Bölümler 39Şu an: Xxvı. Bölüm
- 1 Önsöz651 kelime
- 2 I. Bölüm1.377 kelime
- 3 Iı. Bölüm1.998 kelime
- 4 Iıı. Bölüm2.281 kelime
- 5 Bölüm IV4.028 kelime
- 6 Beşinci Bölüm3.499 kelime
- 7 Bölüm VI2.002 kelime
- 8 Bölüm VII2.508 kelime
- 9 Bölüm VIII2.106 kelime
- 10 Bölüm IX2.229 kelime
- 11 Bölüm X2.980 kelime
- 12 On Birinci Bölüm4.501 kelime
- 13 Bölüm XII2.928 kelime
- 14 Xııı. Bölüm2.905 kelime
- 15 Bölüm XIV3.515 kelime
- 16 Bölüm XV3.487 kelime
- 17 Bölüm XVI2.704 kelime
- 18 Bölüm XVII5.614 kelime
- 19 On Sekizinci Bölüm4.205 kelime
- 20 Xıx. Bölüm2.549 kelime
- 21 Bölüm XX4.150 kelime
- 22 Xxı. Bölüm6.077 kelime
- 23 Xxıı. Bölüm1.976 kelime
- 24 Xxııı. Bölüm2.788 kelime
- 25 Bölüm XXIV4.874 kelime
- 26 Xxv. Bölüm3.482 kelime
- 27 Xxvı. Bölüm3.105 kelime · Okuduğun bölüm
- 28 Xxvıı. Bölüm7.684 kelime
- 29 Bölüm XXVIII4.844 kelime
- 30 Xxıx. Bölüm3.186 kelime
- 31 Otuzuncu Bölüm2.680 kelime
- 32 Xxxı. Bölüm2.175 kelime
- 33 Xxxıı. Bölüm3.338 kelime
- 34 Otuz Üçüncü Bölüm3.414 kelime
- 35 Bölüm XXXIV6.532 kelime
- 36 Xxxv. Bölüm3.023 kelime
- 37 Bölüm XXXVI2.722 kelime
- 38 Bölüm XXXVII5.243 kelime
- 39 Otuz Sekizinci Bölüm — Son1.249 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
XXVI. BÖLÜM
Sophie saat yedide gelip beni giydirdi; işini bitirmesi gerçekten çok uzun sürdü. Gecikmemden sabırsızlandığını sandığım Bay Rochester, neden gelmediğimi sormak için yukarı haber gönderdi. Sophie tam da duvağımı —sonunda sade, kare biçimli bir dantel— bir broşla saçıma tutturuyordu; fırsat bulur bulmaz ellerinin arasından sıyrılıp çıktım.
“Dur!” diye Fransızca seslendi. “Aynada kendine bak; bir kez bile göz atmadın.”
Kapıda dönüp baktım: Cüppeli ve duvaklı bir siluet gördüm; her zamanki hâlime o kadar benzemiyordu ki neredeyse bir yabancının görüntüsüydü. “Jane!” diye bir sesleniş duydum ve hızla aşağı indim. Merdivenin dibinde Bay Rochester beni karşıladı.
“Ağırkanlı!” dedi. “Sabırsızlıktan beynim yanıyor, sen hâlâ oyalanıyorsun!”
Beni yemek odasına götürdü, baştan aşağı dikkatle süzdü, “zambak gibi güzel ve yalnızca hayatının gururu değil, gözlerinin arzusu” olduğumu söyledi. Sonra kahvaltı etmem için yalnızca on dakika vereceğini söyleyip zili çaldı. Yeni işe aldığı hizmetkârlardan biri, bir uşak, geldi.
“John arabayı hazırlıyor mu?”
“Evet efendim.”
“Bagaj aşağı indirildi mi?”
“İndiriyorlar efendim.”
“Kiliseye git; Bay Wood (rahip) ile kilise görevlisi orada mı, bak; dönüp bana haber ver.”
Okurun da bildiği gibi kilise kapıların hemen ötesindeydi; uşak kısa süre sonra döndü.
“Bay Wood sakristide, ayin cüppesini giyiyor efendim.”
“Peki araba?”
“Atları koşuyorlar.”
“Kiliseye gitmek için arabaya ihtiyacımız yok; ama döner dönmez hazır olmalı: bütün sandıklar ve bagaj yerleştirilip bağlanmış, arabacı da yerine oturmuş olacak.”
“Evet efendim.”
“Jane, hazır mısın?”
Ayağa kalktım. Beklenecek ya da sıraya dizilecek sağdıçlar, nedimeler, akrabalar yoktu; yalnızca Bay Rochester’la ben vardık. Geçerken Bayan Fairfax holde duruyordu. Onunla konuşmayı çok isterdim ama elim demir gibi bir kavrayışla tutulmuştu; güçlükle yetişebildiğim adımlarla beni sürükleyerek götürüyordu. Bay Rochester’ın yüzüne bakmak, hiçbir amaç uğruna bir saniye bile gecikmeye izin verilmeyeceğini anlamaya yetiyordu. Başka hangi damat onun gibi görünmüştü acaba: amacına böylesine kilitlenmiş, böylesine kararlı ve sert? Ya da böylesine sabit kaşların altında böylesine ateşli, pırıl pırıl gözler kimde görülmüştü?
Günün güzel mi kötü mü olduğunu bilmiyorum; yoldan aşağı inerken ne göğe ne yere baktım. Kalbim gözlerimle birlikteydi; ikisi de Bay Rochester’ın varlığına geçmiş gibiydi. Yol boyunca sert ve öfkeli bir bakışla dikildiği görünmez şeyi görmek istiyordum. Karşı koyup direniyor gibi göründüğü düşüncelerin gücünü hissetmek istiyordum.
Kilise avlusunun küçük kapısında durdu; soluk soluğa kaldığımı fark etmişti. “Sevgimde zalim miyim?” dedi. “Bir an dur, Jane; bana yaslan.”
Şimdi önümde sakinlikle yükselen eski gri Tanrı evinin, çan kulesinin çevresinde dönen bir karganın ve ötede kızıl sabah göğünün görüntüsünü hatırlıyorum. Yeşil mezar tümseklerinden de bir şeyler hatırlıyorum; ayrıca alçak tümseklerin arasında dolaşıp yosun tutmuş birkaç mezar taşına kazınmış anıları okuyan iki yabancıyı da unutmadım. Bizi görünce kilisenin arka tarafına dolandıkları için dikkatimi çekmişlerdi; yan koridorun kapısından girip töreni izleyeceklerinden kuşkum yoktu. Bay Rochester onları fark etmedi; yüzüme dikkatle bakıyordu. Sanırım kanım bir anlığına çekilmişti: Alnımın nemlendiğini, yanaklarımın ve dudaklarımın soğuduğunu hissediyordum. Kendime gelince —ki çabucak toparlandım— beni sundurmaya giden yolda nazikçe yürüttü.
Sessiz, mütevazı tapınağa girdik. Rahip alçakgönüllü sunağın yanında beyaz ayin cüppesiyle bekliyordu; yardımcısı da yanındaydı. Her yer sessizdi; uzaktaki bir köşede yalnızca iki gölge kıpırdıyordu. Tahminim doğru çıkmıştı: Yabancılar bizden önce içeri süzülmüş, şimdi Rochester ailesinin mezarının yanında, sırtları bize dönük duruyorlardı. Parmaklıkların ardından, iç savaşlar sırasında Marston Moor’da öldürülen Damer de Rochester’ın ve karısı Elizabeth’in kalıntılarını diz çökmüş bir meleğin koruduğu, zamanla kararmış eski mermer mezara bakıyorlardı.
Komünyon parmaklıklarının önündeki yerimizi aldık. Arkamda ihtiyatlı bir ayak sesi duyunca omzumun üzerinden baktım: Yabancılardan biri —belli ki bir beyefendi— sunağa doğru ilerliyordu. Tören başladı. Evliliğin amacı açıklandıktan sonra rahip bir adım daha öne çıktı, Bay Rochester’a doğru hafifçe eğildi ve devam etti.
“İkinizi de uyarıyor ve yükümlü kılıyorum: Yüreklerin bütün sırlarının açığa çıkacağı o korkunç yargı gününde hesap vereceğinizi bilerek, eğer ikinizden biri evlilikle yasal olarak birleşmenize engel bir şey biliyorsa, şimdi itiraf etsin. Tanrı’nın Sözü’nün izin verdiğinden başka biçimde bir araya getirilenlerin Tanrı tarafından birleştirilmediğine ve evliliklerinin yasal olmadığına emin olun.”
Âdet olduğu üzere sustu. Bu cümleden sonraki sessizlik bir yanıtla ne zaman bozulur ki? Belki yüz yılda bir bile olmaz. Gözlerini kitabından kaldırmamış, yalnızca bir an nefesini tutmuş olan rahip devam etmek üzereydi; “Bu kadını nikâhlı karın olarak kabul ediyor musun?” diye sormak için dudaklarını aralarken eli Bay Rochester’a doğru uzanmıştı ki yakınlardan berrak bir ses duyuldu:
“Bu evlilik devam edemez; bir engel olduğunu ilan ediyorum.”
Rahip konuşana bakıp susup kaldı; kilise görevlisi de öyle yaptı. Bay Rochester, ayaklarının altında deprem olmuş gibi hafifçe kımıldadı; daha sağlam basıp başını ya da gözlerini çevirmeden, “Devam edin,” dedi.
Bu sözü derin ama alçak bir sesle söyledikten sonra ortalığı derin bir sessizlik kapladı. Bir süre sonra Bay Wood konuştu:
“İleri sürülen iddia ve doğru ya da yanlış olduğuna ilişkin kanıtlar araştırılmadan devam edemem.”
“Tören tamamen kesildi,” diye ekledi arkamızdaki ses. “İddiamı kanıtlayabilirim; bu evliliğin önünde aşılamaz bir engel var.”
Bay Rochester duydu ama aldırmadı; inatçı ve dimdik duruyor, yalnızca elimi kavramak için kıpırdıyordu. Kavrayışı ne kadar sıcak ve güçlüydü! Solgun, sert, iri alnı o an ocaktan çıkarılmış mermer gibiydi. Gözü, hâlâ tetikte ama bir o kadar da çılgın, nasıl parlıyordu!
Bay Wood ne diyeceğini bilemez gibiydi. “Engelin niteliği nedir?” diye sordu. “Belki aşılabilir ya da açıklığa kavuşturulabilir?”
“Pek mümkün değil,” diye yanıtladı adam. “Aşılamaz dedim ve bunu bilerek söylüyorum.”
Konuşan öne çıkıp parmaklıklara yaslandı. Her sözcüğü açıkça, sakin ve kararlı ama yüksek sesle değil, söyleyerek devam etti:
“Engel, daha önce yapılmış bir evliliğin varlığıdır. Bay Rochester’ın hâlâ yaşayan bir karısı var.”
Alçak sesle söylenen bu sözler sinirlerimi gök gürültüsünün hiç titretemediği kadar titretti; kanım, onların ince şiddetini ne ayazda ne ateşte hissettiğim gibi hissetti. Ama kendimi toparlamıştım, bayılma tehlikesi yoktu. Bay Rochester’a baktım; gözlerini bana çevirdim. Yüzünün tamamı renksiz bir kayaydı; gözü hem kıvılcım hem çakmak taşıydı. Hiçbir şeyi inkâr etmedi; her şeye meydan okuyacak gibiydi. Konuşmadan, gülümsemeden, beni bir insan olarak tanıyor görünmeden kolunu belime doladı ve beni yanına sıkıca çekti.
“Sen kimsin?” diye sordu davetsiz misafire.
“Adım Briggs; Londra’da —— Sokağı’nda çalışan bir avukatım.”
“Bana bir karı dayatmaya mı kalkıyorsun?”
“Yasa tanıyorsa da siz tanımıyorsanız, efendim, karınızın varlığını size hatırlatmak istiyorum.”
“Onun hakkında bilgi ver: Adını, soyunu, nerede yaşadığını söyle.”
“Elbette.” Bay Briggs sakince cebinden bir kâğıt çıkardı ve resmî, genizden gelen bir sesle okudu:
“‘Miladi —— yılının 20 Ekim’inde (bundan on beş yıl önce), —— kontluğundaki Thornfield Hall’dan ve İngiltere’nin ——shire bölgesindeki Ferndean Malikânesi’nden Edward Fairfax Rochester’ın, Jamaika’daki Spanish Town’da bulunan —— kilisesinde, tüccar Jonas Mason ile onun Kreol karısı Antoinetta’nın kızı olan kız kardeşim Bertha Antoinetta Mason’la evlendiğini beyan eder ve kanıtlayabilirim. Evlilik kaydı o kilisenin sicilinde bulunabilir; bir örneği şu anda elimdedir. İmza: Richard Mason.’”
“Bu belge sahte değilse evlendiğimi kanıtlayabilir; ama orada karım diye anılan kadının hâlâ yaşadığını kanıtlamaz.”
“Üç ay önce yaşıyordu,” diye karşılık verdi avukat.
“Nereden biliyorsun?”
“Bu konuda tanığım var; tanıklığına sizin bile karşı çıkmanız güç olur, efendim.”
“Getir onu buraya, yoksa cehenneme git.”
“Önce onu getireceğim; burada. Bay Mason, lütfen öne çıkın.”
Bay Rochester bu adı duyunca dişlerini sıktı; güçlü, kasılmalı bir titreme de geçirdi. Yanında olduğumdan, öfke ya da çaresizliğin spazm gibi bedeninden geçtiğini hissettim. Şimdiye dek geride oyalanmış olan ikinci yabancı yaklaştı; avukatın omzunun üzerinden solgun bir yüz göründü. Evet, Mason’ın ta kendisiydi. Bay Rochester dönüp ona dik dik baktı. Daha önce sık sık söylediğim gibi gözü karaydı; şimdi karanlığında sarımsı, hayır, kanlı bir ışık vardı. Yüzü kızardı; zeytin renkli yanağıyla renksiz alnı, içinden yükselen bir ateş yayılıyormuş gibi parladı. Kımıldayıp güçlü kolunu kaldırdı; Mason’a vurabilir, onu kilisenin taş zeminine çalabilir, acımasız bir darbeyle bedenindeki nefesi kesebilirdi. Ama Mason geri çekilip güçsüzce, “Yüce Tanrım!” diye bağırdı. Bay Rochester’a soğuk bir küçümseme çöktü; tutkusu, bir hastalıkla kavrulup kurumuşçasına söndü. Yalnızca, “Ne diyeceksin?” diye sordu.
Mason’ın beyaz dudaklarından duyulmaz bir yanıt döküldü.
“Açıkça yanıt veremiyorsan işin içinde şeytan var demektir. Yeniden soruyorum: Ne diyeceksin?”
“Efendim, efendim,” diye araya girdi rahip, “kutsal bir yerde olduğunuzu unutmayın.” Sonra Mason’a dönüp yumuşakça sordu: “Bu beyefendinin karısının hâlâ yaşayıp yaşamadığını biliyor musunuz?”
“Cesur olun,” diye yüreklendirdi avukat. “Açıkça konuşun.”
“Şu anda Thornfield Hall’da yaşıyor,” dedi Mason, daha anlaşılır bir sesle. “Onu geçen nisan orada gördüm. Erkek kardeşiyim.”
“Thornfield Hall’da!” diye haykırdı rahip. “İmkânsız! Efendim, bu çevrede uzun zamandır oturuyorum; Thornfield Hall’da Bayan Rochester diye birini hiç duymadım.”
Bay Rochester’ın dudaklarını çarpıtan kasvetli bir gülümseme gördüm; mırıldandı:
“Hayır, Tanrı şahidim olsun! Kimsenin ondan ya da o adla söz etmemesi için elimden geleni yaptım.” Düşüncelere daldı; on dakika boyunca kendi kendine danıştı. Kararını verip ilan etti:
“Yeter! Her şey bir anda, namludan çıkan kurşun gibi ortaya dökülsün. Wood, kitabını kapat ve cüppeni çıkar. John Green,” diye kilise yardımcısına seslendi, “kiliseden çık; bugün düğün olmayacak.” Adam dediğini yaptı.
Bay Rochester pervasızca ve cesurca devam etti: “Çok eşlilik çirkin bir sözcük! Yine de çok eşli olmayı amaçlıyordum; ama kader benden daha usta çıktı, ya da Tanrı’nın takdiri beni durdurdu —belki de ikincisidir. Şu anda şeytandan pek farkım yok; oradaki papazımın da söyleyeceği gibi, kuşkusuz Tanrı’nın en sert hükümlerini, sönmeyen ateşi ve ölmeyen kurdu bile hak ediyorum. Beyler, planım suya düştü. Bu avukatla müvekkilinin söyledikleri doğru: Evlenmiştim ve evlendiğim kadın hâlâ yaşıyor! Wood, yukarıdaki evde Bayan Rochester’ı hiç duymadığını söylüyorsun; ama orada gözetim altında tutulan esrarengiz akıl hastası hakkında dedikodular kulağına pek çok kez çalınmıştır. Kimi onun gayrimeşru üvey kız kardeşim olduğunu fısıldadı; kimi de terk ettiğim metresim olduğunu. Şimdi size bildiriyorum: O, on beş yıl önce evlendiğim karımdır; adı Bertha Mason. Şu kararlı adamın kız kardeşidir; titreyen uzuvları ve bembeyaz yanaklarıyla, erkeklerin ne kadar sağlam yürekli olabileceğini şimdi size gösteriyor. Kendine gel Dick! Benden korkma! Sana vuracağıma neredeyse bir kadına vurmayı yeğlerim. Bertha Mason delidir; üstelik deli bir aileden gelir; üç kuşak boyunca aptallar ve deliler! Kreol annesi hem akıl hastası hem ayyaştı; kızla evlendikten sonra öğrendim bunu, çünkü evlenmeden önce aile sırlarını saklamışlardı. Bertha da uslu bir çocuk gibi annesini her iki konuda örnek aldı. Ne hoş bir eşim vardı: saf, bilge, ağırbaşlı! Ne kadar mutlu bir adam olduğumu düşünebilirsiniz. Neler yaşadım neler! Ah, bilseniz deneyimim cennetti! Ama size daha fazla açıklama borçlu değilim. Briggs, Wood, Mason; sizi evime, Bayan Poole’un hastasını, yani karımı görmeye davet ediyorum. Evlenmeye kandırıldığım yaratığın nasıl biri olduğunu görecek ve anlaşmayı bozup en azından insana benzer bir şeyden merhamet aramakta haklı olup olmadığımı değerlendireceksiniz. Bu genç kız,” dedi bana bakarak, “iğrenç sırdan sizin kadar habersizdi Wood; her şeyin uygun ve yasal olduğunu sanıyordu. Aldatılmış, zavallı bir adamla; kötü, deli ve hayvanlaşmış bir eşe çoktan bağlanmış bir adamla sahte bir birlikteliğe düşürüleceğini aklından bile geçirmemişti. Hepiniz gelin, peşimden!”
Elimi hâlâ sıkıca tutarak kiliseden çıktı; üç beyefendi de peşinden geldi. Konağın ön kapısında arabayı bulduk.
“John, arabayı ahıra geri götür,” dedi Bay Rochester sakince. “Bugün gerekmeyecek.”
İçeri girince Bayan Fairfax, Adèle, Sophie ve Leah bizi karşılayıp selamlamak üzere öne çıktılar.
“Herkes geri dönsün!” diye bağırdı evin efendisi. “Tebriklerinizi alın başınızdan; kim istiyor ki? Ben istemiyorum! On beş yıl geç kaldılar!”
Elimi hâlâ tutarak ilerledi ve merdivenleri çıktı; beyefendilere de peşinden gelmeleri için işaret ediyordu, onlar da öyle yaptılar. İlk merdiveni çıktık, galeriyi geçip üçüncü kata vardık. Bay Rochester’ın anahtarıyla açtığı alçak, siyah kapı bizi duvarları duvar halılarıyla kaplı odaya soktu; odada büyük bir yatak ve resimlerle süslü bir dolap vardı.
“Bu yeri biliyorsun Mason,” dedi rehberimiz. “Burada seni ısırıp bıçaklamıştı.”
Duvar örtülerini kaldırıp ikinci kapıyı açığa çıkardı; onu da açtı. Penceresiz bir odada, yüksek ve sağlam bir paravanın koruduğu ateş yanıyordu; tavandan bir zincirle lamba sarkıyordu. Grace Poole, görünüşe bakılırsa bir tencerede bir şey pişirerek ateşin üzerine eğilmişti. Odanın öte ucundaki koyu gölgelerin içinde bir figür ileri geri koşuyordu. Bunun ne olduğunu, hayvan mı insan mı olduğunu ilk bakışta anlamak mümkün değildi: Sanki dört ayak üzerinde sürünüyordu; tuhaf, vahşi bir hayvan gibi saldırıyor ve hırlıyordu. Ama üstü başı giyimliydi; yele benzeyen gür, kırçıl koyu saçları başını ve yüzünü örtüyordu.
“Günaydın, Bayan Poole!” dedi Bay Rochester. “Nasılsınız? Hastanız bugün nasıl?”
“İdare ederiz efendim, teşekkür ederim,” diye karşılık verdi Grace; kaynayan karışımı dikkatle ocağın üzerine koyarken. “Biraz hırçın, ama öfkeden kudurmuyor.”
Şiddetli bir çığlık, onun olumlu haberini yalanlar gibiydi: Giysili sırtlan ayağa kalkıp arka ayaklarının üzerinde doğruldu.
“Ah, efendim, sizi gördü!” diye haykırdı Grace. “Burada kalmasanız iyi olur.”
“Yalnızca birkaç dakika, Grace; birkaç dakika kalmama izin vermelisin.”
“Öyleyse dikkat edin efendim! Tanrı aşkına, dikkat edin!”
Deli kadın böğürdü; yüzündeki dağınık saçları aralayıp ziyaretçilerine çılgınca baktı. O mor yüzü, o şişmiş hatları iyi tanıyordum. Bayan Poole öne çıktı.
“Yolundan çekil,” dedi Bay Rochester, onu iterek. “Sanırım artık bıçağı yok; ben de tetikteyim.”
“İnsan onun nesi olduğunu asla bilemez efendim; o kadar kurnaz ki. Hiç kimse onun düzenbazlığının ne kadar ileri gideceğini kestiremez.”
“Onu kendi hâline bıraksak iyi olur,” diye fısıldadı Mason.
Kayınbiraderinin önerisi, “Cehenneme kadar yolu var!” oldu.
“Dikkat!” diye bağırdı Grace. Üç beyefendi aynı anda geri çekildi. Bay Rochester beni arkasına çekti; deli kadın atılıp hırsla boğazına sarıldı, dişlerini yanağına geçirdi; boğuştular. Kadın iriydi; boyu neredeyse kocası kadardı, üstelik şişmandı. Mücadelede erkeksi bir güç sergiliyordu; atletik yapısına rağmen onu birden fazla kez neredeyse boğuyordu. Bay Rochester, yerini bulan tek bir darbeyle işini bitirebilirdi ama ona vurmak istemiyor, yalnızca güreşiyordu. Sonunda kadının kollarını denetim altına aldı; Grace Poole ona bir ip verdi, o da kadının kollarını arkasından bağladı. Elinin altındaki başka bir iple onu sandalyeye bağladı. Bu sırada kadın en şiddetli çığlıkları atıyor, sarsılarak debeleniyordu. Bay Rochester sonra seyircilere döndü; onlara hem acı hem de yıkılmışlık taşıyan bir gülümsemeyle baktı.
“İşte karım,” dedi. “Hayatım boyunca bileceğim tek evlilik kucaklaşması bu; boş saatlerimi avutacak okşamalar da bunlar! İşte sahip olmak istediğim şey,” dedi elini omzuma koyarak: “cehennemin eşiğinde böylesine ağırbaşlı ve sakin duran, bir şeytanın zıplayıp oynamasını soğukkanlılıkla seyreden bu genç kız. O vahşi güveçten sonra biraz değişiklik olsun diye onu istedim. Wood, Briggs, aradaki farka bakın! Şu berrak gözlerle oradaki kırmızı yuvarlakları; bu yüzle o maskeyi; bu bedenle o cüsseli bedeni karşılaştırın. Sonra hükmünüzü verin, İncil’in rahibi ve hukukun adamı; unutmayın, hangi yargıyla yargılarsanız siz de o yargıyla yargılanacaksınız! Şimdi gidin. Hazinemi kapatmam gerek.”
Hepimiz dışarı çıktık. Bay Rochester, Grace Poole’a birkaç talimat daha vermek için arkamızda bir süre kaldı. Merdivenlerden inerken avukat bana seslendi.
“Hanımefendi,” dedi, “hiçbir suçunuz olmadığı anlaşıldı. Amcanız bunu duyunca sevinecektir; elbette Bay Mason Madeira’ya döndüğünde amcanız hâlâ hayattaysa.”
“Amcam mı? Ona ne olmuş? Onu tanıyor musunuz?”
“Bay Mason tanıyor. Bay Eyre birkaç yıldır onun şirketinin Funchal muhabiri. Amcanız, Bay Rochester’la evlenmeyi düşündüğünüzü bildiren mektubunuzu aldığında, sağlığını toparlamak için Jamaika’ya dönüş yolunda Madeira’da bulunan Bay Mason da yanındaymış. Bay Eyre bu haberi anlatmış; çünkü müvekkilim Bay Mason’ın Rochester adında bir beyefendiyi tanıdığını biliyormuş. Tahmin edebileceğiniz gibi Bay Mason şaşırmış ve üzülmüş; işin aslını açıklamış. Üzülerek söylüyorum, amcanız şimdi hasta yatağında. Hastalığının niteliği, verem, ve ulaştığı aşama göz önüne alındığında yataktan bir daha kalkması pek olası değil. Sizi düştüğünüz tuzaktan kurtarmak için İngiltere’ye kendisi gelemedi; ama sahte evliliği önlemek üzere Bay Mason’a hiç vakit kaybetmeden harekete geçmesi için yalvardı. Yardım etmesi için onu bana yönlendirdi. Elimden geldiğince çabuk davrandım; geç kalmamış olduğum için şükrediyorum, siz de kuşkusuz öylesiniz. Amcanızın siz Madeira’ya varmadan öleceğinden ahlaken emin olmasaydım, Bay Mason’la geri dönmenizi önerirdim; ama durum böyleyken, Bay Eyre’den haber alana ya da onun hakkında bir şey öğrenene kadar İngiltere’de kalmanızın daha iyi olacağını düşünüyorum. Burada beklememizi gerektiren başka bir şey var mı?” diye sordu Bay Mason’a.
“Hayır, hayır; gidelim,” diye kaygıyla karşılık verdi. Bay Rochester’a veda etmek için beklemeden ana kapıdan çıktılar. Rahip, kibirli cemaat üyesine nasihat ya da sitem niteliğinde birkaç söz söylemek için kaldı; bu görevini yerine getirince o da gitti.
Şimdi çekildiğim kendi odamın yarı açık kapısında dururken onun gidişini duydum. Ev boşalınca kendimi içeri kilitledim, kimsenin girmemesi için sürgüyü çektim ve ağlamaya, yas tutmaya değil —henüz bunun için fazla sakindim— mekanik bir biçimde gelinliğimi çıkarıp dün, son kez giydiğimi sandığım kumaş elbisemi giydim. Sonra oturdum; kendimi güçsüz ve yorgun hissediyordum. Kollarımı masaya dayadım, başımı onların üzerine bıraktım. Ve şimdi düşündüm: O ana kadar yalnızca duymuş, görmüş, hareket etmiştim; beni götürdükleri ya da sürükledikleri yerde oradan oraya gitmiş, olayların peş peşe gelişini, bir sırrın ardından başka bir sırrın açığa çıkışını izlemiştim. Ama şimdi, diye düşündüm.
Sabah, deli kadınla yaşanan kısa sahne dışında, yeterince sakin geçmişti. Kilisedeki olay gürültülü olmamıştı; ne bir öfke patlaması ne yüksek sesli bir tartışma, ne münakaşa, meydan okuma ya da karşı koyma; ne gözyaşı ne hıçkırık vardı. Birkaç söz söylenmiş, evliliğe sakince itiraz edilmişti; Bay Rochester birkaç sert ve kısa soru sormuş, yanıtlar ve açıklamalar verilmiş, kanıtlar sunulmuştu. Efendim gerçeği açıkça kabul etmiş, ardından yaşayan kanıt gözler önüne serilmişti. Davetsiz gelenler gitmiş, her şey sona ermişti.
Her zamanki gibi kendi odamdaydım; görünürde hiçbir değişiklik olmadan, yalnızca kendimdim. Hiçbir şey beni vurmamış, yakıp kavurmamış ya da sakat bırakmamıştı. Öyleyse dünkü Jane Eyre neredeydi? Hayatı neredeydi? Geleceğe dair umutları neredeydi?
Bir zamanlar hevesli, umutla bekleyen, neredeyse gelin olmuş Jane Eyre, yeniden soğuk ve yalnız bir genç kızdı. Hayatı solgun, geleceği karanlıktı. Yaz ortasında Noel ayazı çökmüştü; haziranın üzerine bembeyaz bir aralık fırtınası savrulmuştu. Olgun elmalar buz tutmuş, kar yığınları açmış gülleri ezmişti; çayır ve ekin tarlalarının üzerine donmuş bir kefen serilmişti. Dün gece çiçeklerle kıpkırmızı kesilen patikalar bugün ayak basılmamış karla geçilmez olmuştu. On iki saat önce tropik korular gibi yapraklı ve güzel kokulu dalgalanan ormanlar, şimdi Norveç’in kış ormanları gibi ıssız, vahşi ve bembeyaz uzanıyordu. Bütün umutlarım ölmüştü; Mısır diyarındaki bütün ilk doğanların bir gecede uğradığı o gizemli yazgıyla vurulmuşlardı. Dün gözümde tomurcuklanıp ışıldayan en değerli dileklerime baktım; bir daha canlanamayacak, buz gibi, morarmış cesetler hâlinde yatıyorlardı. Aşkıma baktım: Efendimin olan, onun yarattığı bu duygu, yüreğimde soğuk bir beşikte acı çeken bir çocuk gibi titriyordu. Hastalık ve ıstırap onu sarmıştı; Bay Rochester’ın kollarına sığınamaz, göğsünden sıcaklık alamazdı. Ah, artık ona dönemeyecekti; çünkü inancı sarsılmış, güveni yıkılmıştı! Bay Rochester artık benim için eskisi gibi değildi; çünkü onu sandığım kişi değildi. Ona ahlaksız diyemezdim; bana ihanet ettiğini de söyleyemezdim. Ama onun tasavvurumdaki lekesiz doğruluk niteliği silinmişti ve yanından ayrılmam gerektiğini açıkça görüyordum. Ne zaman, nasıl, nereye gideceğimi henüz kestiremiyordum; ama beni Thornfield’dan uzaklaştırmak için acele edeceğinden kuşkum yoktu. Görünüşe göre bana gerçekten sevgi duymamıştı; bu yalnızca gelip geçici bir tutkuydu. O tutku engellenmişti; artık beni istemeyecekti. Şimdi onun yoluna çıkmaktan bile korkmalıydım; görüntüm ona iğrenç gelmeliydi. Ah, ne kadar körmüşüm! Ne kadar zayıf davranmışım!
Gözlerim örtülmüş, kapanmıştı; dönen karanlık çevremde yüzüyor gibiydi, düşüncelerim de onun kadar kara ve bulanık bir akıntıyla geliyordu. Kendimi bırakmış, gevşemiş, kımıldayacak hâlim kalmamıştı; sanki büyük bir nehrin kurumuş yatağına uzanmıştım. Uzak dağlarda kopan bir selin sesini duyuyor, taşkının üzerime geldiğini hissediyordum. Ayağa kalkmaya isteğim, kaçmaya gücüm yoktu. Ölmek istiyor, bitkin yatıyordum. İçimde yalnızca bir düşünce, canlı gibi atmayı sürdürüyordu: Tanrı’yı hatırlamak. Bu, dile getirilmemiş bir dua doğurdu. Sözler ışıksız zihnimde dolaşıp duruyordu; fısıldanmaları gerekiyormuş gibiydi ama onları söyleyecek gücü bulamıyordum—
“Benden uzak durma, çünkü sıkıntı yakındır; yardım edecek kimse yok.”
Sıkıntı yakındı; onu savuşturması için Tanrı’ya yalvarmamış, ellerimi birleştirmemiş, diz çökmemiş, dudaklarımı kıpırdatmamıştım; bu yüzden geldi. Sel, bütün ağırlığıyla üzerime boşaldı. Yapayalnız hayatımın, yitip giden aşkımın, sönmüş umudumun, ölüme mahkûm inancımın bütün bilinci, tek bir kasvetli kütle hâlinde güçlü ve ezici biçimde üzerime çöktü. O acı saat anlatılamaz: Gerçekten de “sular canıma kadar yükseldi; derin çamura battım, tutunacak yer bulamadım; derin sulara girdim, sel beni bastı.”
Bölüm etkileşimi
