Middlemarch kitap kapağı

59. bölüm / 88

Bölüm Lvııı.

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 88Şu an: Bölüm Lvııı.
  1. 1 Öndeyiş.383 kelime
  2. 2 I. Kitap. — Bayan Brooke. — I. Bölüm.2.324 kelime
  3. 3 İkinci Bölüm.2.057 kelime
  4. 4 Üçüncü Bölüm.3.055 kelime
  5. 5 Bölüm Iv.1.973 kelime
  6. 6 Bölüm V.2.425 kelime
  7. 7 Bölüm Vı.2.977 kelime
  8. 8 Bölüm Vıı.1.074 kelime
  9. 9 Bölüm Vııı.1.446 kelime
  10. 10 Bölüm Ix.2.892 kelime
  11. 11 Bölüm X.3.169 kelime
  12. 12 On Birinci Bölüm.2.549 kelime
  13. 13 Xıı. Bölüm4.752 kelime
  14. 14 İkinci Kitap. — Yaşlı ve Genç. — Xııı. Bölüm.2.583 kelime
  15. 15 Xıv. Bölüm2.416 kelime
  16. 16 Xv. Bölüm.3.834 kelime
  17. 17 Bölüm Xvı.3.654 kelime
  18. 18 Bölüm Xvıı.2.468 kelime
  19. 19 Bölüm Xvııı.3.147 kelime
  20. 20 Xıx. Bölüm1.055 kelime
  21. 21 Xx. Bölüm3.207 kelime
  22. 22 Bölüm Xxı.2.160 kelime
  23. 23 Xxıı. Bölüm.3.946 kelime
  24. 24 Üçüncü Kitap. — Ölümü Beklerken. — Yirmi Üçüncü Bölüm.3.376 kelime
  25. 25 Xxıv. Bölüm.3.159 kelime
  26. 26 Xxv. Bölüm1.800 kelime
  27. 27 Yirmi Altıncı Bölüm1.318 kelime
  28. 28 Yirmi Yedinci Bölüm2.407 kelime
  29. 29 Xxvııı. Bölüm.1.394 kelime
  30. 30 Xxıx. Bölüm.2.169 kelime
  31. 31 Xxx. Bölüm1.759 kelime
  32. 32 Xxxı. Bölüm.2.732 kelime
  33. 33 Xxxıı. Bölüm3.190 kelime
  34. 34 Otuz Üçüncü Bölüm.1.445 kelime
  35. 35 Dördüncü Kitap. — Üç Aşk Sorunu. — Otuz Dördüncü Bölüm.2.094 kelime
  36. 36 Xxxv. Bölüm3.115 kelime
  37. 37 Bölüm Xxxvı.4.085 kelime
  38. 38 Xxxvıı. Bölüm.5.794 kelime
  39. 39 Bölüm Xxxvııı.2.290 kelime
  40. 40 Xxxıx. Bölüm3.210 kelime
  41. 41 Bölüm Xl.3.617 kelime
  42. 42 Kırk Birinci Bölüm.1.387 kelime
  43. 43 Bölüm Xlıı.3.195 kelime
  44. 44 Beşinci Kitap. — Ölü El. — Xlııı. Bölüm.1.854 kelime
  45. 45 Bölüm Xlıv.834 kelime
  46. 46 Bölüm Xlv.4.740 kelime
  47. 47 Xlvı. Bölüm2.478 kelime
  48. 48 Bölüm Xlvıı.1.517 kelime
  49. 49 Bölüm Xlvııı.2.440 kelime
  50. 50 Bölüm Xlıx.1.001 kelime
  51. 51 Bölüm L.2.831 kelime
  52. 52 Bölüm Lı.3.497 kelime
  53. 53 Bölüm Lıı.2.573 kelime
  54. 54 Bölüm Lııı.3.541 kelime
  55. 55 Altıncı Kitap. — Dul Kadın ve Karısı. — Lıv. Bölüm.3.150 kelime
  56. 56 Elli Beşinci Bölüm.1.282 kelime
  57. 57 Elli Altıncı Bölüm.5.205 kelime
  58. 58 Bölüm Lvıı.2.681 kelime
  59. 59 Bölüm Lvııı.4.956 kelime · Okuduğun bölüm
  60. 60 Bölüm Lıx.806 kelime
  61. 61 Bölüm Lx.2.882 kelime
  62. 62 Bölüm Lxı.3.799 kelime
  63. 63 Bölüm Lxıı.2.973 kelime
  64. 64 Yedinci Kitap. — İki Ayartı. — Lxııı. Bölüm.2.084 kelime
  65. 65 Lxıv. Bölüm.4.362 kelime
  66. 66 Lxv. Bölüm1.375 kelime
  67. 67 Lxvı. Bölüm2.589 kelime
  68. 68 67. Bölüm.1.999 kelime
  69. 69 68. Bölüm.2.039 kelime
  70. 70 69. Bölüm.2.593 kelime
  71. 71 Yetmişinci Bölüm3.299 kelime
  72. 72 Lxxı. Bölüm.4.493 kelime
  73. 73 Sekizinci Kitap. — Gün Batımı ve Gün Doğumu. — Yetmiş İkinci Bölüm.987 kelime
  74. 74 Bölüm Lxxııı.1.014 kelime
  75. 75 Bölüm Lxxıv.2.800 kelime
  76. 76 75. Bölüm2.044 kelime
  77. 77 76. Bölüm2.680 kelime
  78. 78 Bölüm Lxxvıı.1.911 kelime
  79. 79 Bölüm Lxxvııı.1.093 kelime
  80. 80 Bölüm Lxxıx.577 kelime
  81. 81 Bölüm Lxxx.1.677 kelime
  82. 82 Bölüm Lxxxı.2.617 kelime
  83. 83 Bölüm Lxxxıı.1.028 kelime
  84. 84 Bölüm Lxxxııı.2.021 kelime
  85. 85 Lxxxıv. Bölüm2.559 kelime
  86. 86 Seksen Beşinci Bölüm868 kelime
  87. 87 Seksen Altıncı Bölüm1.126 kelime
  88. 88 Son2.011 kelime

BÖLÜM LVIII.
“Gözlerinde yaşayamaz kin,

Bu yüzden değişimini sezemem:

Nice yüzlerde sahte yüreğin öyküsü

Hâllere, çatılmış kaşlara, tuhaf kırışıklıklara yazılmıştır:

Ama Gök, seni yaratırken buyurdu ki

Yüzünde tatlı sevgi hep konaklasın:

Düşüncelerin, yüreğinin işleyişi ne olursa olsun,

Bakışların ancak tatlılık anlatsın.”

—SHAKESPEARE: Sone’ler.

Bay Vincy, Rosamond hakkındaki o önsezisini dile getirdiği sırada Rosamond, onun öngördüğü türden bir yardım istemek zorunda kalacağı düşüncesine hiç kapılmamıştı. Ev hayatı hem masraflı hem olaylı geçmiş olsa da henüz geçim derdi yaşamamıştı. Bebeği erken doğmuş, işlenmiş bütün giysilerle bonelerin karanlıkta kaldırılıp bekletilmesi gerekmişti. Bu talihsizlik, kocasının bir gün Rosamond’dan ata binip dışarı çıkmamasını istemesine rağmen Rosamond’un ata binerek dışarı çıkmakta ısrar etmesine tamamen bağlanmıştı; ama bu sırada öfkelendiği ya da kocasına kabaca, canının istediğini yapacağını söylediği sanılmamalı.

Ata binmeye özellikle heves etmesine yol açan şey, baronetin üçüncü oğlu Yüzbaşı Lydgate’in ziyaretiydi. Ne yazık ki bizim aynı soyadlı Tertius’ımız onu, “saçını alından enseye kadar aşağılık bir biçimde ayıran” (Tertius’ın kendisinin benimsemediği bir tarz) ruhsuz bir züppe ve her konuda ne söylenmesi gerektiğini bildiğinden emin, cahil biri olarak görüp nefret ediyordu. Lydgate, düğün gezisi sırasında amcasına uğramayı kabul ederek bu ziyareti kendi başına açtığı için içinden kendi budalalığına lanet etti; bunu Rosamond’a özelde söyleyerek ona da biraz tatsız davrandı. Çünkü Rosamond için bu ziyaret, eşi görülmemiş ama zarafetle gizlenmiş bir sevinç kaynağıydı. Bir baronetin oğluyla kuzen olduğunu ve onun evlerinde kaldığını öylesine derinden hissediyordu ki, ziyaretinin ne anlama geldiğinin herkesin zihnine yayıldığını sanıyordu. Yüzbaşı Lydgate’i konuklarına tanıtırken, onun soylu rütbesinin bir koku gibi içlerine işlediğini sakin bir memnuniyetle düşündü. Bu hoşnutluk, iyi bir aileden gelse bile bir hekimle evlenmenin koşullarına duyduğu hayal kırıklığını bir süreliğine eritmeye yetmişti: Evliliği onu artık hem hayalde hem görünürde Middlemarch düzeyinin üzerine çıkarıyor gibiydi; Quallingham’dan mektuplar ve ziyaretlerle, Tertius için de belirsiz bir yükseliş umuduyla gelecek parlak görünüyordu. Üstelik muhtemelen Yüzbaşı’nın önerisiyle, evli kız kardeşi Bayan Mengan hizmetçisiyle birlikte gelmiş ve kentten geçerken iki gece kalmıştı. Rosamond’un müziğine özen göstermesi ve dantelini dikkatle seçmesi bu yüzden besbelli yerindeydi.

Yüzbaşı Lydgate’in kendisine gelince: Alnı basık, kemerli burnu bir yana eğri, konuşması da epey ağırdı. Asker tavrı ve bıyığı ona bazı çiçek yüzlü sarışınların “havalı” bulduğu şeyi, yani bir tarzı kazandırmasaydı, bu özellikleri genç bir beyefendi için dezavantaj olabilirdi. Üstelik, orta sınıf nezaketinin küçük kaygılarından uzak durmaktan ibaret olan o yüksek terbiyeye sahipti ve kadın güzelliği konusunda büyük bir eleştirmendi. Rosamond onun hayranlığından şimdi Quallingham’da olduğundan bile daha çok hoşlanıyordu; o da onunla flört ederek günün birkaç saatini geçirmekte zorlanmıyordu. Bu ziyaret, tuhaf kuzeni Tertius’un gitmesini istediğinden şüphelendiği için belki de daha da hoştu; zaten Lydgate’in geçirdiği en hoş kaçamaklardan biriydi. Oysa Lydgate, abartılı bir deyişle, nazik ev sahipliğinde kusur etmektense ölmeyi yeğleyecek biri olarak hoşnutsuzluğunu gizliyor; bu yakışıklı subayın söylediklerini çoğu zaman duymamış gibi yapıp cevap verme işini Rosamond’a bırakıyordu. Çünkü hiç kıskanç bir koca değildi; aklı havada genç bir beyle karısının baş başa kalmasını, ona eşlik etmeye yeğliyordu.

“Akşam yemeğinde Yüzbaşı’yla biraz daha çok konuşmanı isterdim, Tertius,” dedi Rosamond, önemli konuk Loamford’da orada konuşlanmış silah arkadaşlarından birini görmeye gitmişken. “Bazen gerçekten çok dalgın görünüyorsun; ona bakacağına sanki başının içinden geçip arkasındaki bir şeye bakıyorsun.”

“Canım Rosy, onun gibi kendini beğenmiş bir ahmakla çok konuşmamı beklemiyorsun herhâlde,” dedi Lydgate sertçe. “Kafası kırılsa, belki ilgiyle bakardım; öncesinde değil.”

“Kuzenin hakkında neden böyle küçümseyici konuştuğunu anlayamıyorum,” dedi Rosamond; konuşurken parmakları işiyle meşguldü, yumuşakbaşlı ciddiyetinde hafif bir küçümseme seziliyordu.

“Ladislaw’a sor, senin Yüzbaşı’nı tanıdığı en sıkıcı adam bulmuyor mu? Geldiğinden beri Ladislaw neredeyse eve uğramaz oldu.”

Rosamond, Bay Ladislaw’ın Yüzbaşı’ndan neden hoşlanmadığını çok iyi bildiğini düşünüyordu: Kıskanıyordu ve onun kıskanması hoşuna gidiyordu.

“Tuhaf insanlara neyin uyacağını söylemek imkânsız,” diye cevap verdi. “Ama bence Yüzbaşı Lydgate tam bir beyefendi. Sir Godwin’e saygından ötürü ona ilgisiz davranmaman gerektiğini düşünüyorum.”

“Hayır, canım; ama onun için yemekler verdik. İstediği gibi gelip gidiyor. Beni yanında istemiyor.”

“Yine de odadayken ona biraz daha ilgi gösterebilirsin. Senin ölçülerine göre zekâsı olağanüstü olmayabilir; başka bir meslekten. Ama konuları üzerine biraz konuşman senin için daha iyi olur. Sohbetini gayet hoş buluyorum. Hem ilkesiz biri de değil.”

“Aslında, benim biraz daha ona benzememi isterdin, Rosy,” dedi Lydgate, tam şefkatli olmayan, kesinlikle neşeli de sayılmayan bir gülümsemeyle, teslim olmuş gibi mırıldanarak. Rosamond sustu ve bir daha gülümsemedi; ama güzel yüzünün kıvrımları gülümsemeden de yeterince iyi huylu görünüyordu.

Lydgate’in bu sözleri, Rosamond Vincy’nin kocasının zihnine, yetkin bir denizkızının usulünce göstereceği saygıyı besleyecek kusursuz bir kadınlık örneği gibi göründüğü eski hayal dünyasından ne kadar uzaklaştığını gösteren kederli bir kilometre taşıydı. O denizkızı tarak ve aynasını kullanacak, şarkısını yalnızca hayranlık duyduğu kocasının bilgeliğini dinlendirmek için söyleyecekti. Lydgate artık bu hayalî hayranlıkla, bir erkeğin yeteneğinin ona itibar kazandırdığı için duyulan; ilik düğmesindeki nişan ya da adının önündeki “Sayın” unvanı gibi görülen çekim arasındaki farkı ayırt etmeye başlamıştı.

Bay Ned Plymdale’in amaçsız sohbetini büsbütün sıkıcı bulduğuna göre Rosamond’un da değiştiği sanılabilirdi. Ama çoğu insan için katlanılmaz bir aptallık olduğu gibi, bütünüyle kabul edilebilir bir aptallık da vardır; yoksa toplumsal bağların hâli nice olurdu? Yüzbaşı Lydgate’in aptallığı zarifçe kokulandırılmış, “tarz” sahibi, düzgün aksanlı ve Sir Godwin’le yakın akrabaydı. Rosamond bunu gayet hoş buluyor ve onun birçok sözünü kapıyordu.

Öyleyse, bildiğimiz gibi Rosamond ata binmeyi sevdiğinden, Yüzbaşı Lydgate seyisini iki atla peşinden gelmesi ve “Green Dragon”da konaklaması için yolladıktan sonra yeniden binmeye heves etmesi için birçok nedeni vardı. Yüzbaşı, uysal olduğunu ve bir hanımı taşımak üzere eğitildiğini garanti ettiği boz ata binmesini rica etti; atı kız kardeşi için almış, Quallingham’a götürüyordu. Rosamond ilk kez kocasına söylemeden çıktı ve o dönmeden geri geldi. Ama gezinti öylesine iyi geçmiş, Rosamond da kendini sonrasında çok daha iyi hissettiğini söylemişti ki, kocasına bunu, yeniden ata binmesine izin vereceğine güvenerek anlattı.

Lydgate ise incinmekten öteye geçmiş, onun isteğini sormadan yabancı bir ata binerek kendini tehlikeye atmasına büsbütün şaşkına dönmüştü. Rosamond’a ne geleceğini yeterince anlatan, neredeyse gök gürültüsünü andıran ilk hayret ünlemlerinden sonra birkaç dakika sustu.

“Her neyse, sağ salim döndün,” dedi sonunda kesin bir sesle. “Bir daha binmeyeceksin, Rosy; bu konuda anlaştık. Dünyanın en sakin, en alışık olduğun atı bile olsa kaza ihtimali her zaman vardır. Kır atı bu yüzden bırakmanı istediğimi de gayet iyi biliyorsun.”

“Ama evin içinde de kaza olabilir, Tertius.”

“Canım, saçmalama,” dedi Lydgate yalvarır gibi. “Senin adına karar verecek kişinin ben olduğum açık. Bir daha binmeyeceğini söylemem yeterli olmalı.”

Rosamond akşam yemeğinden önce saçını düzenliyordu. Aynadaki yansımasında güzelliği değişmemişti; yalnızca uzun boynu hafifçe yana dönüktü. Lydgate elleri ceplerinde odada gezinmiş, şimdi de ondan bir güvence bekliyormuş gibi yanında durmuştu.

“Örgülerimi toplar mısın, canım?” dedi Rosamond, kollarını hafifçe iç çekerek yanına bırakıp kocasını orada bir hayvan gibi dikildiğine utandıracak biçimde. Lydgate, iri ve biçimli parmaklarıyla erkeklerin en beceriklilerinden biri olduğundan, daha önce de onun örgülerini toplamıştı. Yumuşak örgü buklelerini yukarı kaldırıp uzun tarağı yerleştirdi (erkeklerin geldiği hâllere bakın!); sonra da zarif kıvrımlarıyla bütünüyle ortaya çıkan o güzel enseyi öpmekten başka ne yapabilirdi? Ama daha önce yaptığımız bir şeyi tekrarladığımızda, çoğu kez bu kez bir fark vardır. Lydgate hâlâ öfkeliydi ve asıl meseleyi unutmamıştı.

“Yüzbaşı’ya sana atını teklif etmemesi gerektiğini bilmesi gerektiğini söyleyeceğim,” dedi uzaklaşırken.

“Böyle bir şey yapmamanı rica ederim, Tertius,” dedi Rosamond, alışılmıştan daha vurgulu bir sesle ona bakarak. “Bana çocukmuşum gibi davranmış olursun. Konuyu bana bırakacağına söz ver.”

İtirazında doğruluk payı vardı. Lydgate somurtarak, gönülsüzce “Peki,” dedi; böylece konuşma, onun Rosamond’a söz vermesiyle sona erdi, Rosamond’un ona söz vermesiyle değil.

Aslında Rosamond söz vermemeye kararlıydı. Onunki enerjisini düşüncesizce karşı koymaya harcamayan, zafer kazanan türden bir inatçılıktı. Yapmak istediği şey ona göre doğru olan şeydi; bütün zekâsını da bunu yapmanın yolunu bulmaya yöneltirdi. Boz ata yeniden binmeye niyetliydi ve kocasının bir sonraki yokluğunda da bindi; ona, kendisi için önemi kalmayacak kadar geç olmadan söylemeyecekti. Ayartı gerçekten büyüktü: Ata binmeyi çok seviyordu; Yüzbaşı Lydgate, Sir Godwin’in oğlu, yanında güzel bir ata binmişken onunla gezintiye çıkmak ve bu hâlde kocasından başka biri tarafından görülmek, evlilik öncesi düşleri kadar hoş bir şeydi. Üstelik Quallingham ailesiyle bağını sağlamlaştırıyordu; bunu yapmak elbette akıllıcaydı.

Ama Halsell Ormanı kıyısında kesilen bir ağacın gürültüsüne hazırlıksız olan uysal boz at ürktü; Rosamond’u da daha fena korkuttu ve sonunda bebeğini kaybetmesine yol açtı. Lydgate öfkesini ona gösteremedi ama Yüzbaşı’ya oldukça sert davrandı; Yüzbaşı’nın ziyareti de doğal olarak kısa süre sonra sona erdi.

Sonraki bütün konuşmalarında Rosamond, gezintinin hiçbir şeyi değiştirmediğinden ve evde kalsaydı da aynı belirtilerin başlayıp aynı sonuca varacağından sakince emindi; çünkü daha önce de benzer şeyler hissetmişti.

Lydgate yalnızca “Zavallı, zavallı sevgilim!” diyebildi; ama içten içe bu yumuşak huylu yaratığın korkunç inatçılığına şaşıyordu. Rosamond üzerinde ne kadar güçsüz olduğunu şaşkınlıkla sezmeye başlamıştı. Üstün bilgisi ve zihinsel gücü, sandığının aksine her durumda danışılan bir tapınak olmak yerine, pratik konularda bir kenara bırakılıyordu. Rosamond’un zekâsını, kadına yaraşır biçimde alıcı bir zekâ sanmıştı. Şimdi bu zekânın ne olduğunu, nasıl sıkı bir ağa dönüşüp kendi başına ve bağımsız kaldığını anlamaya başlıyordu. Rosamond, kendi zevklerinin ve çıkarlarının izlediği çizgideki nedenlerle sonuçları herkesten hızlı kavrardı. Lydgate’in Middlemarch toplumundaki üstün yerini açıkça görmüş, yeteneği onu ilerlettiğinde doğacak daha hoş toplumsal sonuçları hayalinde izleyebilmişti. Ama mesleki ve bilimsel tutkusu, onun için bu arzu edilir sonuçlarla, kokusu kötü bir yağın talihli keşfi arasındaki ilişkiden fazlasına sahip değildi. Kendisiyle hiçbir ilgisi olmayan o yağ bir yana, elbette kendi görüşüne kocasınınkinden daha çok inanıyordu. Lydgate, sayısız küçük meselede olduğu gibi bu son ciddi ata binme olayında da sevginin Rosamond’u uyumlu kılmadığını görünce şaşırdı. Sevgisinin var olduğundan kuşkusu yoktu; onu kendinden soğutacak bir şey yaptığı da aklına gelmiyordu. Kendi payına, onu her zamanki şefkatiyle sevdiğini ve itirazlarını kabullenebileceğini söylüyordu kendine. Ama Lydgate çok kaygılıydı; hayatında, en berrak sularda soluk alıp yıkanmaya ve ışıldayan avının peşinden hızla gitmeye alışmış bir yaratık için çamurlu bir koy ne kadar zararlıysa, kendisi için de o kadar zararlı yeni unsurlar bulunduğunun farkındaydı.

Rosamond kısa süre sonra iş masasının başında eskisinden de güzel görünüyordu; babasının faytonuyla gezintiler yapıyor, Quallingham’a davet edilebileceğini düşünüyordu. Oradaki kabul salonuna ailenin herhangi bir kızından daha zarif bir süs olacağını biliyordu. Beylerin de bunun farkında olduğunu düşünürken, hanımların kendilerinden daha üstün birini görmeye hevesli olup olmadığını yeterince hesaba katmamış olabilir.

Lydgate, Rosamond için kaygısı dinince, onun içinden “huysuzluğu” diye adlandırdığı hâle geri döndü. Bu ad, Rosamond için hem kendisinden başka konulara dalgın düşüncelere kapılmasını hem de kaşındaki huzursuz ifadeyi ve her sıradan şeyden, sanki hepsine acı otlar karışmış gibi tiksinmesini kapsıyordu; oysa bu hâller onun sıkıntı ve kötü beklentilerine işaret ediyordu. Bu ruh hâllerinin, başkalarının yanı sıra, Rosamond’un sağlığını ve neşesini bozmasın diye cömertçe ama yanlış bir kararla ona söylemekten kaçındığı bir nedeni vardı. Gerçekten de ikisinin zihinsel yolları birbirini bütünüyle ıskalıyordu; sürekli birbirlerini düşünen insanlar arasında bile bu kopukluk fazlasıyla mümkündür. Lydgate’e öyle geliyordu ki aylar boyunca en iyi niyetinin ve gücünün yarısından fazlasını Rosamond’a duyduğu şefkate feda etmişti. Küçük isteklerini ve araya girişlerini sabırla karşılamış; her şeyden önemlisi, mesleğinin ve bilimsel araştırmasının kişisel olmayan amaçlarına duyduğu tutkunun karşısında Rosamond’un zihninin sunduğu boş, tepkisiz yüzeye, araya giren yanılsama perdesi giderek incelirken acısını belli etmeden bakmaya katlanmıştı. İdeal eşin bu tutkuyu bir şekilde yüce bir şeymişçesine benimseyeceğini sanmıştı; ama nedenini hiç bilmiyordu. Yine de sabrı, insanın dürüst olması hâlinde, eşinden ya da kocasından kaynaklanan yakınmalardaki acının yarısından fazlasını oluşturduğunu kabul edeceğimiz türden bir kendinden hoşnutsuzlukla iç içeydi. Daha büyük insanlar olsaydık, koşulların üzerimizdeki gücü daha az olurdu; bu hep doğrudur. Lydgate, Rosamond’a gösterdiği ödünlerin çoğunun, kararlılığının gevşeyip sönmesinden; hayatımızın sürekli bir parçasıyla uyuşmayan bir tutkuyu yakalayan sinsi felçten biraz fazlası olduğunu biliyordu. Lydgate’in tutkusunun üzerine sürekli yalnızca kederin ağırlığı değil, daha yüce her çabayı alayla gölgeleyen, küçük ve alçaltıcı bir kaygının yakıcı varlığı da çöküyordu.

Rosamond’a şimdiye dek söylemekten kaçındığı kaygı buydu. Biraz da şaşarak, bu durumun onun aklına hiç gelmediğine inanıyordu; oysa hiçbir şey bundan daha açık olamazdı. Lydgate’in borç içinde olduğu, göze çarpan bir ipucu taşıyan bir çıkarımdı ve ilgisiz gözlemciler bunu kolayca yapmıştı. Lydgate ise çiçeklerle yeşilliklerin hoş örtüsüyle insanları kendine çeken o bataklığın içine her gün daha fazla gömüldüğünü uzun süre aklından çıkaramıyordu. Bir insanın orada çenesine kadar batması ne çabuk olur! Kendi iradesine rağmen, ruhunda bir evren tasarısı taşırken bile, en çok bu bataklıktan kurtulmayı düşünmek zorunda kaldığı bir hâle düşer.

On sekiz ay önce Lydgate yoksuldu ama küçük meblağlara duyulan o yakıcı ihtiyacı hiç tatmamıştı; böyle meblağları kazanmak için bir basamak aşağı inen herkesi küçümserdi. Şimdi basit bir gelir açığından daha kötüsünü yaşıyordu: Birçok gereksiz şeyi satın alıp kullanmış, ödeme talebi artık ısrarla kapıya dayanmış olsa da parasını veremeyen bir adamın bayağı ve tiksindirici sınavlarına tutulmuştu.

Bunun nasıl olduğu, fazla hesap ya da fiyat bilgisi gerektirmeden anlaşılabilir. Bir adam ev kurup evliliğe hazırlanırken mobilya ve öteki ilk masraflarının, ödeyebileceği sermayeyi dört yüz ile beş yüz sterlin arasında aştığını görsün. Yıl sonunda ev masrafları, atlar ve sair giderler bine yaklaşırken, eski defterlere göre yılda sekiz yüz getirmesi beklenen muayenehane geliri yaz göleti gibi çekilip, çoğu tahsil edilmemiş alacaklardan ibaret olarak beş yüzü bile zor bulsun. Açık sonuç şudur: İstesin ya da istemesin, borç içindedir. O zamanlar bugüne kıyasla daha az masraflıydı ve taşra hayatı görece ölçülüydü. Ama kısa süre önce bir muayenehane satın almış, iki at beslemek zorunda olduğunu sanmış, sofrasını kısıtlamadan donatmış, hayat sigortası ödemiş ve evle bahçeye yüksek kira vermiş bir hekimin giderlerinin gelirini ikiye katlaması, bu ayrıntıları göz ardı etmeyen herkesin anlayabileceği bir şeydir. Çocukluğundan beri savurgan bir evde yaşamış Rosamond, iyi ev idaresinin her şeyin en iyisini ısmarlamaktan ibaret olduğunu düşünüyordu; başka hiçbir şey “olmazdı”. Lydgate ise “bir şey yapılacaksa gerektiği gibi yapılmalı” diye düşünüyor, başka türlü nasıl yaşayacaklarını göremiyordu. Ev giderlerinin her kalemi önceden ona söylenseydi, muhtemelen “pek tutmaz” derdi. Belli bir kalemden tasarruf önerilseydi —örneğin pahalı balık yerine ucuz balık almak— bunu yalnızca üç kuruş hesabı yapan, eli sıkı bir fikir sayardı. Rosamond, Yüzbaşı Lydgate’in ziyareti gibi bir vesile olmasa bile konuk çağırmayı severdi; Lydgate konukları sıkıcı bulsa da araya girmezdi. Bu sosyallik, mesleki tedbirin gerekli bir parçası gibi görünüyordu; ağırlama da buna yakışır olmalıydı. Lydgate’in yoksulların evlerini sürekli ziyaret edip yiyecek tavsiyelerini kısıtlı imkânlarına göre ayarladığı doğruydu. Ama Tanrım! Bu artık şaşırtıcı olmaktan çıkmadı mı; insanların yan yana duran türlü deneyimlerini hiç karşılaştırmamalarını bekler olduk, değil mi? Harcamalar da çirkinlik ve hatalar gibi, kendi kişiliğimizi onlara bağlayıp kendimizle başkaları arasındaki —kendi duyumlarımızda belirgin olan— geniş farkla ölçtüğümüzde bambaşka bir şeye dönüşür. Lydgate kıyafetine aldırmadığına inanıyor, giysisinin etkisini hesaplayan adamı küçümsüyordu. Bolca temiz giysisi olmasını doğal karşılıyordu; böyle şeyler elbette deste deste sipariş edilirdi. Israrla gelen borçların baskısını daha önce hiç hissetmediğini, kendi kendini eleştirmeden alışkanlıkla yaşadığını hatırlamak gerekir. Ama o baskı artık gelmişti.

Bu durumun yeniliği onu daha da can sıkıcı kılıyordu. Amaçlarına bütünüyle yabancı, ilgilenmek istediği şeylerle nefret uyandıracak ölçüde ilgisiz koşulların pusuda bekleyip o farkında değilken üzerine çullanmasına şaşmış, bundan tiksinmişti. Üstelik yalnızca mevcut borç da değildi söz konusu olan; şu anki durumunda borcunu daha da artırmak zorunda kalacağı kesindi. Brassing’de, faturaları evlenmeden önce kabarmış ve o zamandan beri hesapta olmayan günlük giderler yüzünden ödeyemediği iki mobilyacı, ona tekrar tekrar can sıkıcı mektuplar göndermiş, dikkatini zorla bu meseleye çekmişti. Bu, Lydgate’inki kadar gururlu bir mizacı, iyilik istemekten ya da herhangi birine minnettar kalmaktan böylesine hoşlanmayan birini daha fazla öfkelendiremezdi. Bay Vincy’nin para konusundaki niyetleri hakkında tahmin yürütmeye bile tenezzül etmemişti. Kayınpederine başvurması için çaresiz kalması gerekirdi; kaldı ki evliliğinden beri çeşitli dolaylı yollarla Bay Vincy’nin kendi işlerinin yolunda gitmediğini ve ondan yardım beklenmesine içerleyeceğini öğrenmişti. Bazı insanlar dostlarının yardıma hazır olacağına kolayca güvenir; Lydgate’in hayatının önceki döneminde böyle bir şeye ihtiyaç duyacağı hiç aklına gelmemişti. Borç almanın kendisi için ne anlama geleceğini hiç düşünmemişti; ama bu düşünce zihnine girdiğinden beri, başka herhangi bir sıkıntıya katlanmayı yeğleyeceğini hissediyordu. Bu sırada ne parası ne de para kazanma umudu vardı; muayenehanesi de daha kazançlı olmuyordu.

Lydgate’in son birkaç aydır iç sıkıntısının bütün belirtilerini gizleyememiş olmasına şaşmamalıydı. Rosamond şimdi yeniden sağlığına kavuşurken, güçlüklerini ona bütünüyle açmayı düşünüyordu. Esnaf faturalarına yeni yeni alışması, akıl yürütmesini başka bir karşılaştırma doğrultusuna sokmuştu: Sipariş edilen eşyalardan hangilerinin gerekli, hangilerinin gereksiz olduğunu yeni bir bakışla değerlendirmeye başlamış, alışkanlıklarında mutlaka değişiklik yapmaları gerektiğini görmüştü. Rosamond’un rızası olmadan böyle bir değişikliği nasıl gerçekleştirebilirdi? Bu tatsız gerçeği ona açıklamasına yol açan yakın neden ise önüne çıkıverdi.

Parası olmadığı ve kendi durumundaki birinin ne tür bir teminat gösterebileceği konusunda gizlice öğüt aldığı için Lydgate, elindeki tek sağlam teminatı daha az buyurgan olan alacaklıya sunmuştu. Bu alacaklı bir gümüşçü ve kuyumcuydu; belirli bir süre için faiz karşılığında döşemecinin alacağını da üstlenmeyi kabul etmişti. Gerekli teminat, evdeki mobilyalar üzerine düzenlenecek bir eşya rehni senediydi. Bu, dört yüz sterlinden az tutan bir borç için alacaklıyı makul bir süre rahatlatabilirdi. Gümüşçü Bay Dover, gümüş takımların bir kısmını ve yeni gibi duran başka eşyaları geri alarak borcu azaltmaya razıydı. “Başka eşya” sözü, ince bir imayla mücevherleri, özellikle de Lydgate’in gelin hediyesi olarak satın aldığı, otuz sterline mal olmuş mor ametistleri kastediyordu.

Bu hediyeyi almakla akıllıca davranıp davranmadığı konusunda görüşler ayrılabilir. Kimileri bunun Lydgate gibi bir erkekten beklenen zarif bir incelik olduğunu, doğurabileceği sıkıntıların sorumlusunun o dönemde taşra hayatının darlığı ve kısıtlılığı olduğunu düşünebilir: Taşra, varlıkları zevklerine denk olmayan meslek sahiplerine hiçbir kolaylık sunmuyordu. Bir de Lydgate’in dostlarından para istemek konusundaki gülünç ölçüde aşırı titizliği vardı.

Oysa gümüş eşya siparişini kesinleştirmek için o güzel sabah gittiğinde bu mesele ona hiç önemli görünmemişti. Göz kamaştırıcı derecede pahalı başka mücevherlerin yanında ve tutarı henüz tam hesaplanmamış siparişlere ek olarak, Rosamond’un boynuna ve kollarına böylesine zarifçe yakışan takılara otuz sterlin vermek fazla görünemezdi; üstelik bu tutarı aşacak hazır parası da yoktu. Ama şimdi Lydgate’in aklı, ametistleri yeniden Bay Dover’ın dükkânındaki yerlerine koyma olasılığı üzerinde durup duruyordu; yine de bunu Rosamond’a önermeye çekiniyordu. Sonuçlarını izlemeye alışık olmadığı şeylerin sonuçlarını görmeye başlamıştı; şimdi de bu kavrayışı, deney yaparken göstereceği titizliğin bir kısmıyla —ama kesinlikle tamamıyla değil— uygulamaya hazırlanıyordu. Brassing’den atla dönerken bu titizliği göstermek için kendini hazırlıyor, Rosamond’a yapması gereken açıklamaları düşünüyordu.

Eve vardığında akşamdı. Yirmi dokuz yaşında, pek çok yeteneği olan bu güçlü adam kendini çok mutsuz hissediyordu. İçinden öfkeyle derin bir yanılgıya düştüğünü söylemiyordu; ama bu yanılgı, tanınmış kronik bir hastalık gibi içinde işliyor, her beklentiye huzursuz edici ısrarını katıyor ve her düşünceyi güçsüzleştiriyordu. Oturma odasına giden koridorda piyano ve şarkı seslerini duydu. Elbette Ladislaw oradaydı. Will’in Dorothea’dan ayrılmasının üzerinden birkaç hafta geçmişti, ama hâlâ Middlemarch’ta eski görevindeydi. Lydgate’in genel olarak Ladislaw’ın ziyaretine itirazı yoktu; ama tam da şimdi, evinin salonunu boş bulamayınca canı sıkılmıştı. Kapıyı açtığında şarkı söyleyen ikili, onu görüp gözlerini kaldırdıkları hâlde, girişini bir kesinti saymadan son notaya doğru devam etti. Zavallı Lydgate gibi, çektiği sıkıntının yükü altında ezilmiş bir adam, acı dolu günün ardından kendisini daha başka acıların beklediği duygusuyla içeri girerken iki kişinin ona şarkı söyleyip durduğunu görmekle teselli bulmaz. Zaten solgun olan yüzü, odanın öteki yanına geçip kendini bir sandalyeye bıraktığında asıldı.

Şarkıyı söyleyenler, bitirmelerine yalnızca üç ölçü kaldığı için mazur görüleceklerini düşünüp dönerek ona baktılar.

“Nasılsın, Lydgate?” dedi Will, el sıkışmak için öne gelerek.

Lydgate onun elini tuttu, ama konuşmayı gerekli görmedi.

“Akşam yemeğini yedin mi, Tertius? Seni çok daha erken bekliyordum,” dedi, kocasının “berbat bir keyfi” olduğunu çoktan anlamış olan Rosamond. Konuşurken her zamanki yerine oturdu.

“Yedim. Lütfen biraz çay alayım,” dedi Lydgate kısa keserek; hâlâ asık suratlıydı ve önüne uzattığı bacaklarına özellikle bakıyordu.

Will hemen anlayacak kadar kıvrak zekâlıydı. “Ben kalkayım,” dedi, şapkasına uzanarak.

“Çay geliyor,” dedi Rosamond. “Ne olur gitme.”

“Evet, Lydgate’in canı sıkılıyor,” dedi, Lydgate’i Rosamond’dan daha iyi anlayan ve onun tavrına alınmayan Will. Can sıkıntısının dışarıdan kaynaklanmış olabileceğini kolayca aklına getirebilirdi.

“İşte kalman için daha çok neden,” dedi Rosamond şakacı, hafif bir sesle. “Bütün akşam benimle konuşmayacak.”

“Hayır, Rosamond, konuşacağım,” dedi Lydgate tok bariton sesiyle. “Seninle konuşmam gereken ciddi bir mesele var.”

Lydgate’in işe giriş biçimi, düşündüğünden daha farklı olamazdı; ama Rosamond’un kayıtsız tavrı onu fazla kışkırtmıştı.

“İşte, gördün mü?” dedi Will. “Mekanik Enstitüsü toplantısına gidiyorum. Hoşça kal.” Hızla odadan çıktı.

Rosamond kocasına bakmadı; biraz sonra ayağa kalkıp çay tepsisinin başına geçti. Kocasını hiç bu kadar çekilmez görmediğini düşünüyordu. Lydgate koyu renk gözlerini ona çevirdi; ince parmaklarıyla çay takımını zarifçe kullanmasını ve yüzünün tek bir çizgisi bile bozulmadan tam önündeki eşyalara bakmasını izledi. Duruşunda, tatsız davranan herkese karşı dile getirilmemiş, tarifsiz bir itiraz vardı. Bir an için, bir zamanlar uyanık, zeki bir duyarlılığın işareti diye yorumladığı peri kızı gibi narin bedende beliren bu yeni kadınca duygulanmazlık biçimi üzerine düşünürken kendi yarasını unuttu. Rosamond’a bakarken aklı Laure’ye kaydı; içinden, “Onu bıktırdım diye beni öldürür müydü?” diye geçirdi; ardından, “Bütün kadınlar böyle,” dedi. Ne var ki erkeklere, hayvanlara kıyasla yanılma konusunda bunca üstünlük sağlayan genelleme yeteneği, Lydgate’in başka bir kadının davranışından edindiği şaşırtıcı izlenimleri hatırlamasıyla hemen sekteye uğradı: Lydgate kocasına bakmaya başladığında Dorothea’nın kocasına ilişkin duygularını yansıtan bakışlarından ve ses tonlarından; uğruna sadakat ve şefkat özlemlerinden başka her dürtüsünü bastırması gerekiyormuş gibi görünen o adamı en iyi neyin avutacağını öğrenmek için yalvardığı tutkulu haykırışından. Çay demlenirken bu izlenimler Lydgate’in zihninde hızla, düşsel bir biçimde art arda canlandı. Son düşüne dalış anında gözlerini kapamıştı; Dorothea’nın, “Bana yol gösterin; ne yapabileceğimi düşünün. Hayatı boyunca çalıştı, hep geleceğe baktı. Başka hiçbir şeyi umursamıyor; ben de başka hiçbir şeyi umursamıyorum,” dediğini duyuyordu.

Derin ruhlu kadınlığın bu sesi, onda ölü ve hükümran dehaların uyandırıcı düşünceleri gibi yer etmişti (insanların ruhlarına ve vardıkları sonuçlara hükmeden, soylu duygulara yönelik bir deha da yok mudur?). Bu tonlar, uzaklaşmakta olduğu bir müzik gibiydi. Gerçekten de bir anlığına uyuklayakalmıştı ki Rosamond, gümüşü andıran nötr sesiyle, “Çayın, Tertius,” dedi. Çayı yanındaki küçük masaya bırakıp ona bakmadan yerine döndü. Lydgate, Rosamond’u duyarsız sanmakta acele etmişti; Rosamond kendine özgü biçimde yeterince duyarlıydı ve izlenimleri uzun süre içinde taşıyordu. Şimdiyse kırgınlık ve tiksinti duymuştu. Ama Rosamond kaşlarını çatmamış, sesini de yükseltmemişti; kimsenin onu haklı olarak eleştiremeyeceğinden emindi.

Lydgate’le Rosamond belki de daha önce hiç birbirlerinden bu kadar uzak düşmemişlerdi. Yine de açıklamayı ertelememek için güçlü nedenler vardı; üstelik bu açıklamaya o ani duyurusuyla başlamıştı bile. Gerçi onu daha duyarlı olmaya kışkırtma isteğinin bir parçası olan öfkeli arzu hâlâ içindeydi; ama Rosamond’un üzüleceğini düşünmesi de acısına karışıyordu. Tepsi kaldırılana, mumlar yakılana ve akşamın sessizliği sağlanana dek bekledi. Bu arada, geri çevrilmiş şefkatin yeniden eski yoluna dönmesi için vakit geçti. Yumuşak bir sesle konuştu.

“Sevgili Rosy, elindekini bırak da yanıma otur,” dedi nazikçe; masayı itip kendi sandalyesinin yanına bir sandalye çekmek için kolunu uzattı.

Rosamond dediğini yaptı. İnce, hafif renkli ve içini gösteren müslin elbisesiyle ona yaklaşırken narin ama dolgun bedeni hiç bu kadar zarif görünmemişti. Yanına oturup bir elini sandalyesinin koluna koyduğunda, sonunda ona bakıp göz göze geldiklerinde, narin boynu, yanağı ve kusursuz biçimli dudakları hiç bu kadar lekesiz bir güzelliğe bürünmemişti; baharı, bebekliği ve her türlü tatlı tazeliği hatırlatan bir güzellikti bu. Şimdi Lydgate’i etkiledi; ona duyduğu aşkın ilk zamanları, bu büyük sıkıntı anında depreşen bütün öteki anılarla birbirine karıştı. Geniş avucunu usulca onun elinin üstüne koyup şöyle dedi:

“Canım!” dedi; sevginin bu söze kattığı uzatarak söyleyişle. Rosamond da hâlâ o aynı geçmişin etkisi altındaydı; kocası da onu sevindiren takdirini kazanmak istediği Lydgate olmaya bir ölçüde devam ediyordu. Saçlarını alnından hafifçe çekip öteki elini onun elinin üzerine koydu ve onu bağışladığını hissetti.

“Seni üzecek bir şeyi anlatmam gerekiyor, Rosy. Ama karı kocanın birlikte düşünmesi gereken şeyler vardır. Paramın azaldığını sen de fark etmişsindir herhâlde.”

Lydgate sustu; Rosamond boynunu çevirip şömine rafındaki bir vazoya baktı.

“Evlenmeden önce almamız gereken her şeyin parasını ödeyemedim; sonrasında da karşılamak zorunda kaldığım masraflar çıktı. Sonuç olarak Brassing’de, bir süredir üzerimde baskı kuran üç yüz seksen sterlinlik büyük bir borcumuz var. İşin aslı, her geçen gün daha da batıyoruz; başkalarının da paraya ihtiyacı var diye insanlar bana daha çabuk ödeme yapmıyor. Sen iyi değilken bunu senden saklamak için çok uğraştım; ama artık birlikte düşünmeliyiz ve bana yardım etmelisin.”

“Ne yapabilirim, Tertius?” dedi Rosamond, gözlerini yeniden ona çevirerek. Birçok dildeki daha nice söz gibi, bu dört sözcük de sesin farklı iniş çıkışlarıyla çaresiz bir kavrayışsızlıktan en kapsamlı, tartışmacı kavrayışa; kendini bütünüyle adayan bir dayanışmadan en kayıtsız uzaklığa kadar her türlü ruh hâlini ifade edebilirdi. Rosamond’un incecik sesi, “Ne yapabilirim ki?” sözlerine barındırabilecekleri bütün kayıtsızlığı yüklemişti. Bu sözler, uyanan şefkatini dondurucu bir soğuk gibi vurdu. Lydgate öfkeyle patlamadı; yüreği öyle kederli bir çöküntüye kapılmıştı ki. Yeniden konuştuğunda, kendini bir görevi tamamlamaya zorlayan bir adamın ses tonuyla konuşuyordu.

“Bunu bilmen gerekiyor; çünkü bir süreliğine teminat vermem lazım ve mobilyaların envanterini çıkarmaya biri gelecek.”

Rosamond’un yüzü kıpkırmızı oldu. Konuşabilecek hâle gelir gelmez, “Babandan para istemedin mi?” diye sordu.

“Hayır.”

“Öyleyse ben isteyeceğim!” dedi. Ellerini Lydgate’inkilerden çekip ayağa kalktı ve ondan iki yarda uzakta durdu.

“Hayır, Rosy,” dedi Lydgate kesin bir sesle. “Artık bunu yapman için çok geç. Envanter yarın çıkarılmaya başlanacak. Unutma, bu yalnızca bir teminat; hiçbir şeyi değiştirmeyecek, geçici bir mesele. Babanın bunu öğrenmesini istemiyorum; ben söylemeyi seçmedikçe bilmeyecek,” diye ekledi Lydgate, daha buyurgan bir vurguyla.

Bu söz kuşkusuz inciticiydi; ama Rosamond’un sessiz ve inatçı itaatsizliğiyle ne yapacağı konusundaki kötü beklentilerini yeniden canlandırmıştı. Bu kabalığı bağışlanamaz buldu. Ağlamaya alışık değildi, bundan da hoşlanmazdı; ama şimdi çenesiyle dudakları titremeye, gözleri yaşarmaya başladı. Belki Lydgate, hem dışarıdaki maddi güçlüklerin hem de aşağılayıcı sonuçlara karşı kendi gururlu direnişinin yarattığı çifte baskı altındayken, bir tek lüks içinde yaşamış ve düşlerinde zevkine daha uygun yeni lükslerden başka bir şey görmemiş genç bir kadının bu ani sınavda ne hissedeceğini bütünüyle kavrayamazdı. Yine de Rosamond’u elinden geldiğince üzmemek istiyordu; gözyaşları yüreğini dağladı. Hemen yeniden konuşamadı. Rosamond ise hıçkırmayı sürdürmedi; heyecanını bastırmaya çalıştı, gözyaşlarını sildi ve şömine rafına bakmayı sürdürdü.

“Üzülmemeye çalış, sevgilim,” dedi Lydgate, gözlerini ona kaldırarak. Bu sıkıntı anında ondan uzaklaşmayı seçmiş olması, söyleyeceklerini güçleştiriyordu; ama mutlaka devam etmeliydi. “Gerekeni yapmak için kendimizi toparlamalıyız. Suç bende; böyle yaşamayı karşılayamayacağımı görmeliydim. Ama muayenehanemde işler aleyhime gitti ve gelir gerçekten de şu sıralar en düşük düzeyine indi. Muayenehanemi yeniden canlandırabilirim; ama bu arada frene basmalı, yaşam biçimimizi değiştirmeliyiz. Bu sıkıntıyı atlatacağız. Teminatı verdikten sonra çevreme bakınacak zamanım olacak. Sen o kadar zekisin ki, bütçeyi yönetmeye kafa yorarsan bana tutumlu olmayı öğretirsin. Fiyatları denkleştirme konusunda akılsız bir serseri gibi davrandım; hadi canım, otur yanıma, beni bağışla.”

Lydgate, tırnakları olan ama bizi çoğu zaman boyun eğmeye zorlayan Akıl’a da sahip bir yaratık gibi boynunu boyunduruğun altına eğiyordu. Son sözlerini yalvarır gibi söyleyince Rosamond yanındaki sandalyeye döndü. Kendini suçlaması, onun fikrini dinleyeceğine dair Rosamond’a biraz umut vermişti; şöyle dedi:

“Envanterin çıkarılmasını neden erteleyemiyorsun? Yarın geldiklerinde adamları gönderebilirsin.”

“Onları göndermeyeceğim,” dedi Lydgate; buyurganlığı yeniden artmıştı. Açıklamanın bir yararı var mıydı?

“Middlemarch’tan ayrılsak ne olur? Elbette eşyalar satılır, böylece aynı iş görülmüş olur.”

“Ama Middlemarch’tan ayrılmıyoruz.”

“Tertius, ayrılmamızın çok daha iyi olacağına eminim. Neden Londra’ya gidemiyoruz? Ya da ailenin tanındığı Durham yakınlarına?”

“Parasız hiçbir yere gidemeyiz, Rosamond.”

“Dostların parasız kalmanı istemez. Şu iğrenç esnaf da, onlara gerektiği gibi açıklarsan, bunu anlayıp bekleyebilir elbette.”

“Bu anlamsız, Rosamond,” dedi Lydgate öfkeyle. “Anlamadığın konularda benim kararımı kabul etmeyi öğrenmelisin. Gerekli düzenlemeleri yaptım; bunlar uygulanacak. Dostlarımdan hiçbir beklentim yok ve onlardan hiçbir şey istemeyeceğim.”

Rosamond kımıldamadan oturdu. Aklından, Lydgate’in böyle davranacağını bilseydi onunla asla evlenmeyeceği düşüncesi geçiyordu.

“Artık gereksiz sözlerle vakit kaybedemeyiz, sevgilim,” dedi Lydgate, yeniden yumuşak olmaya çalışarak. “Seninle değerlendirmek istediğim bazı ayrıntılar var. Dover, gümüş eşyaların önemli bir kısmını ve istediğimiz mücevherleri geri alacağını söylüyor. Gerçekten de çok iyi davranıyor.”

“Öyleyse kaşık çatal olmadan mı kalacağız?” dedi Rosamond. Sesi inceldikçe dudakları da inceliyor gibiydi. Artık direnmeye ya da öneri sunmaya niyeti yoktu.

“Hayır, canım!” dedi Lydgate. “Ama bak,” diye devam etti; cebinden bir kâğıt çıkarıp açtı. “İşte Dover’ın hesabı. Bak, geri verirsek borcu otuz sterlinden fazla azaltacak birçok eşyanın yanına işaret koydum. Mücevherlerin hiçbirini işaretlemedim.” Lydgate aslında mücevherler konusunu kendisi için çok acı verici bulmuştu; ama bu duyguyu sert akıl yürütmelerle bastırmıştı. Rosamond’a kendisine ait belirli bir hediyeyi geri vermesini öneremezdi; ama Dover’ın teklifini ona sunmakla yükümlü olduğunu kendine söylemişti. Rosamond’un içinden gelen bir istek, işi kolaylaştırabilirdi.

“Bakmamın faydası yok, Tertius,” dedi Rosamond sakince; “ne istersen onu geri verirsin.” Kâğıda göz atmayı bile reddetti. Lydgate’in saç diplerine kadar yüzü kızardı; kâğıdı geri çekip dizine bıraktı. Rosamond sessizce odadan çıktı; Lydgate’i çaresiz ve şaşkın bir hâlde bıraktı. Geri dönmeyecek miydi? Sanki farklı türden, çıkarları birbirine karşı iki yaratıkmışlar gibi, kendini onunla hiç özdeşleştirmemiş gibiydi. Lydgate başını silkti ve bir tür öç alırcasına ellerini ceplerinin dibine kadar soktu. Bilim hâlâ vardı; uğruna çalışılacak iyi amaçlar hâlâ vardı. Yine de bir hamle yapmalıydı; başka doyumlar elinden kayıp gittiği için daha da güçlü bir hamle.

Ama kapı açıldı ve Rosamond geri döndü. Ametistleri içeren deri kutuyu ve içinde başka kutular bulunan küçük, süslü bir sepeti taşıyordu. Bunları oturduğu sandalyeye bırakıp son derece vakur bir tavırla şöyle dedi—

“Bana verdiğin bütün mücevherler bunlar. İçlerinden ve gümüş takımlardan istediğini geri verebilirsin. Elbette yarın evde kalmamı beklemiyorsundur. Babama gideceğim.”

Lydgate’in ona attığı bakış, birçok kadın için öfkeli bir bakıştan daha korkunç olurdu: Rosamond’un aralarına koyduğu mesafeyi umutsuzca kabullenişini yansıtıyordu.

“Peki ne zaman döneceksin?” diye sordu; sesindeki ton acıydı.

“Akşam dönerim. Elbette konuyu anneme açmayacağım.” Rosamond, davranışlarının kusursuzluğunu hiçbir kadının aşamayacağına inanıyordu; iş masasının başına gidip oturdu. Lydgate bir iki dakika düşüncelere daldı; sonunda sesinde eski duygulardan birazı hâlâ duyulurken şöyle dedi—

“Artık bir olduk, Rosy. Başımıza gelen ilk sıkıntıda beni kendi başıma bırakmamalısın.”

“Elbette bırakmam,” dedi Rosamond. “Üzerime düşen her şeyi yapacağım.”

“Bu işi hizmetkârlara bırakmak ya da onlarla bu konuda konuşmak zorunda kalmak doğru değil. Üstelik dışarı çıkmam gerekecek; ne kadar erken, bilmiyorum. Bu para işlerinin utancından kaçınmanı anlıyorum. Ama sevgili Rosamond, gurur meselesi olarak—ben de en az senin kadar hissediyorum bunu—işi kendimiz halletmemiz ve hizmetkârların mümkün olduğunca azını görmesi kuşkusuz daha iyi. Karım olduğuna göre, benim utançlarımdaki payını üstlenmene engel yok; tabii ortada utanç verici bir şey varsa.”

Rosamond hemen cevap vermedi; sonunda, “Pekâlâ, evde kalacağım,” dedi.

“Bu mücevherlere dokunmayacağım, Rosy. Onları al, yerine koy. Ama geri verebileceğimiz gümüş eşyaların listesini yazacağım; hemen toplanıp gönderilebilirler.”

“Hizmetkârlar bunu anlayacaktır,” dedi Rosamond, sesine belli belirsiz bir alay katarak.

“Eh, bazı tatsızlıkları kaçınılmaz diye göğüslemeliyiz. Mürekkep nerede acaba?” dedi Lydgate ayağa kalkarken; yazmayı düşündüğü büyük masanın üzerine hesabı bıraktı.

Rosamond hokka almaya gitti. Onu masaya koyduktan sonra dönüp gidecekti ki hemen yanında duran Lydgate kolunu ona dolayarak kendine çekti ve şöyle dedi—

“Gel, sevgilim, elimizden gelenin en iyisini yapalım. Umarım cimri ve titiz davranmamız yalnızca bir süre gerekecek. Öp beni.”

Lydgate’in doğuştan gelen sıcak yürekliliğini söndürmek kolay değildi; deneyimsiz bir kızın onunla evlendiği için başını derde soktuğunu derinden hissetmek de bir kocanın erkekçe yanının parçasıdır. Rosamond onun öpücüğünü kabul edip hafifçe karşılık verdi; böylece aralarındaki uyum görünüşte bir süreliğine yeniden sağlandı. Yine de Lydgate, harcamalarla ilgili kaçınılmaz gelecek konuşmalarını ve yaşam biçimlerini bütünüyle değiştirme zorunluluğunu düşünmeden edemiyordu.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…