Jane Eyre kitap kapağı

16. bölüm / 39

Bölüm XV

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 39Şu an: Bölüm XV

BÖLÜM XV
Bay Rochester bunu daha sonraki bir gün gerçekten açıkladı. Bir öğleden sonra, Adèle’le ben bahçedeyken tesadüfen yanımıza geldi. Adèle Pilot’la ve badminton topuyla oynarken, benden onun görüş alanındaki uzun bir kayın ağaçlı yolda aşağı yukarı yürümemi istedi.

Sonra, Adèle’in Fransız opera dansçısı Céline Varens’in kızı olduğunu, ona bir zamanlar kendi deyişiyle “büyük bir tutku” beslediğini anlattı. Céline de bu tutkuyla, hatta daha büyük bir coşkuyla karşılık verdiğini ileri sürmüştü. Çirkin olmasına rağmen kendisini onun gözbebeği sanmış; söylediğine göre, Céline’in onun “atletik yapısını” Belvedere Apollonunun zarafetine tercih ettiğine inanmıştı.

“Bayan Eyre, bu Galya perisinin Britanyalı cücesini tercih etmesi beni öyle pohpohlamıştı ki onu bir otele yerleştirdim; hizmetçileriyle, arabasıyla, kaşmirleriyle, elmaslarıyla, dantelleriyle ve daha nice şeyle eksiksiz bir düzen kurdum. Kısacası, her zamanki usulden, başka bir budala âşık gibi kendimi mahvetmeye koyuldum. Anlaşılan, utanca ve yıkıma giden yeni bir yol açacak özgünlüğüm yokmuş; aptalca bir titizlikle eski yolu izledim, alışılmış güzergâhın ortasından bir karış bile sapmadım. Hak ettiğim gibi, öteki budala âşıkların başına gelen benim de başıma geldi. Bir akşam Céline’in haberi yokken yanına uğradım; evde değildi. Ama hava sıcaktı, Paris sokaklarında dolaşmaktan yorulmuştum. Ben de boudoir’ine oturdum; varlığının az önce kutsadığı havayı solumak hoşuma gidiyordu. Hayır, abartıyorum; onda kutsayıcı bir güç olduğunu hiç düşünmedim. Bıraktığı şey daha çok bir tür tütsü kokusuydu: miskle amber kokusu, kutsallık kokusundan ziyade. Seranın çiçekleriyle etrafa serpilmiş esansların kokusu beni boğmaya başlarken pencereyi açıp balkona çıkmak aklıma geldi. Ay ışığı vardı; gaz lambaları da yanıyordu. Her yer çok sessiz, çok sakindi. Balkonda bir iki sandalye vardı; oturup bir puro çıkardım. İzniniz olursa şimdi de bir tane yakacağım.”

Kısa bir sessizlik oldu; bu sırada bir puro çıkarılıp yakıldı. Puroyu dudaklarına götürüp güneşsiz, dondurucu havaya bir tutam Havana tütsüsü üfledikten sonra konuşmasını sürdürdü—

“O günlerde bonbonları da severdim, Bayan Eyre; bir yandan çikolata şekerlemelerini kıtır kıtır yerken—bu barbarlığımı bağışlayın—bir yandan da puro içerdim. Bu arada, şehrin şık caddelerinde komşu opera binasına doğru yuvarlanıp giden arabaları izliyordum. Derken, güzel bir çift İngiliz atının çektiği zarif kapalı bir arabada, ışıl ışıl şehir gecesinde apaçık seçebildiğim, Céline’e verdiğim arabayı tanıdım. Dönüyordu. Yaslandığım demir parmaklıklara karşı sabırsızlıktan yüreğim elbette küt küt atıyordu. Beklediğim gibi araba otelin kapısında durdu; alevim—opera âşığı için tam da kullanılacak sözcük bu—indi. Pelerine sarınmıştı; gerçi böylesine sıcak bir haziran akşamında pelerin gereksiz bir yük sayılırdı. Ama eteğinin altından görünen küçücük ayağını, arabadan seke seke inerken hemen tanıdım. Balkondan eğilip ‘Mon ange’ diye mırıldanmak üzereydim—elbette yalnızca âşık kulağının duyabileceği bir sesle—ama ardından arabadan bir kişi daha atladı. O da pelerinliydi; ne var ki kaldırıma çarpan mahmuzlu bir topuktu ve şimdi otelin kemerli kapısından geçen, şapkalı bir baştı.”

“Hiç kıskançlık hissetmediniz, değil mi Bayan Eyre? Elbette hissetmediniz; sormama gerek yok, çünkü hiç âşık olmadınız. Bu iki duyguyu da henüz tanımadınız: ruhunuz uyuyor; onu uyandıracak sarsıntı henüz yaşanmadı. Şimdiye dek gençliğinizin aktığı o dingin akışla bütün hayatın da öyle sessizce geçip gittiğini sanıyorsunuz. Gözleriniz kapalı, kulaklarınız tıkalı, akıntıyla birlikte süzülürken taş yatağında hemen ötede sivrilen kayaları görmüyor, diplerinde kabaran dalgaları duymuyorsunuz. Ama size söylüyorum—sözümü aklınızda tutun—günün birinde hayat ırmağının girdaba, kargaşaya, köpüğe ve gürültüye boğulduğu sarp bir geçide varacaksınız. Ya kayalık çıkıntılara çarpıp paramparça olacaksınız ya da güçlü bir dalga sizi kaldırıp daha sakin bir akıntıya taşıyacak—asıl şimdi benim olduğum gibi.”

“Bu günü seviyorum; çelik gibi gökyüzünü, bu ayazda dünyanın sert ve sessiz oluşunu seviyorum. Thornfield’ı, eskiliğini, kuytuluğunu, yaşlı kargalarıyla diken ağaçlarını, gri cephesini ve metalik göğü yansıtan karanlık pencere sıralarını seviyorum. Oysa bir zamanlar ondan nasıl da nefret ediyordum; koca bir veba evinden kaçar gibi ondan kaçıyordum. Hâlâ da nasıl nefret ediyorum—”

Dişlerini sıktı ve sustu; adımlarını durdurup çizmesini sert zemine vurdu. Nefret ettiği bir düşünce onu ele geçirmiş, öylesine sıkı kavramıştı ki ilerleyemiyordu.

Böyle durakladığında yolda yukarı doğru ilerliyorduk; önümüzde malikâne vardı. Gözlerini mazgallı siperlere kaldırıp onların üzerinden, daha önce de sonra da hiç görmediğim bir bakış fırlattı. Simsiyah kaşının altında büyüyen gözbebeğinde acı, utanç, öfke, sabırsızlık, tiksinti ve nefret bir anlığına titreyerek çarpışıyordu. Hangisinin üstün geleceği belli olmayan çılgın bir mücadeleydi bu; ama başka bir duygu yükselip galip geldi: sert ve alaycı, inatçı ve kararlı bir duygu. Tutkusunu yatıştırıp yüzünü taşa çevirdi; sonra devam etti—

“Sustuğum o sırada, Bayan Eyre, kaderimle bir mesele üzerinde anlaşıyordum. Şurada, kayın ağacının gövdesinin yanında duruyordu; Forres fundalığında Macbeth’in karşısına çıkan cadılardan birine benziyordu. ‘Thornfield’ı seviyorsun, öyle mi?’ dedi, parmağını kaldırarak. Sonra havaya, evin ön cephesinde üst ve alt pencere sıralarının arasına, alev alev hiyerogliflerle uzanan bir hatıra yazdı: ‘Sevebiliyorsan sev! Cesaretin varsa sev!’”

“‘Seveceğim,’ dedim, ‘sevmeye cesaretim var.’” Ve iç karartıcı bir sesle ekledi: “Sözümü tutacağım; mutluluğun önündeki engelleri, iyiliğin önündeki engelleri—evet, iyiliğin önündekileri—yıkıp geçeceğim. Eyüp’ün Livyatan’ı mızrağı, oku ve zırhı nasıl kırıp geçtiyse, başkalarının demirden ve tunçtan saydığı engelleri ben saman çöpüyle çürük tahta kadar hafif göreceğim.”

Adèle badminton topuyla önünden koşup geçti. “Uzaklaş!” diye sertçe bağırdı. “Benden uzak dur, çocuk; ya da Sophie’nin yanına gir!” Sonra sessizce yürümeye devam etti. Ben de aniden saptığı konuya dönmesi için onu yeniden asıl meseleye getirmeye cesaret ettim—

“Mademuazelle Varens içeri girdiğinde balkondan ayrıldınız mı, efendim?” diye sordum.

Bu pek de yeri olmayan soruma ters bir karşılık alacağımı sanmıştım; ama o, kaşlarını çatmış dalgınlığından sıyrılıp gözlerini bana çevirdi ve alnındaki gölge dağılır gibi oldu. “Ah, Céline’i unutmuştum! Neyse, kaldığım yerden devam edeyim. Gönül çelenimin yanında bir erkekle içeri girdiğini görünce bir tıslama duyar gibi oldum; kıskançlığın yeşil yılanı, ay ışığındaki balkondan kıvrıla kıvrıla yükselip yeleğimin içine süzüldü ve iki dakika içinde yüreğimin ta ortasına kadar sokuldu. Tuhaf!” diye haykırdı; sonra yine birden konudan saptı. “Genç hanım, bütün bunları sırdaşım olarak neden sizi seçtiğim tuhaf. Benim gibi bir adamın opera metreslerinin hikâyelerini, senin gibi tuhaf ve deneyimsiz bir kıza anlatmasını dünyanın en olağan şeyiymiş gibi sakince dinlemen de hayli tuhaf! Ama dediğim gibi, sonuncu tuhaflık ilkini açıklıyor: ağırbaşlılığınız, düşünceliliğiniz ve ihtiyatınız, sır saklamaya uygun olduğunuzu gösteriyor. Üstelik kendi zihnimle iletişim kurduğum zihnin nasıl bir zihin olduğunu biliyorum: kolayca etkilenmeyecek bir zihin bu; kendine özgü, eşsiz bir zihin. Neyse ki ona zarar vermek niyetinde değilim; ama etseydim bile benden zarar görmezdi. Sizle benim daha çok konuşmamız iyi olur; ben sizi solduramasam da siz beni canlandırabilirsiniz.” Bu sapmadan sonra anlatmayı sürdürdü—

“Balkonda kaldım. ‘Herhalde boudoir’ine gelecekler,’ diye düşündüm. ‘Bir pusu kurayım.’ Elimi açık pencereden içeri uzatıp perdeyi çektim; yalnızca gözlem yapabileceğim kadar bir açıklık bıraktım. Sonra kanadı, âşıkların fısıltıyla ettikleri yeminlerin dışarı sızmasına yetecek ince bir aralık dışında kapattım. Ardından sessizce sandalyeme döndüm. Yeniden oturur oturmaz ikisi içeri girdi. Gözüm hemen aralığa dayandı. Céline’in oda hizmetçisi içeri girip lambayı yaktı, masaya bıraktı ve çıktı. Böylece çifti apaçık görebiliyordum: pelerinlerini çıkardılar. İşte karşımda ‘Varens’, satenlere ve mücevherlere bürünmüştü—elbette bunlar benim hediyelerimdi—yanındaki ise subay üniforması içindeydi. Onu, sosyetede birkaç kez karşılaştığım genç bir zampara vikont olarak tanıdım; aklı kıt ve ahlaksız bir delikanlıydı. Ona karşı nefret duymamıştım, çünkü onu bütünüyle küçümsüyordum. Onu tanıyınca Kıskançlık Yılanı’nın dişi hemen kırıldı; çünkü aynı anda Céline’e duyduğum aşk da bir kapak altında söndü. Beni böyle bir rakip uğruna aldatabilecek bir kadın uğrunda mücadele etmeye değmezdi; yalnızca küçümsenmeyi hak ediyordu. Ama beni kandırdığı için ben, ondan da azını hak ediyordum.”

“Konuşmaya başladılar; sohbetleri beni bütünüyle rahatlattı. Uçarı, çıkarcı, kalpsiz ve akılsız konuşmaları dinleyiciyi öfkelendirmekten çok bezdirecek türdendi. Masanın üzerinde bir kartvizitim duruyordu; bunu görünce benden söz etmeye başladılar. Hiçbirinde beni doğru dürüst çekiştirecek enerji ya da zekâ yoktu ama kendi küçük çaplarında ellerinden geldiğince kaba hakaretler ettiler. Özellikle Céline, kişisel kusurlarım—onun deyişiyle biçimsizliklerim—üzerine parlak bir konuşma bile yaptı. Oysa daha önce benim ‘erkeksi güzelliğime’ hayranlığını ateşli sözlerle dile getirmek âdetiydi. Bu konuda, ikinci görüşmemizde yüzüme karşı yakışıklı bulmadığını söyleyen sizden tamamen farklıydı. O sırada bu karşıtlık dikkatimi çekmişti ve—”

Adèle yeniden koşarak yanımıza geldi.

“Mösyö, John az önce gelip vekilinizin uğradığını ve sizi görmek istediğini söyledi.”

“Ah, öyleyse kısa kesmem gerekecek. Pencereyi açıp yanlarına girdim; Céline’i korumamdan kurtardım, otelden çıkmasını söyledim, acil ihtiyaçları için ona bir kese para verdim. Çığlıklarını, sinir krizlerini, yalvarışlarını, itirazlarını ve çırpınışlarını umursamadım; vikontla Boulogne Ormanı’nda buluşmak üzere sözleştim. Ertesi sabah onu görme fırsatım oldu; zavallı, cılız kollarından birine bir kurşun bıraktım. Kol, hastalıklı bir civcivin kanadı kadar güçsüzdü. Sonra o takımın tamamıyla işim bitti sandım. Ne yazık ki Varens, altı ay önce bana, benim kızım olduğunu ileri sürdüğü şu küçük Adèle’i vermişti. Belki de öyledir; ama yüzünde bu kasvetli babalığın kanıtlarını göremiyorum. Pilot bana daha çok benziyor. Annesinden ayrılalı birkaç yıl olmuştu ki Céline çocuğunu bırakıp bir müzisyenle ya da şarkıcıyla İtalya’ya kaçtı. Adèle’in benim tarafımdan geçindirilmek için doğal bir hakkı olduğunu kabul etmedim; şimdi de etmiyorum, çünkü babası değilim. Ama tamamen kimsesiz kaldığını duyunca zavallı şeyi Paris’in balçığından, çamurundan alıp buraya getirdim; İngiliz kır bahçesinin sağlıklı toprağında temiz yetişsin istedim. Bayan Fairfax, eğitimi için sizi buldu. Ama şimdi onun Fransız opera şarkıcısının gayrimeşru çocuğu olduğunu bildiğinize göre, belki göreviniz ve himayeniz altındaki çocuk hakkında fikriniz değişir. Bir gün gelip başka bir iş bulduğunuzu, yeni bir mürebbiye aramamı istediğinizi söyleyeceksiniz—öyle mi?”

“Hayır. Adèle annesinin de sizin de kusurlarınızdan sorumlu değil. Ona değer veriyorum; şimdi de bir anlamda kimsesiz olduğunu—annesi tarafından terk edildiğini, sizin tarafınızdan kabul edilmediğini—bildiğime göre ona eskisinden daha sıkı sarılacağım. Mürebbiyesinden baş belası diye nefret edecek varlıklı bir ailenin şımarık gözdesini, kendisine dost gözüyle bakan yalnız küçük bir yetime nasıl yeğleyebilirim?”

“Demek meseleyi böyle görüyorsunuz! Pekâlâ, şimdi içeri girmeliyim; siz de öyle. Hava kararıyor.”

Ama Adèle ve Pilot’la birkaç dakika daha dışarıda kaldım; onunla yarıştım, raketle badminton oynadım. İçeri girdiğimizde şapkasını ve paltosunu çıkardım, onu dizime oturttum. Bir saat boyunca orada kaldı; dilediğince gevezelik etmesine izin verdim. Çok ilgi gördüğünde zaman zaman ağzından kaçırdığı, karakterinin yüzeyselliğini ele veren küçük laflarını ve önemsiz sözlerini bile azarlamadım. Bu yüzeysellik muhtemelen annesinden geçmişti ve İngiliz zihnine pek uygun değildi. Yine de meziyetleri vardı; ondaki iyi yanların hepsini elimden geldiğince takdir etmeye kararlıydım. Yüzünde ve çizgilerinde Bay Rochester’a benzerlik aradım ama bulamadım: ne bir özellik ne de bir ifade biçimi akrabalığına işaret ediyordu. Yazıktı; biraz olsun ona benzediği kanıtlanabilseydi, Bay Rochester ona daha çok değer verirdi.

Ancak gece kendi odama çekildikten sonra Bay Rochester’ın anlattıklarını dikkatle gözden geçirebildim. Söylediği gibi, anlatının özünde olağanüstü bir şey yoktu: varlıklı bir İngiliz’in Fransız bir dansçıya duyduğu tutku ve kadının ona ihanet etmesi, sosyetede kuşkusuz her gün yaşanan şeylerdi. Ama o anki ruh hâlinin huzurunu ve malikâneyle çevresine duyduğu yeni canlanan hoşluğu dile getirirken onu ansızın saran duygu nöbetinde kesinlikle tuhaf bir yan vardı. Bu olayı şaşkınlıkla düşündüm; şimdilik açıklayamadığımı görünce yavaş yavaş ondan uzaklaştım ve efendimin bana karşı tutumunu değerlendirmeye başladım. Bana uygun görüp duyduğu güveni sağduyuma bir övgü saydım; öyle görüp kabul ettim. Son birkaç haftadır bana karşı davranışları, ilk zamanlara kıyasla daha tutarlıydı. Ona hiç engel olmuyordum; soğuk bir kibir nöbetine kapılmıyordu. Beklenmedik biçimde karşılaştığımızda bu karşılaşmadan memnun görünüyordu; bana hep bir söz, bazen de bir gülümseme ayırıyordu. Beni resmî bir davetle yanına çağırdığında öyle içten karşılıyordu ki onu gerçekten eğlendirebildiğimi, bu akşam sohbetlerini benim yararımdan çok kendi zevki için istediğini hissediyordum.

Doğrusu ben pek az konuşuyor, ama onu zevkle dinliyordum. Konuşkan yaradılışlıydı; dünyayı tanımayan bir zihne, dünyanın sahnelerinden ve âdetlerinden kesitler sunmayı severdi. (Ahlaksız sahnelerden ve kötü yollardan değil; büyük ölçekte yaşandıkları ve olağanüstü yenilikleriyle ayırt edildikleri için ilgi uyandıran şeylerden söz ediyorum.) Onun sunduğu yeni fikirleri almak, gözlerimin önüne serdiği yeni tabloları hayal etmek ve açtığı yeni bölgelerde düşüncelerimle ona eşlik etmek bana büyük keyif veriyordu; zararlı tek bir iması bile beni şaşırtmıyor ya da rahatsız etmiyordu.

Rahat tavırları, içimi daraltan çekingenlikten beni kurtarıyordu. Bana gösterdiği, içtenlikle olduğu kadar nezaketle de ölçülü dostane açıklık beni ona yakınlaştırdı. Bazen efendimden çok bir yakınım gibi geliyordu; gerçi hâlâ zaman zaman buyurgandı ama buna aldırmıyordum, huyunun böyle olduğunu görüyordum. Hayatıma eklenen bu yeni ilgiyle öylesine mutlu, öylesine hoşnut olmuştum ki yakın özlemi çekmeyi bıraktım. İncecik hilale benzeyen kaderim büyüyor gibiydi; hayatımdaki boşluklar doluyor, sağlığım düzeliyor, kilo alıp güçleniyordum.

Peki Bay Rochester artık gözümde çirkin miydi? Hayır, okur. Minnettarlığım ve hoş, sıcak duygular uyandıran pek çok anı, yüzünü en çok görmek istediğim yüz hâline getirmişti; odada bulunması en parlak ateşten daha çok içimi ısıtıyordu. Yine de kusurlarını unutmamıştım; zaten unutamazdım, çünkü onları sık sık gözümün önüne seriyordu. Kibirliydi, alaycıydı; her türden aşağı gördüğü kişilere karşı sertti. İçten içe, bana gösterdiği büyük iyiliğin pek çok kişiye yönelttiği haksız sertlikle dengelendiğini biliyordum. Bir de nedensiz yere değişen ruh hâlleri vardı. Beni kendisine kitap okumaya çağırdığında, onu kütüphanesinde tek başına, başı kollarının üzerinde eğilmiş otururken bulduğum birden fazla olmuştu. Başını kaldırdığında yüzünü somurtkan, neredeyse kötü niyetli bir bakış kaplardı. Ama değişken ruh hâlinin, sertliğinin ve geçmişteki ahlak kusurlarının—geçmişte diyorum, çünkü artık bunlardan arınmış gibi görünüyordu—acımasız bir kaderin çapraz darbesinden kaynaklandığına inanıyordum. Doğası gereği, koşulların geliştirdiğinden, eğitimin aşıladığından ya da kaderin yüreklendirdiğinden daha iyi eğilimleri, daha yüksek ilkeleri ve daha saf zevkleri olan bir adam olduğunu düşünüyordum. İçinde çok iyi malzeme bulunduğuna inanıyordum; şimdilik biraz bozulmuş, birbirine dolanmış olsalar da. Kederi her neyse, onun için üzüldüğümü ve acısını hafifletmek için çok şey verebileceğimi inkâr edemem.

Mumumu söndürüp yatağa girmiştim ama yolda durup kaderinin karşısına dikildiğini ve Thornfield’da mutlu olmaya meydan okuduğunu anlattığı sıradaki bakışını düşünmekten uyuyamıyordum.

“Neden olmasın?” diye sordum kendi kendime. “Bu evden onu soğutan ne? Yakında yine gidecek mi? Bayan Fairfax, burada bir seferde nadiren iki haftadan uzun kaldığını söylemişti; oysa şimdi sekiz haftadır burada. Giderse, değişiklik çok iç burkucu olur. Ya ilkbahar, yaz ve sonbahar boyunca burada olmazsa? Güneşli günler, güzel havalar ne kadar neşesiz gelir!”

Bu düşüncelerden sonra uyuyup uyumadığımı pek bilmiyorum. Her hâlükârda, belirsiz, kendine özgü ve kederli bir mırıltı duyunca birdenbire gözlerimi açtım; ses sanki tam üstümden geliyordu. Keşke mumumu söndürmeden bıraksaydım, diye düşündüm. Gece kasvetli ve karanlıktı; keyfim kaçmıştı. Yataktan doğrulup oturdum ve dinledim. Ses kesilmişti.

Yeniden uyumaya çalıştım ama yüreğim kaygıyla çarpıyordu; iç huzurum bozulmuştu. Uzakta, holün aşağı ucundaki saat ikiyi vurdu. Tam o sırada oda kapıma dokunulmuş gibi oldu; sanki parmaklar, dışarıdaki karanlık galeride yol ararcasına kapı panellerini sıyırmıştı. “Kim var orada?” dedim. Yanıt veren olmadı. Korkudan buz kesmiştim.

Birden bunun Pilot olabileceği aklıma geldi. Mutfak kapısı açık kalırsa Bay Rochester’ın odasının eşiğine kadar çıkagelirdi; sabahları orada yattığını ben de görmüştüm. Bu düşünce beni biraz rahatlattı; yeniden uzandım. Sessizlik sinirleri yatıştırır; evin her yanına yine kesintisiz bir sessizlik çökünce uykumun geri döndüğünü hissetmeye başladım. Ama o gece uyumam yazılmamıştı. Bir düş daha kulağıma yaklaşamadan, iliklerimi donduracak bir olayla korkup kaçtı.

Bu, şeytani bir kahkahaydı; alçak sesli, bastırılmış ve derinden gelen bir kahkaha. Sanki tam oda kapımın anahtar deliğinin dibinden yükselmişti. Yatağımın başı kapıya yakındı; önce bu cin kahkahasını atan kişinin yatağımın başında, daha doğrusu yastığımın yanında çömelmiş olduğunu sandım. Ama kalkıp çevreme baktım, kimseyi göremedim. Bakmayı sürdürürken o doğaüstü ses yinelendi; panellerin arkasından geldiğini anladım. İlk dürtüm kalkıp sürgüyü çekmekti; sonra yine, “Kim var orada?” diye seslenmek istedim.

Bir şey boğuk boğuk hırıldayıp inledi. Çok geçmeden ayak sesleri galeriden, üçüncü kattaki merdivenlere doğru uzaklaştı. Merdivenleri kapatmak için oraya yakın zamanda bir kapı yapılmıştı; açılıp kapandığını duydum, sonra her yer sessizliğe gömüldü.

“Grace Poole muydu? İçine şeytan mı girmiş?” diye düşündüm. Artık tek başıma kalamazdım; Bayan Fairfax’e gitmeliydim. Elbisemi ve şalımı aceleyle üzerime geçirdim, sürgüyü çektim ve titreyen elimle kapıyı açtım. Kapının hemen dışında, galerideki hasır döşemenin üzerinde bir mum yanıyordu. Buna şaşırdım; ama havanın dumanla dolmuş gibi puslu olduğunu görünce daha da şaşkına döndüm. Bu mavi duman kıvrımlarının nereden çıktığını anlamak için sağa sola bakarken keskin bir yanık kokusu aldım.

Bir şey gıcırdadı: aralık duran bir kapıydı. O kapı Bay Rochester’ın odasının kapısıydı ve duman oradan bir bulut gibi dışarı taşıyordu. Artık Bayan Fairfax’i düşünmüyordum; Grace Poole’u ya da kahkahayı da. Bir anda odanın içindeydim. Yatağın çevresinde alevler dili diline uzanıyordu; perdeler yanıyordu. Alevlerin ve buharın ortasında Bay Rochester derin bir uykuda, kımıldamadan yatıyordu.

“Uyanın! Uyanın!” diye bağırdım. Onu sarstım ama yalnızca mırıldanıp öte yana döndü; duman onu sersemletmişti. Bir an bile kaybedemezdim: çarşaflar tutuşmaya başlamıştı. Leğeniyle ibriğinin yanına koştum; neyse ki biri geniş, öteki derindi ve ikisi de su doluydu. İkisini de kaldırıp yatağı ve içindeki adamı sırılsıklam ettim. Kendi odama koşup su testimi getirdim, yatağı yeniden baştan aşağı ıslattım ve Tanrı’nın yardımıyla onu yiyip bitiren alevleri söndürmeyi başardım.

Sönen ateşin çıkardığı tıslama, boşaltınca elimden fırlattığım testinin kırılması ve hepsinden çok, cömertçe üzerine boşalttığım suyun şapırtısı sonunda Bay Rochester’ı uyandırdı. Ortalık hâlâ karanlıktı ama uyandığını biliyordum; kendini su birikintisinin içinde bulunca tuhaf küfürler savurduğunu duydum.

“Sel mi oldu?” diye bağırdı.

“Hayır efendim,” diye yanıtladım, “ama yangın çıktı. Kalkın artık; şimdi söndünüz. Size bir mum getireceğim.”

“Hristiyan âlemindeki bütün cinler adına, bu Jane Eyre mi?” diye sordu. “Bana ne yaptın, cadı, büyücü? Odada senden başka kim var? Beni boğmak için mi tuzak kurdunuz?”

“Size bir mum getireceğim efendim; Tanrı aşkına, kalkın. Biri bir şeyler planlamış; kimin, neyin peşinde olduğunu bir an önce öğrenmelisiniz.”

“İşte, kalktım. Ama sakın ha, mum getirmeden önce iki dakika bekle; kuru bir şey bulabilirsem giyeyim. Evet, sabahlığım burada. Hadi, koş!”

Koştum; galeride hâlâ yanmakta olan mumu getirdim. Elimden alıp yukarı kaldırdı, yatağı inceledi: is içinde kalmış, yanıp kavrulmuş yatak, sırılsıklam çarşaflar ve çevresinde su içinde yüzüyormuş gibi duran halı.

“Ne olmuş? Bunu kim yaptı?” diye sordu.

Başından geçenleri kısaca anlattım: galeride duyduğum tuhaf kahkahayı, üçüncü kata çıkan ayak seslerini, odasına gelmeme yol açan dumanı ve yanık kokusunu, içeri girdiğimde karşılaştığım manzarayı ve elime geçirebildiğim bütün suyu üzerine boşalttığımı.

“Ne olmuş, bunu kim yaptı?” diye sordu.

Beni büyük bir ciddiyetle dinledi. Ben anlattıkça yüzündeki ifade şaşkınlıktan çok kaygı belirtiyordu; sözümü bitirince hemen konuşmadı.

“Bayan Fairfax’i çağırayım mı?” diye sordum.

“Bayan Fairfax mi? Hayır; onu ne diye çağıracaksın Allah aşkına? Ne yapabilir ki? Bırak rahat rahat uyusun.”

“Öyleyse Leah’yı getireyim, John’la karısını da uyandırayım.”

“Sakın. Sessiz ol yeter. Şalın var. Üşüyorsan şuradaki pelerinimi al; omuzlarına sar ve koltuğa otur. Şöyle… giydireyim. Ayaklarını da taburenin üzerine koy, ıslanmasınlar. Birkaç dakikalığına çıkıyorum. Mumu da yanımda götüreceğim. Dönene kadar burada kal; fare gibi sessiz ol. İkinci kata uğramam gerekiyor. Kıpırdama, sakın unutma; kimseyi de çağırma.”

Gitti; ışığın uzaklaşmasını izledim. Galeriden olabildiğince sessizce geçti, merdiven kapısını en ufak gürültü çıkarmadan açtı ve ardından kapattı. Son ışık huzmesi de kayboldu. Zifiri karanlıkta kaldım. Bir ses duymak için kulak kesildim ama hiçbir şey işitmedim. Çok uzun zaman geçti. Yorulmuştum; pelerine rağmen üşüyordum. Evdekileri uyandırmamam söylendiğine göre burada kalmanın ne anlamı vardı? Bay Rochester’ın emirlerine karşı gelip onun öfkesini göze almaya hazırlanıyordum ki ışık bir kez daha galerinin duvarında belirsizce parladı ve yalınayak ayaklarının hasır döşemede ilerlediğini duydum. “Umarım gelen odur,” diye düşündüm, “daha kötü bir şey değil.”

İçeri girdiğinde yüzü solgun, görünüşü çok kasvetliydi. Mumu lavabonun üzerine koyarken, “Her şeyi öğrendim,” dedi. “Tahmin ettiğim gibiymiş.”

“Nasıl efendim?”

Yanıt vermedi; kollarını kavuşturup yere bakarak durdu. Birkaç dakika sonra, oldukça tuhaf bir ses tonuyla sordu:

“Oda kapını açtığında bir şey görüp görmediğini söylediğini hatırlamıyorum.”

“Hayır efendim, yerdeki şamdan dışında bir şey görmedim.”

“Ama tuhaf bir kahkaha duydun, değil mi? Daha önce de o kahkahayı ya da ona benzer bir şeyi duymuşsundur herhâlde?”

“Evet efendim. Burada Grace Poole adında bir kadın dikiş dikiyor; o da böyle güler. Tuhaf biri.”

“Aynen öyle. Grace Poole; bildin. Dediğin gibi, çok tuhaf biri. Neyse, bunu düşüneceğim. Bu arada, bu gece yaşananların ayrıntılarını benden başka bilen tek kişinin sen olmasına sevindim. Ağzı gevşek biri değilsin; olanlardan kimseye söz etme. Şu hâli” (yatağı gösterdi) “ben açıklarım. Şimdi kendi odana dön. Gecenin kalanında kütüphanedeki kanepede pekâlâ idare ederim. Saat dörde yaklaşıyor; iki saate hizmetçiler kalkar.”

“Öyleyse iyi geceler efendim,” deyip çıktım.

Az önce gitmemi söylemiş olmasına rağmen, gitmeme çok şaşırmış görünüyordu.

“Ne!” diye haykırdı. “Daha şimdiden, hem de böyle mi bırakıp gidiyorsun?”

“Gitmemi söylemiştiniz efendim.”

“Ama vedalaşmadan, iki güzel söz edip iyi dileklerini sunmadan değil; kısacası, böyle kısa ve kuru bir biçimde değil. Canımı kurtardın! Beni korkunç, dayanılmaz bir ölümden çektin aldın! Oysa sen, birbirini hiç tanımayan iki yabancıymışız gibi yanımdan geçip gidiyorsun! Hiç değilse elimi sık.”

Elini uzattı; ben de elimi verdim. Önce tek eliyle, sonra iki eliyle birden tuttu.

“Canımı kurtardın. Sana böylesine büyük bir borçlu olmaktan mutluluk duyuyorum. Daha fazlasını söyleyemem. Böyle bir borcun alacaklısı olarak başka hiçbir canlıya katlanamazdım; ama sen başka… İyiliğin bana yük olmuyor, Jane.”

Durakladı, gözlerini bana dikti. Dudaklarında neredeyse görünür hâle gelen sözler titredi ama sesi çıkmadı.

“Yine iyi geceler efendim. Ortada borç da yok, iyilik de, yükümlülük de.”

“Bana bir gün, bir şekilde iyilik edeceğini biliyordum,” diye sürdürdü. “Seni ilk gördüğümde gözlerinde sezmiştim: bakışları ve gülümsemesi”—(yine durdu)—“en derin yüreğime böylesine bir sevinç vermişti; bunun bir nedeni olmalıydı. İnsanlar doğal yakınlıklardan söz eder; iyi ruhlardan bahsedildiğini duydum. En akıl almaz masallarda bile gerçeklik kırıntıları vardır. Kurtarıcım, canım benim, iyi geceler!”

Sesinde tuhaf bir coşku, bakışlarında tuhaf bir ateş vardı.

“Uyanık olduğuma sevindim,” dedim ve gitmek üzere döndüm.

“Ne! Gidecek misin?”

“Üşüyorum efendim.”

“Üşüyor musun? Evet, hem de su birikintisinin içinde dururken! Öyleyse git Jane, git!” Ama hâlâ elimi tutuyordu, kurtaramıyordum. Bir çözüm yolu düşündüm.

“Bayan Fairfax’in kımıldadığını duyar gibi oldum efendim,” dedim.

“Pekâlâ, bırak beni.” Parmaklarını gevşetti; ben de çıktım.

Yatağıma döndüm ama uyumayı hiç düşünmedim. Sabah sökün edene kadar, altından dert dalgalarının kabardığı, sevinç çalkantılarıyla savrulan uçarı ama huzursuz bir denizde çırpınıp durdum. Bazen azgın suların ötesinde, Beulah tepeleri kadar güzel bir kıyı gördüğümü sandım. Umutla esen taze bir yel zaman zaman ruhumu zaferle o kıyıya doğru taşıyordu; ama hayalimde bile oraya varamıyordum: ters yönden esen bir rüzgâr karadan uzaklaştırıp beni durmadan geri sürüklüyordu. Sağduyu kendinden geçmeye karşı koyuyor, akıl tutkuyu uyarıyordu. Dinlenemeyecek kadar ateşliydim; gün ağarır ağarmaz kalktım.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…