Bölümler 39Şu an: Iı. Bölüm
- 1 Önsöz651 kelime
- 2 I. Bölüm1.377 kelime
- 3 Iı. Bölüm1.998 kelime · Okuduğun bölüm
- 4 Iıı. Bölüm2.281 kelime
- 5 Bölüm IV4.028 kelime
- 6 Beşinci Bölüm3.499 kelime
- 7 Bölüm VI2.002 kelime
- 8 Bölüm VII2.508 kelime
- 9 Bölüm VIII2.106 kelime
- 10 Bölüm IX2.229 kelime
- 11 Bölüm X2.980 kelime
- 12 On Birinci Bölüm4.501 kelime
- 13 Bölüm XII2.928 kelime
- 14 Xııı. Bölüm2.905 kelime
- 15 Bölüm XIV3.515 kelime
- 16 Bölüm XV3.487 kelime
- 17 Bölüm XVI2.704 kelime
- 18 Bölüm XVII5.614 kelime
- 19 On Sekizinci Bölüm4.205 kelime
- 20 Xıx. Bölüm2.549 kelime
- 21 Bölüm XX4.150 kelime
- 22 Xxı. Bölüm6.077 kelime
- 23 Xxıı. Bölüm1.976 kelime
- 24 Xxııı. Bölüm2.788 kelime
- 25 Bölüm XXIV4.874 kelime
- 26 Xxv. Bölüm3.482 kelime
- 27 Xxvı. Bölüm3.105 kelime
- 28 Xxvıı. Bölüm7.684 kelime
- 29 Bölüm XXVIII4.844 kelime
- 30 Xxıx. Bölüm3.186 kelime
- 31 Otuzuncu Bölüm2.680 kelime
- 32 Xxxı. Bölüm2.175 kelime
- 33 Xxxıı. Bölüm3.338 kelime
- 34 Otuz Üçüncü Bölüm3.414 kelime
- 35 Bölüm XXXIV6.532 kelime
- 36 Xxxv. Bölüm3.023 kelime
- 37 Bölüm XXXVI2.722 kelime
- 38 Bölüm XXXVII5.243 kelime
- 39 Otuz Sekizinci Bölüm — Son1.249 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
II. BÖLÜM
Yol boyunca direndim; bu benim için yeniydi ve Bessie ile Bayan Abbot’ın bana ilişkin kötü düşüncelerini iyice pekiştirdi. Gerçekten de biraz kendimden geçmiştim; daha doğrusu, Fransızların dediği gibi kendimden çıkmıştım. Bir anlık başkaldırının beni tuhaf cezalara açık hale getirdiğini biliyordum; çaresizliğim içinde, başka her asi köle gibi sonuna kadar gitmeye kararlıydım.
“Kollarını tutun, Bayan Abbot; kudurmuş kedi gibi.”
“Ayıp, ayıp!” diye bağırdı hanımın hizmetçisi. “Ne korkunç bir davranış, Bayan Eyre; hayırseverinizin oğlu genç bir beyefendiye, genç efendinize vuruyorsunuz!”
“Efendim mi? Nasıl benim efendim oluyor? Ben hizmetçi miyim?”
“Hayır; geçimin için hiçbir şey yapmadığından hizmetçiden de aşağısın. İşte, otur ve kötülüğünü düşün.”
Bu sırada beni Reed Hanım’ın söylediği odaya sokmuş, bir tabureye oturtmuşlardı. İçimden yay gibi fırlayıp kalkmak geldi; iki çift el beni hemen durdurdu.
“Yerinde durmazsan seni bağlamak zorunda kalırız,” dedi Bessie. “Bayan Abbot, jartiyerlerinizi verin; benimkileri hemen koparır.”
Bayan Abbot, gerekli bağı almak için kalın bacağından jartiyerini çıkarmaya koyuldu. Bağlanmaya hazırlanılması ve bunun getireceği ek aşağılanma, öfkemi biraz yatıştırdı.
“Çıkarmayın onları,” diye bağırdım. “Kımıldamayacağım.”
Bunu kanıtlamak için ellerimle oturduğum yere tutundum.
“Sakın kımıldama,” dedi Bessie. Gerçekten yatıştığımdan emin olunca beni bırakıp Bayan Abbot’la kollarını kavuşturarak durdular; aklımın yerinde olduğuna inanmıyormuş gibi yüzüme karanlık ve kuşkulu bakışlarla baktılar.
“Daha önce hiç böyle yapmamıştı,” dedi Bessie sonunda, hizmetçi kıza dönerek.
“Ama hep içinde vardı,” diye karşılık verdi. “Çocuk hakkındaki düşüncemi hanıma sık sık söyledim, hanım da bana katıldı. Sinsi küçük bir şey o; yaşıtları arasında bu kadar gizli kapaklı iş çeviren bir kız hiç görmedim.”
Bessie cevap vermedi; ama çok geçmeden bana dönüp şöyle dedi:
“Hanım, Bayan Reed’e borçlu olduğunuzu bilmelisiniz: sizi o besliyor; sizi kapı dışarı etse yoksullar evine gitmek zorunda kalırsınız.”
Bu sözlere verecek cevabım yoktu; bunlar benim için yeni değildi: varoluşa dair en eski anılarımda bile aynı türden imalar vardı. Bakıma muhtaç oluşumla ilgili bu azarlamalar kulağımda belirsiz bir tekerleme gibi dönüp duruyordu: çok acı verici, insanı ezen, ama ancak yarısı anlaşılabilen bir tekerleme. Bayan Abbot da söze karıştı:
“Hanım sizi onlarla birlikte büyütmeye izin veriyor diye kendinizi Bayan Reed’lerle ve Bay Reed’le eşit görmemelisiniz. Onların çok parası olacak, sizin hiç olmayacak; alçakgönüllü olmak ve kendinizi onlara sevdirmeye çalışmak sizin yeriniz.”
“Sana söylediklerimiz iyiliğin için,” diye ekledi Bessie, sert olmayan bir sesle. “İşe yarar ve hoş biri olmaya çalışmalısın; belki o zaman burada bir yuvanın olur. Ama öfkeli ve kaba olursan hanım seni gönderir, eminim.”
“Üstelik,” dedi Bayan Abbot, “Tanrı onu cezalandıracak: öfke nöbetlerinin ortasında onu öldürebilir; o zaman nereye gider? Gel Bessie, onu bırakalım; ben onun yerinde olmak istemezdim. Yalnızken dualarını et, Bayan Eyre; pişman olmazsan bacadan kötü bir şeyin gelip seni almasına izin verilebilir.”
Çıkıp kapıyı kapattılar ve arkalarından kilitlediler.
Kırmızı Oda, pek seyrek kullanılan, hatta neredeyse hiç yatılmayan kare biçimli bir odaydı; ancak Gateshead Konağı’na beklenmedik sayıda konuk geldiğinde, içerdiği bütün konaklama imkânlarından yararlanmak gerekirdi. Yine de konaktaki odaların en büyük ve en görkemlilerinden biriydi. Ortasında, ağır maun sütunlarla desteklenen ve koyu kırmızı damask perdelerle örtülü yatak, bir tapınak gibi yükseliyordu. Perdeleri hep kapalı duran iki büyük pencere de benzer kumaştan, kıvrımlı dökümlerle yarı yarıya örtülmüştü. Halı kırmızıydı; yatağın ayakucundaki masa koyu kızıl bir örtüyle kaplıydı; duvarlar pembemsi, açık kahverengiydi; gardırop, tuvalet masası ve sandalyeler koyu cilalı eski maun ağacındandı. Bu koyu renklerin içinden, üst üste yığılmış yatak şilteleriyle yastıklar yükseliyor, kar gibi beyaz Marsilya örtüsüyle parlıyordu. Yatağın başucundaki geniş, minderli koltuk da en az onlar kadar göze çarpıyordu; o da beyazdı ve önünde bir ayak taburesi vardı. Bana solgun bir tahtı andırıyordu.
Bu oda soğuktu, çünkü içine pek ateş yakılmazdı; sessizdi, çünkü çocuk odasıyla mutfaktan uzaktı; kasvetliydi, çünkü oraya çok seyrek girildiği bilinirdi. Yalnız hizmetçi kız cumartesileri gelip aynaların ve mobilyaların üzerinde bir hafta boyunca sessizce biriken tozu silerdi. Bayan Reed ise uzun aralıklarla, gardıroptaki gizli bir çekmecenin içindekilere bakmaya gelirdi; orada türlü belgeler, mücevher kutusu ve ölmüş kocasının minyatür bir portresi saklıydı. Kırmızı Oda’nın sırrı, görkemine rağmen onu böylesine ıssız bırakan büyü işte o son sözlerde yatıyordu.
Bay Reed dokuz yıldır ölüydü: son nefesini bu odada vermiş, burada katafalka konmuş, tabutu da buradan cenaze görevlilerince taşınmıştı. O günden beri odanın üzerinde, sık sık girilmesini engelleyen kasvetli bir kutsallık havası vardı.
Bessie ile sert Bayan Abbot’ın beni çakılı bırakıp gittiği yer, mermer şöminenin yanındaki alçak bir tabureydi. Yatak tam karşımda duruyordu; sağımda, panellerinin cilasında belli belirsiz, parçalı yansımalar oynaşan uzun, koyu renkli gardırop vardı; solumda perdeleri sıkıca kapalı pencereler uzanıyordu. Aralarındaki büyük ayna, yatağın ve odanın boş görkemini yansıtıyordu. Kapıyı kilitleyip kilitlemediklerinden pek emin değildim; hareket etmeye cesaret edince kalkıp bakmaya gittim. Ne yazık ki kilitlemişlerdi: hiçbir zindan daha güvenli olamazdı. Geri dönerken aynanın önünden geçmem gerekti; gözlerim büyülenmiş gibi, istemsizce aynanın açığa çıkardığı derinliği araştırdı. O hayalî boşlukta her şey gerçekte olduğundan daha soğuk ve karanlık görünüyordu. Bana bakan o tuhaf küçük şekil; beyaz yüzü, karanlığı delen kolları ve çevredeki her şey hareketsizken korkuyla parıldayan gözleriyle gerçek bir ruh gibiydi. Bessie’nin akşam hikâyelerinde, fundalıkların eğreltiotlarıyla kaplı ıssız vadilerinden çıkıp geç vakitte yola düşmüş yolcuların karşısına dikilen, yarı peri yarı şeytan minicik hayaletlerden birine benzettim onu. Tabureme geri döndüm.
O anda batıl inançlar içimi sarmıştı; ama zaferini bütünüyle ilan etme vakti henüz gelmemişti: kanım hâlâ sıcaktı; başkaldıran kölenin ruh hâli, acı gücüyle beni hâlâ ayakta tutuyordu. Şimdiki kasvetli hâlim karşısında korkuya kapılmadan önce, geçmişe dair düşüncelerin hızla üzerime üşüşmesini durdurmam gerekiyordu.
John Reed’in bütün o vahşi zorbalıkları, kız kardeşlerinin gururlu kayıtsızlığı, annelerinin benden tiksinmesi, hizmetçilerin taraf tutması, bulanık bir kuyunun dibindeki karanlık tortu gibi zihnimde birikti. Neden hep acı çekiyor, hep azarlanıyor, hep suçlanıyor, durmadan mahkûm ediliyordum? Neden bir türlü kimseyi memnun edemiyordum? Neden birinin sevgisini kazanmaya çalışmak boşunaydı? İnatçı ve bencil Eliza’ya saygı duyuluyordu. Huysuz, son derece kindar, her şeye kusur bulan ve küstah tavırlı Georgiana’nın her istediği yapılıyordu. Güzelliği, pembe yanakları ve altın sarısı bukleleri, ona bakan herkesi sevindiriyor; her kusurunun bağışlanmasını sağlıyordu. John’a kimse karşı çıkmıyor, onu cezalandırmayı ise hiç aklından geçirmiyordu; oysa güvercinlerin boyunlarını buruyor, tavus kuşu yavrularını öldürüyor, köpekleri koyunların üzerine salıyor, seradaki asmaların bütün meyvelerini koparıyor, limonlukta en değerli bitkilerin tomurcuklarını kırıyordu. Annesine de “kocakarı” diyordu; bazen kendisininki gibi koyu teni yüzünden ona hakaret ediyor, isteklerini açıkça hiçe sayıyor, ipek giysilerini sık sık yırtıp berbat ediyordu; ama yine de “annesinin biricik yavrusu”ydu. Ben en küçük bir yanlış yapmaya cesaret edemiyordum: her görevimi yerine getirmeye çalışıyor, yine de sabahtan öğleye, öğleden geceye kadar yaramaz ve baş belası, somurtkan ve sinsi diye anılıyordum.
Aldığım darbe ve düşüş yüzünden başım hâlâ ağrıyor, kanıyordu; John’un beni nedensiz yere vurması yüzünden kimse onu azarlamamıştı. Daha fazla akıl dışı şiddeti önlemek için ona karşılık verdiğimden, herkesin kınamasına uğramıştım.
“Haksızlık! Haksızlık!” diye haykırdı aklım; dayanılmaz bir sarsıntının zoruyla, yaşına göre erken gelişmiş ama geçici bir güce kavuşmuştu. Aynı ölçüde alevlenen Kararlılığım da dayanılmaz baskıdan kurtulmak için tuhaf bir çıkış yolu bulmamı istiyordu: kaçmak ya da bu mümkün değilse bir daha hiçbir şey yiyip içmemek, kendimi ölüme bırakmak.
O kasvetli öğleden sonra ruhum nasıl da altüst olmuştu! Aklım nasıl karmakarışık, yüreğim nasıl başkaldırı içindeydi! Oysa zihinsel savaş nasıl bir karanlıkta, nasıl koyu bir cehalet içinde verilmişti! Durmadan içimde yükselen “Neden böyle acı çekiyorum?” sorusuna cevap veremiyordum. Şimdiyse, kaç yıl geçtiğini söylemeyeceğim kadar zaman sonra, bunu açıkça görüyorum.
Gateshead Konağı’nda bir uyumsuzluk kaynağıydım: orada hiç kimseye benzemiyordum; Bayan Reed’le, çocuklarıyla ya da seçtiği uşaklarıyla hiçbir ortak yanım yoktu. Onlar beni sevmiyorsa, ben de onları pek sevmiyordum. Aralarından biriyle bile duygudaşlık kuramayan bir varlığı sevgiyle benimsemek zorunda değillerdi; mizacı, yetenekleri ve eğilimleri bakımından onlardan farklı, onlara ters düşen bir varlıktım. Onların çıkarlarına hizmet edemeyen, zevklerine katkıda bulunamayan işe yaramaz bir şeydim; bana davranışlarına öfke, yargılarına küçümseme besleyen zararlı bir şeydim. Biliyorum, daha neşeli, parlak, tasasız, isteklerinde ısrarcı, güzel ve ele avuca sığmaz bir çocuk olsaydım—yine onlara muhtaç ve kimsesiz olsam da—Bayan Reed varlığıma daha kolay katlanırdı; çocukları bana karşı daha içten bir yakınlık duyardı; hizmetçiler de çocuk odasındaki her şeyi benim üzerime yıkmaya daha az heves ederlerdi.
Gün ışığı Kırmızı Oda’dan çekilmeye başlamıştı; saat dördü geçmişti ve bulutlarla kaplı öğleden sonra kasvetli alacakaranlığa dönüyordu. Merdiven penceresine yağmurun hâlâ durmaksızın vurduğunu, konağın arkasındaki ağaçlıkta rüzgârın uğuldadığını duydum. Yavaş yavaş taş gibi soğudum, sonra cesaretim kırıldı. Alışıldık aşağılanmışlık, kendimden kuşku ve kimsesiz bir keder hâlim, sönmekte olan öfkemin közlerini nemlendirdi. Herkes kötü olduğumu söylüyordu; belki de öyleydim. Az önce kendimi açlıktan öldürmeyi düşünmekten başka ne yapmıştım? Bu elbette bir suçtu: ölmeye layık mıydım? Yoksa Gateshead Kilisesi’nin mihrap altındaki mahzeni, insanın sığınabileceği bir yer miydi? Bana Bay Reed’in o mahzende yattığını söylemişlerdi. Bu düşünceyle onu hatırlayınca içimi gittikçe artan bir korku kapladı. Onu hatırlayamıyordum; ama öz dayım olduğunu, annemin erkek kardeşi olduğunu, anne babasız bir bebekken beni evine aldığını biliyordum. Son nefesini verirken Bayan Reed’den beni kendi çocuklarından biri gibi büyütüp geçindireceğine dair söz almıştı. Bayan Reed muhtemelen bu sözü tuttuğunu düşünüyordu; elbette, huyunun elverdiği ölçüde tutmuştu. Ama kocasının ölümünden sonra ne soyundan gelen ne de başka bir bağı bulunan bir yabancıya gerçekten nasıl sevgi duyabilirdi? Sevemediği yabancı bir çocuğa anne olmak, onu kendi ailesinin içine kalıcı olarak yerleşmiş, kendine bütünüyle ters bir yabancı olarak görmek zorunda kalmak, zorla koparılmış bir sözle bağlanmış biri için herhâlde çok eziyet vericiydi.
Aklıma tuhaf bir düşünce geldi. Bay Reed yaşasaydı bana iyi davranacağından hiç kuşku duymamıştım, hâlâ da duymuyordum. Şimdi beyaz yatağa ve gölgeli duvarlara bakarken—arada büyülenmiş gibi, loş ışıkla parlayan aynaya da göz atıyordum—son arzularının çiğnenmesi yüzünden mezarlarında huzursuz olan, yeminlerini bozanları cezalandırmak ve ezilenlerin öcünü almak için yeryüzüne dönen ölülerle ilgili duyduklarımı hatırlamaya başladım. Kız kardeşinin çocuğuna yapılan haksızlıklar Bay Reed’in ruhunu huzursuz edip onu bulunduğu yerden—ister kilisenin mahzeni olsun, ister ölülerin bilinmeyen dünyası—çıkararak bu odada karşıma dikilebilirdi. Gözyaşlarımı sildim, hıçkırıklarımı bastırdım; şiddetli kederimin bir işaretinin beni teselli edecek doğaüstü bir sesi uyandırmasından ya da karanlıktan başımın üzerinde eğilen, acıma dolu, ışık saçan bir yüz çıkarmasından korkuyordum. Kuramsal olarak teselli edici olan bu düşüncenin gerçeğe dönüşmesi korkunç olurdu; bütün gücümle onu bastırmaya, sağlam durmaya çalıştım. Saçlarımı gözlerimden silkeleyip başımı kaldırdım, karanlık odaya cesurca bakmaya çalıştım. Tam o sırada duvarda bir ışık parladı. Kendi kendime, “Perdenin bir aralığından sızan ay ışığı mı?” diye sordum. Hayır; ay ışığı hareketsiz olurdu, bu ışık ise kıpırdıyordu. Bakarken tavana doğru kaydı, başımın üzerinde titredi. Şimdi, bu ışık çizgisinin büyük olasılıkla çimenlikten geçen birinin taşıdığı fenerden yansıdığını kolayca tahmin edebiliyorum. Ama o zaman zihnim dehşete hazır, sinirlerim sarsılmış olduğundan, hızla fırlayan bu ışının başka bir dünyadan gelecek bir görüntünün habercisi olduğunu sandım. Kalbim gümbür gümbür çarpıyor, başım yanıyordu; kulaklarımda kanat çırpışını andıran bir ses vardı. Bir şey yanı başımdaymış gibi geldi; içim daraldı, nefes alamaz oldum. Dayanma gücüm tükendi; kapıya atılıp kilidi çaresizlikle sarstım. Dış koridordan ayak sesleri koşarak geldi; anahtar döndü, Bessie ile Abbot içeri girdi.
“Bayan Eyre, hasta mısınız?” diye sordu Bessie.
“Ne korkunç bir gürültü! İçim titredi!” diye haykırdı Abbot.
“Beni dışarı çıkarın! Çocuk odasına gideyim!” diye bağırdım.
“Neden? Bir yeriniz mi acıyor? Bir şey mi gördünüz?” diye sordu Bessie yeniden.
“Ah! Bir ışık gördüm, bir hayalet gelecek sandım.” Bessie’nin elini tutmuştum; o da elini çekip almadı.
“Bilerek çığlık attı,” dedi Abbot biraz tiksintiyle. “Ne çığlıktı ama! Büyük bir acı çekseydi mazur görülürdü; ama tek istediği hepimizi buraya getirmekti. Yaramazlıklarını bilirim.”
“Bütün bu gürültü ne?” diye buyurgan bir sesle sordu bir başkası. Bayan Reed koridordan geldi; bonesi başında uçuşuyor, elbisesi hışırdıyordu. “Abbot, Bessie; Jane Eyre’nin ben gelene kadar Kırmızı Oda’da bırakılması için emir verdiğimi sanıyordum.”
“Bayan Jane çok yüksek sesle çığlık attı hanımım,” diye kendini savundu Bessie.
“Bırakın gitsin,” dedi tek karşılık olarak. “Bessie’nin elini bırak çocuğum; bu yolla buradan çıkamayacağını bil. Hileden, özellikle de çocukların hilesinden tiksinirim. Sana oyunlarının işe yaramayacağını göstermek benim görevim: şimdi bir saat daha burada kalacaksın ve ancak bütünüyle boyun eğip sessiz durursan o zaman seni salıvereceğim.”
“Ah teyzeciğim! Acıyın! Beni bağışlayın! Buna dayanamıyorum, başka bir şekilde cezalandırın! Beni öldürecekler, eğer—”
“Sus! Bu taşkınlık gerçekten iğrenç.” Kuşkusuz o da böyle hissediyordu. Onun gözünde ben, yaşına göre fazla iyi bir oyuncuydum; içtenlikle, beni yakıcı tutkuların, aşağılık bir ruhun ve tehlikeli bir ikiyüzlülüğün bileşimi sanıyordu.
Bessie ile Abbot geri çekilmişti. Bayan Reed, artık çılgınlığa varan sıkıntıma ve vahşi hıçkırıklarıma sabredemeyerek beni birden içeri itti ve başka bir şey söylemeden kapıyı kilitledi. Hızlı hızlı uzaklaşışını duydum; gittikten kısa süre sonra, sanırım bir tür nöbet geçirdim: bilincimi yitirince sahne kapandı.
Bölüm etkileşimi
