Middlemarch kitap kapağı

77. bölüm / 88

76. Bölüm

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 88Şu an: 76. Bölüm
  1. 1 Öndeyiş.383 kelime
  2. 2 I. Kitap. — Bayan Brooke. — I. Bölüm.2.324 kelime
  3. 3 İkinci Bölüm.2.057 kelime
  4. 4 Üçüncü Bölüm.3.055 kelime
  5. 5 Bölüm Iv.1.973 kelime
  6. 6 Bölüm V.2.425 kelime
  7. 7 Bölüm Vı.2.977 kelime
  8. 8 Bölüm Vıı.1.074 kelime
  9. 9 Bölüm Vııı.1.446 kelime
  10. 10 Bölüm Ix.2.892 kelime
  11. 11 Bölüm X.3.169 kelime
  12. 12 On Birinci Bölüm.2.549 kelime
  13. 13 Xıı. Bölüm4.752 kelime
  14. 14 İkinci Kitap. — Yaşlı ve Genç. — Xııı. Bölüm.2.583 kelime
  15. 15 Xıv. Bölüm2.416 kelime
  16. 16 Xv. Bölüm.3.834 kelime
  17. 17 Bölüm Xvı.3.654 kelime
  18. 18 Bölüm Xvıı.2.468 kelime
  19. 19 Bölüm Xvııı.3.147 kelime
  20. 20 Xıx. Bölüm1.055 kelime
  21. 21 Xx. Bölüm3.207 kelime
  22. 22 Bölüm Xxı.2.160 kelime
  23. 23 Xxıı. Bölüm.3.946 kelime
  24. 24 Üçüncü Kitap. — Ölümü Beklerken. — Yirmi Üçüncü Bölüm.3.376 kelime
  25. 25 Xxıv. Bölüm.3.159 kelime
  26. 26 Xxv. Bölüm1.800 kelime
  27. 27 Yirmi Altıncı Bölüm1.318 kelime
  28. 28 Yirmi Yedinci Bölüm2.407 kelime
  29. 29 Xxvııı. Bölüm.1.394 kelime
  30. 30 Xxıx. Bölüm.2.169 kelime
  31. 31 Xxx. Bölüm1.759 kelime
  32. 32 Xxxı. Bölüm.2.732 kelime
  33. 33 Xxxıı. Bölüm3.190 kelime
  34. 34 Otuz Üçüncü Bölüm.1.445 kelime
  35. 35 Dördüncü Kitap. — Üç Aşk Sorunu. — Otuz Dördüncü Bölüm.2.094 kelime
  36. 36 Xxxv. Bölüm3.115 kelime
  37. 37 Bölüm Xxxvı.4.085 kelime
  38. 38 Xxxvıı. Bölüm.5.794 kelime
  39. 39 Bölüm Xxxvııı.2.290 kelime
  40. 40 Xxxıx. Bölüm3.210 kelime
  41. 41 Bölüm Xl.3.617 kelime
  42. 42 Kırk Birinci Bölüm.1.387 kelime
  43. 43 Bölüm Xlıı.3.195 kelime
  44. 44 Beşinci Kitap. — Ölü El. — Xlııı. Bölüm.1.854 kelime
  45. 45 Bölüm Xlıv.834 kelime
  46. 46 Bölüm Xlv.4.740 kelime
  47. 47 Xlvı. Bölüm2.478 kelime
  48. 48 Bölüm Xlvıı.1.517 kelime
  49. 49 Bölüm Xlvııı.2.440 kelime
  50. 50 Bölüm Xlıx.1.001 kelime
  51. 51 Bölüm L.2.831 kelime
  52. 52 Bölüm Lı.3.497 kelime
  53. 53 Bölüm Lıı.2.573 kelime
  54. 54 Bölüm Lııı.3.541 kelime
  55. 55 Altıncı Kitap. — Dul Kadın ve Karısı. — Lıv. Bölüm.3.150 kelime
  56. 56 Elli Beşinci Bölüm.1.282 kelime
  57. 57 Elli Altıncı Bölüm.5.205 kelime
  58. 58 Bölüm Lvıı.2.681 kelime
  59. 59 Bölüm Lvııı.4.956 kelime
  60. 60 Bölüm Lıx.806 kelime
  61. 61 Bölüm Lx.2.882 kelime
  62. 62 Bölüm Lxı.3.799 kelime
  63. 63 Bölüm Lxıı.2.973 kelime
  64. 64 Yedinci Kitap. — İki Ayartı. — Lxııı. Bölüm.2.084 kelime
  65. 65 Lxıv. Bölüm.4.362 kelime
  66. 66 Lxv. Bölüm1.375 kelime
  67. 67 Lxvı. Bölüm2.589 kelime
  68. 68 67. Bölüm.1.999 kelime
  69. 69 68. Bölüm.2.039 kelime
  70. 70 69. Bölüm.2.593 kelime
  71. 71 Yetmişinci Bölüm3.299 kelime
  72. 72 Lxxı. Bölüm.4.493 kelime
  73. 73 Sekizinci Kitap. — Gün Batımı ve Gün Doğumu. — Yetmiş İkinci Bölüm.987 kelime
  74. 74 Bölüm Lxxııı.1.014 kelime
  75. 75 Bölüm Lxxıv.2.800 kelime
  76. 76 75. Bölüm2.044 kelime
  77. 77 76. Bölüm2.680 kelime · Okuduğun bölüm
  78. 78 Bölüm Lxxvıı.1.911 kelime
  79. 79 Bölüm Lxxvııı.1.093 kelime
  80. 80 Bölüm Lxxıx.577 kelime
  81. 81 Bölüm Lxxx.1.677 kelime
  82. 82 Bölüm Lxxxı.2.617 kelime
  83. 83 Bölüm Lxxxıı.1.028 kelime
  84. 84 Bölüm Lxxxııı.2.021 kelime
  85. 85 Lxxxıv. Bölüm2.559 kelime
  86. 86 Seksen Beşinci Bölüm868 kelime
  87. 87 Seksen Altıncı Bölüm1.126 kelime
  88. 88 Son2.011 kelime

76. BÖLÜM
Merhamet, acıma, huzur ve sevgiye

sıkıntı içinde herkes dua eder,

Ve bu sevinç erdemlerine

şükranla karşılık verir.

. . . . . .

Çünkü merhametin insan yüreği,

acımanın insan yüzü vardır;

Sevgi, ilahi insan suretidir;

Huzur da insanın giysisidir.

—WILLIAM BLAKE: Masumiyet Şarkıları.

Birkaç gün sonra Lydgate, Dorothea’dan gelen çağrı üzerine atını Lowick Malikânesi’ne sürüyordu. Bu çağrı beklenmedik değildi; çünkü Bay Bulstrode, Middlemarch’tan ayrılma düzenlemelerine yeniden başladığını ve Lydgate’e Hastaneyle ilgili önceki yazışmalarını hatırlatması gerektiğini bildiren bir mektup yazmıştı. Önceden de belirttiği hususlara bağlı kalıyordu. Yeni adımlar atmadan önce konuyu Bayan Casaubon’la yeniden görüşmek onun göreviydi; Bayan Casaubon da şimdi, daha önce olduğu gibi, meseleyi Lydgate’le konuşmak istiyordu. Bay Bulstrode mektubunda, “Görüşleriniz bir ölçüde değişmiş olabilir; öyle olsa bile, onları kendisine açıklamanız yerinde olacaktır,” diye yazmıştı.

Dorothea onun gelişini büyük bir merakla bekliyordu. Erkek danışmanlarına boyun eğerek, Sir James’in “Bulstrode meselesine karışmak” dediği şeyden uzak durmuştu; ama Lydgate’in içinde bulunduğu güç durum sürekli aklındaydı. Bulstrode hastane hakkında kendisine yeniden başvurunca, Lydgate’e yardım etmek için acele etmesi engellenmiş olan fırsatın sonunda geldiğini hissetti. Gösterişli evinde, kendi büyük ağaçlarının dalları altında dolaşırken düşünceleri başkalarının yazgısına uzanıyor, duygularıysa hapsoluyordu. Erişebileceği bir iyilik yapma fikri “tutku gibi peşini bırakmıyordu”; bir başkasının ihtiyacı bir kez gözünde belirgin bir görüntüye dönüşünce, yardım etme arzusu bütün isteğini kaplıyor, kendi rahatını tatsızlaştırıyordu. Lydgate’le bu görüşme konusunda içi güven dolu bir umutla doluydu; onun kişisel ketumluğundan söz edildiğini hiç dikkate almıyor, genç bir kadın olduğunu da hiç düşünmüyordu. İnsan kardeşliğini göstermek için harekete geçtiğinde, gençliği ve cinsiyeti üzerinde durulması Dorothea’ya bundan daha ilgisiz bir şey olamazdı.

Kütüphanede oturup beklerken, Lydgate’i belleğine taşıyan geçmiş sahneleri yeniden yaşamaktan başka bir şey yapamıyordu. Hepsi anlamını evliliğinden ve evliliğinin sıkıntılarından alıyordu—hayır, Lydgate’in imgesinin karısı ve başka biriyle acı verici biçimde bağlantı kurduğu iki olay olmuştu. Dorothea’nın duyduğu acı yatışmıştı ama içinde, Lydgate’in evliliğinin onun için ne anlama geldiğine dair uyanmış bir merak ve Bayan Lydgate hakkında en küçük bir imaya karşı duyarlılık bırakmıştı. Bu düşünceler ona bir oyun gibi geliyordu; gözlerini parlatıyor, yalnızca kahverengi kütüphaneden çimenlere ve koyu renkli herdemyeşil ağaçların önünde belirginleşen parlak yeşil tomurcuklara bakıyor olsa da bütün bedenine bekleyiş dolu bir duruş veriyordu.

Lydgate içeri girdiğinde, yüzündeki değişiklik Dorothea’yı neredeyse şaşkına çevirdi; onu iki aydır görmemiş olan Dorothea bu değişikliği açıkça fark ediyordu. Bu, zayıflamaktan kaynaklanan bir değişiklik değildi; genç yüzlerde bile küskünlük ve umutsuzluğun aralıksız varlığının çok geçmeden bıraktığı izdi. Dorothea elini ona uzatırken yüzüne yayılan içten ifade, Lydgate’in yüzünü yumuşattı; ama yalnızca hüzünle.

“Sizi uzun zamandır görmeyi çok istiyordum, Bay Lydgate,” dedi Dorothea karşılıklı oturduklarında. “Ama Bay Bulstrode Hastane hakkında bana yeniden başvurana kadar sizi çağırmayı erteledim. Yönetiminin Revir’inkinden ayrı tutulmasının sağlayacağı yararın size, ya da en azından Hastanenin sizin denetiminizde olmasından umduğunuz iyiliğe bağlı olduğunu biliyorum. Ne düşündüğünüzü bana olduğu gibi anlatmayı reddetmeyeceğinizden eminim.”

“Hastaneye cömertçe destek verip vermemeniz gerektiğine karar vermek istiyorsunuz,” dedi Lydgate. “Bunu benim herhangi bir etkinliğime bağlı olarak yapmanızı vicdanım rahat biçimde tavsiye edemem. Kasabadan ayrılmak zorunda kalabilirim.”

Rosamond’un karşı çıktığı herhangi bir amacı gerçekleştirebileceğine dair umutsuzluğun acısını hissederek kısa ve kesik konuştu.

“Size inanacak kimse olmadığı için mi?” dedi Dorothea, dolu yüreğinden taşan sözleri açıkça dile getirerek. “Hakkınızda ortaya atılan talihsiz yanlışları biliyorum. Bunların yanlış olduğunu ilk andan beri biliyordum. Alçakça hiçbir şey yapmadınız. Onursuzca bir şey yapmazsınız.”

Lydgate’in kulağına çalınan, ona inanıldığına dair ilk güvenceydi bu. Derin bir nefes aldı ve “Teşekkür ederim,” dedi. Başka bir şey söyleyemedi: Bir kadının güvenini dile getiren bu birkaç sözün onun için böylesine değerli olması, hayatında çok yeni ve tuhaf bir şeydi.

“Her şeyin nasıl olduğunu bana anlatmanız için yalvarıyorum,” dedi Dorothea korkusuzca. “Gerçeğin sizi temize çıkaracağından eminim.”

Lydgate sandalyesinden fırlayıp nerede olduğunu unutarak pencereye yöneldi. Olayların Bulstrode’un aleyhine belki de haksız biçimde yorumlanmasına yol açmadan her şeyi açıklama ihtimalini zihninde defalarca tartmış ve bundan vazgeçmeye defalarca karar vermişti. İddialarının insanların izlenimlerini değiştirmeyeceğini kendine tekrar tekrar söylemişti. Bu yüzden Dorothea’nın sözleri, sağduyusuyla mantıksız bulduğu bir şeyi yapmaya yönelik bir ayartma gibi geldi.

“Lütfen anlatın,” dedi Dorothea içten bir ciddiyetle. “Sonra birlikte düşünürüz. Engellenebilecekken insanların biri hakkında yanlış yere kötü düşünmesine izin vermek günahtır.”

Lydgate nerede olduğunu hatırlayıp döndü ve Dorothea’nın yüzünün kendisine tatlı, güven dolu bir ciddiyetle baktığını gördü. İsteklerinde cömert, yardımseverliğinde ateşli soylu bir ruhun varlığı, çevremizdeki ışığı değiştirir: Şeyleri yeniden daha geniş, daha dingin bütünlükleri içinde görmeye ve bizim de karakterimizin tümüyle görülüp yargılanabileceğimize inanmaya başlarız. Günlerdir hayatı, kalabalığın içinde sürüklenip çırpınan biri gibi gören Lydgate üzerinde de bu etki işlemeye başlamıştı. Yeniden oturdu; kendisine inanan biriyle birlikte olduğunun bilinci içinde eski benliğine kavuştuğunu hissetti.

“Bulstrode’a ağır davranmak istemiyorum,” dedi. “İhtiyacım varken bana borç para verdi—şimdi olsa onsuz kalmayı yeğlerdim. Peşine düşüldü, perişan durumda; içinde yaşamdan geriye yalnızca cılız bir iz kalmış. Ama size her şeyi anlatmak isterim. Bana inanıldığını bilerek konuşmak ve kendi dürüstlüğümü kendim kanıtlamaya çalışıyor gibi görünmemek beni rahatlatacak. Bana karşı neyin adil olduğunu anladığınız gibi, başkasına karşı neyin adil olduğunu da anlayacaksınız.”

“Bana güvenin,” dedi Dorothea. “İzniniz olmadan hiçbir şeyi tekrarlamayacağım. Ama en azından bütün koşulları bana açıkladığınızı ve hiçbir bakımdan suçlu olmadığınızı bildiğimi söyleyebilirim. Bay Farebrother, amcam ve Sir James Chettam bana inanırlar. Hatta Middlemarch’ta, beni pek tanımadıkları hâlde inanacakları kişiler var. Tek amacımın gerçeği ve adaleti savunmak olduğunu bilirler. Sizi temize çıkarmak için elimden gelen her şeyi yaparım. Yapacak çok az işim var. Dünyada yapabileceğim daha iyi bir şey yok.”

Dorothea, yapacaklarını çocukça bir tasarı gibi anlatırken sesi, bunu gerçekten başarabileceğinin kanıtı sayılabilirdi. Kadın sesindeki araştırıcı şefkat, hemen suçlamaya hazır kişilere karşı savunma olmak için yaratılmış gibiydi. Lydgate onun hayalperest olduğunu düşünmeye vakit ayırmadı; hayatında ilk kez, gururlu çekingenliğinin hiçbir engeli olmadan cömert bir yakınlığa tümüyle yaslanmanın eşsiz duygusuna kendini bıraktı. Ona her şeyi anlattı: Güçlüklerinin baskısı altında istemeye istemeye Bulstrode’a ilk kez başvurduğu andan başlayarak, konuşmanın verdiği rahatlamayla zihninde olup bitenleri giderek daha eksiksiz dile getirdi; hastasına uyguladığı tedavinin yaygın tıbbi uygulamaya aykırı olduğunu, sonradan içine düşen kuşkuları, tıbbi görev idealini ve parayı kabul etmenin özel eğilimini ve mesleki davranışını bir ölçüde etkilemiş olduğuna dair huzursuz bilincini bütün açıklığıyla anlattı; ancak herkesçe kabul edilen herhangi bir yükümlülüğü yerine getirmesinde bunun etkisi olmamıştı.

“Sonradan öğrendiğime göre Hawley, Stone Court’taki kahyayı sorgulatmış; kadın da hastaya bıraktığım şişedeki afyonun tamamını, ayrıca epeyce brendiyi verdiğini söylemiş,” diye ekledi. “Ama birinci sınıf hekimlerin reçetelerinde bile bu, olağan uygulamaya aykırı sayılmazdı. Bana yönelik kuşkular bununla ilgili değil: Dayanakları, para almış olmam, Bulstrode’un adamın ölmesini istemek için güçlü nedenlerinin bulunması ve hastaya karşı şu ya da bu kötü uygulamada onunla işbirliği yapmam ya da en azından susmam için bana rüşvet vermiş olması. Her durumda, susmam için rüşvet aldığım düşünülüyor. Bunlar en inatla tutunan kuşkular; çünkü insanların eğilimlerine dayanıyorlar ve asla çürütülemiyorlar. Talimatlarıma nasıl olup da uyulmadığı sorusunun yanıtını bilmiyorum. Bulstrode’un suç işleme niyeti taşımamış olması hâlâ mümkün; talimatlara uyulmamasıyla hiçbir ilgisi olmayıp yalnızca bunu söylemekten kaçınmış olması bile mümkün. Ama bunların kamuoyundaki inançla ilgisi yok. İnsanlardan birinin karakteri gerekçe gösterilerek mahkûm edildiği türden bir durum bu: Suçu belirsiz bir biçimde işlediğine inanılıyor, çünkü bunu yapmak için nedeni varmış; ben de parasını aldığım için Bulstrode’un karakterinin gölgesinde kaldım. Mahvoldum—zarar görmüş bir başak gibi; iş işten geçti, artık geri döndürülemez.”

“Ah, ne zor!” dedi Dorothea. “Kendinizi temize çıkarmanın ne kadar güç olduğunu anlıyorum. Sıradan olandan daha yüce bir hayat sürmeye ve daha iyi yollar bulmaya niyetlenmişken bütün bunların başınıza gelmesi... Bunun değiştirilemez bir durum olduğuna boyun eğemem. Niyetinizin bu olduğunu biliyorum. Hastaneden ilk söz ettiğinizde bana söylediklerinizi hatırlıyorum. Hiçbir acı üzerine bundan fazla düşünmedim: Büyük olanı sevmek, ona ulaşmaya çalışmak, ama yine de başarısız olmak.”

“Evet,” dedi Lydgate; burada kederinin tüm anlamını dile getirebileceği bir yer bulmuştu. “Biraz hırsım vardı. Hayatımın her bakımdan farklı olmasını istiyordum. Daha güçlü ve irademe daha hâkim olduğumu sanıyordum. Ama en korkunç engeller, insanın kendisinden başka kimsenin göremedikleridir.”

“Diyelim ki Hastaneyi şimdiki plana göre sürdürdük,” dedi Dorothea düşünceli düşünceli. “Siz de yalnızca birkaç kişinin dostluğu ve desteğiyle burada kaldınız. Size karşı duyulan düşmanlık zamanla diner; insanlar amaçlarınızın temiz olduğunu gördükleri için size haksızlık ettiklerini kabul etmek zorunda kalacakları fırsatlar çıkar. Sizin de, söz ettiğiniz Louis ve Laennec gibi büyük bir ün kazanmanız hâlâ mümkün; hepimiz sizinle gurur duyarız,” diye bitirdi gülümseyerek.

“Kendime eskisi gibi güvenebilseydim belki olurdu,” dedi Lydgate kederle. “Bu iftiraya karşı durmadan arkamda sürüp gitmesine izin vererek dönüp kaçma düşüncesi kadar canımı sıkan bir şey yok. Yine de kimsenin, bana bağlı bir plana büyük miktarda para yatırmasını isteyemem.”

“Buna değeceğine eminim,” dedi Dorothea yalın bir biçimde. “Bir düşünün. Parayla ilgili çok huzursuzum; çünkü en sevdiğim türden büyük bir tasarı için paramın yetersiz olduğunu söylüyorlar, ama yine de fazla param var. Ne yapacağımı bilmiyorum. Kendi servetimden yılda yedi yüz, Bay Casaubon’un bana bıraktığından yılda bin dokuz yüz, bankada da üç binle dört bin arasında nakit param var. İstemediğim gelirimi kullanarak borçlanıp bu borcu yavaş yavaş ödemek; toprak satın alıp bir sanayi okulu olacak bir köy kurmak istemiştim. Ama Sir James’le amcam riskin fazla olacağına beni ikna ettiler. Görüyorsunuz, en çok sevineceğim şey paramla iyi bir iş yapabilmek: Başkalarının hayatını onlar için daha iyi hâle getirmesini isterim. Bu paranın tamamının, onu istemeyen bana kalması beni çok huzursuz ediyor.”

Lydgate’in yüzündeki kasvetin arasından bir gülümseme belirdi. Dorothea’nın anlattıklarını çocukça, ciddi gözlerle ve içtenlikle söyleyişine karşı koymak imkânsızdı; hayatın yüksek deneyimlerini hemen kavrayışıyla birleşince ortaya hayranlık uyandıran bir bütün çıkıyordu. (Dünyada büyük yer tutan daha düşük deneyimler konusunda ise zavallı Bayan Casaubon’un bilgisi çok bulanık ve dar görüşlüydü; hayal gücü de pek yardımcı olmuyordu.) Dorothea bu gülümsemeyi planını destekleyen bir işaret saydı.

“Artık fazla titiz davrandığınızı anlıyorsunuz sanırım,” dedi ikna etmeye çalışarak. “Hastane iyiliklerden biri olurdu; hayatınızı yeniden bütünüyle düzene sokmak da bir başkası.”

Lydgate’in gülümsemesi silinmişti. “Bütün bunları yapacak iyiliğe de paranız da var; tabii yapılabilseydi,” dedi. “Ama...”

Bir süre tereddütle pencereye doğru baktı; Dorothea da sessizce bekledi. Sonunda ona döndü ve heyecanla konuştu:

“Neden size anlatmayayım ki? Evliliğin nasıl bir bağ olduğunu biliyorsunuz. Her şeyi anlayacaksınız.”

Dorothea’nın yüreği daha hızlı çarpmaya başladı. O da mı böyle bir acı çekiyordu? Ama bir şey söylemeye korktu; Lydgate hemen konuşmayı sürdürdü.

“Artık hiçbir şey yapmam, hiçbir adım atmam mümkün değil; karımın mutluluğunu hesaba katmak zorundayım. Tek başıma olsaydım yapmak isteyebileceğim şey artık imkânsız. Onu mutsuz göremem. Benimle evlenirken neyin içine girdiğini bilmiyordu; benimle evlenmemiş olması onun için daha iyi olabilirdi.”

“Biliyorum, biliyorum—mecbur kalmasaydınız ona acı veremezdiniz,” dedi Dorothea, kendi hayatını derinden hatırlayarak.

“Bir de burada kalmaya kesinlikle karşı çıktı. Gitmek istiyor. Burada yaşadığı sıkıntılar onu yordu,” dedi Lydgate; fazla konuşmamak için yeniden sözünü kesti.

“Ama burada kalmanın sağlayabileceği iyiliği görseydi...” dedi Dorothea, az önce üzerinde durdukları nedenleri Lydgate unutmuş gibi ona bakarak itiraz etti. Lydgate hemen yanıt vermedi.

“Görmezdi,” dedi sonunda kısa ve kesik bir sesle; önce bu açıklama gerektirmeyen bir söz olmalı diye düşünmüştü. “Doğrusu, burada hayatımı sürdürme konusunda bütün cesaretimi yitirdim.” Bir an durdu, sonra Dorothea’nın hayatındaki güçlüğü daha derinden görmesine izin verme isteğine kapılarak şöyle dedi: “Aslında bu sıkıntı onun başına karmaşık ve kafa karıştırıcı bir biçimde geldi. Bu konuda birbirimizle konuşamadık. Aklından ne geçtiğinden emin değilim; gerçekten aşağılıkça bir şey yapmış olabileceğimden korkuyor olabilir. Bu benim hatam; daha açık davranmalıydım. Ama çok ağır acı çektim.”

“Gidip onu görebilir miyim?” dedi Dorothea heyecanla. “Yakınlığımı kabul eder mi? Ona, kendi yargınız dışında hiç kimsenin yargısına göre suçlu olmadığınızı söylerdim. Adil düşünen herkesin gözünde temize çıkacağınızı anlatırdım. İçini ferahlatırdım. Gidip onu görmeme izin verip vermeyeceğini sorar mısınız? Onu bir kez görmüştüm.”

“Elbette izin verir,” dedi Lydgate bu öneriye bir umutla sarılarak. “En azından sizin bana saygı duyduğunuzu gösterdiği için onur duyar—sanırım yüreği ferahlar. Gelişinizden ona söz etmeyeceğim; böylece bunu benim isteğimle hiç ilişkilendirmez. Başkalarının ona anlatmasına bırakmamalıydım, bunu çok iyi biliyorum, ama...”

Sözünü kesti; bir an sessizlik oldu. Dorothea aklından geçenleri—karı koca arasında konuşmaya görünmez engeller çıkabileceğini ne iyi bildiğini—söylemekten kaçındı. Bu, yakınlığın bile incitebileceği bir konuydu. Lydgate’in durumunun daha dışa dönük yanına dönüp neşeyle şöyle dedi:

“Bayan Lydgate, size inanıp destekleyecek dostlarınız olduğunu bilse, yerinizde kalmanıza, umutlarınızı yeniden kazanmanıza ve yapmak istediklerinizi yapmanıza sevinebilir. Belki o zaman Hastanede kalmanızla ilgili önerimi kabul etmenin doğru olduğunu siz de görürsünüz. Bilginizi yararlı kılmanın bir yolu olduğuna hâlâ inanıyorsanız elbette kabul edersiniz, değil mi?”

Lydgate yanıt vermedi; Dorothea onun kendi içinde tartıştığını gördü.

“Hemen karar vermek zorunda değilsiniz,” dedi yumuşakça. “Bay Bulstrode’a yanıtımı birkaç gün sonra göndermem de yeterince erken olur.”

Lydgate beklemeyi sürdürdü, ama sonunda en kararlı sesiyle konuşmak üzere ona döndü.

“Hayır; kararsızlığa fırsat kalmamasını tercih ederim. Artık kendime yeterince güvenmiyorum—yani hayatımın değişen koşullarında neler yapabileceğimden emin değilim. Başkalarının benim durumuma güvenerek ciddi bir işe girişmesine izin vermek onursuzluk olur. Sonunda yine gitmek zorunda kalabilirim; başka türlü olacağına pek ihtimal vermiyorum. Her şey fazlasıyla belirsiz; iyiliğinizin boşa gitmesine neden olmayı kabul edemem. Hayır—Yeni Hastane eski Revir’le birleştirilsin ve ben hiç gelmemişim gibi her şey yolunda gitsin. Orada çalışmaya başladığımdan beri değerli bir kayıt tutuyorum; onu kullanacak birine göndereceğim,” diye acı acı bitirdi. “Uzun bir süre gelir elde etmekten başka bir şey düşünemeyeceğim.”

“Böylesine umutsuz konuştuğunuzu duymak beni çok üzüyor,” dedi Dorothea. “Geleceğinize, büyük işler yapma gücünüze inanan dostlarınızın sizi bundan kurtarmasına izin verseniz, bu onlar için mutluluk olur. Ne kadar param olduğunu düşünün; gelir sıkıntısının üzerinizdeki bu prangasından kurtulana kadar her yıl bir kısmını alsanız, üzerimden yük kalkmış gibi hissederim. İnsanlar neden böyle şeyler yapmasın? Eşit paylar oluşturmak bile çok zor. Bu da bir yol.”

“Tanrı sizi korusun, Bayan Casaubon!” dedi Lydgate; sözleri ona aynı coşkuyla söyletmiş olan dürtüyle ayağa kalktı ve oturduğu büyük deri koltuğun arkalığına kolunu dayadı. “Böyle duygular beslemeniz ne güzel. Ama bunlardan yararlanmasına izin vermesi gereken kişi ben değilim. Yeterince güvence vermedim. Hiç değilse, başaramadığım bir iş için aylıkla geçinmenin alçaltıcılığına düşmemeliyim. Middlemarch’tan elime fırsat geçer geçmez gitmekten başka bir şeye bel bağlamamam gerektiği benim için çok açık. En iyi ihtimalle bile burada uzun süre gelir elde edemem; ayrıca gerekli değişiklikleri yeni bir yerde yapmak daha kolay. Başka erkekler gibi davranmalı, dünyayı neyin hoşnut edeceğini ve neyin para getireceğini düşünmeliyim; Londra kalabalığının içinde küçücük bir fırsat arayıp kendimi öne atmalı, bir sayfiye yerinde muayenehane açmalı ya da aylak İngilizlerin bol olduğu güneydeki bir kasabaya gidip kendimi övdürmeliyim. Ruhumu sağ tutmaya çalışırken içine sığınmam gereken kabuk bu işte.”

“Ama bu cesurca değil,” dedi Dorothea, “mücadeleyi bırakmak.”

“Hayır, cesurca değil,” dedi Lydgate, “ama insan sinsi bir felçten korkuyorsa?” Sonra başka bir ses tonuyla ekledi: “Yine de bana inanmanız cesaretimi çok artırdı. Sizinle konuştuktan sonra her şey daha katlanılır görünüyor; beni birkaç kişinin daha, özellikle Farebrother’ın gözünde aklayabilirseniz size derinden minnettar kalırım. Sözünü etmemenizi istediğim nokta, emirlerime itaatsizlik etmiş olmam. Bu çabucak çarpıtılır. Sonuçta benim lehime kanıt diye insanların önceden benim hakkımda ne düşündüğünden başka bir şey yok. Kendimle ilgili kendi anlattıklarımı tekrarlamaktan öteye gidemezsiniz.”

“Bay Farebrother inanacaktır, başkaları da inanacaktır,” dedi Dorothea. “Sizin hakkınızda öyle şeyler söyleyebilirim ki, kötülük yapmak için rüşvet alacağınızı düşünmek aptallık olur.”

“Bilmiyorum,” dedi Lydgate, sesi neredeyse bir iniltiyi andırıyordu. “Henüz rüşvet almadım. Ama bazen refah denen soluk bir rüşvet türü var. O hâlde bana bir iyilik daha yapıp karımı görmeye gelir misiniz?”

“Evet, gelirim. Ne kadar güzel olduğunu hatırlıyorum,” dedi Rosamond’la ilgili her izlenim zihnine derinlemesine kazınmış olan Dorothea. “Umarım benden hoşlanır.”

Lydgate atıyla uzaklaşırken şöyle düşündü: “Bu genç kadının yüreği Meryem Ana’nınki kadar geniş. Kendi geleceğini hiç düşünmüyor besbelli; gelirinin yarısını hemen gözden çıkarır, sanki kendisi için, o berrak gözlerle kendisine yakaran zavallı ölümlülere yukarıdan bakabileceği bir sandalyeden başka hiçbir şey istemiyormuş gibi. Daha önce hiçbir kadında görmediğim bir şeye sahip: erkeklere yönelik bir dostluk pınarına; bir erkek onun dostu olabilir. Casaubon onda kahramanca bir kuruntu yaratmış olmalı. Bir erkeğe karşı başka türden bir tutku duyabilir mi acaba? Ladislaw mı? Aralarında kesinlikle alışılmadık bir duygu vardı. Casaubon da bunun farkına varmış olmalı. Neyse, onun sevgisi bir erkeğe parasından daha çok yardım edebilir.”

Dorothea ise Lydgate’i Bulstrode’a olan borcundan kurtarmak için hemen bir plan kurmuştu; bunun, katlanmak zorunda olduğu ezici baskının küçük de olsa bir parçası olduğundan emindi. Görüşmelerinin verdiği ilhamla hemen oturup kısa bir not yazdı. Lydgate’e yarar sağlamış olan parayı verme hakkının Bay Bulstrode’dan çok kendisinde olduğunu ileri sürüyor; bu küçük meselede yardımcısı olma imkânını ona tanımamasının Lydgate için incelikten uzak olacağını belirtiyordu. Fazla parasını ne yapacağı kendisi için pek belli olmayan Dorothea’ya bu iyiliğin tümüyle yarar sağlayacağını da ekliyordu. İsteğini kabul ettiğini gösterecekse ona alacaklı diyebilir ya da başka bir ad verebilirdi. Mektuba bin sterlinlik bir çek koydu ve ertesi gün Rosamond’u görmeye gittiğinde mektubu da yanında götürmeye karar verdi.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…