Bölümler 39Şu an: Xxxv. Bölüm
- 1 Önsöz651 kelime
- 2 I. Bölüm1.377 kelime
- 3 Iı. Bölüm1.998 kelime
- 4 Iıı. Bölüm2.281 kelime
- 5 Bölüm IV4.028 kelime
- 6 Beşinci Bölüm3.499 kelime
- 7 Bölüm VI2.002 kelime
- 8 Bölüm VII2.508 kelime
- 9 Bölüm VIII2.106 kelime
- 10 Bölüm IX2.229 kelime
- 11 Bölüm X2.980 kelime
- 12 On Birinci Bölüm4.501 kelime
- 13 Bölüm XII2.928 kelime
- 14 Xııı. Bölüm2.905 kelime
- 15 Bölüm XIV3.515 kelime
- 16 Bölüm XV3.487 kelime
- 17 Bölüm XVI2.704 kelime
- 18 Bölüm XVII5.614 kelime
- 19 On Sekizinci Bölüm4.205 kelime
- 20 Xıx. Bölüm2.549 kelime
- 21 Bölüm XX4.150 kelime
- 22 Xxı. Bölüm6.077 kelime
- 23 Xxıı. Bölüm1.976 kelime
- 24 Xxııı. Bölüm2.788 kelime
- 25 Bölüm XXIV4.874 kelime
- 26 Xxv. Bölüm3.482 kelime
- 27 Xxvı. Bölüm3.105 kelime
- 28 Xxvıı. Bölüm7.684 kelime
- 29 Bölüm XXVIII4.844 kelime
- 30 Xxıx. Bölüm3.186 kelime
- 31 Otuzuncu Bölüm2.680 kelime
- 32 Xxxı. Bölüm2.175 kelime
- 33 Xxxıı. Bölüm3.338 kelime
- 34 Otuz Üçüncü Bölüm3.414 kelime
- 35 Bölüm XXXIV6.532 kelime
- 36 Xxxv. Bölüm3.023 kelime · Okuduğun bölüm
- 37 Bölüm XXXVI2.722 kelime
- 38 Bölüm XXXVII5.243 kelime
- 39 Otuz Sekizinci Bölüm — Son1.249 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
XXXV. BÖLÜM
Ertesi gün, söylediği gibi Cambridge’e gitmedi. Yola çıkışını tam bir hafta erteledi; bu süre boyunca iyi ama sert, vicdanlı ama amansız bir adamın kendisini gücendiren birine nasıl ağır bir ceza verebileceğini bana hissettirdi. Açıkça düşmanca tek bir davranışta bulunmadan, sitem dolu tek bir söz etmeden, gözünde artık hiçbir değerimin kalmadığına beni her an inandırmayı başardı.
St. John’un Hristiyanlığa yakışmayan bir intikam arzusuna kapıldığı için değil—istese bile bana kıl kadar zarar verebileceği bir durumda olsa bunu yapacağından değil. Hem yaradılışı hem ilkeleri bakımından, öç almanın bayağı hazzından uzaktı. Kendisine ve sevgisine küçümseyerek baktığımı söylemiş olmamı bağışlamıştı ama sözleri unutmamıştı; ikimiz de yaşadığımız sürece de unutmayacaktı. Bana döndüğünde bakışlarından, o sözlerin ikimizin arasında havaya yazılmışçasına durduğunu görüyordum; ne zaman konuşsam, onun kulağında sesime karışıyor, verdiği her yanıtı yankılarıyla renklendiriyorlardı.
Benimle konuşmaktan kaçınmadı; her sabah her zamanki gibi çalışma masasının başına çağırıp yanına oturmamı bile istedi. Korkarım, içindeki yozlaşmış adam, görünüşte her zamanki gibi davranıp konuşurken, eskiden sözlerine ve tavırlarına o kendine özgü ağırbaşlı çekiciliği veren ilgi ve takdir ruhunu her davranışından, her cümlesinden ustalıkla nasıl çekip çıkarabildiğini göstermekte; saf Hristiyanın paylaşmadığı, ona aktarılmayan bir haz buluyordu. Bana kalırsa artık etten kemikten biri değil, mermerdi; gözleri soğuk, parlak, mavi bir mücevher; diliyse yalnızca konuşan bir araçtı.
Bütün bunlar benim için ince ince uzayan bir işkenceydi. Öfkem için için yanıyor, kederim titreyerek büyüyor; ikisi birden beni hırpalayıp eziyordu. Bu iyi adamın, güneş görmeyen derin bir kaynak kadar arı olan bu adamın, karısı olsaydım, damarlarımdan tek damla kan akıtmadan ve kendi billur gibi vicdanına en ufak bir suç lekesi sürmeden beni kısa sürede öldürebileceğini hissediyordum. Özellikle de gönlünü almaya çalıştığımda bunu daha iyi anlıyordum. Benim şefkatime şefkatle karşılık vermiyordu. Aramızdaki soğukluk ona acı vermiyor, barışmayı özlemiyordu. Birden fazla kez, ikimizin de önünde eğildiğimiz sayfanın üzerine hızla düşen gözyaşlarım sayfayı kabartmıştı; ama bunlar onun üzerinde, yüreği gerçekten taştan ya da madenden olsa yaratacaklarından daha fazla etki bırakmadı. Bu arada kız kardeşlerine her zamankinden biraz daha nazik davranıyordu. Beni gözden çıkarıp dışladığını sırf soğukluğuyla yeterince anlatamayacağından korkar gibi, aradaki karşıtlığı da belirginleştiriyordu; bunu kötülük olsun diye değil, ilke gereği yaptığına eminim.
Evden ayrılmasından önceki akşam, gün batımına doğru bahçede yürüdüğünü gördüm. Ona bakarken, şimdi benden uzaklaşmış bu adamın bir zamanlar hayatımı kurtardığını ve yakın kuzenim olduğunu hatırladım; son bir kez dostluğunu yeniden kazanmayı denemeye karar verdim. Dışarı çıkıp küçük kapıya yaslanmış dururken yanına yaklaştım; lafı dolandırmadan konuştum.
“St. John, hâlâ bana kızgın olduğun için mutsuzum. Dost olalım.”
“Umarım dostuzdur,” diye duygusuzca karşılık verdi; yanıma geldiğimden beri seyretmekte olduğu yükselen ayı izlemeyi sürdürüyordu.
“Hayır, St. John, eskisi gibi dost değiliz. Bunu biliyorsun.”
“Öyle değil miyiz? Bu yanlış. Ben sana kötülük değil, yalnızca iyilik dilerim.”
“Sana inanıyorum, St. John; kimseye kötülük dilemene imkân olmadığından eminim. Ama kuzenin olduğuma göre, sıradan yabancılara gösterdiğin genel iyilikseverlikten biraz daha fazla sevgi beklemem doğal.”
“Elbette,” dedi. “İsteğin makul; seni yabancı saymaktan çok uzağım.”
Serin ve sakin bir sesle söylenen bu sözler yeterince incitici ve şaşırtıcıydı. Gururumu ve öfkemi dinleseydim hemen yanından ayrılırdım; ama içimde, o duygulardan daha güçlü bir şey vardı. Kuzenimin yeteneğine ve ilkelerine derin saygı duyuyordum. Dostluğu benim için değerliydi; onu yitirmek beni çok sarsıyordu. Yeniden kazanma çabasından hemen vazgeçmeyecektim.
“Böyle mi ayrılacağız, St. John? Hindistan’a gittiğinde, bana şimdiye dek söylediğinden daha şefkatli tek bir söz etmeden mi bırakacaksın?”
Bu kez ayı tümüyle arkasında bıraktı ve bana döndü.
“Hindistan’a gittiğimde seni bırakacağım, Jane! Ne demek bu? Sen Hindistan’a gelmiyor musun?”
“Seninle evlenmezsem gelemeyeceğimi söylemiştin.”
“Benimle evlenmeyeceksin demek! Kararından dönmüyor musun?”
Okur, soğuk insanların sorularının içine nasıl dehşet dondurabildiğini sen de benim gibi bilir misin? Öfkelerinde çığın kopup düşmesinden, hoşnutsuzluklarında donmuş denizin yarılıp parçalanmasından ne kadar pay vardır?
“Hayır, St. John, seninle evlenmeyeceğim. Kararımdan dönmüyorum.”
Çığ sarsılıp biraz öne doğru kaymıştı ama henüz gürültüyle aşağı yuvarlanmamıştı.
“Bir kez daha soruyorum: Neden reddediyorsun?” dedi.
“Önceleri,” diye yanıtladım, “beni sevmediğin için; şimdi ise neredeyse benden nefret ettiğin için. Seninle evlensem beni öldürürdün. Şimdi de öldürüyorsun.”
Dudaklarıyla yanaklarının rengi uçtu; bembeyaz oldu.
“Seni öldürür müydüm—şimdi öldürüyor muyum? Bu sözler söylenmemesi gereken sözler: şiddetli, kadınsı olmayan, gerçek dışı. Talihsiz bir ruh hâlini açığa vuruyorlar; ağır bir kınamayı hak ediyorlar. Bir insanın kardeşini yetmiş yedi kez bağışlaması gerektiği için mazur görülebilirler belki, ama başka türlü affedilmezler.”
Artık işi bitirmiştim. Önceki kabahatimin izini zihninden silmesini içtenlikle isterken, o inatçı yüzeye başka, çok daha derin bir iz kazımıştım; onu oraya yakıp işlemiştim.
“Artık benden gerçekten nefret edeceksin,” dedim. “Gönlünü almaya çalışmanın faydası yok; görüyorum ki kendime ömürlük bir düşman edindim.”
Bu sözler ona yeni bir haksızlık etti; gerçekle örtüştükleri için daha da acı bir haksızlıktı bu. O renksiz dudak, kısa süreli bir kasılmayla titredi. Çelik gibi öfkesini bilediğimi biliyordum. Yüreğim parçalanmıştı.
“Sözlerimi büsbütün yanlış anlıyorsun,” dedim, elini hemen tutarak. “Seni üzmek ya da incitmek istemiyorum; gerçekten istemiyorum.”
En acı ve en kesin biçimde gülümsedi, elini de kararlılıkla elimden çekti. Uzun bir sessizlikten sonra, “Şimdi de sözünü hatırlayıp Hindistan’a hiç gitmeyeceğini söylüyorsun herhâlde?” dedi.
“Hayır, yardımcın olarak gideceğim,” diye yanıtladım.
Ardından çok uzun bir sessizlik oldu. O sırada Doğa ile Lütuf arasında nasıl bir mücadele yaşandığını bilemem; gözlerinde yalnızca tuhaf parıltılar ışıldıyor, yüzünden garip gölgeler geçiyordu. Sonunda konuştu.
“Daha önce, senin yaşında bekâr bir kadının benim yaşımda bekâr bir erkeğe yurtdışında eşlik etmeyi önermesinin ne kadar saçma olduğunu göstermiştim. Bunu, bir daha bu tasarıdan söz etmeni engelleyeceğini düşündüğüm sözlerle açıklamıştım. Yine de konuyu açmış olmana üzüldüm; senin iyiliğin için.”
Sözünü kestim. Elle tutulur bir sitem duymak beni hemen cesaretlendirmişti. “Sağduyulu ol, St. John; saçmalamaya başladın. Söylediklerimden dehşete düşmüş gibi davranıyorsun. Oysa gerçekten şaşırmış olamazsın; üstün zekânla ne demek istediğimi anlayamayacak kadar anlayışsız ya da kendini beğenmiş değilsin. Tekrar söylüyorum: İstersen papaz yardımcın olurum, ama asla karın olmam.”
Yüzü yine ölü gibi soldu; ama önceki gibi öfkesini kusursuzca denetledi. Kararlı ama sakin bir sesle yanıt verdi:
“Karım olmayan bir kadın papaz yardımcısı bana uymaz. Demek ki benimle gelemezsin. Ama teklifinde samimiysen, şehirdeyken karısının bir yardımcıya ihtiyacı olan evli bir misyonerle konuşurum. Kendi servetin sayesinde Cemiyetin yardımına ihtiyaç duymadan yaşayabilirsin; böylece sözünü bozan ve katılacağını söylediğin topluluktan ayrılan biri olmanın utancından kurtulabilirsin.”
Okurun da bildiği gibi, ne resmen bir söz vermiş ne de herhangi bir taahhütte bulunmuştum; bu sözler de durum için fazlasıyla sert ve buyurgandı. Şöyle karşılık verdim:
“Burada ne bir utanç, ne söz bozma ne de topluluktan ayrılma söz konusu. Hindistan’a gitmek, hele yabancılarla gitmek gibi en ufak bir yükümlülüğüm yok. Sana güvendiğim, hayranlık duyduğum ve seni kız kardeş sevgisiyle sevdiğim için seninle pek çok şeyi göze alırdım; ama ne zaman, kiminle gidersem gideyim, o iklimde uzun süre yaşayamayacağıma inanıyorum.”
“Ah! Kendinden korkuyorsun,” dedi dudak bükerek.
“Evet. Tanrı bana hayatımı boşa harcamam için vermedi. Senin istediğini yapmak neredeyse intihar etmekle bir tutulabilir diye düşünmeye başladım. Üstelik İngiltere’den ayrılmaya kesin olarak karar vermeden önce, burada kalarak ülkeden ayrılmamdan daha fazla yarar sağlayıp sağlayamayacağımı kesinlikle öğreneceğim.”
“Ne demek istiyorsun?”
“Açıklamaya çalışmanın faydası olmaz; ama uzun zamandır acı veren bir kuşkunun yükünü taşıyorum. Bu kuşku bir şekilde giderilene kadar hiçbir yere gidemem.”
“Yüreğinin nereye döndüğünü, neye bağlandığını biliyorum. Beslediğin bu ilgi ne meşrudur ne de kutsanmıştır. Onu çoktan bastırmalıydın; şimdi ondan söz etmeye bile utanmalısın. Bay Rochester’ı mı düşünüyorsun?”
Doğruydu. Sessizliğimle itiraf ettim.
“Bay Rochester’ı aramaya mı gidiyorsun?”
“Başına ne geldiğini öğrenmeliyim.”
“Öyleyse bana düşen,” dedi, “dualarımda seni anmak ve gerçekten mahvolmuşlardan biri olmaman için Tanrı’ya bütün içtenliğimle yalvarmaktır. Seni seçilmişlerden biri sanmıştım. Ama Tanrı insan gibi görmez. O’nun isteği olsun—”
Kapıyı açıp dışarı çıktı ve vadiden aşağı doğru uzaklaştı. Çok geçmeden gözden kayboldu.
Salona geri döndüğümde Diana’yı pencerede, düşüncelere dalmış buldum. Diana benden epey uzundu; elini omzuma koyup eğildi ve yüzümü inceledi.
“Jane,” dedi, “son zamanlarda hep gergin ve solgunsun. Bir şeylerin ters gittiğinden eminim. St. John’la aranızda ne mesele var, anlat. Yarım saattir seni pencereden izliyorum. Böyle casusluk ettiğim için beni bağışlamalısın; ama uzun zamandır ne olduğunu pek anlayamadığım bir şeyden kuşkulanıyorum. St. John tuhaf biridir—”
Durdu. Ben konuşmayınca kısa süre sonra yeniden söze başladı:
“Erkek kardeşim sana karşı tuhaf bir ilgi besliyor, bundan eminim. Uzun zamandır seni başkalarına hiç göstermediği bir ilgi ve özenle ayrı tutuyor; ne amaçla? Keşke seni sevse. Seviyor mu, Jane?”
Serin elini ateş gibi yanan alnıma koydum. “Hayır, Die, hiç sevmiyor.”
“Öyleyse neden gözlerini senden ayırmıyor, sık sık seni yalnız başına yanına çağırıyor ve sürekli yanında tutuyor? Mary’yle ikimiz de seninle evlenmek istediği sonucuna varmıştık.”
“İstiyor; karısı olmamı istedi.”
Diana ellerini çırptı. “Tam da umduğumuz ve düşündüğümüz şey bu! Onunla evleneceksin, değil mi Jane? O zaman İngiltere’de kalır.”
“Tam tersine, Diana; benimle evlenmek istemesinin tek nedeni, Hindistan’daki çabalarında kendisine uygun bir çalışma arkadaşı bulmak.”
“Ne? Hindistan’a seninle gelmeni mi istiyor?”
“Evet.”
“Çılgınlık!” diye haykırdı. “Orada üç ay bile yaşayamazsın, bundan eminim. Asla gitmeyeceksin. Kabul etmedin, değil mi Jane?”
“Onunla evlenmeyi reddettim—”
“Böylece onu gücendirdin mi?” diye sordu.
“Hem de çok. Korkarım beni asla bağışlamayacak; yine de ona kız kardeşi olarak eşlik etmeyi teklif ettim.”
“Böyle bir teklifte bulunmak çılgınca bir düşüncesizlikti, Jane. Üstlendiğin işi düşün: durmaksızın yorulacağın bir görev; yorgunluk güçlüleri bile öldürürken sen zayıfsın. St. John’u bilirsin; senden imkânsızı isterdi. Onun yanında sıcak saatlerde dinlenmene izin verilmezdi. Üstelik, ne isterse istesin kendini onu yapmaya zorladığını fark ettim. Elini reddetmeye nasıl cesaret bulduğuna şaşıyorum. Demek onu sevmiyorsun, Jane?”
“Koca olarak sevmiyorum.”
“Oysa yakışıklı bir adam.”
“Gördüğün gibi ben de çok çirkinim, Die. Birbirimize hiç uygun değiliz.”
“Çirkin mi? Sen mi? Hiç de değil. Kalküta’da diri diri kavrulmak için hem fazla güzelsin hem de fazla iyisin.” Kardeşiyle birlikte gitme düşüncesinden vazgeçmem için beni bir kez daha içtenlikle ikna etmeye çalıştı.
“Gerçekten de vazgeçmeliyim,” dedim. “Az önce onun yanında diyakoz olarak hizmet etmeyi yine teklif ettiğimde, edepsizliğim karşısında dehşete düştüğünü söyledi. Bekâr bir kadın olarak ona eşlik etmeyi teklif etmekte uygunsuzluk gördü; oysa daha başından beri onda bir erkek kardeş bulmayı ummuş ve onu alışkanlıkla öyle bilmiştim.”
“Seni sevmediğini söylemene ne sebep oluyor, Jane?”
“Bu konuda söylediklerini kendisinden duymalısın. Tekrar tekrar, evlenmek istediği kişinin kendisi değil, üstlendiği görev olduğunu açıkladı. Bana sevgi için değil, çalışmak için yaratıldığımı söyledi; kuşkusuz doğru. Ama bence sevgi için yaratılmadıysam evlilik için de yaratılmamışımdır. Bir insanı yalnızca yararlı bir araç olarak gören bir erkeğe ömür boyu zincirlenmek tuhaf olmaz mıydı, Die?”
“Dayanılmaz, doğaya aykırı, akıl almaz!”
“Bir de,” diye sürdürdüm, “şimdilik ona yalnızca kız kardeş sevgisi beslesem de karısı olmaya zorlansaydım, yeteneği böylesine büyük olduğu için ona karşı kaçınılmaz, tuhaf ve azap verici bir sevgi geliştirebileceğimi düşünüyorum. Bakışında, tavrında ve konuşmasında çoğu zaman kahramanca bir yücelik vardır. O durumda yazgım anlatılamayacak kadar acıklı olurdu. Beni sevmesini istemezdi; ben de duygumu göstersem, bunun gereksiz, kendisinin istemediği ve bana yakışmayan bir şey olduğunu bana hissettirirdi. Bunu yapacağını biliyorum.”
“Yine de St. John iyi bir adam,” dedi Diana.
“İyi ve büyük bir adam; ama kendi yüce amaçlarının peşinden koşarken küçük insanların duygularını ve haklarını acımasızca unutur. Bu yüzden önemsiz insanlar yolundan çekilse iyi olur; ilerlerken onları ezip geçebilir. İşte geliyor! Seni yalnız bırakayım, Diana.” Onu bahçeye girerken görünce hızla üst kata çıktım.
Ama akşam yemeğinde onunla yeniden karşılaşmak zorunda kaldım. Yemek boyunca her zamanki kadar sakindi. Benimle pek konuşmayacağını düşünmüş, evlilik tasarından vazgeçtiğine de emin olmuştum; sonrasında her iki konuda da yanıldığımı anladım. Bana tam da olağan biçimde, daha doğrusu son zamanlarda olağan hâline gelmiş olan son derece nazik tavrıyla seslendi. Kuşkusuz bende uyandırdığı öfkeyi bastırmak için Kutsal Ruh’un yardımını dilemiş, beni bir kez daha bağışladığına inanmıştı.
Dua öncesi akşam okuması için Vahiy kitabının yirmi birinci bölümünü seçti. Kutsal Kitap’ın sözleri onun dudaklarından dökülürken dinlemek her zaman güzeldi. Tanrı’nın sözlerini aktarırken güzel sesi hiç böylesine tatlı ve dolgun çıkmamış, tavrı hiç böylesine etkileyici ve soylu bir yalınlık kazanmamıştı. O gece sesi daha da ağırbaşlı, tavrı daha da sarsıcı bir anlam taşıyordu. Evin halkıyla çevrili oturuyordu; perdesiz pencereden içeri süzülen mayıs ayının ay ışığı, masadaki mumun ışığını neredeyse gereksiz kılmıştı. Büyük, eski Kutsal Kitap’ın üzerine eğilmiş; sayfalarından yeni göğün ve yeni yerin görüntüsünü anlatıyordu. Tanrı’nın insanlarla birlikte yaşayacağını, gözlerindeki bütün yaşları sileceğini; artık ölüm, keder, ağlayış ve acı olmayacağını, çünkü eski şeylerin geçip gittiğini vaat ediyordu.
Ardından gelen sözleri söylerken içimde tuhaf bir heyecan uyandırdı. Özellikle, onları dile getirirken bakışlarını bana çevirdiğini, sesteki hafif ve anlatılmaz değişimden anladığımda.
“Galip gelen her şeye sahip olacak; ben onun Tanrısı, o da benim oğlum olacak. Ama,” diye ağır ağır ve açıkça okudu, “korkakların, imansızların ve benzerlerinin payına kükürt ve ateşle yanan göl düşecek; bu ikinci ölümdür.”
O andan sonra St. John’un benim için korktuğu yazgıyı anladım.
Bu bölümün son görkemli ayetlerini okurken sesinde, sakin ve bastırılmış bir zafer duygusu, özlemle karışıyordu. Okuyan adam, adının Kuzu’nun yaşam kitabına çoktan yazıldığına inanıyor; yeryüzü krallarının görkemlerini ve onurlarını getirdiği kente kabul edileceği saati özlemle bekliyordu. O kentte Tanrı’nın görkemi ışık saçtığından, Kuzu oranın ışığı olduğundan, güneşin ya da ayın aydınlatmasına gerek yoktu.
Bölümün ardından edilen duada bütün enerjisini topladı; katı gayreti uyandı. Büyük bir ciddiyetle Tanrı’yla mücadele ediyor, zafer kazanmaya kararlı görünüyordu. Yüreği zayıflar için güç, sürüden ayrılanlar için yol gösterilmesini; dünyanın ve bedenin ayartılarının onları dar yoldan saptırdığı kişiler için, son saatte bile olsa, geri dönüş diledi. Yakarışını yineledi, ısrar etti; yanmaktan kurtarılmış bir kor parçası gibi, ateşten çekilip alınma lütfunu talep etti. İçtenlik daima derin bir ciddiyet taşır: Bu duayı ilk dinlediğimde önce onun içtenliğine şaştım; dua uzayıp yükseldikçe etkilendim, sonunda da hayranlık ve ürperti duydum. Amacının yüceliğine ve iyiliğine öylesine içtenlikle inanıyordu ki, onun için yakarışını dinleyenler de bunu hissetmeden edemezdi.
Dua bitince onunla vedalaştık: sabah çok erken yola çıkacaktı. Diana ile Mary onu öpüp odadan çıktılar; sanırım bunu, St. John’un fısıltıyla verdiği bir işaret üzerine yaptılar. Ben de elimi uzattım ve yolculuğunun iyi geçmesini diledim.
“Teşekkür ederim, Jane. Söylediğim gibi, iki hafta sonra Cambridge’den döneceğim; demek ki düşünmen için hâlâ bu kadar vaktin var. İnsan gururunu dinleseydim, benimle evlenmen konusunu sana bir daha açmazdım; ama ben görevimi dinliyor, ilk amacımı, her şeyi Tanrı’nın yüceliği için yapmayı, gözümün önünde tutuyorum. Efendim uzun süre sabretti; ben de sabredeceğim. Gazap kabı olarak mahva sürüklenmene göz yumamam: Tövbe et, hâlâ vakit varken kararını ver. Gündüzken çalışmamız gerektiği buyruğunu, ‘gece geliyor, o zaman kimse çalışamaz’ uyarısını unutma. Bu dünyada iyi şeylere sahip olmuş Dives’ın başına geleni hatırla. Tanrı sana, elinden alınmayacak o daha iyi payı seçmen için güç versin!”
Son sözleri söylerken elini başıma koydu. İçtenlikle, yumuşak bir sesle konuşmuştu. Bakışları, sevgilisini seyreden bir âşığın bakışı değildi; yoldan çıkmış koyununu geri çağıran bir çobanın, daha doğrusu sorumluluğunu taşıdığı ruhu gözeten bir koruyucu meleğin bakışıydı. Yetenekli bütün insanlar, ister duygulu ister duygusuz olsunlar; ister bağnaz, ister hırslı, ister zorba olsunlar, yeter ki içten olsunlar, hükmedip yönetebildikleri yüce anlar yaşarlar. St. John’a duyduğum saygı öylesine güçlüydü ki, etkisi beni uzun zamandır kaçındığım noktaya bir anda sürükledi. Onunla mücadeleyi bırakmaya, iradesinin seline kapılıp varlığının uçurumuna sürüklenmeye, orada kendi benliğimi yitirmeye kalkışacaktım. Şimdi onun baskısı altında neredeyse, bir zamanlar başka birinin farklı biçimde baskısı altındayken olduğum kadar zorlanıyordum. Her iki seferde de akılsızca davrandım. O zaman boyun eğmek ilke bakımından yanlış olurdu; şimdi boyun eğmekse yargı hatası olurdu. Zamanın sakinleştirici süzgecinden bakınca, bu dönüm noktasını bugün böyle değerlendiriyorum; o anda yaptığımın akılsızlık olduğunu bilmiyordum.
Ruhani rehberimin dokunuşu altında kıpırtısız durdum. Retlerimi unutmuş, korkularımı yenmiş, mücadele etme gücümü yitirmiştim. İmkânsız olan, yani St. John’la evlenmek, artık gerçekleşebilir görünmeye başlamıştı. Her şey bir anda bambaşka bir yöne dönüyordu. Din çağırıyor, melekler el ediyor, Tanrı buyuruyordu; hayat bir tomar gibi sarılıyor, ölümün kapıları açılıyor ve ötesinde sonsuzluk görünüyordu. Oradaki güvenlik ve mutluluk uğruna burada her şey bir anda feda edilebilirmiş gibi geldi. Loş oda hayallerle doldu.
“Şimdi karar verebilir misin?” diye sordu misyoner. Sesi yumuşaktı; beni de aynı yumuşaklıkla kendine çekti. Ah, o yumuşaklık! Zor kullanmaktan ne kadar daha etkiliydi! St. John’un öfkesine direnebilirdim; ama şefkati karşısında bir kamış gibi eğildim. Yine de şimdi boyun eğsem bile, önceki başkaldırımımdan ötürü bir gün pişman edileceğimi biliyordum. Bir saatlik ciddi dua onun yaradılışını değiştirmemişti; yalnızca onu yüceltmişti.
“Emin olsaydım karar verebilirdim,” diye yanıtladım. “Tanrı’nın seninle evlenmemi istediğine inansaydım, hemen şimdi, burada evleneceğime ant içebilirdim; sonrasında ne olursa olsun!”
“Dualarım işitildi!” diye haykırdı St. John. Sanki beni kendine mal ediyormuş gibi elini başıma daha sıkı bastırdı; kolunu çevreme doladı. Neredeyse beni seviyormuş gibiydi —neredeyse diyorum, aradaki farkı biliyordum; çünkü sevilmenin ne demek olduğunu yaşamıştım. Ama ben de onun gibi artık aşkı düşünmüyor, yalnızca görevi gözetiyordum. Önümde hâlâ yuvarlanan bulutların arasından görmeye çalışıyordum. Doğru olanı, yalnızca doğru olanı yapmak için içtenlikle, derinden, bütün yüreğimle yanıp tutuşuyordum. “Göster bana, yolumu göster!” diye yakardım göklere. Hayatımda hiç bu kadar heyecanlanmamıştım. Sonra olanların heyecandan kaynaklanıp kaynaklanmadığına okur karar versin.
Ev sessizliğe gömülmüştü; St. John’la benden başka herkes yatmaya çekilmişti sanırım. Tek mum sönmek üzereydi; oda ay ışığıyla doluydu. Yüreğim hızlı ve güçlü çarpıyordu; vuruşlarını duyuyordum. Derken tarifsiz bir duygu içimi baştan başa titretti, bir anda başıma ve uzuvlarıma yayıldı; yüreğim durdu. Elektrik çarpmasına benzemiyordu ama onun kadar keskin, tuhaf ve sarsıcıydı. Sanki şimdiye dek duyularımın en yoğun etkinliği bile uyuşukluktan ibaretmiş de birden çağrılıp uyandırılmışlardı. Bekleyiş içinde canlandılar: bedenim kemiklerimin üzerinde titrerken gözüm ve kulağım tetikteydi.
“Ne duydun? Ne görüyorsun?” diye sordu St. John. Hiçbir şey görmüyordum ama bir yerlerden bir sesin haykırdığını duydum—
“Jane! Jane! Jane!”—başka hiçbir şey.
“Tanrım! Bu da ne?” diye soludum.
“Nereden geliyor?” da diyebilirdim; çünkü ses odadan, evden ya da bahçeden gelmiyordu. Havadan yükselmemiş, yerin altından çıkmamış, tepemden inmemişti. Onu işitmiştim; nerede, nereden geldiğini sonsuza dek bilmek imkânsızdı! Bir insanın sesiydi; tanıdığım, sevdiğim, iyi hatırladığım bir ses: Edward Fairfax Rochester’ın sesiydi. Acı ve keder içinde, çılgınca, ürkütücü ve yakıcı bir ivedilikle konuşuyordu.
“Geliyorum!” diye haykırdım. “Beni bekle! Ah, geleceğim!” Kapıya koşup koridora baktım; karanlıktı. Bahçeye fırladım; bomboştu.
“Neredesin?” diye haykırdım.
Marsh Glen’in ötesindeki tepeler yanıtı belli belirsiz yankıladı: “Neredesin?” Kulak kesildim. Rüzgâr köknarların arasında alçak sesle iç çekiyordu; kırların ıssızlığına ve gece yarısının sessizliğine başka hiçbir şey karışmıyordu.
“Batıl inançlara lanet olsun!” diye söylendim; kapının yanındaki kara porsuk ağacının önünde o hayalet gibi karaltı belirmişti. “Bu senin aldatmacan değil, büyücülüğün de değil; bu, doğanın işi. Doğa uyandı ve bir mucize değil, elinden gelenin en iyisini yaptı.”
Peşimden gelip beni alıkoymaya çalışan St. John’dan kurtuldum. Artık üstünlüğü ele alma sırası bendeydi; bütün gücüm yerindeydi. Ona soru sormamasını, yorum yapmamasını, beni yalnız bırakmasını söyledim. Yalnız kalmalıydım ve kalacaktım. Hemen boyun eğdi. Buyruğunu etkili biçimde verebilenin sözüne itaat edilir. Odama çıktım, kapıyı kilitledim, diz çöküp kendi bildiğim biçimde dua ettim; St. John’unkinden farklıydı ama kendine göre etkiliydi. Kudretli bir Ruh’a çok yaklaşmış gibiydim; ruhum şükranla O’nun ayaklarına kapandı. Şükran duamı bitirince bir karara vardım, sonra yatağa uzandım; korkusuz, aydınlanmış, gün ışığını beklemekten başka isteği olmayan biri olarak.
Bölüm etkileşimi
