Bölümler 39Şu an: Xxıx. Bölüm
- 1 Önsöz651 kelime
- 2 I. Bölüm1.377 kelime
- 3 Iı. Bölüm1.998 kelime
- 4 Iıı. Bölüm2.281 kelime
- 5 Bölüm IV4.028 kelime
- 6 Beşinci Bölüm3.499 kelime
- 7 Bölüm VI2.002 kelime
- 8 Bölüm VII2.508 kelime
- 9 Bölüm VIII2.106 kelime
- 10 Bölüm IX2.229 kelime
- 11 Bölüm X2.980 kelime
- 12 On Birinci Bölüm4.501 kelime
- 13 Bölüm XII2.928 kelime
- 14 Xııı. Bölüm2.905 kelime
- 15 Bölüm XIV3.515 kelime
- 16 Bölüm XV3.487 kelime
- 17 Bölüm XVI2.704 kelime
- 18 Bölüm XVII5.614 kelime
- 19 On Sekizinci Bölüm4.205 kelime
- 20 Xıx. Bölüm2.549 kelime
- 21 Bölüm XX4.150 kelime
- 22 Xxı. Bölüm6.077 kelime
- 23 Xxıı. Bölüm1.976 kelime
- 24 Xxııı. Bölüm2.788 kelime
- 25 Bölüm XXIV4.874 kelime
- 26 Xxv. Bölüm3.482 kelime
- 27 Xxvı. Bölüm3.105 kelime
- 28 Xxvıı. Bölüm7.684 kelime
- 29 Bölüm XXVIII4.844 kelime
- 30 Xxıx. Bölüm3.186 kelime · Okuduğun bölüm
- 31 Otuzuncu Bölüm2.680 kelime
- 32 Xxxı. Bölüm2.175 kelime
- 33 Xxxıı. Bölüm3.338 kelime
- 34 Otuz Üçüncü Bölüm3.414 kelime
- 35 Bölüm XXXIV6.532 kelime
- 36 Xxxv. Bölüm3.023 kelime
- 37 Bölüm XXXVI2.722 kelime
- 38 Bölüm XXXVII5.243 kelime
- 39 Otuz Sekizinci Bölüm — Son1.249 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
XXIX. BÖLÜM
Bunu izleyen yaklaşık üç gün ve geceye ilişkin anılarım zihnimde çok bulanıktır. O arada hissettiğim birkaç şeyi anımsayabiliyorum; ama aklımdan geçen pek az düşünce, yaptığım hiçbir eylem yok. Küçük bir odada, dar bir yatakta olduğumu biliyordum. Sanki o yatakla bütünleşmiştim; taş gibi kıpırtısız yatıyordum ve beni oradan söküp almak neredeyse öldürmek olurdu. Zamanın geçişini, sabahın öğleye, öğlenin akşama dönüşünü fark etmiyordum. Odaya giren ya da çıkanları gözlüyordum; kim olduklarını bile anlayabiliyordum. Konuşan yakınımda durduğunda söylediklerini de anlıyordum; ama yanıt veremiyordum. Dudaklarımı açmak da uzuvlarımı oynatmak da aynı ölçüde imkânsızdı. En sık gelen Hannah’ydı. Gelişi beni huzursuz ediyordu. Gitmemi istediği, beni ya da içinde bulunduğum durumu anlamadığı, bana karşı önyargılı olduğu duygusuna kapılıyordum. Diana ile Mary günde bir ya da iki kez odama gelirdi. Yatağımın yanında şu tür cümleleri fısıldaşırlardı:
“Onu içeri almamız çok iyi oldu.”
“Evet; bütün gece dışarıda bıraksaydık sabah kapıda kesin ölü bulunurdu. Acaba neler yaşadı?”
“Bence korkunç zorluklar yaşamış—zavallı, bitkin, solgun gezgin!”
“Konuşma biçimine bakılırsa eğitimsiz biri değil sanırım; aksanı çok düzgün. Çıkardığı giysiler çamur sıçramış ve ıslanmış olmasına rağmen az giyilmiş, kaliteli giysilerdi.”
“Yüzü tuhaf; etsiz ve bitkin hâline rağmen hoşuma gidiyor. Sağlığı yerinde, canlı olduğu zaman yüzünün güzel görüneceğini hayal edebiliyorum.”
Aralarındaki konuşmalarda bana gösterdikleri konukseverlikten pişmanlık duyduklarını ya da benden kuşkulandıklarını, benden hoşlanmadıklarını bir kez bile dile getirdiklerini duymadım. İçim rahatladı.
Bay St. John yalnızca bir kez geldi. Bana baktı ve uyuşuk hâlimin, aşırı ve uzun süreli yorgunluğun ardından gelen çöküntüden kaynaklandığını söyledi. Doktor çağırmanın gereksiz olduğunu, kendi hâline bırakılırsa doğanın en iyisini yapacağından emin olduğunu belirtti. Her sinirimin bir biçimde aşırı zorlandığını, bedenimin tümünün bir süre derin bir uykuya dalması gerektiğini söyledi. Hastalık yoktu. İyileşme başladıktan sonra hızla toparlanacağımı düşünüyordu. Bunları birkaç sözcükle, alçak ve sakin bir sesle anlattı; kısa bir duraksamadan sonra, uzun uzun konuşmaya pek alışık olmayan bir adamın tonuyla ekledi: “Yüzü oldukça alışılmadık; kabalığa ya da düşkünlüğe kesinlikle işaret etmiyor.”
“Tam tersine,” diye karşılık verdi Diana. “Doğrusunu söylemek gerekirse, St. John, zavallı küçük kıza içim ısındı. Ona kalıcı bir iyilik edebilmemizi umuyorum.”
“Bu pek olası değil,” diye yanıtladı. “Arkadaşlarıyla anlaşmazlık yaşamış ve muhtemelen düşünmeden onları terk etmiş genç bir hanım olduğunu göreceksiniz. İnat etmezse onu arkadaşlarına geri döndürmeyi belki başarabiliriz; ama yüzündeki kararlılık çizgileri, söz dinleyeceğinden kuşku duymama yol açıyor.” Birkaç dakika beni inceleyip sonra ekledi: “Aklı başında görünüyor ama hiç de güzel değil.”
“Çok hasta, St. John.”
“Hasta olsun ya da olmasın, hep çirkin kalırdı. Bu yüz hatlarında güzelliğin zarafeti ve uyumu hiç yok.”
Üçüncü gün iyileşmiştim; dördüncü gün konuşabiliyor, hareket edebiliyor, yatakta doğrulup dönebiliyordum. Hannah bana biraz lapa ve kızarmış kuru ekmek getirmişti; sanırım yemek saatiydi. İştahla yedim. Yiyecek güzeldi; şimdiye kadar yediklerime zehir gibi sinen ateşli hastalık tadı yoktu. Hannah odadan çıkınca kendimi görece güçlü ve canlanmış hissettim. Çok geçmeden dinlenmekten doymuş, hareket etme isteğine kapılmıştım. Kalkmak istiyordum; ama ne giyecektim? Yalnızca nemli, çamura bulanmış giysilerim vardı; onlarla yerde uyumuş, bataklığa düşmüştüm. Bana iyilik edenlerin karşısına o hâlde çıkmaktan utandım. Bu aşağılanmadan kurtuldum.
Yatağın yanındaki sandalyede bütün eşyalarım temiz ve kuru duruyordu. Siyah ipek elbisem duvara asılmıştı. Bataklık izleri çıkarılmış, ıslaklığın bıraktığı kırışıklıklar düzeltilmişti; oldukça düzgün görünüyordu. Ayakkabılarım ve çoraplarım bile temizlenip giyilebilir hâle getirilmişti. Odada yıkanmak için gerekenler, saçlarımı tarayıp düzeltmek için de tarakla fırça vardı. Yorucu bir uğraşın ardından, her beş dakikada bir dinlenerek giyinmeyi başardım. Çok zayıfladığım için giysilerim üzerimde bol duruyordu; eksik kalan yerleri bir şalla örttüm. Yeniden temiz ve derli toplu görünüyordum; nefret ettiğim, beni aşağılıyormuş gibi gelen kirden ve dağınıklıktan eser kalmamıştı. Korkuluklardan destek alarak taş merdivenden dar, alçak bir geçide indim ve sonunda mutfağı buldum.
Mutfak yeni pişmiş ekmeğin kokusu ve gür bir ateşin sıcaklığıyla doluydu. Hannah ekmek pişiriyordu. Bilinir ki önyargıları, toprağı eğitimle hiç gevşetilmemiş ya da gübrelenmemiş bir yüreğin içinden söküp atmak çok zordur; taşların arasındaki yabani otlar gibi sağlamca kök salarlar. Başlangıçta Hannah gerçekten soğuk ve katı davranmıştı; son zamanlarda biraz yumuşamaya başlamıştı. Beni temiz ve düzgün giyinmiş görünce gülümsedi bile.
“Demek kalktın!” dedi. “Öyleyse daha iyisin. İstersen ocak taşının önündeki sandalyeme otur.”
Sallanan sandalyeyi gösterdi; oturdum. O ortalıkta telaşla dolaşıyor, arada bir göz ucuyla beni süzüyordu. Fırından birkaç somun çıkarırken bana dönüp pat diye sordu:
“Buraya gelmeden önce hiç dilendin mi?”
Bir an öfkelendim; ama öfkelenmenin yararsız olduğunu ve onun gözünde gerçekten dilenci gibi göründüğümü hatırlayıp sakin, yine de belirgin bir kararlılıkla yanıtladım:
“Beni dilenci sanmakla yanılıyorsunuz. Ben dilenci değilim; siz ya da genç hanımlarınız da değilsiniz.”
Bir süre durduktan sonra, “Bunu anlamadım ki: Galiba ne evin var ne paran, öyle mi?” dedi.
“Evinizin ya da paranızın olmaması—sanırım ‘para’ demek istiyorsunuz—sözcüğün sizin kullandığınız anlamıyla insanı dilenci yapmaz.”
Biraz sonra, “Okuma yazma biliyor musun?” diye sordu.
“Evet, çok iyi.”
“Ama hiç yatılı okula gitmedin mi?”
“Sekiz yıl yatılı okulda kaldım.”
Gözlerini kocaman açtı. “Peki, kendine bakmayı neden beceremiyorsun öyleyse?”
“Kendime baktım; yine bakacağıma da inanıyorum. Bu bektaşi üzümleriyle ne yapacaksınız?” diye sordum, meyve dolu bir sepet getirirken.
“Turta yapacağım.”
“Verin, ayıklayayım.”
“Yok; senden hiçbir şey yapmanı istemiyorum.”
“Ama bir şeyler yapmalıyım. Verin onları bana.”
Kabul etti; elbisemi sermem için temiz bir havlu bile getirdi, “kirletmeyesin,” dedi.
“Ellerinden hizmetçi işi yapmaya alışık olmadığın belli,” diye yorumladı. “Acaba terzi miydin?”
“Hayır, yanılıyorsunuz. Şimdi, ne olduğumu boş verin; artık beni merak edip durmayın. Ama içinde bulunduğumuz evin adını söyleyin.”
“Kimi buraya Marsh End der, kimi de Moor House.”
“Burada yaşayan beyefendinin adı Bay St. John mu?”
“Yok, burada yaşamıyor; bir süreliğine kalıyor. Evi Morton’da, kendi kilise bölgesinde.”
“Birkaç mil ötedeki o köy mü?”
“Evet.”
“Peki mesleği ne?”
“Papaz.”
Papazı görmek istediğimde, papaz evindeki yaşlı kahyanın verdiği yanıtı hatırladım. “Öyleyse burası babasının evi miydi?”
“Evet; yaşlı Bay Rivers, babası, dedesi, ondan önce de büyük dedesi burada yaşadı.”
“Öyleyse o beyefendinin adı Bay St. John Rivers?”
“Evet; St. John vaftiz adı gibi bir şey.”
“Kız kardeşlerinin adı Diana ve Mary Rivers, öyle mi?”
“Evet.”
“Babaları öldü mü?”
“Üç hafta önce felçten öldü.”
“Anneleri yok mu?”
“Hanım yıllar önce öldü.”
“Aileyle uzun zamandır mı yaşıyorsunuz?”
“Otuz yıldır burada yaşıyorum. Üçüne de ben baktım.”
“Bu, dürüst ve sadık bir hizmetçi olduğunuzu kanıtlıyor. Beni dilenci diye çağıracak kadar kaba davranmış olsanız da bunu sizin için söyleyeceğim.”
Yine şaşkınlıkla bana baktı. “Sanırım,” dedi, “senin hakkındaki düşüncelerimde fena hâlde yanılmışım; ama ortalıkta o kadar çok dolandırıcı dolaşıyor ki beni bağışlamalısın.”
“Üstelik,” diye sürdürdüm sözümü, sesim epey sertleşerek, “beni kapıdan çevirmek istediniz; oysa o gece bir köpeği bile dışarıda bırakmamalıydınız.”
“E, zordu işte; ama insan ne yapabilir? Kendimden çok çocukları düşündüm; zavallıcıklar! Onlarla ilgilenecek benden başka kimseleri yok gibi. Gözümü dört açmam gerekecek.”
Birkaç dakika ciddi bir sessizlik içinde kaldım.
“Beni o kadar da kötü düşünmemelisin,” diye yine araya girdi.
“Ama sizi kötü düşünüyorum,” dedim. “Nedenini de söyleyeyim: Bana barınak vermeyi reddettiğiniz ya da beni sahtekâr sandığınız için değil; az önce paramın, ‘akçemin’ ve evimin olmayışını başıma kakar gibi konuştuğunuz için. Gelmiş geçmiş en iyi insanların bazıları da benim kadar yoksuldu; Hristiyansanız yoksulluğu suç saymamalısınız.”
“Saymamalıyım elbette,” dedi. “Bay St. John da bana öyle söylüyor; haksız olduğumu anladım. Ama artık senin hakkında öncekinden bambaşka düşünüyorum. Pek düzgün, iyi bir kızcağıza benziyorsun.”
“Pekâlâ, şimdi sizi bağışlıyorum. El sıkışalım.”
Unlu, nasırlı elini elime uzattı; kaba yüzünü bu kez daha içten, daha sıcak bir gülümseme aydınlattı ve o andan başlayarak dost olduk.
Hannah’nın konuşmaya pek düşkün olduğu belliydi. Ben meyveleri ayıklarken o da turtalar için hamur hazırlıyor, bir yandan rahmetli efendisiyle hanımı ve gençlerden “çocuklar” diye söz ettiği evlatları hakkında türlü ayrıntılar anlatıyordu.
Yaşlı Bay Rivers’ın öyle sıradan biri olduğunu, ama bir beyefendi sayıldığını ve bulunabilecek en eski ailelerden birine mensup olduğunu söyledi. Marsh End, ev olduğundan beri Rivers ailesininmiş. “İki yüz yılı aşkın yaşı var,” diye ısrar etti; “küçük, mütevazı bir yer gibi görünür ama Morton Vadisi’ndeki Bay Oliver’ın kocaman konağının yanında lafı bile olmaz. Yine de Bill Oliver’ın babasının kalfa bir iğneci olduğunu hatırlıyorum; Riverslar da Henryler zamanında soyluymuş, Morton Kilisesi’nin kayıtlarına bakınca herkes görür.” Bununla birlikte, “Yaşlı efendi de herkes gibiydi; pek sıra dışı bir yanı yoktu. Avcılığa, çiftçiliğe falan delicesine düşkündü,” diye ekledi. Hanım ise bambaşkaymış. Çok okur, epey çalışırmış; “çocuklar” da ona çekmiş. Bu yörede onların gibisi yokmuş, hiç olmamış; üçü de daha konuşmaya başladıkları çağdan beri öğrenmeyi sever, hep “kendilerine özgü” olurlarmış. Bay St. John büyüyünce üniversiteye gidip papaz olacakmış; kızlar da okuldan çıkar çıkmaz mürebbiye olarak iş arayacaklarmış. Çünkü babalarının, yıllar önce güvendiği bir adamın iflas etmesi yüzünden çok para kaybettiğini, artık onlara çeyiz verecek kadar zengin olmadığından kendi geçimlerini sağlamaları gerektiğini söylemişler. Uzun zamandır evde pek kalmamışlar; şimdi yalnızca babalarının ölümü nedeniyle birkaç haftalığına dönmüşler. Ama Marsh End’i, Morton’u ve çevredeki bütün bu kırları, tepeleri çok seviyorlarmış. Londra’da ve başka büyük şehirlerde bulunmuşlar; yine de ev gibisi olmadığını söylüyorlarmış. Birbirleriyle de öyle iyi geçiniyorlarmış ki hiç kavga etmez, ağız dalaşına tutuşmazlarmış. Hannah, bu kadar birlik içinde yaşayan başka bir aile tanımadığını söyledi.
Bektaşi üzümlerini ayıklama işim bitince iki hanımla erkek kardeşlerinin nerede olduğunu sordum.
“Morton’a yürüyüşe gittiler; yarım saate çay için dönerler.”
Hannah’nın söylediği vakit dolmadan geri geldiler; mutfak kapısından girdiler. Bay St. John beni görünce yalnızca başıyla selam verip geçip gitti; iki hanım durdu. Mary, aşağı inebilecek kadar iyi olduğumu görmenin kendisini sevindirdiğini birkaç nazik ve sakin sözle dile getirdi; Diana elimi tuttu ve bana başını iki yana salladı.
“Aşağı inmek için benden izin beklemeliydin,” dedi. “Hâlâ çok solgun ve bir deri bir kemiksin! Zavallı çocuğum, zavallı kız!”
Diana’nın sesi kulağıma bir güvercinin ötüşü gibi yumuşak geliyordu. Bakışlarıyla karşılaşmaktan zevk aldığım gözleri vardı. Bütün yüzü bana büyüleyici görünüyordu. Mary’nin yüzü de aynı ölçüde zeki, hatları da bir o kadar güzeldi; ama ifadesi daha çekingen, tavırları nazik olsa da daha mesafeliydi. Diana belli bir otoriteyle bakıp konuşuyordu; iradeli olduğu açıktı. Benim yaradılışım, onunki gibi sağlam bir otoriteye boyun eğmekten, vicdanım ve özsaygım elverdiğince güçlü bir iradeye uymaktan hoşlanırdı.
“Peki senin burada ne işin var?” diye sürdürdü. “Burası senin yerin değil. Mary’yle ben bazen mutfakta otururuz; kendi evimizde dilediğimizce rahat olmayı, hatta biraz ölçüyü kaçırmayı severiz. Ama sen misafirsin; salona geçmelisin.”
“Burada çok rahatım.”
“Hannah orada bir o yana bir bu yana koşup seni una bularken hiç de rahat değilsin.”
“Üstelik ateş sana fazla sıcak gelir,” diye araya girdi Mary.
“Doğru,” diye ekledi kız kardeşi. “Haydi, söz dinlemelisin.” Elimi bırakmadan ayağa kalkmama yardım etti ve beni iç odaya götürdü.
“Şuraya otur,” dedi beni kanepeye yerleştirirken. “Biz üstümüzü başımızı çıkarıp çayı hazırlayana kadar burada kal. Kırların içindeki küçük evimizde kullandığımız bir başka ayrıcalık da canımız istediğinde, ya da Hannah ekmek pişirirken, bira kurarken, çamaşır yıkarken veya ütü yaparken yemeklerimizi kendimizin hazırlaması.”
Kapıyı kapattı; böylece Bay St. John’la baş başa kaldım; o, karşımdaki sandalyede elinde bir kitap ya da gazete tutarak oturuyordu. Önce salonu, sonra da orada oturanı inceledim.
Salon oldukça küçüktü; eşyaları çok sade olsa da temiz ve düzenli olduğu için rahattı. Eski tarz sandalyeler ışıl ışıl parlıyor, ceviz masa ayna gibi görünüyordu. Lekeli duvarları eski zamanlardan kalma birkaç tuhaf portre süslüyordu; cam kapaklı bir dolapta birkaç kitapla eski bir porselen takımı duruyordu. Odada gereksiz hiçbir süs yoktu; yan masanın üzerindeki bir çift dikiş kutusu ile gül ağacından bir yazı masası dışında tek bir modern eşya bile bulunmuyordu. Halı ve perdeler de dahil olmak üzere her şey hem epey kullanılmış hem de iyi korunmuş görünüyordu.
Bay St. John’u incelemek hiç zor değildi: duvardaki tozlu resimlerden biri gibi kıpırtısız oturuyor, okuduğu sayfadan gözünü ayırmıyor, dudaklarını sessizce kapalı tutuyordu. Bir adam değil de heykel olsaydı bundan daha hareketsiz olamazdı. Gençti; belki yirmi sekizle otuz yaşları arasındaydı. Uzun boylu, ince yapılıydı; yüzü insanın gözünü kendine çekiyordu. Hatları son derece duru bir Yunan yüzünü andırıyordu: dümdüz, klasik bir burun; Atinalıları andıran bir ağızla çene. Bir İngiliz yüzünün eski çağ modellerine onunki kadar yaklaştığına pek rastlanmazdı. Kendi hatları bu kadar uyumluyken benim yüzümdeki düzensizlik onu şaşırtabilirdi. Kahverengi kirpikleri olan iri mavi gözleri vardı; fildişi gibi solgun yüksek alnının üzerine gelişigüzel sarı saç tutamları düşmüştü.
Bu, yumuşak huylu birinin tasviri, değil mi okur? Oysa tasvir ettiğim kişi, insana pek yumuşak, uysal, kolay etkilenen, hatta dingin bir yaradılışı varmış izlenimi vermiyordu. Şimdi sessizce oturuyor olsa da burnunun kanatlarında, ağzında, alnında benim gözümde içindeki bir şeylerin huzursuz, sert ya da tutkulu olduğunu gösteren bir ifade vardı. Kız kardeşleri dönene kadar benimle tek kelime konuşmadı, bana bir kez olsun bakmadı. Diana çayı hazırlarken girip çıktığı sırada bana fırının üstünde pişmiş küçük bir kek getirdi.
“Şunu hemen ye,” dedi. “Aç olmalısın. Hannah, kahvaltıdan beri yalnızca biraz lapa yediğini söyledi.”
İştahım kabarıp keskinleşmişti; keki geri çevirmedim. Bay Rivers kitabını kapatıp masaya yaklaştı ve otururken resimdekileri andıran mavi gözlerini doğrudan bana dikti. Bakışında, şimdiye kadar yabancıdan gözlerini kaçırmasını sağlayanın çekingenlik değil, bilinçli bir tercih olduğunu anlatan, çekincesiz bir açıklık ve araştıran, kararlı bir sebat vardı.
“Çok açsınız,” dedi.
“Öyleyim efendim.” Kısa olana kısa, doğrudan olana açık yanıt vermek benim huyumdur; içgüdüsel olarak hep böyle davrandım.
“Son üç gündür hafif ateş yüzünden yemek yememiş olmanız iyi olmuş; başlangıçta iştahınıza yenik düşseydiniz tehlikeli olabilirdi. Artık yiyebilirsiniz, ama yine de ölçüyü kaçırmayın.”
“Umarım uzun süre sizin hesabınıza yemek yemem, efendim,” diye beceriksizce kurulmuş, kaba bir yanıt verdim.
“Hayır,” diye soğukkanlılıkla karşılık verdi. “Dostlarınızın nerede yaşadığını bize söylediğinizde onlara yazarız; siz de evinize dönebilirsiniz.”
“Bunu yapamayacağımı açıkça söylemeliyim; ne bir evim ne de dostum var.”
Üçü de bana baktı ama kuşkuyla değil; bakışlarında şüphe olmadığını, daha çok merak bulunduğunu hissediyordum. Özellikle genç hanımlardan söz ediyorum. St. John’un gözleri gerçek anlamda yeterince açıktı ama mecazen içlerini okumak zordu. Kendi düşüncelerini açığa vuracak araçlardan çok, başkalarının düşüncelerini araştırmaya yarayan aletler gibi kullanıyor gibiydi onları. Keskinlikle ketumluğun bu birleşimi, insanı yüreklendirmekten çok utandırmaya yatkındı.
“Yani bütün yakınlarınızdan tamamen kopuk olduğunuzu mu söylüyorsunuz?” diye sordu.
“Evet. Beni yaşayan hiçbir şeye bağlayan tek bir bağ yok; İngiltere’de hiçbir çatı altında kabul edilmeye hakkım yok.”
“Bu yaşta böyle bir durumda olmak pek tuhaf!”
Bu sırada bakışlarının önümde masanın üzerinde kenetli duran ellerime çevrildiğini gördüm. Orada ne aradığını merak ettim; az sonra sözleri bu merakın nedenini açıkladı.
“Hiç evlenmediniz mi? Evlenmemiş bir kadın mısınız?”
Diana güldü. “St. John, on yedi ya da on sekiz yaşından büyük olamaz,” dedi.
“On dokuza yakınım; ama evli değilim. Hayır.”
Yüzüme yakıcı bir sıcaklık yayıldığını hissettim; evlilikten söz edilmesi acı ve sarsıcı anıları uyandırmıştı. Yüzümdeki utancı ve duygulanmayı hepsi fark etti. Diana’yla Mary kızarmış yüzüme bakmak yerine gözlerini başka tarafa çevirerek beni rahatlattı; ama daha soğuk ve sert olan erkek kardeşleri bakmayı sürdürdü. Uyandırdığı sıkıntı sonunda yüzümdeki kızarıklığın yanı sıra gözyaşlarımı da ortaya çıkarana dek gözlerini ayırmadı.
“En son nerede oturuyordunuz?” diye sordu.
“Çok meraklısın, St. John,” diye alçak sesle mırıldandı Mary. Ama o masanın üzerine doğru eğildi ve ikinci kez kararlı, delici bir bakış fırlatarak yanıt istedi.
“Yaşadığım yerin ve birlikte yaşadığım kişinin adı benim sırrım,” diye kısa yanıt verdim.
“İstersen bu sırrı St. John’dan ve sana soru soran herkesten saklamaya hakkın olduğunu düşünüyorum,” dedi Diana.
“Yine de senin ya da geçmişinin hiçbir yanını bilmezsem sana yardım edemem,” dedi. “Yardıma ihtiyacın var, değil mi?”
“İhtiyacım var ve şu ana dek isteğim, bana yapabileceğim bir iş bulmanın yolunu gösterecek gerçek bir hayırsever çıkması. Ücreti de en temel ihtiyaçlarımı karşılamaya yetse yeter.”
“Gerçek bir hayırsever miyim, bilmiyorum; yine de böylesine dürüst bir amaç için gücüm yettiğince sana yardım etmeye hazırım. Öyleyse önce, şimdiye dek ne iş yaptığını ve neler yapabileceğini anlat.”
Çayımı bitirmiştim. İçecek beni bir devin şarapla ferahlaması kadar canlandırmıştı; gevşemiş sinirlerime yeniden güç vermiş, bu keskin bakışlı genç yargıca sakin sakin karşılık vermemi sağlamıştı.
“Bay Rivers,” dedim ona dönerek ve o bana nasıl bakıyorsa ben de ona öyle, açıkça ve çekinmeden bakarak, “siz ve kız kardeşleriniz bana büyük bir iyilik yaptınız; bir insanın hemcinsine yapabileceği en büyük iyiliği. Soylu konukseverliğinizle beni ölümden kurtardınız. Bana verdiğiniz bu iyilik, size sınırsız bir minnet borcu ve belli ölçüde güvenimi kazanma hakkı veriyor. Barındırdığınız gezginin öyküsünden, kendi huzurumu, ahlaki ve bedensel güvenliğimi ya da başkalarının güvenliğini tehlikeye atmadan anlatabildiğim kadarını anlatacağım.”
“Ben bir yetimim, bir din adamının kızıyım. Annemle babamı tanıyabilecek yaşa gelmeden öldüler. Başkalarının bakımına muhtaç olarak büyüdüm; bir hayır kurumunda eğitim gördüm. Altı yıl öğrenci, iki yıl öğretmen olarak kaldığım kurumun adını bile vereceğim: Lowood Yetim Yurdu, ——shire. Bay Rivers, orayı duymuşsunuzdur; saymanı Rahip Robert Brocklehurst’tür.”
“Bay Brocklehurst’ü duydum; okulu da gördüm.”
“Yaklaşık bir yıl önce özel mürebbiye olmak için Lowood’dan ayrıldım. İyi bir işe girdim ve mutluydum. Buraya gelmeden dört gün önce oradan ayrılmak zorunda kaldım. Ayrılış nedenimi açıklayamam, açıklamam da doğru olmaz; hem yararı yok hem tehlikeli, üstelik inandırıcı gelmez. Bende hiçbir suç yoktu; üçünüzden herhangi biri kadar masumdum. Mutsuzum ve bir süre daha öyle kalacağım; çünkü cennetim sandığım bir evden ayrılmama yol açan felaket tuhaf ve korkunçtu. Ayrılırken yalnızca iki şeyi gözettim: çabukluk ve gizlilik. Bunları sağlamak için küçük bir paket dışında sahip olduğum her şeyi geride bırakmam gerekti; Whitcross’a beni getiren arabadan inerken, telaş ve zihinsel karmaşa içinde paketi almayı unuttum. İşte bu yüzden buralara beş parasız geldim. İki gece açıkta yattım, iki gün boyunca hiçbir kapıdan içeri girmeden dolaştım; bu süre içinde yalnızca iki kez yemek tattım. Açlık, bitkinlik ve umutsuzluk beni neredeyse son nefesime getirmişken, Bay Rivers, kapınızda açlıktan ölmeme engel oldunuz ve çatınızın altına aldınız. Görünüşte kendimden geçmiş olsam da kız kardeşlerinizin benim için yaptıklarının farkındaydım. Onların içten, gerçek ve sıcakkanlı şefkatine, sizin dinî merhametinize olduğu kadar borçluyum.”
“Artık onu daha fazla konuşturma, St. John,” dedi duraklayınca Diana. “Belli ki daha fazla heyecanlanmaya hazır değil. Gel, kanepeye otur, Bayan Elliott.”
Takma adımı duyunca istemsizce hafifçe irkildim; yeni adımı unutmuştum. Hiçbir şey gözünden kaçmıyor gibi görünen Bay Rivers bunu hemen fark etti.
“Adınızın Jane Elliott olduğunu söylemiştiniz, değil mi?” dedi.
“Evet, öyle dedim; şu an bana bu adla hitap edilmesinin uygun olduğunu düşünüyorum. Ama gerçek adım bu değil; duyduğumda kulağıma yabancı geliyor.”
“Gerçek adınızı söylemeyecek misiniz?”
“Hayır. Her şeyden çok gerçek kimliğimin ortaya çıkmasından korkuyorum; buna yol açacak her türlü açıklamadan kaçınıyorum.”
“Bence kesinlikle haklısın,” dedi Diana. “Hadi kardeşim, bırak da biraz rahat etsin.”
Ama St. John birkaç dakika düşündükten sonra her zamanki kadar soğukkanlı ve keskin bir kavrayışla yeniden konuşmaya başladı.
“Konukseverliğimize uzun süre muhtaç kalmak istemiyorsunuz; kız kardeşlerimin şefkatinden, elinizden geldiğince çabuk kurtulmak istediğiniz anlaşılıyor. Hele benim hayırseverliğimden; ikisi arasındaki farkı bildiğimin farkındayım, buna içerlemiyorum, haklısınız. Bizden bağımsız olmak istiyorsunuz, öyle mi?”
“Evet, bunu zaten söyledim. Bana nasıl çalışacağımı ya da nasıl iş arayacağımı gösterin; şimdilik tek istediğim bu. Sonra, en yoksul kulübeye gitmem gerekse bile bırakın gideyim. O zamana dek burada kalmama izin verin; evsiz ve beş parasız olmanın dehşetini yeniden yaşamaktan korkuyorum.”
“Elbette burada kalacaksın,” dedi Diana, beyaz elini başıma koyarak. “Kalacaksın,” diye tekrarladı Mary, ona özgü gösterişsiz bir içtenlikle.
“Gördüğünüz gibi kız kardeşlerim seni yanlarında tutmaktan zevk alıyor,” dedi Bay St. John. “Kışın bir fırtınanın pencerelerinden içeri savurduğu, yarı donmuş bir kuşu yanlarında tutup beslemekten alacakları zevk gibi. Benimse seni kendi geçimini sağlayacak duruma getirme isteğim daha ağır basıyor; bunun için elimden geleni yapacağım. Ama şunu unutma: Benim imkânlarım kısıtlı. Yoksul bir taşra kilisesinin papazından ibaretim; yardımım ancak mütevazı ölçüde olabilir. Küçük şeylerle yetinmek istemiyorsan benim sunabileceğimden daha etkili bir yardım ara.”
“Yapabileceği her dürüst işi yapmaya hazır olduğunu zaten söyledi,” diye benim yerime yanıtladı Diana. “Hem biliyorsun St. John, yardım edecek başka kimsesi yok; senin gibi huysuz birine katlanmak zorunda.”
“Terzi olurum; dikiş dikerek geçinirim; daha iyisini bulamazsam hizmetçi ya da çocuk bakıcısı olurum,” diye karşılık verdim.
“Pekâlâ,” dedi Bay St. John gayet soğukkanlılıkla. “Böyle kararlıysan, kendi zamanım ve yöntemimle sana yardım edeceğime söz veriyorum.”
Sonra çaydan önce okuduğu kitabı yeniden eline aldı. Çok geçmeden yanlarından ayrıldım; o anki gücümün izin verdiği kadar konuşmuş ve oturmuştum.
Bölüm etkileşimi
