Bölümler 39Şu an: Bölüm XX
- 1 Önsöz651 kelime
- 2 I. Bölüm1.377 kelime
- 3 Iı. Bölüm1.998 kelime
- 4 Iıı. Bölüm2.281 kelime
- 5 Bölüm IV4.028 kelime
- 6 Beşinci Bölüm3.499 kelime
- 7 Bölüm VI2.002 kelime
- 8 Bölüm VII2.508 kelime
- 9 Bölüm VIII2.106 kelime
- 10 Bölüm IX2.229 kelime
- 11 Bölüm X2.980 kelime
- 12 On Birinci Bölüm4.501 kelime
- 13 Bölüm XII2.928 kelime
- 14 Xııı. Bölüm2.905 kelime
- 15 Bölüm XIV3.515 kelime
- 16 Bölüm XV3.487 kelime
- 17 Bölüm XVI2.704 kelime
- 18 Bölüm XVII5.614 kelime
- 19 On Sekizinci Bölüm4.205 kelime
- 20 Xıx. Bölüm2.549 kelime
- 21 Bölüm XX4.150 kelime · Okuduğun bölüm
- 22 Xxı. Bölüm6.077 kelime
- 23 Xxıı. Bölüm1.976 kelime
- 24 Xxııı. Bölüm2.788 kelime
- 25 Bölüm XXIV4.874 kelime
- 26 Xxv. Bölüm3.482 kelime
- 27 Xxvı. Bölüm3.105 kelime
- 28 Xxvıı. Bölüm7.684 kelime
- 29 Bölüm XXVIII4.844 kelime
- 30 Xxıx. Bölüm3.186 kelime
- 31 Otuzuncu Bölüm2.680 kelime
- 32 Xxxı. Bölüm2.175 kelime
- 33 Xxxıı. Bölüm3.338 kelime
- 34 Otuz Üçüncü Bölüm3.414 kelime
- 35 Bölüm XXXIV6.532 kelime
- 36 Xxxv. Bölüm3.023 kelime
- 37 Bölüm XXXVI2.722 kelime
- 38 Bölüm XXXVII5.243 kelime
- 39 Otuz Sekizinci Bölüm — Son1.249 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
BÖLÜM XX
Her zamanki gibi perdelerimi çekmeyi ve pencere storunu indirmeyi unutmuştum. Bunun sonucunda, parlak dolunay (gece açıktı) gökyüzündeki yolunda penceremin tam karşısındaki noktaya gelince, örtülmemiş camların ardından bana baktı; görkemli bakışı beni uyandırdı. Gecenin köründe gözlerimi açınca gümüş beyazı, billur gibi berrak yuvarlağını gördüm. Güzeldi ama fazla kasvetliydi; yarı doğrulup perdeyi çekmek için kolumu uzattım.
Aman Tanrım! Bu ne çığlık!
Gece, sessizlik, dinginlik; Thornfield Hall’ın bir ucundan öbür ucuna yayılan vahşi, keskin, tiz bir sesle ikiye bölündü.
Nabzım durdu; yüreğim kaskatı kesildi, uzattığım kolum felç oldu. Çığlık kesildi ve tekrarlanmadı. Zaten o korkunç çığlığı atan her ne idiyse bir daha çıkarabilmesi için epeyce vakit geçmesi gerekirdi. And Dağları’nın en geniş kanatlı kondoru bile, yuvasını örten bulutların içinden böyle bir haykırışı art arda iki kez savuramazdı. Böyle sesler çıkaran şey, bu çabayı yineleyebilmek için dinlenmek zorundaydı.
Ses üçüncü kattan gelmişti; çünkü başımın üstünden geçmişti. Ve yukarıda—evet, odamın tavanının hemen üstündeki odada—şimdi bir boğuşma duyuyordum; çıkardığı seslere bakılırsa ölüm kalım kavgasıydı. Boğuk bir ses bağırdı—
“Yardım edin! Yardım edin! Yardım edin!” diye üç kez hızla.
“Kimse gelmeyecek mi?” diye haykırdı. Sendelemeler ve ayak sesleri çılgınca sürerken, döşeme tahtalarının ve sıvanın ardından şunu seçebildim:—
“Rochester! Rochester! Tanrı aşkına, gel!”
Bir oda kapısı açıldı; biri koşarak ya da telaşla koridordan geçti. Yukarıdaki döşemeye bir başka ayak sesi gümledi, bir şey düştü; sonra sessizlik çöktü.
Korkudan bütün uzuvlarım titrerken üzerime bir şeyler geçirmiş, odadan çıkmıştım. Uyuyanların hepsi uyanmıştı; her odadan haykırışlar ve dehşet dolu mırıltılar yükseliyor, kapılar birbiri ardına açılıyor, biri dışarı bakıyor, ardından bir başkası; galeri doluyordu. Beyler ve hanımlar yataklarından kalkmıştı. “Ah, ne oldu?” “Kim yaralandı?” “Ne yaşandı?” “Bir ışık getirin!” “Yangın mı var?” “Hırsız mı girdi?” “Nereye kaçalım?” soruları dört bir yandan karmaşık biçimde yükseliyordu. Ay ışığı olmasa zifiri karanlıkta kalacaklardı. Bir o yana bir bu yana koşuyor, birbirlerine sokuluyorlardı; kimi hıçkırıyor, kimi tökezliyordu. Kargaşanın içinden çıkılacak gibi değildi.
“Rochester nerede Allah aşkına?” diye bağırdı Albay Dent. “Yatağında bulamıyorum.”
“Buradayım! Buradayım!” diye karşılık verildi. “Sakin olun hepiniz; geliyorum.”
Galerinin sonundaki kapı açıldı; elinde mumla Bay Rochester içeri girdi. Üst kattan yeni inmişti. Hanımlardan biri hemen ona doğru koşup koluna yapıştı; bu Bayan Ingram’dı.
“Nasıl korkunç bir olay yaşandı?” dedi. “Konuşun! En kötüsünü hemen öğrenelim!”
“Ama beni aşağı çekmeyin, boğmayın da,” diye karşılık verdi; çünkü Bayan Eshton’lar da şimdi ona sarılmıştı, iki dul leydi ise geniş beyaz sabahlıkları içinde, yelkenlerini doldurmuş gemiler gibi üzerine geliyordu.
“Her şey yolunda! Her şey yolunda!” diye bağırdı. “Boşuna Yaygara’nın bir provası sadece. Hanımlar, geri durun, yoksa tehlikeli olmaya başlayacağım.”
Gerçekten de tehlikeli görünüyordu; kara gözleri kıvılcımlar saçıyordu. Kendini zorla yatıştırıp şöyle ekledi—
“Bir hizmetçi kâbus görmüş, hepsi bu. Kolay heyecanlanan, sinirli biridir; kuşkusuz rüyasını hayalet ya da benzeri bir şey sanmış, korkudan nöbet geçirmiş. Şimdi hepinizi odalarınıza geri götürmeliyim; ev sakinleşene kadar onunla ilgilenilemez. Beyler, hanımlara örnek olup onlara yol gösterin. Bayan Ingram, boş korkulara üstünlük göstereceğinizden eminim. Amy ve Louisa, bir çift güvercin gibi yuvalarınıza dönün. Hanımefendiler,” dedi dul leydilere dönerek, “bu soğuk galeride biraz daha kalırsanız kesinlikle üşüteceksiniz.”
Böylece, kimi zaman onları tatlı dille ikna edip kimi zaman buyurarak, hepsini yeniden kendi yatak odalarına sokmayı başardı. Odama dönmem için emir beklemedim; çıktığım gibi fark edilmeden geri çekildim.
Ama yatmaya gitmedim; tersine, giyinmeye koyulup özenle hazırlandım. Çığlıktan sonra duyduğum sesleri ve söylenen sözleri muhtemelen yalnız ben işitmiştim; çünkü odamın üstündeki odadan gelmişlerdi. Ama bunlar, evi dehşete düşüren şeyin bir hizmetçinin rüyası olmadığını ve Bay Rochester’ın konuklarını yatıştırmak için bir açıklama uydurduğunu anlamama yetmişti. Bu yüzden acil bir durum çıkarsa hazır olmak için giyindim. Sonra pencerenin yanında uzun süre oturup sessiz bahçelere ve gümüşe kesmiş tarlalara baktım; ne beklediğimi bilmeden bekledim. Tuhaf çığlığın, boğuşmanın ve yardım çağrısının ardından bir şeylerin yaşanması gerektiğini hissediyordum.
Hayır; sessizlik yeniden çöktü. Her mırıltı ve kıpırtı yavaş yavaş kesildi; yaklaşık bir saat sonra Thornfield Hall yeniden çöl kadar sessizdi. Uyku ve gece egemenliklerini geri almış gibiydi. Bu sırada ay alçalmış, batmak üzereydi. Soğukta ve karanlıkta oturmak istemediğim için, üzerimdekileri çıkarmadan yatağıma uzanmayı düşündüm. Pencereden ayrılıp halının üzerinde sessizce yürüdüm. Ayakkabılarımı çıkarmak için eğildiğim sırada kapıya temkinli bir el usulca vurdu.
“Bana mı ihtiyacınız var?” diye sordum.
“Uyanık mısın?” diye sordu, duymayı beklediğim, yani efendimin sesi.
“Evet, efendim.”
“Giyindin mi?”
“Evet.”
“Öyleyse sessizce dışarı çık.”
Dediğini yaptım. Bay Rochester elinde ışıkla galeride duruyordu.
“Sana ihtiyacım var,” dedi. “Bu taraftan gel; acele etme, ses çıkarma.”
Terliklerimin tabanı inceydi; halı kaplı zeminde kedi gibi sessiz yürüyebiliyordum. Galeride ve merdivenlerde süzülerek ilerledi, üçüncü kattaki karanlık, alçak koridorda durdu; bu uğursuz kata ben de peşinden gelip yanına dikilmiştim.
“Odanızda sünger var mı?” diye fısıldadı.
“Evet, efendim.”
“Uçucu tuzun var mı—koklatma tuzu?”
“Var.”
“Geri dönüp ikisini de getir.”
Geri dönüp lavabodaki süngeri, çekmecemdeki koklatma tuzunu aldım ve bir kez daha geldiğim yolu izledim. Hâlâ bekliyordu; elinde bir anahtar vardı. Küçük, siyah kapılardan birine yaklaşıp anahtarı kilide soktu; duraksadı ve yeniden bana seslendi.
“Kan görünce fenalaşmazsın, değil mi?”
“Sanırım fenalaşmam; henüz hiç sınanmadım.”
Yanıt verirken içim ürperdi ama ne soğuk bastı ne de başım döndü.
“Elini ver,” dedi. “Bayılma nöbeti geçirme riskini göze alamayız.”
Parmaklarımı onun eline bıraktım. “Ilık ve sağlam,” diye yorumladı; anahtarı çevirip kapıyı açtı.
Burası, Bayan Fairfax’ın evi gezdirdiği gün gördüğümü hatırladığım odaydı: duvarları duvar halılarıyla kaplıydı; ama halıların bir bölümü şimdi yukarı kaldırılmış, o zaman gizli kalmış olan bir kapı ortaya çıkmıştı. Kapı açıktı; içerideki odadan ışık sızıyordu. Oradan, neredeyse boğuşan köpeklerin sesini andıran hırıltılı, hırçın bir ses duydum. Bay Rochester mumunu yere bırakıp, “Bir dakika bekle,” dedi ve iç odaya geçti. İçeri girer girmez kahkahalı bir çığlıkla karşılandı; önce gürültülüydü, sonra Grace Poole’un o cin kahkahasına, ha! ha!’ya dönüştü. Demek oradaydı. Onunla konuşmadan bir şeyleri ayarladı; alçak sesle kendisine hitap edildiğini duydum. Dışarı çıkıp kapıyı arkasından kapattı.
“Buraya, Jane!” dedi. Perdeleri çekilmiş büyük bir yatağın öte yanına dolaştım; yatak, odanın hatırı sayılır bir bölümünü gizliyordu. Yatağın başında bir koltuk vardı; içinde, ceketi dışında giyinik bir adam oturuyordu. Kımıldamıyordu; başı arkaya yaslanmış, gözleri kapalıydı. Bay Rochester mumu adamın üzerine tuttu. Solgun, cansız görünen yüzünden yabancıyı, Mason’ı tanıdım; ayrıca gömleğinin bir yanının ve kollarından birinin kana bulandığını gördüm.
“Mumu tut,” dedi Bay Rochester; ben de aldım. Lavabodan bir leğen su getirdi. “Şunu tut,” dedi. Sözünü dinledim. Süngeri aldı, suya batırdı ve ceset gibi yüzünü ıslattı; koklatma şişemi istedi, burnuna tuttu. Bay Mason kısa süre sonra gözlerini araladı; inledi. Bay Rochester yaralı adamın, kolu ve omzu sarılı gömleğini açtı. Hızla süzülen kanı süngerle sildi.
“Yakın bir tehlike var mı?” diye mırıldandı Bay Mason.
“Yok canım! Hayır, yalnızca bir sıyrık. Bu kadar sarsılma, kendine gel! Hemen gidip sana bir cerrah getireceğim; umarım sabaha kadar taşınabilecek duruma gelirsin. Jane,” diye devam etti.
“Efendim?”
“Seni bu beyefendiyle bu odada bir saat, belki iki saat yalnız bırakmam gerekecek. Kan yeniden akarsa benim yaptığım gibi süngerle sileceksin. Kendini bayılacak gibi hissederse sehpadaki su bardağını dudaklarına götür, koklatma tuzunu da burnuna tut. Hiçbir bahaneyle onunla konuşmayacaksın. Richard, senin de onunla konuşman hayatına mal olabilir: ağzını açar, kendini heyecanlandırırsan olacakların sorumluluğunu almam.”
Zavallı adam yeniden inledi; kımıldamaya cesaret edemiyor gibiydi. Ölümden ya da başka bir şeyden duyduğu korku onu neredeyse felç etmiş görünüyordu. Bay Rochester artık kana bulanmış süngeri elime verdi; ben de onun yaptığı gibi kullanmaya koyuldum. Bir an beni izledi, sonra, “Unutma! Konuşmak yok,” deyip odadan çıktı. Anahtarın kilitte gıcırdayan sesiyle ve uzaklaşan ayak sesleri kesilince içimi tuhaf bir duygu kapladı.
İşte üçüncü kattaydım; gizemli hücrelerinden birine kapatılmıştım. Etrafım geceydi; gözlerimin ve ellerimin altında solgun, kanlı bir manzara vardı. Bir kapı ötemde bir katil kadın duruyordu. Evet, işte bu dehşet vericiydi; geri kalanına dayanabilirdim ama Grace Poole’un birden üzerime atılabileceği düşüncesi karşısında ürperdim.
Yine de görev yerimi terk etmemeliydim. Bu korkunç yüzü, aralanması yasaklanmış bu mavi, hareketsiz dudakları izlemeliydim; gözleri bir kapanıyor, bir açılıyor, odada dolaşıyor, sonra bana dikiliyor; dehşetin donukluğuyla sürekli buğulanıyordu. Elimi tekrar tekrar kanlı suya batırıp süzülen kanı silmeliydim. Fitili kesilmemiş mumun ışığının işimin üzerinde giderek sönmesini; çevremdeki işlemeli, antika duvar halılarının üzerindeki gölgelerin koyulaşıp koca eski yatağın örtülerinin altında kararmasını, karşımdaki büyük dolabın kapakları üzerinde tuhafça titremesini görmeliydim. Dolabın cephesindeki on iki pano, her biri ayrı bir çerçeveye alınmış on iki havarinin ürkütücü tasvirlerini taşıyordu; üstlerinde, tepesinde ise abanozdan bir haç ve can çekişen bir İsa yükseliyordu.
Değişen karanlıkla titrek ışık kimi zaman bir yana çöküp kimi zaman öte yana vurdukça, şimdi sakallı hekim Luka’nın kaşlarını çattığını, sonra Aziz Yuhanna’nın uzun saçlarının dalgalandığını, ardından da Yahuda’nın şeytani yüzünün panodan yükselip canlanıyor ve hainlerin en büyüğünün, yani Şeytan’ın, hizmetkârının suretinde kendini gösterip tehdit ediyormuş gibi göründüğünü seçiyordum.
Bütün bunların arasında hem izlemem hem de dinlemem gerekiyordu: öteki taraftaki hücredeki vahşi hayvanın ya da iblisin hareketlerini dinlemeliydim. Ama Bay Rochester’ın ziyaretinden beri orası büyülenmiş gibiydi. Gece boyunca uzun aralıklarla yalnızca üç ses duydum: bir ayak sesi gıcırdadı, hırıltılı köpek sesi bir anlığına yeniden duyuldu ve derinden bir insan iniltisi yükseldi.
Sonra kendi düşüncelerim beni kemirmeye başladı. Bu tenha konakta beden bulmuş, sahibi tarafından ne kovulabilen ne de boyun eğdirilebilen bu suç neydi? Gecenin en ölü saatlerinde kimi zaman ateşle, kimi zaman kanla ortaya çıkan bu sır neydi? Sıradan bir kadının yüzüne ve bedenine bürünmüş, kimi zaman alaycı bir iblisin, kimi zaman leş arayan bir yırtıcı kuşun sesiyle konuşan bu yaratık neydi?
Üzerine eğildiğim bu adam, sıradan, sessiz yabancı, bu dehşet ağına nasıl düşmüştü? Füri neden ona saldırmıştı? Yatmış olması gerekirken, gecenin bu uygunsuz saatinde evin bu bölümüne gelmesine ne sebep olmuştu? Bay Rochester’ın ona aşağı katta bir oda ayırdığını duymuştum; buraya nasıl gelmişti? Uğradığı şiddete ya da ihanete rağmen neden bu kadar uysal kalmıştı? Bay Rochester’ın dayattığı gizliliğe neden sessizce boyun eğmişti? Bay Rochester bu gizliliği neden dayatıyordu? Konuğu saldırıya uğramış, daha önce de kendi canına korkunç bir suikast düzenlenmişti; iki girişimi de gizlilik içinde örtbas edip unutulmaya bırakmıştı! Son olarak, Bay Mason’ın Bay Rochester’a boyun eğdiğini; ikincisinin atılgan iradesinin birincisinin edilgenliğine bütünüyle hükmettiğini görüyordum. Aralarında geçen birkaç söz bunu bana göstermişti. Önceki ilişkilerinde, birinin edilgen mizacının ötekinin etkin gücü tarafından alışkanlık hâlinde yönlendirildiği belliydi. Öyleyse Bay Mason’ın geldiğini duyunca Bay Rochester’ı dehşete düşüren neydi? Sözüyle şimdi bir çocuk gibi yönetebildiği bu dirençsiz adamın adı, birkaç saat önce neden meşeye düşen bir yıldırım gibi onun üzerine düşmüştü?
Ah! Fısıldarken yüzündeki ifadeyi ve solgunluğunu unutamıyordum: “Jane, bir darbe aldım; bir darbe aldım, Jane.” Omzuma dayadığı kolun nasıl titrediğini unutamıyordum. Fairfax Rochester’ın kararlı ruhunu eğip güçlü bedenini ürpertebilecek şey, öyle hafif bir mesele olamazdı.
“Ne zaman gelecek? Ne zaman gelecek?” diye içimden haykırdım; gece uzayıp duruyor, kan kaybeden hastam bitkin düşüyor, inliyor, kötüleşiyordu; ne gün doğuyor ne de yardım geliyordu. Mason’ın beyaz dudaklarına suyu tekrar tekrar götürmüş, koklatma tuzunu defalarca uzatmıştım; çabalarım sonuçsuz görünüyordu. Bedensel ya da ruhsal acı, kan kaybı veya üçünün birleşimi, gücünü hızla tüketiyordu. Öyle inliyor, öyle güçsüz, çılgın ve çaresiz görünüyordu ki ölmek üzere olduğundan korkuyordum; ama onunla konuşmam bile yasaktı.
Mum sonunda tükenip söndü; ışığı biterken pencere perdelerinin kenarında gri ışık çizgileri belirdi. Tan vakti yaklaşıyordu. Az sonra avludaki uzak kulübesinden Pilot’ın havladığını duydum; içime yeniden umut doğdu. Umudum yersiz değildi: beş dakika sonra kilitteki anahtarın gıcırtısı ve kilidin açılması nöbetimin bittiğini haber verdi. Nöbetim iki saatten fazla sürmemiş olmalıydı; oysa birçok hafta bundan daha kısa gelmiştir.
Bay Rochester, getirmeye gittiği cerrahla birlikte içeri girdi.
“Şimdi Carter, tetikte ol,” dedi cerraha. “Yarayı sarıp sarmalaman, hastayı aşağı indirmen ve geriye kalan her şey için sana yalnızca yarım saat veriyorum.”
“Ama taşınabilecek durumda mı, efendim?”
“Elbette. Ciddi bir şeyi yok; sinirleri bozuk, moralini yüksek tutmak gerek. Haydi, işe koyul.”
Bay Rochester kalın perdeyi geriye çekip keten storu kaldırdı ve içeri olabildiğince gün ışığı aldı. Tanın bu kadar ilerlediğini, doğuda pembe çizgilerin aydınlanmaya başladığını görünce şaşırdım ve içim açıldı. Sonra cerrahın çoktan müdahale etmekte olduğu Mason’a yaklaştı.
“Ee, dostum, nasılsın?” diye sordu.
“Galiba işimi bitirdi,” diye güçlükle yanıtladı.
“Hiç de değil! Cesur ol! Bundan iki hafta sonra başına gelenlerden ötürü kıl kadar bile kötü durumda olmayacaksın; biraz kan kaybettin, hepsi bu. Carter, tehlikede olmadığını söyle ona.”
“Bunu vicdanım rahat biçimde söyleyebilirim,” dedi Carter, sargıları çözerken. “Yalnız daha önce gelebilseydim keşke; bu kadar kan kaybetmezdi. Ama bu da ne? Omzundaki et kesilmenin yanı sıra yırtılmış. Bu yara bıçakla açılmamış; burada diş izleri var!”
“Beni ısırdı,” diye mırıldandı. “Rochester bıçağı elinden alınca dişi kaplan gibi üzerime saldırdı.”
“Boyun eğmemeliydin; hemen onunla boğuşmalıydın,” dedi Bay Rochester.
“Ama böyle bir durumda insan ne yapabilirdi?” diye karşılık verdi Mason. “Ah, korkunçtu!” diye ekledi ürpererek. “Üstelik hiç beklemiyordum; başlangıçta öyle sakin görünüyordu ki.”
“Seni uyarmıştım,” diye yanıtladı arkadaşı. “Yanına gittiğinde dikkatli ol, demiştim. Hem yarına kadar bekleyebilir, yanıma alabilirdin; bu gece, hem de tek başına görüşmeye kalkışmak düpedüz delilikti.”
“Bir iyilik yapabileceğimi sanmıştım.”
“Sanmıştın! Sanmıştın! Evet, bunu duymak sabrımı taşırıyor. Ama neyse, öğüdümü dinlemediğin için yeterince acı çektin, daha da çekeceğe benziyorsun; artık bir şey söylemeyeceğim. Carter, çabuk ol! Çabuk! Güneş doğmak üzere, onu buradan çıkarmam gerek.”
“Hemen, efendim; omzunu şimdi sardım. Koldaki öteki yaraya da bakmalıyım; sanırım orayı da dişlemiş.”
“Kanımı emdi; kalbimi kurutacağını söyledi,” dedi Mason.
Bay Rochester’ın ürperdiğini gördüm. Tiksinti, dehşet ve nefret yüzünü öylesine çarpıttı ki neredeyse tanınmaz hâle geldi; ama yalnızca şunu söyledi:
“Haydi Richard, sus ve onun saçmalıklarını aklına takma; tekrarlama.”
“Keşke unutabilsem,” diye yanıtladı.
“Ülkeden ayrılınca unutursun. Spanish Town’a dönünce onu ölüp gömülmüş sayabilirsin; hatta hiç aklına getirmen gerekmez.”
“Bu geceyi unutmak imkânsız!”
“İmkânsız değil; biraz irade göster. İki saat önce ringa balığı gibi ölü olduğunu sanıyordun, şimdi canlı canlı konuşuyorsun. İşte! Carter işini bitirdi ya da bitirmek üzere; seni bir anda derleyip toparlarım. Jane,” diye seslendi bana, yeniden içeri girdiğinden beri ilk kez yüzünü bana dönerek, “şu anahtarı al. Yatak odama in, doğrudan giyinme odama geç. Gardırobun üst çekmecesini aç; temiz bir gömlekle boyun mendili al. Buraya getir, çabuk ol.”
Gittim, sözünü ettiği dolabı buldum, istediği eşyaları alıp geri döndüm.
“Güzel,” dedi. “Şimdi ben onu giydirirken yatağın öte yanına geç; ama odadan ayrılma, sana yine gerek olabilir.”
Söylediği yere çekildim.
“Aşağı indiğinde ev halkından uyanık olan var mıydı, Jane?” diye sordu kısa süre sonra Bay Rochester.
“Hayır efendim; her yer çok sessizdi.”
“Seni buradan sessizce çıkaracağız, Dick; hem senin hem de şuradaki zavallı yaratığın iyiliği için böylesi daha iyi. Bu meselenin açığa çıkmasını uzun süredir önlemeye çalıştım; sonunda ortaya çıkmasını istemem. Al Carter, yeleğini giymesine yardım et. Kürklü pelerinini nereye bırakmıştın? Bu lanet soğuk iklimde onsuz bir mil bile gidemeyeceğini biliyorum. Odanda mı? Jane, Bay Mason’ın odasına, benimkinin yanındakine koş ve orada göreceğin pelerini getir.”
Yine koştum, yine dönüp kocaman, astarı ve kenarları kürklü bir pelerin getirdim.
“Sana bir iş daha vereceğim,” dedi yorulmak bilmez efendim. “Yeniden odama gitmelisin. Kadife tabanlı ayakkabılar giymen ne iyi oldu, Jane! Bu saatte patır kütür yürüyen bir ulak hiç işimize yaramazdı. Tuvalet masamın orta çekmecesini açıp içindeki küçük bir şişeyle bardağı al; çabuk!”
Oraya koşup istenen kapları getirdim.
“Güzel! Şimdi doktor, kendi sorumluluğumu alarak ona bir doz ilaç verme iznini kullanacağım. Bu tonik Roma’da, İtalyan bir şarlatandan aldığım bir şey; Carter, o adamı görsen tekmeleyip kovardın. Herkese gelişigüzel verilecek bir ilaç değil ama yeri gelince işe yarar; tıpkı şimdi olduğu gibi. Jane, biraz su.”
Küçük bardağı uzattı; ben de lavabodaki su sürahisinden bardağı yarısına kadar doldurdum.
“Yeter; şimdi şişenin ağzını ıslat.”
Dediğini yaptım; on iki damla kızıl sıvı ölçüp Mason’a uzattı.
“İç Richard; bir saat kadar eksik cesaretini yerine getirir.”
“Ama bana zarar vermez mi? Ateşimi yükseltir mi?”
“İç! İç! İç!”
Bay Mason itaat etti; karşı koymanın açıkça faydası yoktu. Artık giyinmişti; hâlâ solgundu ama üstü başı artık kan içinde ve kirli değildi. Bay Rochester, sıvıyı içtikten sonra üç dakika oturmasına izin verdi, sonra kolundan tuttu.
“Artık ayağa kalkabileceğinden eminim,” dedi. “Haydi, dene.”
Hasta ayağa kalktı.
“Carter, öteki omzunun altından tut. Cesur ol Richard; adım at, işte böyle!”
“Kendimi daha iyi hissediyorum,” dedi Bay Mason.
“Eminim öyledir. Şimdi Jane, önden koşup arka merdivenlere git. Yan geçidin kapısının sürgüsünü aç ve avluda, ya da hemen dışında göreceğin posta arabasının sürücüsüne hazır olmasını söyle; geliyoruz. Gürültülü tekerleklerini taş döşemeye sürmemesini tembih etmiştim. Jane, ortalıkta biri varsa merdivenin dibine gelip öksürerek işaret ver.”
Saat beş buçuk olmuştu; güneş doğmak üzereydi ama mutfağı hâlâ karanlık ve sessiz buldum. Yan geçidin kapısı sürgülüydü; olabildiğince sessizce açtım. Avluda çıt yoktu; kapılar ardına kadar açıktı. Dışarıda, atları koşulmuş, arabacı sürücü kutusunda oturan kapalı bir atlı yolcu arabası bekliyordu. Yanına gidip beylerin geleceğini söyledim; başıyla onayladı. Sonra çevreyi dikkatle inceleyip dinledim. Her yerde sabahın erken saatlerinin sessizliği hüküm sürüyordu; hizmetçilerin odalarının pencerelerinde perdeler hâlâ kapalıydı. Küçük kuşlar, çiçekleriyle beyaza bürünmüş meyve bahçesi ağaçlarında yeni yeni ötüşüyordu; dalları, avlunun bir yanını çevreleyen duvarın üzerine beyaz çelenkler gibi sarkmıştı. Kapalı ahırlardaki araba atları ara sıra ayaklarını yere vuruyordu; geri kalan her yer sessizdi.
Beyler şimdi göründü. Bay Rochester ile cerrahın desteğinde Mason oldukça rahat yürür gibiydi; onu arabaya bindirdiler, Carter da peşinden bindi.
“Ona iyi bak,” dedi Bay Rochester cerraha. “Tamamen iyileşene kadar evinde tut; bir iki güne nasıl olduğunu görmeye gelirim. Richard, nasılsın?”
“Temiz hava kendime getiriyor, Fairfax.”
“Kendi tarafındaki pencereyi açık bırak Carter; rüzgâr yok. Hoşça kal Dick.”
“Fairfax...”
“Ne oldu?”
“Ona iyi bakılsın; elden geldiğince şefkatle davransınlar; ona...” Sustu ve ağlamaya başladı.
“Elimden geleni yapıyorum, yaptım ve yapacağım,” diye yanıtladı. Arabanın kapısını kapattı; araç uzaklaştı.
“Ah, Tanrı aşkına, keşke bütün bunlar sona erse!” diye ekledi Bay Rochester, ağır avlu kapılarını kapatıp sürgüledikten sonra.
Sonra ağır adımlarla, dalgın bir hâlde meyve bahçesini çevreleyen duvardaki kapıya doğru yürüdü. Benimle işi bittiğini sanıp eve dönmeye hazırlanıyordum ki yeniden “Jane!” diye seslendiğini duydum. Kapıyı açmış, beni bekliyordu.
“Birkaç dakikalığına biraz temiz hava alabileceğimiz yere gel,” dedi. “Şu ev zindandan farksız; sen de öyle hissetmiyor musun?”
“Bana görkemli bir malikâne gibi geliyor efendim.”
“Deneyimsizliğin büyüsü gözlerini örtüyor,” diye karşılık verdi. “Her şeye büyülü bir perdenin ardından bakıyorsun. Yaldızın çamur, ipek perdelerin örümcek ağı; mermerin kirli arduvaz, cilalı ahşapların da işe yaramaz yonga ve kabuk parçaları olduğunu göremiyorsun. Oysa burada,” diye girdiğimiz yapraklı çevreyi işaret etti, “her şey gerçek, güzel ve saf.”
Şimşirlerle çevrili yolda ağır ağır ilerledi; yolun bir yanında elma, armut ve kiraz ağaçları, öte yanında ise şebboylar, hüsnüyusuflar, çuha çiçekleri, menekşelerle güney pelini, yabani gül ve türlü hoş kokulu otların karıştığı eski usul bir çiçeklik vardı. Nisan yağmurlarıyla güneşli aralıkların ardından gelen güzel bir bahar sabahının verebileceği tazeliğe bürünmüşlerdi. Güneş benekli doğu göğünde yeni yükseliyor, ışığı çiçeklerle bezenmiş, çiyli meyve bahçesi ağaçlarını aydınlatıp altlarındaki sessiz yollara düşüyordu.
“Jane, bir çiçek ister misin?”
Çalıdaki ilk gül olan, yarı açmış bir gül koparıp bana uzattı.
“Teşekkür ederim efendim.”
“Bu gün doğumunu seviyor musun Jane? Gün ısındıkça dağılacağı belli olan, yükseklerdeki o hafif bulutların olduğu gökyüzünü; bu dingin, insanın içini ferahlatan havayı?”
“Evet, çok seviyorum.”
“Tuhaf bir gece geçirdin, Jane.”
“Evet efendim.”
“Bir de seni solgunlaştırmış; Mason’la yalnız bıraktığımda korktun mu?”
“İç odadan birinin çıkmasından korktum.”
“Ama kapıyı kilitlemiştim; anahtar cebimdeydi. Kuzuyu, hem de gözüm gibi sakındığım kuzumu, bir kurt ininin hemen yakınında korumasız bıraksaydım ne dikkatsiz bir çoban olurdum! Güvendeydin.”
“Grace Poole burada yaşamaya devam edecek mi efendim?”
“Elbette! Onu kafana takma; bu meseleyi aklından çıkar.”
“Yine de o burada kaldıkça hayatınız pek güvende değilmiş gibi geliyor.”
“Korkma; kendime göz kulak olurum.”
“Dün gece sezdiğiniz tehlike artık geçti mi efendim?”
“Mason İngiltere’den ayrılana kadar buna kefil olamam; hatta o zaman bile. Benim için yaşamak, herhangi bir gün çatlayıp ateş püskürebilecek bir krater kabuğunun üzerinde durmak demek, Jane.”
“Ama Bay Mason kolayca yönlendirilebilecek biri gibi görünüyor. Üzerindeki etkiniz belli ki çok güçlü efendim; size asla karşı gelmez, bilerek de zarar vermez.”
“Evet, Mason bana karşı gelmez; bilerek de zarar vermez. Ama istemeden, bir anlık dikkatsizlikle ağzından kaçıracağı tek bir söz, beni hayattan etmese bile mutluluğumdan sonsuza dek yoksun bırakabilir.”
“Ona dikkatli olmasını söyleyin efendim; neden korktuğunuzu bilsin, tehlikeyi nasıl önleyebileceğini de anlatın.”
Alaycı bir kahkaha attı, elimi aceleyle tuttu ve aynı hızla bırakıp itti.
“Bunu yapabilsem, budala, tehlike nerede kalırdı? Bir anda yok olurdu. Mason’ı tanıdığımdan beri ona yalnızca ‘Şunu yap,’ demem yetti; dediğim olmuştur. Ama bu konuda ona emir veremem: ‘Bana zarar vermemeye dikkat et Richard,’ diyemem; çünkü bana zarar verilebileceğini öğrenmemesi şart. Şimdi kafan karıştı; biraz daha karıştırayım. Sen benim küçük dostum değil misin?”
“Size hizmet etmekten ve doğru olan her konuda sözünüzü dinlemekten hoşlanıyorum efendim.”
“Aynen öyle; bunu görüyorum. Bana yardım ederken, beni memnun ederken, benim için ve benimle birlikte çalışırken yürüyüşünde, tavrında, gözlerinde ve yüzünde gerçek bir hoşnutluk görüyorum; senin o kendine özgü deyişinle, ‘doğru olan her konuda.’ Çünkü sana yanlış olduğunu düşündüğün bir şeyi yapmanı söylesem, artık hafif adımlarla koşmaz, ellerinle çevikçe işe koyulmaz, gözlerin ışıldamaz, yüzün canlanmazdı. O zaman dostum sessizce ve solgun bir yüzle bana döner, ‘Hayır efendim, bu olanaksız; yanlış olduğu için yapamam,’ derdi; sabit bir yıldız gibi kararından dönmezdi. Senin de benim üzerimde gücün var, bana zarar verebilirsin. Ama nereden incinebileceğimi sana göstermeye cesaret edemem; çünkü ne kadar sadık ve dost canlısı olsan da beni bir anda tam kalbimden vurabilirsin.”
“Bay Mason’dan benim kadar korkmanız gerekmiyorsa efendim, pek güvendesiniz demektir.”
“Öyle olmasını Tanrı nasip etsin! Jane, şurada bir çardak var; otur.”
Çardak, duvarın sarmaşıklarla kaplı kemerli bir girintisiydi; içinde rustik bir bank vardı. Bay Rochester oturdu, bana da yer bıraktı; ama ben ayakta kaldım.
“Otur,” dedi. “Bank ikimize de yetecek kadar uzun. Yanıma oturmaktan çekinmiyorsun, değil mi? Bu yanlış mı Jane?”
Oturup yanıt verdim; reddetmenin akıllıca olmayacağını düşünüyordum.
“Küçük dostum, güneş çiyleri içerken, bu eski bahçedeki bütün çiçekler uyanıp açarken, kuşlar yavrularına Thornfield’dan kahvaltı taşırken ve erkenci arılar ilk işlerine koyulurken senden bir durumu gözünün önüne getirmeni isteyeceğim; onu kendi başına gelmiş gibi düşünmeye çalış. Ama önce yüzüme bak ve rahat olduğunu, seni yanımda tutarak hata ettiğimden ya da burada kalarak senin hata yaptığından korkmadığını söyle.”
“Hayır efendim, rahatım.”
“Öyleyse Jane, hayal gücünü kullan: iyi yetiştirilmiş ve terbiyeli bir genç kız olmadığını, çocukluğundan beri şımartılmış yabanıl bir oğlan olduğunu varsay. Kendini uzak, yabancı bir ülkede düşün; orada ne türden ya da hangi amaçla olursa olsun, hayatın boyunca peşini bırakmayacak ve bütün varlığını lekeleyecek büyük bir hata yaptığını hayal et. Dikkat et, suç demiyorum; kan dökmekten ya da faili yasaya hesap vermek zorunda bırakacak başka bir suçtan söz etmiyorum. Benim kastettiğim hata. Yaptıklarının sonuçları zamanla dayanılmaz hâle geliyor; kurtulmak için önlemler alıyorsun: alışılmadık önlemler, ama ne yasadışı ne de suç teşkil eden cinsten. Yine de mutsuzsun; çünkü umudun, hayatın son sınırında seni terk etmiş. Öğle vakti güneşin tutuluyor ve bu tutulmanın batana dek sürüp gitmesinden korkuyorsun. Acı ve bayağı ilişkiler belleğinin tek besini olmuş; sürgünde huzur bulmak için oradan oraya dolaşıyor, mutluluğu hazda arıyorsun—yani zihni körelten, duyguları solduran, duygusuz ve tensel hazlarda. Yüreğin yorgun, ruhun kurumuş hâlde, yıllarca kendi isteğinle sürgünde kaldıktan sonra eve dönüyorsun. Yeni biriyle tanışıyorsun; nerede ve nasıl olduğu önemli değil. Bu yabancıda yirmi yıldır aradığın ama daha önce hiç rastlamadığın pek çok iyi ve aydınlık özellik buluyorsun; hepsi taze, sağlıklı, lekesiz ve tertemiz. Böyle bir beraberlik insanı canlandırır, yeniden hayata döndürür; daha güzel günlerin, daha yüce isteklerin, daha temiz duyguların geri geldiğini hissedersin. Hayatına yeniden başlamak, kalan günlerini ölümsüz bir varlığa daha yaraşır biçimde geçirmek istersin. Bu amaca ulaşmak için, ne vicdanının kutsadığı ne de aklının onayladığı, yalnızca geleneklere dayalı bir engeli aşman haklı görülebilir mi?”
Yanıt vermemi bekledi; peki ben ne diyebilirdim? Keşke iyi bir ruh bana yerinde ve tatmin edici bir yanıt fısıldasaydı! Boş bir dilek! Batı rüzgârı çevremdeki sarmaşıklarda fısıldıyordu ama hiçbir sevecen Ariel onun nefesini sözlerine araç etmedi; kuşlar ağaç tepelerinde şakıyordu ama ne kadar tatlı olsa da ezgileri anlaşılır değildi.
Bay Rochester sorusunu yineledi:
“Başıboş ve günahkâr yaşamış, şimdi huzur arayan ve pişmanlık duyan bir adam, bu yumuşak huylu, zarif, sevimli yabancıyı sonsuza dek kendine bağlamak, böylece iç huzurunu ve hayatının yeniden doğuşunu güvenceye almak için dünyanın yargısına meydan okumakta haklı mıdır?”
“Efendim,” diye yanıtladım, “başıboş yaşayan birinin huzuru ya da günahkâr birinin yeniden doğru yola dönmesi başka bir insana bağlı olmamalı. İnsanlar ölür; filozofların bilgeliği, Hristiyanların iyiliği sarsılır. Tanıdığınız biri acı çekmiş ve yanlışlar yapmışsa, kendini düzeltmek için güç, yaralarını saracak teselli bulmak üzere kendinden üstün olana yönelsin.”
“Ama araç—araç! İşi yapan Tanrı, aracı da belirler. Ben de—sana bunu mecazsız söylüyorum—dünyaya düşkün, sefahate dalmış, huzursuz bir adam oldum; iyileşmem için gereken aracı bulduğuma inanıyorum—”
Durdu; kuşlar ötüyor, yapraklar hafifçe hışırdıyordu. Bekleyen açıklamayı yakalamak için şarkılarını ve fısıltılarını kesmemelerine şaşırdım; ama daha dakikalarca beklemeleri gerekecekti, sessizlik öyle uzamıştı. Sonunda geciken konuşmacıya baktım; gözlerini heyecanla bana dikmişti.
“Küçük dostum,” dedi; sesi birden değişmişti. Yüzündeki yumuşaklık ve ciddiyet silinmiş, yerini sert ve alaycı bir ifade almıştı. “Miss Ingram’a duyduğum narin düşkünlüğü fark etmişsindir. Sence onunla evlensem beni fena hâlde yola getirmez mi?”
Hemen ayağa kalktı, yolun öbür ucuna kadar yürüdü; geri döndüğünde bir ezgi mırıldanıyordu.
“Jane, Jane,” dedi önümde durup, “gece nöbetleri seni iyice soldurmuş. Dinlenmeni böldüğüm için bana lanet okumuyor musun?”
“Size lanet okumak mı? Hayır efendim.”
“Sözünü doğrulamak için elimi sık. Parmakların ne kadar soğuk! Dün gece gizemli odanın kapısında onlara dokunduğumda daha sıcaktılar. Jane, benimle bir daha ne zaman nöbet tutacaksın?”
“Yardımımın dokunacağı her zaman efendim.”
“Örneğin evleneceğim gecenin arifesinde! Uyuyamayacağımdan eminim. Bana arkadaşlık etmek için benimle sabaha kadar oturacağına söz verir misin? Güzelimden sana söz edebilirim; çünkü artık onu gördün, tanıyorsun.”
“Evet efendim.”
“Nadir bulunur bir güzellik, değil mi Jane?”
“Evet efendim.”
“İri yarı, tam bir heybetli güzel Jane; kocaman, esmer, dolgun; saçları da Kartacalı kadınlarınkiler gibi. Tanrım! Dent ile Lynn ahırlardalar! Çalılıkların içinden, şu küçük kapıdan geç.”
Ben bir yöne giderken o öbür yöne gitti; avludan neşeyle seslendiğini duydum:
“Mason bu sabah hepinizden önce davranmış; gün doğmadan yola çıktı. Onu uğurlamak için dördünde kalktım.”
Bölüm etkileşimi
