Jane Eyre kitap kapağı

9. bölüm / 39

Bölüm VIII

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 39Şu an: Bölüm VIII

BÖLÜM VIII
Yarım saat dolmadan saat beş vurdu; ders sona erdi ve herkes çay içmek için yemekhaneye gitti. Artık inmeye cesaret edebildim. Hava iyice kararmıştı; bir köşeye çekilip yere oturdum. Beni o ana dek ayakta tutan büyü çözülmeye başladı; ardından gelen çöküşle üzerime öyle ezici bir keder çöktü ki yüzükoyun yere kapandım. Ağlamaya başladım. Helen Burns yanımda değildi; beni ayakta tutan hiçbir şey kalmamıştı. Kendi başıma kalınca kendimi koyuverdim; gözyaşlarım döşeme tahtalarını ıslattı. Lowood’da çok iyi biri olmaya, çok şey başarmaya; birçok arkadaş edinmeye, saygı kazanmaya ve sevgi görmeye niyet etmiştim. Şimdiden gözle görülür ilerleme kaydetmiştim: o sabah sınıfımda birinci olmuştum; Bayan Miller beni içtenlikle övmüştü, Bayan Temple da memnuniyetle gülümsemişti. İki ay daha böyle ilerlersem bana resim öğretmeye ve Fransızca öğrenmeme izin vereceğine söz vermişti. Arkadaşlarım da beni iyi karşılamıştı; yaşıtlarım bana eşitleri gibi davranıyor, kimse beni rahatsız etmiyordu. Oysa şimdi yine ezilmiş, ayaklar altına alınmış yatıyordum. Bir daha ayağa kalkabilecek miydim?

“Asla,” diye düşündüm ve ölmeyi yürekten diledim. Bu dileğimi hıçkırıklar arasında, kesik kesik söylerken biri yaklaştı; irkilip doğruldum—Helen Burns yine yanı başımdaydı. Sönmekte olan ateşler, uzun, boş odada ona doğru gelişini belli belirsiz aydınlatıyordu; bana kahveyle ekmek getirmişti.

“Hadi, bir şeyler ye,” dedi. Ama şu hâlimde bir damla ya da kırıntı bile boğazıma takılırmış gibi hissederek ikisini de kendimden uzaklaştırdım. Helen, herhalde şaşkınlıkla, bana baktı. Çok uğraşsam da heyecanımı yatıştıramadım; yüksek sesle ağlamayı sürdürdüm. Yanıma, yere oturdu; kollarını dizlerine doladı ve başını dizlerine dayadı. Bu hâlde bir Kızılderili gibi sessizce kaldı. İlk konuşan ben oldum—

“Helen, herkesin yalancı olduğuna inandığı bir kızın yanında neden kalıyorsun?”

“Herkes mi, Jane? Seni böyle suçlayanları duyan yalnızca seksen kişi var; dünyadaysa yüz milyonlarca insan yaşıyor.”

“Milyonlar beni ilgilendirmiyor ki. Tanıdığım seksen kişi benden nefret ediyor.”

“Yanılıyorsun Jane; okulda senden nefret eden ya da hoşlanmayan belki de bir kişi bile yoktur. Eminim çoğu sana çok acıyordur.”

“Bay Brocklehurst’ün söylediklerinden sonra bana nasıl acıyabilirler?”

“Bay Brocklehurst tanrı değil; büyük ve hayranlık uyandıran biri bile değil. Burada pek sevilmez; kendini sevdirmek için hiç çaba göstermedi. Sana özel bir ilgi gösterseydi, çevrende açık ya da gizli düşmanlar bulurdun. Oysa çoğunluk, cesaret edebilse sana destek olurdu. Öğretmenlerle öğrenciler bir iki gün sana soğuk davranabilir, ama yüreklerinde dostça duygular saklı. İyi davranmayı sürdürürsen bu duygular, bir süre bastırılmış olmalarının ardından, çok daha açık biçimde ortaya çıkar. Hem Jane—” Durakladı.

“Evet, Helen?” dedim, elimi onun eline koyarak. Parmaklarımı nazikçe ovuşturup ısıttı ve devam etti—

“Bütün dünya senden nefret etse ve kötü biri olduğuna inansa; ama vicdanın seni doğru bulup suçsuz olduğunu söylese, yine de dostsuz kalmazdın.”

“Hayır; kendim hakkında iyi düşünmem gerektiğini biliyorum, ama bu yetmez: başkaları beni sevmezse yaşamaktansa ölmeyi yeğlerim—yalnız kalmaya ve nefret edilmeye dayanamam, Helen. Bak, senden ya da Bayan Temple’dan ya da gerçekten sevdiğim başka herhangi birinden gerçek bir sevgi görmek için kol kemiğimin kırılmasına, bir boğanın beni havaya savurmasına ya da çiftme atan bir atın arkasında durup toynağını göğsüme vurmasına razı olurdum—”

“Sus Jane! İnsanların sevgisine fazla önem veriyorsun; çok fevri, çok coşkulusun. Bedenini yaratan, ona can veren yüce el, sana kendi cılız gücünden ve senin gibi güçsüz varlıklardan başka dayanaklar da verdi. Bu dünyanın ve insan soyunun ötesinde görünmez bir âlem, ruhlar krallığı var. O âlem çevremizde, çünkü her yerde; ruhlar da bizi gözetiyor, çünkü bizi korumakla görevlendirilmişler. Acı ve utanç içinde can veriyor, aşağılanmanın her yandan saldırısına uğruyor, nefret altında eziliyor olsak bile melekler çektiğimiz eziyeti görür, suçsuzluğumuzu tanır (suçsuzsak tabii; Bay Brocklehurst’ün Reed Hanım’dan ikinci elden alıp düşüncesizce ve böbürlenerek tekrarladığı bu suçlamada senin suçsuz olduğunu biliyorum, çünkü ateşli gözlerinde ve açık alnında içten bir yaradılış görüyorum). Tanrı, ruhun bedenden ayrılmasını bekler; ardından bizi eksiksiz bir ödülle taçlandırır. Öyleyse, yaşam bu kadar kısa, ölüm de mutluluğa—yüceliğe—bu kadar kesin bir girişken neden keder altında ezilip umutsuzluğa kapılalım?”

Sessiz kaldım; Helen beni yatıştırmıştı, ama verdiği dinginlikte tarif edilemez bir hüzün de vardı. Konuşurken acı duyduğunu hissettim, ama bunun nereden geldiğini çıkaramadım. Sözünü bitirince biraz hızlı soluyup kısa bir öksürük nöbeti geçirince, kendi kederimi bir an için unuttum; içimi belirsiz bir kaygı kapladı.

Başımı Helen’in omzuna dayayıp kollarımı beline doladım; o da beni kendine çekti ve sessizce öylece oturduk. Bu hâlde uzun süre kalmamıştık ki içeri biri girdi. Yükselen rüzgâr gökyüzündeki ağır bulutları savurup dağıtmış, ayı ortaya çıkarmıştı. Yakındaki pencereden içeri süzülen ışığı hem bizi hem de yaklaşan kişiyi aydınlatınca onun Bayan Temple olduğunu hemen anladık.

“Seni bulmaya özellikle geldim Jane Eyre,” dedi. “Seni odama istiyorum; Helen Burns de yanındaysa o da gelebilir.”

Gittik. Müdirenin gösterdiği yoldan kıvrımlı koridorlardan geçip merdivenleri çıkmamız gerekti; sonunda odasına ulaştık. Odada güzel bir ateş yanıyordu, içerisi de iç açıcıydı. Bayan Temple, Helen Burns’e ocağın bir yanındaki alçak koltuğa oturmasını söyledi; kendisi de öbürüne oturup beni yanına çağırdı.

“Her şey geçti mi?” diye sordu, yüzüme bakarak. “Kederini ağlayıp döktün mü?”

“Kederimin hiç geçmeyeceğinden korkuyorum.”

“Neden?”

“Çünkü bana haksız yere suç atıldı; siz de hanımefendi, başkaları da artık beni kötü biri sanacak.”

“Seni, nasıl biri olduğunu davranışlarınla gösterdiğin şekilde göreceğiz çocuğum. İyi bir kız gibi davranmayı sürdür, bizi memnun edersin.”

“Öyle mi olacak Bayan Temple?”

“Olacak,” dedi, kolunu bana dolayarak. “Şimdi Bay Brocklehurst’ün velinimetin diye söz ettiği hanımın kim olduğunu anlat.”

“Reed Hanım, amcamın karısı. Amcam öldü ve beni onun bakımına bıraktı.”

“Yani seni kendi isteğiyle mi evlat edindi?”

“Hayır hanımefendi, bunu yapmak zorunda kaldığı için üzülüyordu. Hizmetçilerin sık sık anlattığına göre dayım, ölmeden önce beni hep yanında tutacağına söz verdirmiş.”

“Pekâlâ Jane, bilirsin ya da ben söyleyeyim: Bir suçlanan kişiye kendini savunma hakkı daima verilir. Seni yalan söylemekle suçladılar; elinden geldiğince kendini bana karşı savun. Belleğine doğru gelen ne varsa anlat; ama hiçbir şey ekleme, hiçbir şeyi abartma.”

Yüreğimin derinliklerinde son derece ölçülü, son derece doğru anlatmaya karar verdim. Söyleyeceklerimi tutarlı biçimde sıralamak için birkaç dakika düşündükten sonra, acıklı çocukluğumun bütün hikâyesini ona anlattım. Duygularımın yorgunluğuyla, anlatımım bu acıklı konuyu açtığım zamanki hâlime göre daha sakindi. Helen’in öfkeye kapılmamakla ilgili uyarılarını da aklımda tutarak, hikâyeme her zamankinden çok daha az acı ve hınç kattım. Böylece dizginlenip sadeleşen anlatımım daha inandırıcı oldu; konuştukça Bayan Temple’ın bana bütünüyle inandığını hissettim.

Hikâyemi anlatırken Bay Lloyd’dan, bayılma nöbetimden sonra beni görmeye geldiğinden söz etmiştim. Kırmızı Oda’nın benim için korkunç olan olayını hiç unutmadığımdan, onu anlatırken heyecanımın bir ölçüde taşması kaçınılmazdı. Reed Hanım’ın af dilemek için yaptığım çaresiz yakarışı geri çevirmesinin ve beni ikinci kez karanlık, hayaletli odaya kilitlemesinin yüreğimi kavrayan ıstırabı belleğimde hiçbir şeyle yumuşamamıştı.

Sözümü bitirmiştim. Bayan Temple birkaç dakika sessizce yüzüme baktı, sonra şöyle dedi—

“Bay Lloyd’u biraz tanırım; ona yazacağım. Yanıtı söylediklerini doğrularsa, hakkındaki bütün suçlamalardan herkesin önünde aklanacaksın. Benim gözümdeyse şimdiden aklandın Jane.”

Beni öptü ve yanından ayırmadı. Yanında durmaktan çok memnundum; yüzünü, giysilerini, bir iki takısını, beyaz alnını, ışıl ışıl buklelerini ve parlayan koyu renk gözlerini seyretmek bana çocukça bir haz veriyordu. Ardından Helen Burns’e seslendi.

“Bu akşam nasılsın Helen? Bugün çok öksürdün mü?”

“Sanırım pek o kadar değil hanımefendi.”

“Göğsündeki ağrı peki?”

“Biraz daha iyi.”

Bayan Temple ayağa kalktı, Helen’in elini tutup nabzını yokladı; sonra yerine döndü. Otururken alçak sesle iç çektiğini duydum. Birkaç dakika düşünceli kaldı, ardından kendini toparlayıp neşeyle şöyle dedi—

“Ama bu akşam siz ikiniz benim misafirimsiniz; size misafir gibi davranmalıyım.” Zili çaldı.

“Barbara,” diye seslendi, zili açan hizmetçiye, “henüz çay içmedim; tepsiyi getir, şu iki genç hanım için de fincan koy.”

Tepsi kısa süre sonra geldi. Ateşin yanındaki küçük yuvarlak masaya konmuş porselen fincanlar ve parlak çaydanlık gözlerime ne kadar güzel görünüyordu! Çayın buharı ve kızarmış ekmek ne hoş kokuyordu! Ne var ki ben, üzüntüyle—çünkü acıkmaya başlamıştım—ancak pek küçük bir parça gördüm. Bayan Temple da fark etmişti.

“Barbara,” dedi, “biraz daha tereyağlı ekmek getiremez misin? Üçümüze yetecek kadar yok.”

Barbara dışarı çıktı, az sonra geri döndü—

“Hanımefendi, Bayan Harden olağan miktarı gönderdiğini söylüyor.”

Belirtmek gerekir ki Bayan Harden kahyaydı; Bay Brocklehurst’ün tam gönlüne göre, yarısı balina kemiğinden, yarısı demirden yapılmış bir kadındı.

“Pekâlâ,” diye karşılık verdi Bayan Temple. “Sanırım bununla idare etmeliyiz Barbara.” Kız çıkarken gülümseyerek ekledi: “Neyse ki bu seferlik eksik kalanları karşılama imkânım var.”

Helen’le beni masaya çağırıp önümüze birer fincan çayla nefis ama incecik birer dilim kızarmış ekmek koydu. Sonra kalkıp bir çekmeceyi açtı; içinden kâğıda sarılı bir paket çıkarıp açınca karşımıza oldukça büyük bir tohumlu kek çıktı.

“Her birinize yanınızda götürmeniz için bundan vermeyi düşünmüştüm,” dedi. “Ama kızarmış ekmek o kadar az ki, şimdi yemelisiniz.” Eli bol davranarak dilimleri kesmeye koyuldu.

O akşam nektar ve ambrosia yiyormuş gibi ziyafet çektik. Bu ikramın en büyük zevklerinden biri de ev sahibemizin, cömertçe sunduğu nefis yiyeceklerle açlığımızı giderişimizi hoşnutlukla gülümseyerek seyretmesiydi.

Çay bitip tepsi kaldırılınca bizi yeniden ateşin yanına çağırdı. İki yanına oturduk; sonra onunla Helen arasında, dinlemeye kabul edilmiş olmayı gerçekten ayrıcalık saydığım bir sohbet başladı.

Bayan Temple’ın hâlinde hep bir dinginlik, duruşunda bir vakar, dilinde de coşkulu, heyecanlı, hevesli olana yönelmesini önleyen ince bir ölçülülük vardı. Ona bakan ve onu dinleyenlerin zevkini, dizginleyici bir saygı duygusuyla törpülerdi. Şimdi de böyle hissediyordum; ama Helen Burns’e gelince şaşkınlığa kapılmıştım.

Canlandırıcı yemek, parlak ateş, sevgili öğretmeninin varlığı ve şefkati; belki hepsinden çok, kendi eşsiz zihnindeki bir şey, içindeki yetenekleri uyandırmıştı. Uyanıp alevlendiler: önce, o saate kadar yalnızca solgun ve kansız hâlde gördüğüm yanaklarının canlı kızıllığında parladılar; sonra birden Bayan Temple’ın gözlerinden daha benzersiz bir güzellik kazanan gözlerinin berrak ışıltısında ışıldadılar. Bu güzellik ne güzel bir renkten ne uzun kirpiklerden ne de kalemle çizilmiş kaşlardan geliyordu; anlamdan, devinimden, ışıktan doğuyordu. Sonra ruhu dudaklarına yerleşti ve nereden geldiğini bilmediğim sözler dökülmeye başladı. On dört yaşında bir kızın yüreği, tertemiz, dopdolu, coşkun bir hitabetin kabaran kaynağını barındıracak kadar geniş ve güçlü olabilir miydi? O unutulmaz akşam Helen’in konuşması işte böyleydi; ruhu, pek kısa bir zaman diliminde, kimilerinin uzun bir ömürde yaşadıklarını yaşamaya koşuyor gibiydi.

Hiç duymadığım şeylerden söz ettiler: geçmişteki uluslardan ve çağlardan, uzak ülkelerden, doğanın keşfedilmiş ya da tahmin edilmiş sırlarından. Kitaplardan bahsettiler; ne çok kitap okumuşlardı! Ne büyük bir bilgi birikimleri vardı! Fransız adlarına ve yazarlara da öylesine aşinaydılar ki; ama hayranlığım, Bayan Temple Helen’e bazen babasının öğrettiği Latincesini hatırlamak için fırsat bulup bulmadığını sorunca doruğa ulaştı. Raftan bir kitap alıp ona Virgil’den bir sayfayı okumasını ve çevirmesini söyledi. Helen de dediğini yaptı; kulağa çarpan her dizede hayranlık duygum kabarıyordu. Daha bitirmişti ki yatma vaktini bildiren zil çaldı! Beklemek mümkün değildi. Bayan Temple ikimizi de kucakladı, bağrına basarken şöyle dedi—

“Tanrı sizi korusun, çocuklarım!”

Helen’i biraz daha uzun tuttu; onu bırakmaya daha isteksizdi. Gözleri kapıya kadar Helen’i izledi; ikinci kez kederli bir iç çekişi onun için verdi, yanağındaki bir damla yaşı onun için sildi.

Yatakhaneye vardığımızda Bayan Scatcherd’ın çekmeceleri karıştırdığını duyduk; Helen Burns’ün çekmecesini yeni açmıştı. İçeri girdiğimizde Helen sert bir azarla karşılandı ve ertesi gün, düzgün katlanmamış yarım düzine giysinin omzuna iğneleneceği söylendi.

“Eşyalarım gerçekten de utanç verici bir dağınıklık içindeydi,” diye mırıldandı Helen alçak sesle. “Düzenleyecektim ama unuttum.”

Ertesi sabah Bayan Scatcherd, bir karton parçasına iri harflerle “Pasaklı” yazdı ve bunu bir muska gibi Helen’in geniş, yumuşak, zeki ve iyilik dolu görünen alnına bağladı. Helen akşama kadar bunu taşıdı; sabırla, gücenmeden, hak edilmiş bir ceza sayarak. Bayan Scatcherd öğleden sonraki dersin ardından gözden kaybolur kaybolmaz Helen’in yanına koştum, yazıyı koparıp ateşe attım. Helen’in duymaktan aciz olduğu öfke bütün gün içimde yanıp durmuştu; iri, sıcak yaşlar durmadan yanağımı yakıyordu. Çünkü onun kederli boyun eğişine tanık olmak yüreğime dayanılmaz bir acı veriyordu.

Yukarıda anlattığım olaylardan yaklaşık bir hafta sonra, Bay Lloyd’a yazmış olan Bayan Temple yanıtını aldı. Görünüşe bakılırsa Bay Lloyd’un söyledikleri benim anlattıklarımı doğruluyordu. Bayan Temple bütün okulu toplayıp Jane Eyre’e yöneltilen suçlamalar hakkında soruşturma yapıldığını ve onu her türlü suçlamadan tamamen aklanmış ilan edebildiği için çok mutlu olduğunu duyurdu. Öğretmenler sonra benimle el sıkışıp beni öptüler; arkadaşlarımın arasından sevinçli bir mırıltı yükseldi.

Böylece ağır bir yükten kurtulunca o saatten itibaren yeniden işe koyuldum; her güçlüğün içinden kendi yolumu açmaya kararlıydım. Çok çalıştım ve başarım çabamla orantılı oldu. Doğuştan güçlü olmayan belleğim alıştırmayla gelişti; zihinsel çalışmalar kavrayışımı keskinleştirdi. Birkaç hafta içinde daha üst bir sınıfa geçirildim; iki ay bile geçmeden Fransızca ve resim derslerine başlamama izin verildi. Être fiilinin ilk iki zamanını öğrendim ve ilk kulübemi çizdim (bu arada, duvarlarının eğimi Pisa Kulesi’ninkini bile geride bırakıyordu); ikisi de aynı gün oldu. O gece yatağa giderken, içimdeki açlığı avutmak için hayalimde kurduğum sıcak fırın patateslerden ya da beyaz ekmekle taze sütten oluşan Barmekid ziyafetini hazırlamayı unuttum. Onun yerine karanlıkta gördüğüm düşsel resimlere daldım; hepsi kendi elimden çıkmıştı: özgürce çizilmiş evler ve ağaçlar, manzaralı kayalar ve harabeler, Cuyp tablolarını andıran sığır sürüleri, henüz açmamış güllerin üzerinde uçuşan kelebeklerin, olgun kirazları gagalayan kuşların, inci gibi yumurtalarla dolu ve genç sarmaşık filizleriyle çevrili çalıkuşu yuvalarının sevimli resimleri. Ayrıca Madam Pierrot’nun o gün bana gösterdiği küçük bir Fransız öyküsünü bir gün akıcı biçimde çevirebilme ihtimalini düşündüm; bu sorunun yanıtını bulamadan tatlı bir uykuya daldım.

Süleyman’ın dediği ne doğru: “Sevginin bulunduğu yerde otlarla kurulmuş bir sofra, nefretin eşlik ettiği besili bir öküzden iyidir.”

Artık bütün yoksunluklarına rağmen Lowood’u, Gateshead’in her gün sunduğu konforla değişmezdim.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…