güçlüydü. İçinde bir kargaşa vardı; gecenin ve sabahın korkunç gerilimi katı bir acı yaratıyordu. Sevinç olduğunu, ancak onu hissedecek gücünü yeniden kazanınca anlayabilirdi. O anda yalnızca sınırsız bir şefkat duyuyordu; artık Rosamond’ı çaba göstermeden seviyordu ve onun son sözlerine içtenlikle karşılık verdi:
“Hayır, artık seni suçlayamaz.”
Başkalarındaki iyiliği her zamanki gibi abartma eğilimiyle, Dorothea Rosamond’a karşı yüreğinde büyük bir yakınlık hissetti; Rosamond’ın onu acıdan kurtaran cömert çabasını takdir etti, bu çabanın kendi enerjisinin bir yansıması olduğunu hesaba katmadı. Bir süre sessiz kaldıktan sonra şöyle dedi:
“Bu sabah geldiğime pişman olmadınız, değil mi?”
Rosamond, “Hayır, bana çok iyi davrandınız,” dedi. “Bu kadar iyi davranacağınızı düşünmemiştim. Çok mutsuzdum. Şimdi de mutlu değilim. Her şey çok kederli.”
Dorothea, “Ama daha iyi günler gelecek. Kocanız hak ettiği değeri görecek. Teselli bulmak için sana güveniyor. En çok seni seviyor. En büyük kayıp bunu yitirmek olurdu; ama yitirmedin,” dedi.
Kendi rahatlamasının fazlasıyla baskın düşüncesini uzaklaştırmaya çalıştı; yoksa Rosamond’ın sevgisinin yeniden kocasına yöneldiğini gösteren bir işaret almayı başaramayabilirdi.
Rosamond şimdi Lydgate’in Bayan Casaubon’a her şeyi anlatmış olabileceğini ve onun kesinlikle başka kadınlardan farklı olduğunu anlayarak, “Demek Tertius beni suçlamadı?” diye sordu. Soruda belki hafif bir kıskançlık vardı. Dorothea gülümsemeye başladı ve şöyle dedi:
“Hayır, elbette! Nasıl böyle düşünebilirsin?” Tam o sırada kapı açıldı ve Lydgate içeri girdi.
“Doktor olarak geri döndüm,” dedi. “Gittikten sonra iki solgun yüz gözümün önünden gitmedi: Bayan Casaubon da senin kadar bakıma muhtaç görünüyordu, Rosy. Sizi baş başa bırakıp gitmekle görevimi yapmadığımı düşündüm; Coleman’lara uğrayınca eve döndüm. Yürüdüğünüzü gördüm, Bayan Casaubon; gökyüzü de değişti, sanırım yağmur yağabilir. Arabanızın gelmesini haber vermesi için birini göndereyim mi?”
Dorothea yüzü canlanmış hâlde ayağa kalkarak, “Ah, hayır! Güçlüyüm; yürümem gerekiyor,” dedi. “Bayan Lydgate’le uzun uzun sohbet ettik, artık gitme vaktim geldi. Her zaman ölçüsüz olup fazla konuşmakla suçlanmışımdır.”
Rosamond’a elini uzattı. Öpüşmeden ya da coşkulu bir yakınlık gösterisinde bulunmadan, içten ve sessizce vedalaştılar. Aralarında öylesine ciddi duygular yaşanmıştı ki bunları yüzeysel işaretlerle göstermeleri mümkün değildi.
Lydgate onu kapıya götürürken Rosamond’dan hiç söz etmedi; Bay Farebrother’la diğer dostlarının onun öyküsünü dinleyip inandıklarını anlattı.
Rosamond’ın yanına döndüğünde, o çoktan kendini kanepeye bırakmış, bitkinliğe boyun eğmişti.
Yanında durup saçına dokunarak, “E, Rosy,” dedi, “Bayan Casaubon’la bu kadar vakit geçirdikten sonra onun hakkında ne düşünüyorsun?”
Rosamond, “Bence herkesten iyi biri olmalı; üstelik çok güzel. Onunla bu kadar sık konuşmaya gidersen benden eskisinden de fazla hoşnutsuz olacaksın!” dedi.
Lydgate, “Bu kadar sık” sözüne güldü. “Peki seni benden daha az hoşnutsuz etti mi?”
Rosamond yüzüne bakarak, “Sanırım etti,” dedi. “Gözlerin ne kadar yorgun, Tertius; saçını da geriye atsana.” Lydgate itaat etmek için iri, beyaz elini kaldırdı; Rosamond’ın kendisiyle ilgilendiğini gösteren bu küçük işarete minnet duydu. Zavallı Rosamond’ın başıboş hayalleri korkunç bir biçimde hırpalanmış olarak geri dönmüştü; küçümsediği eski sığınağın altına sokulacak kadar uysallaşmıştı. Sığınak hâlâ oradaydı: Lydgate, daralmış hayatını kederli bir kabullenişle benimsemişti. Bu kırılgan kadını seçmiş, hayatının yükünü kollarına almıştı. O yükü acıyarak taşıya taşıya, elinden geldiğince yürümek zorundaydı.
Bölüm etkileşimi
