Jane Eyre kitap kapağı

19. bölüm / 39

On Sekizinci Bölüm

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 39Şu an: On Sekizinci Bölüm

ON SEKİZİNCİ BÖLÜM
Thornfield Hall’da ne neşeli günlerdi bunlar; bir o kadar da hareketli! Çatısı altında geçirdiğim ilk üç ayın sessizliğinden, tekdüzeliğinden ve yalnızlığından ne kadar farklıydı! Bütün kederli duygular evden kovulmuş, kasvetli anılar unutulmuş gibiydi; her yerde yaşam, bütün gün boyunca hareket vardı. Bir zamanlar sessizliğe gömülmüş galeride yürürken ya da eskiden bomboş olan ön odalara girerken artık şık giyimli bir hanımın hizmetçisine veya gösterişli bir erkek hizmetçiye rastlamadan geçemiyordunuz.

Mutfak, kahya kileri, hizmetkârlar salonu ve giriş holü de aynı ölçüde canlıydı; salonlar ancak baharın ılık havasındaki masmavi gökyüzü ve huzur veren güneş, içindekileri bahçeye çağırdığında boş ve sessiz kalıyordu. Hava bozup günlerce aralıksız yağmur yağdığında bile keyif kaçmıyordu; dışarıdaki eğlenceler sona erince ev içindeki uğraşlar daha canlı ve çeşitli hâle geliyordu.

Eğlence türünün değişmesi önerildiğinde, ilk akşam ne yapacaklarını merak ettim. “Sessiz canlandırma oyunu”ndan söz ediyorlardı ama terimin ne anlama geldiğini bilmiyordum. Hizmetkârlar çağrıldı, yemek odasının masaları tekerlekleri üzerinde kenara çekildi, ışıklar başka türlü düzenlendi, sandalyeler kemerin karşısına yarım daire biçiminde yerleştirildi. Bay Rochester ve öteki beyler bu değişiklikleri yönetirken hanımlar merdivenlerde bir aşağı bir yukarı koşuşturup hizmetçilerini çağırıyorlardı. Şallar, elbiseler, her türden örtü ve kumaş konusunda evin olanaklarını öğrenmek için Bayan Fairfax çağrıldı; üçüncü kattaki bazı gardıroplar didik didik arandı, içlerinden çıkan brokar ve çemberli etekler, saten ceketler, siyah kumaşlar, dantel başörtüleri ve benzeri giysiler hizmetçi kızlar tarafından kucak dolusu aşağı taşındı. Sonra aralarından seçim yapıldı; seçilenler oturma odasının içindeki boudoir’e götürüldü.

Bu sırada Bay Rochester hanımları yeniden çevresine toplamış, aralarından kendi grubunda yer alacakları seçiyordu. “Bayan Ingram elbette benimle,” dedi; sonra iki Bayan Eshton’ı ve Bayan Dent’i seçti. Bana baktı. Bayan Dent’in gevşeyen bileklik tokasını bağlarken tesadüfen onun yakınında durmuştum.

“Oynar mısınız?” diye sordu. Başımı salladım. Israr etmedi; doğrusu edeceğinden korkmuştum. Sessizce her zamanki yerime dönmeme izin verdi.

Bay Rochester ve yardımcıları şimdi perdenin arkasına çekildiler; Albay Dent’in başını çektiği öteki grup hilal biçimindeki sandalyelere oturdu. Beyefendilerden biri olan Bay Eshton beni fark edip oyuna katılmamın istenmesini önermiş gibiydi; ama Lady Ingram bu düşünceyi hemen reddetti.

“Hayır,” dediğini duydum. “Böyle bir oyuna katılacak kadar zeki görünmüyor.”

Az sonra bir zil çınladı ve perde açıldı. Kemerin içinde, Bay Rochester’ın seçtiği kişilerden Sir George Lynn’in iri gövdesi beyaz bir çarşafa sarılmış hâlde görünüyordu; önündeki masada büyük bir kitap açıktı. Yanında, Bay Rochester’ın pelerinine bürünmüş ve elinde kitap tutan Amy Eshton duruyordu. Görünmeyen biri neşeyle zili çaldı; ardından, vasisiyle aynı grupta yer almakta direten Adèle öne atıldı ve kolunda taşıdığı çiçek sepetinin içindekileri çevresine saçtı. Sonra beyazlar giymiş, başında uzun bir duvak, alnında gül çelengi olan Bayan Ingram’ın görkemli silueti belirdi; Bay Rochester yanında yürüyordu ve birlikte masaya yaklaştılar. Diz çöktüler. Yine beyaz giyinmiş Bayan Dent ile Louisa Eshton arkalarında yerlerini aldı. Sessizce canlandırılan bir tören başladı; bir düğün sahnesi olduğu kolayca anlaşılıyordu. Tören bitince Albay Dent ve grubu iki dakika fısıldaşarak görüştü; sonra Albay seslendi—

“Gelin!” Bay Rochester eğildi ve perde kapandı.

Perde yeniden açılmadan önce epey zaman geçti. İkinci açılışta, öncekinden daha özenle hazırlanmış bir sahne belirdi. Daha önce de söylediğim gibi oturma odası yemek odasından iki basamak yüksekteydi. Üst basamağın tepesinde, odanın içinde bir iki adım geride, büyük bir mermer havuz duruyordu. Onu, genellikle egzotik bitkilerle çevrili ve içinde Japon balıklarının yüzdüğü kış bahçesinin süsü olarak durduğu yerden tanıdım. Büyüklüğü ve ağırlığı yüzünden buraya taşınması epey uğraş gerektirmiş olmalıydı.

Bu havuzun yanında, halının üstüne oturmuş Bay Rochester görüldü; şallara bürünmüş, başına sarık sarmıştı. Koyu gözleri, esmer teni ve putperest yüz hatları bu kılığa tam uyuyordu: Doğulu bir emirin, kementle boğma işini yapan ya da bunun kurbanı olan birinin ta kendisi gibiydi. Derken Bayan Ingram görüş alanına girdi. O da Doğu tarzında giyinmişti: beline kuşak gibi bağlanmış koyu kırmızı bir şal, şakaklarının çevresine düğümlenmiş işlemeli bir mendil; kusursuz biçimli kolları çıplaktı ve biri, başında zarifçe dengelediği testiyi desteklemek için yukarı kalkmıştı. Hem vücut yapısı hem yüz hatları, teni ve genel havası, ataların çağındaki İsrailli bir prensesi akla getiriyordu; kuşkusuz canlandırmak istediği kişi de buydu.

Havuza yaklaşıp testisini dolduracakmış gibi eğildi; sonra testiyi yeniden başına kaldırdı. Kuyunun başındaki kişi şimdi ona sesleniyor, bir istekte bulunuyor gibiydi: “Aceleyle testisini eline indirdi ve ona içirdi.” Ardından cüppesinin göğsünden bir mücevher kutusu çıkarıp açtı; göz kamaştırıcı bileziklerle küpeleri gösterdi. Kadın şaşkınlık ve hayranlıkla karşılık verdi; adam diz çöküp hazineyi ayaklarının dibine bıraktı. Kadının bakışlarıyla jestleri hem inanmazlığını hem sevincini anlatıyordu. Yabancı, bilezikleri kollarına, yüzükleri kulaklarına taktı. Bu, Eliezer ile Rebeka’ydı; yalnız develer eksikti.

Oyuncuların hangi sözcük ya da heceyi canlandırdığını anlamaya çalışan grup başlarını yeniden bir araya getirdi; görünüşe göre anlaşamıyorlardı. Sözcüleri Albay Dent, “bütün sözcüğün sahnesini” göstermelerini istedi; bunun üzerine perde yine indi.

Perde üçüncü kez açıldığında oturma odasının yalnızca bir bölümü görünüyordu; geri kalanı koyu renkli, kaba dokulu bir tür kumaşla örtülmüş paravanın arkasında kalmıştı. Mermer havuz kaldırılmış, yerine çam ağacından bir masa ile mutfak sandalyesi konmuştu. Bu eşyalar, bütün mumlar söndürülmüş olduğundan yalnızca boynuzdan yapılmış bir fenerin soluk ışığında seçilebiliyordu.

Bu sefil sahnenin ortasında bir adam oturuyordu; yumruklarını dizlerine dayamış, gözlerini yere dikmişti. Yüzü kir pas içindeydi, üstü başı dağılmıştı; ceketi bir kolundan sarkıyordu, sanki bir boğuşmada sırtından neredeyse yırtılıp çıkarılmıştı. Umutsuz ve çatık yüzüyle sert, diken diken saçları da onu tanınmaz hâle getirebilirdi. Yine de Bay Rochester olduğunu anladım. Kımıldadıkça zincir şakırdıyordu; bileklerine prangalar vurulmuştu.

“Bridewell!” diye haykırdı Albay Dent; sessiz canlandırma oyununun yanıtı bulunmuştu.

Oyuncuların gündelik giysilerini yeniden giymelerine yetecek kadar zaman geçince yemek odasına döndüler. Bay Rochester, Bayan Ingram’ı içeri aldı; kadın oyunculuğu için onu övüyordu.

“Biliyor musunuz,” dedi, “canlandırdığınız üç kişiden en çok sonuncusunu beğendim. Ah, birkaç yıl daha önce yaşamış olsaydınız ne yiğit bir yol kesen beyefendi olurdunuz!”

“Yüzümdeki isin hepsi yıkandı mı?” diye sordu, yüzünü ona çevirerek.

“Ne yazık ki evet; doğrusu yazık olmuş! O haydudun allığından daha iyi hiçbir şey teninize yakışamazdı.”

“Demek bir yol kahramanı isterdiniz?”

“İngiliz bir yol kahramanı, İtalyan bir hayduttan sonraki en iyi şey olurdu; onu da ancak Levantlı bir korsan aşabilirdi.”

“Pekâlâ, her kimsem, karım olduğunuzu unutmayın; bir saat önce bütün bu tanıkların önünde evlendik.” Kadın kıkırdadı, yanakları kızardı.

“Şimdi sıra sizde, Dent,” diye sürdürdü Bay Rochester. Öteki grup çekilirken o ve arkadaşları boşalan yerlere oturdular. Bayan Ingram, grubun başındaki kişinin sağına yerleşti; öteki oyuncular ikisinin iki yanındaki sandalyeleri doldurdu. Artık oyuncuları izlemiyordum; perdenin açılmasını merakla beklemiyordum. Dikkatim seyircilerdeydi; az önce kemere dikilmiş gözlerim karşı konulmaz biçimde sandalyelerin yarım dairesine çevrilmişti. Albay Dent ve grubu hangi oyunu oynadı, hangi sözcüğü seçti, nasıl başardılar, artık hatırlamıyorum; ama her sahneden sonra yaptıkları görüşme hâlâ gözümün önünde: Bay Rochester’ın Bayan Ingram’a, onun da Bay Rochester’a dönmesini görüyorum; Bayan Ingram’ın başını ona doğru eğişini, simsiyah buklelerinin neredeyse omzuna dokunup yanağına değecek gibi dalgalanışını görüyorum; karşılıklı fısıldaşmalarını duyuyor, birbirlerine attıkları bakışları anımsıyorum. O manzaranın içimde uyandırdığı duygulardan bir şeyler, şimdi bile belleğimde canlanıyor.

Okura, Bay Rochester’ı sevmeyi öğrendiğimi söylemiştim: Artık beni fark etmediğini öğrenince onu sevmekten vazgeçemezdim. Yanında saatler geçirebileceğimi, gözlerini bir kez olsun bana çevirmeyeceğini bilmek; bütün ilgisinin, geçerken giysisinin eteğiyle bana dokunmayı bile küçümseyen soylu bir hanıma yöneldiğini görmek; o karanlık, buyurgan bakışları tesadüfen üzerime düşse bile, beni bakılmaya değmeyecek kadar aşağılık bir şeymişim gibi hemen geri çektiğini fark etmek sevgimi söndüremezdi. Yakında tam da bu hanımla evleneceğinden emindim; onun Bay Rochester’ın niyetlerinden duyduğu gururlu güveni her gün okuyordum. Bay Rochester’ın kur yapışını da her saat gözlüyordum: Dikkatsizce, peşinden koşmaktansa peşinden koşulmayı yeğleyerek kur yapıyordu; yine de bu kayıtsızlığın kendisi büyüleyici, bu gururu karşı konulmazdı.

Bu koşullarda sevgiyi soğutacak ya da yok edecek hiçbir şey yoktu; ama umutsuzluğa kapılmak için çok neden vardı. Okur, benim durumumdaki bir kadının Bayan Ingram’ın durumundaki bir kadını kıskanabileceğini düşünürseniz, kıskançlık için de yeterince neden vardı. Ama kıskanmıyordum; ya da pek seyrek kıskanıyordum. Çektiğim acının niteliği bu sözcükle açıklanamazdı. Bayan Ingram kıskançlığımı hak etmeyecek kadar aşağıdaydı; bu duyguyu uyandıracak kadar üstün değildi. Görünüşte bir çelişki varsa bağışlayın; söylediğimde ciddiyim. Gösterişliydi ama sahici değildi. Alımlı bir vücudu, pek çok parlak becerisi vardı; ama zihni yoksul, yüreği doğuştan çoraktı. O toprakta kendiliğinden hiçbir şey yeşermez, doğal ve zorlama olmayan hiçbir meyve tazeliğiyle gönül açmazdı. İyi biri değildi, özgün de değildi; kitaplardan kulağa hoş gelen sözleri yinelerdi. Kendi fikrini ne dile getirir ne de taşırdı. Yüce duygulardan söz ederdi ama şefkat ve acıma duygularını bilmezdi; içinde ne yumuşaklık ne de dürüstlük vardı. Küçük Adèle’e karşı duyduğu ölçüsüz kini açığa vurarak bunu sık sık belli ederdi: Adèle yanına yaklaşsa aşağılayıcı bir sözle onu iter, bazen odadan kovar, ona her zaman soğuk ve sert davranırdı. Bu karakter belirtilerini benim dışımda başkaları da yakından, dikkatle ve keskin gözlerle izliyordu. Evet, müstakbel damat Bay Rochester’ın kendisi nişanlısını durmaksızın gözlüyordu. İçimi hep kemiren acı da onun bu keskin gözleminden, ihtiyatından, sevgilisinin kusurlarını bütünüyle ve açıkça bilmesinden ve ona karşı duygularında tutku bulunmadığının apaçık olmasından kaynaklanıyordu.

Ailevi, belki de siyasi nedenlerle, kadının rütbesi ve bağlantıları kendisine uygun düştüğü için onunla evleneceğini görüyordum. Ona sevgisini vermediğini, kadının niteliklerinin de bu hazineyi ondan kazanmasına yetmeyeceğini hissediyordum. Mesele buydu; sinirime dokunup durduğu yer buydu; ateşimi ayakta tutup besleyen buydu: Kadın onu büyüleyemiyordu.

Zaferi hemen kazanmış, Bay Rochester da boyun eğerek yüreğini içtenlikle ayaklarının dibine sermiş olsaydı yüzümü kapatır, duvara döner ve (mecazen) onlar için ölürdüm. Bayan Ingram iyi ve soylu bir kadın olsaydı; güçlü, tutkulu, sevecen ve sağduyulu olsaydı iki kaplanla—kıskançlık ve umutsuzlukla—bir kez can pahasına mücadele ederdim. Sonra yüreğim sökülüp yutulunca, ona hayran kalır, üstünlüğünü kabul eder ve ömrümün geri kalanında sessizce yaşardım. Üstünlüğü ne kadar mutlak olsaydı, hayranlığım da o kadar derin, sessiz kabullenişim de o kadar huzurlu olurdu. Oysa işler gerçekte böyle değildi. Bayan Ingram’ın Bay Rochester’ı büyüleme çabalarını izlemek, tekrar tekrar başarısız oluşuna tanık olmak—kadının bundan habersiz kalması, attığı her okun hedefi bulduğunu boş yere sanması ve gururuyla kendini beğenmişliğinin, çekmeye çalıştığı adamı gitgide daha da uzaklaştırdığını anlamadan başarıyla böbürlenmesi—bütün bunları izlemek, insanı hem durmadan sarsan bir heyecana hem de acımasız bir kendini tutma hâline mahkûm ediyordu.

Çünkü o başarısız oldukça, nasıl başarılı olabileceğini görüyordum. Bay Rochester’ın göğsünden seke seke ayaklarının dibine zararsızca düşen oklar, daha emin bir elden atılsaydı onun gururlu yüreğine saplanabilirdi, biliyordum; sert bakışlarında sevgiyi, alaycı yüzünde yumuşaklığı uyandırabilirdi. Daha da iyisi, silaha başvurmadan, sessiz bir fetihle kazanılabilirdi.

“Madem yanına bu kadar yaklaşmasına izin veriliyor, onu neden daha fazla etkileyemiyor?” diye sordum kendi kendime. “Herhalde onu gerçekten sevmiyor; en azından gerçek bir sevgiyle sevmiyor! Öyle olsaydı gülümsemelerini bu kadar bolca dağıtmasına, bakışlarını durmadan parlatmasına, bunca yapmacık tavır ve sayısız incelik üretmesine gerek kalmazdı. Bana öyle geliyor ki yanında sessizce oturup az konuşarak, daha da az bakarak yüreğine yaklaşabilirdi. Yüzünde, şimdi kadın böyle canlı canlı ona seslenirken sertleşen ifadesinden çok farklı bir ifade gördüm; ama o zaman kendiliğinden belirmişti. Gösterişli numaralarla, hesaplı manevralarla ortaya çıkarılmamıştı. İnsan yalnızca onu olduğu gibi kabul etmeli, gösterişe kaçmadan sorduğunu yanıtlamalı, gerektiğinde suratını ekşitmeden ona seslenmeliydi; o ifade de giderek güçlenip yumuşar, daha sıcak bir hâl alır ve insanı besleyici bir güneş ışını gibi ısıtırdı. Evlendiklerinde onu memnun etmeyi nasıl başaracak? Başarabileceğini sanmıyorum; yine de başarabilirdi ve karısı, gerçekten inanıyorum ki, güneşin altında yaşayan en mutlu kadın olabilirdi.”

Bay Rochester’ın çıkarı ve bağlantıları için evlenme tasarısını henüz kınamadım. Niyetinin bu olduğunu ilk öğrendiğimde şaşırmıştım: karısını seçerken böylesine sıradan güdülerden etkilenecek biri olduğunu düşünmemiştim. Ama tarafların konumlarını, eğitimlerini ve benzeri özelliklerini ne kadar uzun düşündüysem, çocukluklarından beri içlerine yerleştirildiği kuşkusuz olan düşünce ve ilkelere uygun davrandıkları için ne onu ne de Bayan Ingram’ı yargılamaya ve suçlamaya kendimi o kadar az yetkili gördüm. Sınıflarının tümü bu ilkelere bağlıydı; öyleyse, benim kavrayamayacağım nedenleri olduğunu düşündüm. Ben onun gibi bir beyefendi olsaydım, yalnızca sevebileceğim bir kadını bağrıma basardım diye geliyordu içimden; ama bu planın kocanın mutluluğuna sağlayacağı yararlar o kadar açıktı ki, herkesçe benimsenmesine karşı, benim hiç bilmediğim savlar bulunması gerektiğine ikna oldum. Yoksa herkesin benim istediğim gibi davranacağından emin olurdum.

Ama bu konuda olduğu gibi başka konularda da efendime karşı giderek daha hoşgörülü oluyordum: bir zamanlar dikkatle kolladığım bütün kusurlarını unutuyordum. Eskiden onun karakterinin her yanını incelemeye, iyiyle kötüyü birlikte ele alıp ikisini adilce tartarak hakkaniyetli bir yargıya varmaya çalışırdım. Şimdi onda kötü hiçbir şey görmüyordum. Bir zamanlar beni kendinden uzaklaştıran alaycılığı, ürküten sertliği, seçkin bir yemeğin keskin çeşnileri gibiydi: varlıkları yakıcıydı, ama yoklukları yemeği çok daha tatsız kılardı. Bir de dikkatli bir gözlemciye ara sıra açılıp sonra, tuhaf derinliği kısmen görünürken bile insan onu kavrayamadan kapanan o belirsiz şey vardı: uğursuz mu kederli mi, hesapçı mı umutsuz mu bir ifade? Eskiden korkup sindiğim, sanki volkanları andıran tepelerde dolaşırken yerin birden titrediğini ve yarıldığını görmüşüm gibi ürperdiğim o şey hâlâ ara sıra karşıma çıkıyordu; yüreğim çarpıyor ama sinirlerim artık titremiyordu. Ondan kaçmak istemek yerine yalnızca cesaret edip anlamına varmayı arzuluyordum; Bayan Ingram’ı mutlu sayıyordum, çünkü bir gün dilediği zaman o uçuruma bakabilir, sırlarını araştırıp doğalarını çözümleyebilirdi.

Bu sırada ben yalnızca efendimi ve müstakbel gelinini düşünüyor, yalnızca onları görüyor, yalnızca konuşmalarını duyuyor ve yalnızca hareketlerini önemli sayıyorken, davetlilerin geri kalanı kendi ilgi ve zevkleriyle meşguldü. Lynn ve Ingram hanımları ağırbaşlı sohbetlerini sürdürüyordu; iki türbanlarını birbirlerine doğru sallıyor, dedikodularının konusuna göre şaşkınlık, gizem ya da dehşet ifade eden hareketlerle dört ellerini kaldırıyorlardı; büyütülmüş bir çift kuklayı andırıyorlardı. Yumuşak huylu Bayan Dent, iyi kalpli Bayan Eshton’la konuşuyordu; ikisi de ara sıra bana nazik bir söz ya da gülümseme sunuyordu. Sir George Lynn, Albay Dent ve Bay Eshton siyaset, yerel işler ya da adliye işleri üzerine konuşuyordu. Lord Ingram, Amy Eshton’la flört ediyor; Louisa, Lynn kardeşlerden biriyle ve onun için çalıp söylüyor; Mary Ingram ise ötekinin centilmence sözlerini kayıtsızca dinliyordu. Bazen herkes, sanki anlaşmış gibi, yan uğraşlarını bırakıp başrol oyuncularını izliyor ve dinliyordu; çünkü sonuçta Bay Rochester ve ona yakınlığı nedeniyle Bayan Ingram, davetin canı ve ruhuydu. Bir saat odadan ayrılsa konukların neşesine gözle görülür bir durgunluk çöker, yeniden içeri girmesi de sohbetin canlılığına mutlaka taze bir ivme kazandırırdı.

Bir gün işi nedeniyle Millcote’a çağrılmış ve geç vakte kadar dönmesi beklenmiyorken, onun canlandırıcı etkisinin yokluğu özellikle hissedildi. Öğleden sonra yağmurluydu; davetlilerin Hay’ın ötesindeki açık arazide yakın zamanda kurulmuş çingene kampını görmeye gitme tasarısı bu yüzden ertelendi. Beyefendilerin bir kısmı ahırlara gitmişti; gençler de genç hanımlarla birlikte bilardo odasında oynuyordu. Ingram ve Lynn ailelerinin dul hanımları sakin bir iskambil partisiyle avunuyordu. Bayan Ingram, Bayan Dent ile Bayan Eshton’ın onu sohbete katma çabalarını küçümseyici suskunluğuyla savuşturduktan sonra önce piyanoda birkaç duygusal ezgi mırıldanmış, ardından kütüphaneden bir roman alıp kendini bir kanepeye kibirli bir kayıtsızlıkla bırakmış ve yokluğun sıkıcı saatlerini kurmacanın büyüsüyle geçirmeye koyulmuştu. Oda da ev de sessizdi; yalnızca arada bir yukarıdan bilardo oynayanların neşeli sesleri duyuluyordu.

Hava kararmak üzereydi; saat, akşam yemeği için giyinme vaktinin geldiğini çoktan haber vermişti. Oturma odasının pencere sedirinde yanımda diz çökmüş olan küçük Adèle birden haykırdı—

“İşte Bay Rochester dönüyor!”

Döndüm; Bayan Ingram kanepesinden fırlayıp öne atıldı. Ötekiler de kendi uğraşlarını bırakıp başlarını kaldırdı; çünkü aynı anda tekerleklerin gıcırtısı ve at nallarının ıslak çakıl üzerindeki şapırtısı duyulmuştu. Bir posta arabası yaklaşıyordu.

“Onu böyle dönmeye iten ne olabilir?” dedi Bayan Ingram. “Giderken Mesrour’a, yani siyah ata binmişti, değil mi? Pilot da yanındaydı; hayvanlara ne yaptı?”

Bunları söylerken uzun boyu ve kabarık giysileriyle pencereye öyle yaklaştı ki omurgam kırılacakmış gibi geriye eğilmek zorunda kaldım. Telaşından beni önce fark etmedi; fark edince dudağını büzüp başka bir pencereye geçti. Posta arabası durdu, sürücü kapı zilini çaldı ve yolcu giysileri içindeki bir beyefendi arabadan indi; ama bu Bay Rochester değildi. Uzun boylu, şık görünümlü bir yabancıydı.

“Ne sinir bozucu!” diye haykırdı Bayan Ingram. “Ne çekilmez maymun!” (Adèle’e sesleniyordu.) “Yanlış haber vermen için seni pencereye kim çıkardı?” Haksız olan benmişim gibi bana öfkeli bir bakış attı.

Antrede bir süre konuşulduğu duyuldu; az sonra yeni gelen içeri girdi. Orada bulunan en yaşlı hanımın o olduğunu düşünerek Lady Ingram’a eğilip selam verdi.

“Anlaşılan uygunsuz bir zamanda gelmişim hanımefendi,” dedi. “Dostum Bay Rochester evde değil; ama çok uzun bir yolculuktan geliyorum ve dönene kadar kendimi burada ağırlamama, eski ve yakın tanışıklığımıza güvenerek izin verebileceğimi sanıyorum.”

Tavrı kibardı; konuşurken aksanı bana biraz alışılmadık geldi: tam anlamıyla yabancı değildi ama tümüyle İngilizce de sayılmazdı. Yaşı Bay Rochester’ınki civarında, otuzla kırk arasında olmalıydı. Ten rengi dikkat çekici ölçüde solgundu; bunun dışında, özellikle ilk bakışta, yakışıklı bir adamdı. Daha dikkatli bakınca yüzünde insanı rahatsız eden, ya da daha doğrusu hoşnut etmeyen bir şey seziliyordu. Yüz çizgileri düzgündü ama fazla gevşekti; gözü iri ve biçimliydi, fakat içinden dışarıya bakan hayat uysal, boş bir hayattı—en azından bana öyle geldi.

Giyinme zilinin sesi davetlileri dağıttı. Onu yeniden ancak akşam yemeğinden sonra gördüm; o zaman oldukça rahat görünüyordu. Ama yüzü bana öncekinden de az hoş geldi: aynı anda hem tedirgin hem de cansız görünüyordu. Bakışları geziniyor, ama bu gezinmede hiçbir anlam taşımıyordu; bu da ona daha önce hiç rastladığımı hatırlamadığım tuhaf bir hava veriyordu. Yakışıklı ve itici olmayan bir görünüme sahip olmasına rağmen bende büyük bir tiksinti uyandırdı. Pürüzsüz tenli, tam oval biçimli yüzünde güç yoktu; kemerli burnunda ve küçük kiraz ağzında kararlılık yoktu; alçak, düzgün alnında düşünce, boş kahverengi gözünde irade yoktu.

Her zamanki köşeme oturup şöminenin üzerindeki apliklerin ışığı üzerine tam vururken onu seyrettim. Ateşin yanına çekilmiş bir koltukta oturuyor, üşümüş gibi giderek daha da yaklaşıyordu. Onu Bay Rochester’la karşılaştırdım. Saygısızlık sayılmazsa, aralarındaki karşıtlık parlak tüylü bir erkek kazla yırtıcı bir doğan arasındaki, uysal bir koyunla onun koruyucusu olan kaba tüylü, keskin gözlü köpek arasındaki farktan daha büyük olamazdı sanırım.

Bay Rochester’dan eski dostu diye söz etmişti. Ne tuhaf bir dostluk olmalıydı onlarınki! “Zıt kutuplar birbirini çeker” eski deyişine gerçekten çarpıcı bir örnekti.

Birkaç beyefendi onun yakınına oturmuştu; odanın öte yanından konuşmalarının bazı parçalarını zaman zaman yakalıyordum. İlk başta duyduklarımdan pek bir şey çıkaramadım; çünkü yakınımda oturan Louisa Eshton ile Mary Ingram’ın konuşmaları, arada sırada kulağıma gelen kopuk cümleleri karıştırıyordu. Bu ikisi yabancıyı konuşuyordu; ikisi de ona “yakışıklı bir adam” diyordu. Louisa onun “şeker gibi bir yaratık” olduğunu, “ona bayıldığını” söyledi. Mary ise çekiciliğin timsali saydığı “küçük güzel ağzını ve hoş burnunu” örnek verdi.

“Bir de ne tatlı huylu bir alnı var!” diye haykırdı Louisa. “Öyle pürüzsüz; hiç sevmediğim çatık, biçimsiz çizgiler yok. Bir de o sakin gözle gülümseme!”

Sonra, büyük rahatlamama yol açarak, Bay Henry Lynn ertelenen Hay Açık Arazisi gezisiyle ilgili bir konuyu karara bağlamak için onları odanın öte yanına çağırdı.

Artık ateşin yanındaki gruba dikkatimi verebiliyordum; az sonra yeni gelenin adının Bay Mason olduğunu öğrendim. İngiltere’ye daha yeni gelmişti ve sıcak bir ülkeden geliyordu; yüzünün bu kadar solgun olmasının, ocağın dibinde oturmasının ve evin içinde palto giymesinin nedeni kuşkusuz buydu. Bir süre sonra Jamaika, Kingston ve Spanish Town adları, yaşadığı yerin Batı Hint Adaları olduğunu gösterdi. Çok geçmeden Bay Rochester’la ilk kez orada karşılaşıp tanıştığını öğrenince epey şaşırdım. Dostunun o bölgenin kavurucu sıcağından, kasırgalarından ve yağmur mevsimlerinden hoşlanmadığını anlatıyordu. Bayan Fairfax, Bay Rochester’ın gezgin olduğunu söylemişti; biliyordum. Ama gezilerinin Avrupa kıtasıyla sınırlı kaldığını sanıyordum. Daha uzak kıyılara gittiğine dair şimdiye dek en küçük bir imada bile bulunulmamıştı.

Bunları düşünürken bir olay, üstelik hiç beklenmedik bir olay, düşüncelerimin akışını kesti. Biri kapıyı açınca ürperen Bay Mason, alevi sönmüş ama köz yığını hâlâ sıcak ve kırmızı parlayan ateşe biraz daha kömür atılmasını istedi. Kömürü getiren uşak çıkarken Bay Eshton’ın sandalyesinin yanında durup alçak sesle ona bir şey söyledi; yalnızca “yaşlı kadın” ve “baş belası” sözlerini duyabildim.

“Çekip gitmezse ona ayaklarının ceza tahtasına bağlanacağını söyle,” diye karşılık verdi yargıç.

“Hayır, durun!” diye araya girdi Albay Dent. “Onu göndermeyin Eshton; bu işi değerlendirebiliriz. Önce hanımlara danışalım.” Sonra sesini yükselterek devam etti: “Hanımlar, Hay Açık Arazisi’ne gidip çingene kampını ziyaret etmekten söz etmiştiniz. Sam’in dediğine göre o eski falcı kocakarı takımından biri şu anda hizmetkârların salonunda; içeri alınıp ‘eşrafa’ fal bakmakta ısrar ediyormuş. Onu görmek ister misiniz?”

“Albay, böylesine bayağı bir sahtekârı teşvik etmeyeceğinizi umarım!” diye haykırdı Lady Ingram. “Derhâl gönderin gitsin, ne olursa olsun!”

“Ama gitmesini sağlayamıyorum leydim,” dedi uşak. “Hizmetkârlardan hiçbiri de başaramıyor. Bayan Fairfax şu anda yanında, gitmesi için yalvarıyor; ama kadın şöminenin yanındaki köşeye bir sandalye çekmiş, buraya girmesine izin verilene kadar oradan kımıldamayacağını söylüyor.”

“Ne istiyormuş?” diye sordu Bayan Eshton.

“‘Beyefendilere ve hanımlara talihlerini söylemek’ istiyormuş hanımefendi; bunu mutlaka yapacağını söylüyor.”

“Nasıl biri?” diye aynı anda sordu Eshton genç hanımları.

“Dehşet verici derecede çirkin, yaşlı bir yaratık hanımefendi; is lekeli bir tencere kadar kapkara neredeyse.”

“Demek gerçek bir büyücü!” diye haykırdı Frederick Lynn. “Elbette içeri alalım.”

“Kesinlikle,” diye karşılık verdi kardeşi. “Böyle bir eğlence fırsatını kaçırmak yazık olur.”

“Canım çocuklarım, ne düşünüyorsunuz?” diye çıkıştı Bayan Lynn.

“Böyle tutarsız bir davranışa kesinlikle göz yumamam,” diye araya girdi Dowager Ingram.

“Ama göz yumabilirsiniz anne, hem de yumacaksınız,” diye buyurdu Blanche’ın kibirli sesi. Piyano taburesinde dönmüştü; o ana kadar sessizce oturup önündeki nota kâğıtlarını inceliyor görünüyordu. “Talihimi öğrenmek istiyorum. Öyleyse Sam, kocakarıyı içeri getir.”

“Canım Blanche’ım, unutma—”

“Unutmuyorum; söyleyebileceğiniz her şeyi hatırlıyorum. Ama dediğim olacak, çabuk Sam!”

Hem genç hanımlar hem genç beyefendiler hep bir ağızdan, “Evet, evet, evet!” diye haykırdı. “Gelsin; harika bir eğlence olacak!”

Uşak hâlâ yerinden ayrılmamıştı. “Çok kaba saba biri gibi görünüyor,” dedi.

“Git!” diye kükredi Bayan Ingram; adam da gitti.

Bütün davetlileri bir anda heyecan sardı; Sam dönene kadar takılmalar ve şakalar birbirini izledi.

“Artık gelmek istemiyor,” dedi Sam dönünce. “‘Sıradan kalabalığın’ önüne çıkmak görevi değilmiş (kendi sözleri). Onu tek başına bir odaya almamı istiyor; falına baktırmak isteyenler de teker teker yanına gidecekmiş.”

“Görüyorsunuz, kraliçem Blanche,” diye başladı Lady Ingram. “Sınırı aşıyor. Sözümü dinle, meleğim, ve—”

“Elbette kütüphaneye götürün,” diye sözünü kesti ‘melek kız’. “Benim de sıradan kalabalığın önünde onu dinlemek gibi bir görevim yok; onu kendime saklamak istiyorum. Kütüphanede ateş yanıyor mu?”

“Evet hanımefendi; ama çok aşağılık bir falcıya benziyor.”

“Gevezeliği kes, aptal! Söylediğimi yap.”

Sam bir kez daha gözden kayboldu; gizem, canlılık ve beklenti yeniden doruğa yükseldi.

Uşak yeniden görününce, “Artık hazır,” dedi. “İlk ziyaretçisinin kim olacağını öğrenmek istiyor.”

“Hanımlardan biri gitmeden önce ben bir uğrayıp bakayım,” dedi Albay Dent.

“Sam, ona bir beyefendinin geldiğini söyle.”

Sam gidip geri döndü.

“Beyefendi istemediğini söylüyor efendim; yaklaşmakla uğraşmasınlarmış. Ayrıca,” diye ekledi gülmesini güçlükle bastırarak, “genç ve bekâr olanlar dışında hanımları da istemiyormuş.”

“Vay canına, zevki varmış!” diye haykırdı Henry Lynn.

Bayan Ingram ağır ağır ayağa kalktı. “İlk ben gidiyorum,” dedi; sesi, askerlerinin önünde gedikten hücuma kalkan, umutsuz bir saldırının komutanına yakışır gibiydi.

“Ah canım! Ah bir tanem! Dur, düşün!” diye haykırdı annesi. Ama Bayan Ingram görkemli bir sessizlikle yanından süzüldü, Albay Dent’in açık tuttuğu kapıdan geçti ve kütüphaneye girdiğini duyduk.

Ortalık görece sessizleşti. Lady Ingram, “işin gereği” ellerini ovuşturması gerektiğini düşündü; o da öyle yaptı. Bayan Mary, kendisinin gitmeye asla cesaret edemeyeceğini söyledi. Amy ile Louisa Eshton kıkırdadı ve biraz korkmuş göründü.

Dakikalar çok yavaş geçti; kütüphane kapısı yeniden açılmadan önce on beş dakika sayıldı. Bayan Ingram kemerli geçitten yanımıza döndü.

Gülecek miydi? Bunu şaka mı sayacaktı? Herkes ona merakla baktı; o da herkese ters ve soğuk bir bakışla karşılık verdi. Ne telaşlı ne de neşeli görünüyordu. Sert adımlarla yerine yürüdü ve sessizce oturdu.

“Ee Blanche?” dedi Lord Ingram.

“Ne söyledi, abla?” diye sordu Mary.

“Ne düşündün? Nasıl hissediyorsun? Gerçekten falcı mı?” diye üsteledi Eshton genç hanımları.

“Şimdi, şimdi, dostlarım,” diye karşılık verdi Bayan Ingram, “üzerime gelmeyin. Gerçekten de hayret ve saflık duygularınız kolayca kabarıyor: sevgili annem de dahil hepinizin bu meseleye verdiği önemden, evde yaşlı adamla yakın ittifak hâlinde gerçek bir cadı olduğuna inandığınız anlaşılıyor. Ben bir Çingene serseri gördüm; alışılmış el falı numaralarını yaptı ve bu tür insanların genellikle söylediklerini söyledi. Merakımı gidermiş oldum. Şimdiyse Bay Eshton’ın, tehdit ettiği gibi, yarın sabah cadalozun ayaklarını ceza tahtasına bağlaması yerinde olur.”

Bayan Ingram bir kitap aldı, sandalyesine yaslandı ve daha fazla konuşmak istemediğini belli etti. Neredeyse yarım saat onu izledim. Bu süre boyunca bir kez bile sayfa çevirmedi; yüzü her geçen an biraz daha karardı, daha hoşnutsuz ve hayal kırıklığını daha ekşi bir ifadeyle yansıtır oldu. Belli ki kendi yararına bir şey duymamıştı. Uzun süren kasveti ve suskunluğu, açıkça kayıtsız olduğunu söylemesine rağmen, kendisine yapılan açıklamalara gereğinden fazla önem verdiğini düşündürüyordu.

Bu süre boyunca bir kez bile sayfa çevirmedi.

Bu sırada Mary Ingram, Amy ve Louisa Eshton tek başlarına gitmeye cesaret edemediklerini söylüyor, ama yine de üçünün de gitmek istediğini belirtiyordu. Aracı Sam üzerinden görüşmeler başladı. Sam’in bir o yana bir bu yana gidip gelmesi uzadıkça, sanırım baldırları bu çabadan ağrımış olmalıydı; sonunda çetin Sibyl’den, üçünün birlikte onu ziyaret etmesi için güçlükle izin koparıldı.

Ziyaretleri Bayan Ingram’ınki kadar sessiz geçmedi. Kütüphaneden histerik kıkırdamalar ve küçük çığlıklar duyduk; yaklaşık yirmi dakika sonra kapıyı hızla açıp holde koşturarak geldiler. Akıllarını yitirecek kadar korkmuş gibiydiler.

“Kesinlikle bir tuhaflık var onda!” diye haykırdılar hep bir ağızdan. “Bize öyle şeyler anlattı ki! Her şeyimizi biliyor!” Derken beylerin getirmek için acele ettiği çeşitli koltuklara soluk soluğa çöktüler.

Daha fazla açıklama istenince, çocukken söyledikleri ve yaptıkları şeyleri anlattığını; evlerindeki özel odalarında bulunan kitapları ve süs eşyalarını, çeşitli akrabalarının onlara armağan ettiği hatıraları tarif ettiğini söylediler. Hatta düşüncelerini bile bildiğini, her birinin kulağına dünyada en çok sevdiği kişinin adını fısıldadığını ve en çok ne istediklerini söylediğini ileri sürdüler.

Bunun üzerine beyler araya girip özellikle son iki konuda daha fazla bilgi edinmek için içtenlikle yalvardılar; fakat ısrarlarına karşılık yalnızca kızarmış yanaklar, ünlemler, ürperişler ve kıkırdamalar aldılar. Bu sırada hanımlar kokulu tuz şişeleri uzatıp yelpazelerini sallıyor, uyarılarına zamanında kulak verilmemiş olmasına duydukları üzüntüyü tekrar tekrar dile getiriyorlardı; yaşlı beyler gülüyor, gençlerse heyecanlı güzellere yardımlarını sunuyordu.

Kargaşanın ortasında, gözlerim ve kulaklarım önümdeki sahneye bütünüyle dalmışken, dirseğimin dibinde bir etek hışırtısı duydum. Döndüm, Sam’i gördüm.

“İzninizle, hanımefendi, çingene odada henüz yanına gitmemiş bekâr bir genç hanım daha olduğunu söylüyor; herkesi görmeden buradan ayrılmayacağına yemin ediyor. Bunun siz olmanız gerektiğini düşündüm: başka kimse yok. Ona ne söyleyeyim?”

“Elbette giderim,” diye karşılık verdim; merakımı gidermek için önüme çıkan bu beklenmedik fırsata sevinmiştim. Kimseye görünmeden odadan süzüldüm; çünkü herkes, yeni dönmüş titrek üçlünün çevresinde bir araya toplanmıştı. Kapıyı arkamdan sessizce kapattım.

“İsterseniz, hanımefendi,” dedi Sam, “sizi holde beklerim; sizi korkutursa seslenmeniz yeter, içeri gelirim.”

“Hayır Sam, mutfağa dön. Hiç korkmuyorum.” Gerçekten de korkmuyordum; ama hayli meraklanmış ve heyecanlanmıştım.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…