Jane Eyre kitap kapağı

34. bölüm / 39

Otuz Üçüncü Bölüm

Uygulamada Aç
Bölümü paylaş
Bu sayfayı paylaş
WhatsApp

Kitap sayfası
Bölümler 39Şu an: Otuz Üçüncü Bölüm

OTUZ ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Bay St. John gittiğinde kar yağmaya başlıyordu; dönüp duran fırtına bütün gece sürdü. Ertesi gün sert bir rüzgâr yeni ve gözleri kamaştıran kar yağışları getirdi; alacakaranlıkta vadi karla dolmuş, neredeyse geçilmez hâle gelmişti. Kepengi kapatmış, kar kapının altından içeri girmesin diye önüne bir paspas koymuş, ateşimi düzeltmiştim. Neredeyse bir saat şömine başında oturup fırtınanın boğuk uğultusunu dinledikten sonra bir mum yaktım, “Marmion”u raftan aldım ve okumaya başladım:

“Norham’ın kaleli sarp yamacında gün battı,

Tweed’in güzel, geniş ve derin ırmağı,

Ve ıssız Cheviot dağları;

İri kuleler, hisar kulesi,

Yanlarını saran duvarlar,

Sarı bir parıltıyla ışıldadı”—

Müzik sayesinde fırtınayı çok geçmeden unuttum.

Bir ses duydum; rüzgâr kapıyı sallıyor sandım. Hayır; mandalı kaldırıp içeri, dondurucu kasırgadan, uluyan karanlıktan St. John Rivers girmişti. Uzun boyunu örten pelerini buzul gibi bembeyazdı. O gece karla kapanmış vadiden bir konuk beklemediğim için neredeyse dehşete kapıldım.

“Kötü bir haber mi var?” diye sordum. “Bir şey mi oldu?”

“Hayır. Ne çabuk telaşlanıyorsunuz!” diye karşılık verdi. Pelerinini çıkarıp kapının yanına astı; sonra içeri girerken yerinden oynattığı paspası sakince kapıya doğru itti. Çizmelerindeki karı silkeledi.

“Temiz döşemenizi kirleteceğim,” dedi, “ama bu kez beni bağışlamalısınız.” Sonra ateşe yaklaştı. Alevin üzerinde ellerini ısıtırken, “Buraya gelmek için çok uğraştım, inanın,” diye ekledi. “Bir kar yığını belime kadar beni kapladı; neyse ki kar hâlâ oldukça yumuşak.”

“Ama neden geldiniz?” demekten kendimi alamadım.

“Bir konuğa sorulacak pek misafirperver bir soru değil; ama madem sordunuz, sizinle biraz konuşmak için geldim, diye yanıtlayayım. Sessiz kitaplarımdan, bomboş odalarımdan sıkıldım. Ayrıca dünden beri, kendisine bir öykünün yarısı anlatılmış, devamını duymak için sabırsızlanan birinin heyecanını yaşıyorum.”

Oturdu. Dünkü tuhaf davranışını hatırladım ve aklını kaçırmış olmasından gerçekten korkmaya başladım. Ama deliyse, deliliği pek soğukkanlı ve denetimliydi. Az önce, alnındaki kardan ıslanmış saçları geriye itip ateş ışığının solgun alnına ve yanağına vurmasına izin verdiğinde, yakışıklı yüzü hiç olmadığı kadar yontulmuş mermere benziyordu. Yanağında, kaygı ya da kederin oyduğu çukur izini bu kadar açık seçik görmek beni üzüyordu. Hiç değilse anlayabileceğim bir şey söylemesini bekledim; ama eli çenesinde, parmağı dudağındaydı, düşünüyordu. Elinin de yüzü gibi zayıflayıp eridiğini fark ettim. Yersiz kaçabilecek bir acıma duygusu yüreğime doldu; şöyle demeye yöneldim:

“Diana ya da Mary gelip sizinle yaşasa keşke; böylesine yalnız kalmanız çok kötü, bir de sağlığınızı tehlikeye atacak kadar dikkatsiz davranıyorsunuz.”

“Hiç de değil,” dedi. “Gerektiğinde kendime bakarım. Şimdi iyiyim. Bende neyin ters olduğunu görüyorsunuz?”

Bunu öyle kayıtsız ve dalgın bir umursamazlıkla söylemişti ki, en azından onun gözünde kaygımın tamamen gereksiz olduğunu gösteriyordu. Susturuldum.

Parmağını hâlâ yavaşça üst dudağında gezdiriyor, gözlerini dalgın dalgın kızıl korlara dikiyordu. Bir şey söylemenin yerinde olacağını düşünerek, sonunda arkasındaki kapıdan soğuk hava gelip gelmediğini sordum.

“Hayır, hayır!” diye kısa ve biraz ters bir yanıt verdi.

“Peki,” diye düşündüm, “konuşmak istemiyorsanız susabilirsiniz; sizi rahat bırakıp kitabıma döneyim.”

Böylece mumun fitilini temizleyip “Marmion”u yeniden okumaya koyuldum. Az sonra kıpırdandı; gözüm hemen hareketlerine çevrildi. Yalnızca Fas derisinden cep defterini çıkarıp içinden bir mektup aldı, sessizce okudu, katlayıp geri koydu ve yeniden düşüncelere daldı. Karşımda böylesine gizemli bir heykel gibi dururken okumaya çalışmak boşunaydı; sabırsızlığımdan susup oturmayı da kabul edemezdim. İster terslesin, konuşacaktım.

“Diana ve Mary’den yakınlarda haber aldınız mı?”

“Bir hafta önce size gösterdiğim mektuptan beri hayır.”

“Sizin planlarınızda bir değişiklik olmadı, değil mi? Beklediğinizden önce İngiltere’den ayrılmanız istenmeyecek?”

“Ne yazık ki hayır; böyle bir şeyin başıma gelmesi fazla iyi olurdu.” Buraya kadar sonuç alamayınca başka bir konuya geçtim. Okuldan ve öğrencilerimden söz etmeyi düşündüm.

“Mary Garrett’ın annesi daha iyi; Mary bu sabah okula döndü. Gelecek hafta Foundry Close’dan dört yeni kızım olacak; kar yağmasaydı bugün geleceklerdi.”

“Öyle mi!”

“İki kızın masrafını Bay Oliver karşılıyor.”

“Öyle mi?”

“Noel’de bütün okula bir ziyafet vermek istiyor.”

“Biliyorum.”

“Sizin fikriniz miydi?”

“Hayır.”

“Öyleyse kimin?”

“Sanırım kızının.”

“Ona yakışır; çok iyi yüreklidir.”

“Evet.”

Yine sessiz bir ara oldu; saat sekiz kez vurdu. Ses onu düşüncelerinden çıkardı; bacaklarını çözüp doğruldu ve bana döndü.

“Kitabınızı bir an bırakıp ateşin yanına biraz yaklaşın,” dedi.

Şaşkınlığımın sonu gelmiyordu, ama dediğini yaptım.

“Yarım saat önce,” diye sürdürdü, “bir öykünün devamını duyma sabırsızlığımdan söz etmiştim. Düşününce, anlatıcı rolünü benim üstlenmemin, sizi de dinleyiciye çevirmemin daha iyi olacağını anladım. Başlamadan önce öykünün kulağınıza biraz bayat geleceği konusunda sizi uyarmam adil olur; ama eskimiş ayrıntılar yeni bir ağızdan anlatılınca biraz tazelik kazanabilir. Ayrıca, alışıldık ya da yeni olsun, öykü kısa.”

“Yirmi yıl önce, yoksul bir papaz yardımcısı —şimdilik adını boş verin— zengin bir adamın kızına âşık oldu; kız da ona âşık olup bütün arkadaşlarının karşı çıkmasına rağmen onunla evlendi. Bunun üzerine arkadaşlarının hepsi düğünün hemen ardından onunla ilişkilerini kesti. İki yıl geçmeden bu gözü kara çift öldü ve tek bir mezar taşının altında yan yana sessizce yatırıldı. (Mezarlarını gördüm; mezar, ——shire’daki genişleyip büyümüş bir sanayi kentini kuşatan, kasvetli, isle kaplı eski katedralin çevresindeki devasa mezarlığın taş döşeli zeminindeydi.) Geride bir kız çocuk bıraktılar. Daha doğar doğmaz, Hayırseverlik onu kucağına aldı; bu gece neredeyse saplandığım kar yığını kadar soğuktu. Hayırseverlik, kimsesiz yavruyu annesinin zengin akrabalarının evine götürdü; orada, evlilik bağıyla teyzesi olan ve —artık adlara geleyim— Gateshead’li Bayan Reed’in yanında büyütüldü. Birden irkildiniz—bir ses mi duydunuz? Eminim bitişikteki okul odasının kirişlerinde dolaşan bir faredir. Onarıp değiştirmeden önce orası ahırdı; ahırlara genellikle fareler musallat olur. Devam edeyim. Bayan Reed yetimi on yıl yanında tuttu. Orada mutlu olup olmadığını söyleyemem, çünkü bana anlatılmadı. Ama bu sürenin sonunda onu tanıdığınız bir yere gönderdi: sizin de uzun süre kaldığınız Lowood Okulu’na. Oradaki mesleki yaşamının pek saygın olduğu anlaşılıyor: Sizin gibi öğrenci iken öğretmen oldu. Gerçekten, geçmişinde sizinkiyle benzerlikler var gibi geliyor bana. Oradan ayrılıp mürebbiye oldu; yine kaderleriniz benziyordu: belli bir Bay Rochester’ın himayesindeki kızın eğitimini üstlendi.”

“Bay Rivers!” diye sözünü kestim.

“Ne hissettiğinizi tahmin edebiliyorum,” dedi, “ama bir süre kendinizi tutun; neredeyse bitirdim, sonuna kadar dinleyin. Bay Rochester’ın karakteri hakkında bildiğim tek şey, bu genç kıza namuslu bir evlilik teklif ettiğini söylemiş olması ve kızın, tam nikâh sunağının önünde, onun hâlâ hayatta olan ama akıl hastası bir karısı bulunduğunu öğrenmesidir. Sonrasında nasıl davrandığı ya da neler önerdiği tümüyle tahminden ibaret; ama mürebbiye hakkında araştırma yapılmasını gerektiren bir olay ortaya çıkınca, kızın ortadan kaybolduğu anlaşıldı. Ne zaman, nereye, nasıl gittiğini kimse bilmiyordu. Geceleyin Thornfield Hall’den ayrılmıştı; izini sürmek için yapılan bütün araştırmalar sonuçsuz kaldı. Her yer didik didik arandı, ama ona ilişkin hiçbir bilgiye ulaşılamadı. Yine de bulunması artık son derece önemli. Bütün gazetelere ilanlar verildi; bir avukat olan Bay Briggs’ten, az önce aktardığım ayrıntıları bildiren bir mektup aldım. Tuhaf bir öykü, değil mi?”

“Şunu söyleyin bana,” dedim, “madem bu kadar çok şey biliyorsunuz, bunu da bilirsiniz: Bay Rochester’a ne oldu? Nerede, nasıl? Ne yapıyor? İyi mi?”

“Bay Rochester hakkında hiçbir şey bilmiyorum; mektupta ondan yalnızca sözünü ettiğim hileli ve yasa dışı girişimi anlatırken bahsediliyor. Asıl mürebbiyenin adını, ortaya çıkmasını gerektiren olayın ne olduğunu sormalısınız.”

“Öyleyse Thornfield Hall’e kimse gitmedi mi? Bay Rochester’ı gören olmadı mı?”

“Sanırım olmadı.”

“Ama ona yazdılar, değil mi?”

“Elbette.”

“Peki ne dedi? Mektupları kimde?”

“Bay Briggs, başvurusuna Bay Rochester’ın değil bir hanımın cevap verdiğini söylüyor; mektubun altında ‘Alice Fairfax’ imzası var.”

İçim ürperdi, dehşete kapıldım: En kötü korkularım demek ki büyük olasılıkla doğruydu. Muhtemelen İngiltere’den ayrılmış, gözü kara bir umutsuzlukla Kıta’daki eski uğrak yerlerinden birine koşmuştu. Orada ağır acılarına hangi afyonu, güçlü tutkularına hangi hedefi aramıştı? Bu soruyu yanıtlamaya cesaret edemedim. Ah, zavallı efendim; bir zamanlar neredeyse kocam olacak, sık sık “sevgili Edward’ım” diye seslendiğim adam!

“Kötü bir adam olmalı,” dedi Bay Rivers.

“Onu tanımıyorsunuz; hakkında yargıda bulunmayın,” dedim öfkeyle.

“Pekâlâ,” diye karşılık verdi sakince. “Zaten aklım başka şeylerle meşgul; anlatacaklarımı bitirmeliyim. Mürebbiyenin adını sormayacağınıza göre, kendim söylemeliyim. Durun! Burada yazılı; önemli noktaların siyah beyaz, açıkça yazıldığını görmek her zaman daha tatmin edicidir.”

Cep defterini yine ağır ağır çıkardı, açtı, içinde arandı; bölmelerinden birinden aceleyle koparılmış, eski püskü bir kâğıt parçası çıkardı. Dokusundan ve ultramarin, lak pigmenti ve vermilyon lekelerinden, portre kapağının koparılmış kenarını tanıdım. Ayağa kalktı, kâğıdı gözlerimin önüne tuttu. Hint mürekkebiyle, kendi el yazımla yazılmış şu sözcükleri okudum: “JANE EYRE”—kuşkusuz dalgınlıkla yazılmıştı.

“Briggs bana bir Jane Eyre’den söz etti,” dedi. “İlanlarda Jane Eyre aranıyordu; ben ise Jane Elliott adında birini tanıyordum. Kuşkularım vardı, itiraf edeyim; ama ancak dün öğleden sonra hepsi bir anda kesinliğe kavuştu. Adınızı kabul edip takma adınızı bırakıyor musunuz?”

“Evet, evet; ama Bay Briggs nerede? Belki Bay Rochester hakkında sizden daha çok şey biliyordur.”

“Briggs Londra’da. Bay Rochester hakkında bir şey bildiğinden şüpheliyim; ilgilendiği kişi Bay Rochester değil. Bu arada, önemsiz şeylerin peşine düşerken asıl noktaları unutuyorsunuz: Bay Briggs’in sizi neden aradığını, sizden ne istediğini sormuyorsunuz.”

“Peki, ne istiyormuş?”

“Yalnızca, Madeira’dan amcanız Bay Eyre’in öldüğünü, bütün mal varlığını size bıraktığını ve artık zengin olduğunuzu söylemek istiyormuş. Hepsi bu, başka bir şey değil.”

“Ben mi? Zengin mi?”

“Evet, siz; hem de hatırı sayılır bir mirasın tek varisi.”

Bir sessizlik oldu.

“Elbette kimliğinizi kanıtlamanız gerekecek,” diye sözünü sürdürdü St. John. “Bu hiç zorluk çıkarmayacaktır; ardından mirasınızı hemen alabilirsiniz. Servetiniz İngiliz devlet tahvillerine yatırılmış; vasiyetname ve gerekli belgeler Briggs’te.”

İşte yeni bir kart açılmıştı! Okur, yoksulluktan bir anda zenginliğe yükselmek güzel şeydir, hem de çok güzel; ama insanın bir anda kavrayıp tadını çıkarabileceği bir şey değildir. Hayatta bundan çok daha heyecan verici, insanı coşturan başka fırsatlar da vardır: Bu, elle tutulur bir şeydir; gerçek dünyanın işi, hayalî hiçbir yanı yok. Çağrışımları da, görünüşleri de somut ve ağırbaşlıdır. İnsan servet sahibi olduğunu duyunca hoplayıp zıplamaz, “Yaşasın!” diye bağırmaz; önce sorumlulukları düşünür, işlerini tasarlar. Sarsılmaz bir memnuniyetin üstüne ciddi kaygılar çöker; kendimizi tutar, mutluluğumuzu ciddi bir yüzle düşünürüz.

Üstelik Miras, Vasiyet sözcüklerinin yanında Ölüm, Cenaze sözcükleri de durur. Tek akrabam olan amcamın öldüğünü duymuştum. Varlığından haberdar olduğumdan beri bir gün onu göreceğim umudunu içimde taşımıştım; artık onu hiç göremeyecektim. Bir de bu para yalnız bana kalmıştı: sevinen bir aileye değil, yapayalnız bana. Kuşkusuz büyük bir armağandı; bağımsızlık muhteşem olacaktı—evet, bunu hissediyordum; bu düşünce yüreğimi kabarttı.

“Sonunda alnını gevşettin,” dedi Bay Rivers. “Medusa sana bakmış, seni taşa çeviriyor sanmıştım. Belki şimdi ne kadar servetin olduğunu sorarsın?”

“Servetim ne kadar mı?”

“Ah, önemsiz bir şey! Sözü edilmeye değmez tabii; galiba yirmi bin sterlin diyorlar. Ama bu da ne ki?”

“Yirmi bin sterlin mi?”

İşte asıl sarsıcı haber buydu; ben dört ya da beş bin bekliyordum. Bu haber gerçekten bir an soluğumu kesti. Bay St. John, daha önce hiç gülerken görmediğim Bay St. John, şimdi güldü.

“Bakın,” dedi, “bir cinayet işlemiş olsaydınız ve size suçunuzun ortaya çıktığını söyleseydim, herhalde bundan daha dehşetli görünmezdiniz.”

“Büyük bir miktar; bir yanlışlık olmasın?”

“Hiç yanlışlık yok.”

“Belki rakamları yanlış okudunuz; iki bin olabilir!”

“Rakamla değil, yazıyla yazılmış: yirmi bin.”

Yine, ortalama iştahlı bir insanın önüne yüz kişilik yemekle donatılmış bir sofra kurulmuş da tek başına oturuyormuş gibi hissettim. Bay Rivers ayağa kalkıp pelerinini giydi.

“Gece bu kadar fırtınalı olmasa Hannah’yı yanınıza gönderirdim,” dedi. “Yalnız bırakılmayacak kadar perişan görünüyorsunuz. Ama zavallı Hannah, kar yığınlarında benim kadar rahat yürüyemez; bacakları benimkiler kadar uzun değil. Öyleyse sizi kederinizle baş başa bırakmam gerek. İyi geceler.”

Kapının mandalını kaldırıyordu ki aklıma birden bir şey geldi.

“Bir dakika durun!” diye seslendim.

“Ne var?”

“Bay Briggs’in benim hakkımda size neden yazdığını, sizi nereden tanıdığını ya da böyle ücra bir yerde yaşarken beni bulmama yardım edebileceğinizi nasıl düşündüğünü anlayamıyorum.”

“Ah! Ben din adamıyım,” dedi. “Din adamlarına tuhaf meseleler için sık sık başvurulur.” Kapı mandalı yine şıngırdadı.

“Hayır, bu yanıt beni tatmin etmedi!” diye bağırdım. Gerçekten de aceleyle verilmiş, açıklamasız bu yanıt merakımı gidermek yerine daha da körüklemişti.

“Çok tuhaf bir mesele,” diye ekledim. “Daha fazlasını öğrenmeliyim.”

“Başka zaman.”

“Hayır, bu gece! Bu gece!” Kapıdan uzaklaşınca önüne geçtim. Biraz mahcup görünüyordu.

“Bana her şeyi anlatmadan gitmenize kesinlikle izin vermeyeceğim,” dedim.

“Şu anda anlatmasam daha iyi.”

“Anlatacaksınız, anlatmalısınız!”

“Bunu size Diana ya da Mary anlatsın isterim.”

Elbette bu itirazlar merakımı doruğa çıkardı. Merakım giderilmeliydi, hem de hemen; bunu ona söyledim.

“Ama sizi ikna etmesi zor, sert bir adam olduğumu söylemiştim,” dedi.

“Ben de sert bir kadınım; beni başımdan savmanız mümkün değil.”

Ben de sert bir kadınım; oyalamak imkânsızdır.

“Hem ben soğuk biriyim,” diye sürdürdü. “İçimde hiç coşku yok.”

“Oysa ben ateşliyim; ateş buzu eritir. Şuradaki alev pelerininizdeki bütün karı eritti; üstelik aynı şekilde yere akıp mutfağımın kum serpilmiş döşemesini çiğnenmiş bir sokak gibi yaptı. Bir gün bağışlanmayı umuyorsanız, Bay Rivers, kum serpilmiş mutfağı mahvetme suçunuzu ve kabahatinizi itiraf edin; öğrenmek istediğimi anlatın.”

“Peki,” dedi, “ısrarınıza değilse bile sebatınıza boyun eğiyorum; taş, sürekli damlayan suyla aşınır. Zaten bir gün öğrenmeniz gerek; şimdi öğrenmeniz de sonra öğrenmeniz kadar iyi. Adınız Jane Eyre, öyle mi?”

“Elbette; bunu zaten açıklığa kavuşturmuştuk.”

“Belki benimle adaş olduğunuzu bilmiyorsunuzdur. Vaftiz adım St. John Eyre Rivers.”

“Hayır, bilmiyordum! Şimdi hatırladım; bana zaman zaman ödünç verdiğiniz kitaplarda baş harflerinizin arasında E harfini görmüştüm ama hangi adı temsil ettiğini hiç sormamıştım. Ama bunun ne önemi var? Elbette—”

Sustum; aklıma üşüşen, bir anda somutlaşıp güçlü ve elle tutulur bir olasılık hâlini alan düşünceyi aklımdan geçirmeye, hele dile getirmeye güvenemiyordum. Olaylar birbirine bağlandı, yerli yerine oturdu, sıraya girdi: Şimdiye dek biçimsiz bir halka yığını gibi duran zincir dümdüz uzandı; her halkası kusursuzdu, bağlantı tamamlanmıştı. St. John tek kelime daha etmeden işin aslını içgüdüsel olarak anlamıştım; ama okurun da aynı sezgiye sahip olmasını bekleyemem. Bu yüzden açıklamasını yinelemeliyim.

“Annemin soyadı Eyre’di; iki erkek kardeşi vardı. Biri din adamıydı ve Gateshead’li Bayan Jane Reed’le evlenmişti; diğeri, Funchal, Madeira’da yaşamış tüccar Bay John Eyre’di. Bay Eyre’in avukatı olan Bay Briggs geçen ağustosta bize yazarak amcamızın ölümünü bildirdi; aralarında babamla onun arasında yaşanmış ve hiç bağışlanmamış bir kavganın sonucu olarak bizi göz ardı edip bütün mal varlığını, din adamı olan erkek kardeşinin yetim kızına bıraktığını söyledi. Birkaç hafta önce yeniden yazıp mirasçının kaybolduğunu bildirdi ve onu tanıyıp tanımadığımızı sordu. Bir kâğıt parçasına gelişigüzel yazılmış bir ad, onu bulmamı sağladı. Gerisini biliyorsunuz.” Yine gitmek üzereydi ama sırtımı kapıya dayadım.

“Lütfen konuşmama izin verin,” dedim. “Nefes alıp düşünmek için bir dakika istiyorum.” Durakladım; şapkasını elinde tutarak karşımda duruyor, gayet sakin görünüyordu. Devam ettim:

“Annen babamın kız kardeşi miydi?”

“Evet.”

“Öyleyse benim halamdı?”

Başını eğdi.

“Amcam John sizin de amcanız John muydu? Siz, Diana ve Mary onun kız kardeşinin çocuklarısınız; ben de erkek kardeşinin çocuğu muyum?”

“Kesinlikle.”

“Öyleyse üçünüz benim kuzenimsiniz; iki taraftaki kanımızın yarısı aynı kaynaktan geliyor?”

“Kuzeniz, evet.”

Onu süzdüm. Bir erkek kardeş bulmuş gibiydim: gurur duyabileceğim, sevebileceğim bir erkek kardeş; bir de, nitelikleri öyle olan iki kız kardeş ki onları yalnızca yabancı olarak tanırken bile bende gerçek bir sevgi ve hayranlık uyandırmışlardı. Islak zeminde diz çöküp Moor House mutfağının alçak, kafesli penceresinden baktığım iki kız, yakın akrabalarımmış; beni eşiğinde ölmek üzereyken bulan genç, vakur bey de kan bağı olan bir akrabammış. Yalnız bir zavallı için ne muhteşem bir keşif! İşte gerçek zenginlik buydu; yüreğin zenginliği, saf ve sıcak sevgilerin madeni! Bu, altın gibi ağırbaşlı armağana benzemeyen, ışıl ışıl, canlı, insanı coşturan bir nimetti. Altın da kendi ölçüsünde zengin, hoş bir armağandı ama ağırlığı insanı ayıltıyordu. Şimdi ansızın sevinçle ellerimi çırptım; nabzım hızlandı, damarlarımda heyecan dolaştı.

“Ah, ne kadar sevindim! Ne kadar sevindim!” diye haykırdım.

St. John gülümsedi. “Önemsiz şeylerin peşine düşerken asıl noktaları gözden kaçırdığınızı söylememiş miydim?” diye sordu. “Servet sahibi olduğunuzu söylediğimde ciddiydiniz; şimdi ise hiç önemi olmayan bir şey için heyecanlanıyorsunuz.”

“Ne demek istiyorsunuz? Sizin için önemsiz olabilir; kız kardeşleriniz var, bir kuzeninizin olması umurunuzda değil. Ama benim kimsem yoktu; şimdi üç akrabam—sayılmayı istemiyorsanız iki—bir anda, yetişkin hâlleriyle dünyama katıldı. Yine söylüyorum, çok sevindim!”

Odanın içinde hızla yürüdüm; yükselen düşünceler onları alıp kavrayabileceğimden, sindirebileceğimden, düzene koyabileceğimden hızlı akıyordu; durdum, neredeyse nefesim kesildi. Yakında neler olabileceğine, olacağına dair düşüncelerdi bunlar. Boş duvara baktım; duvar, yükselen yıldızlarla dolu bir gökyüzü gibiydi; her biri bana bir amaç ya da sevinç gösteriyordu. Hayatımı kurtaran, bu saate dek sevgimden yararlanamayan insanlara artık yardım edebilirdim. Boyunduruk altındaydılar; onları özgürleştirebilirdim. Dağılmışlardı; onları bir araya getirebilirdim. Benim bağımsızlığım ve refahım onların da olabilirdi. Dört kişi değil miydik? Yirmi bin sterlini eşit bölüşsek kişi başı beş bin düşerdi; adalet yerini bulur, fazlası da kalırdı. Adalet sağlanır, hepimizin mutluluğu güvenceye alınırdı. Artık servet üzerime yük olmuyordu; artık yalnızca bir para mirası değil, yaşamın, umudun, sevincin mirasıydı.

Bu düşünceler ruhumu kasıp kavururken nasıl göründüğümü bilemem; ama kısa süre sonra Bay Rivers’ın arkamdaki sandalyeyi yerleştirip beni usulca oturtmaya çalıştığını fark ettim. Sakinleşmemi de öğütledi. Çaresiz ve kendini yitirmiş olduğum imasını küçümsedim, elini üzerimden silkerek yeniden odada yürümeye başladım.

“Yarın Diana’yla Mary’ye yazın,” dedim, “eve hemen gelmelerini söyleyin. Diana, bin sterlinleri olsa ikisinin de kendini zengin sayacağını söylemişti; beş binle pekâlâ geçinirler.”

“Size bir bardak su nereden bulabilirim, söyleyin,” dedi St. John. “Duygularınızı yatıştırmak için gerçekten çaba göstermelisiniz.”

“Saçmalık! Peki bu miras sizi nasıl etkiler? İngiltere’de kalmanızı, Bayan Oliver’la evlenmenizi ve sıradan bir ölümlü gibi düzenli bir hayat kurmanızı sağlar mı?”

“Konudan sapıyorsunuz; kafanız karışıyor. Haberi fazla pat diye söyledim; gücünüzü aşan bir heyecana kapıldınız.”

“Bay Rivers, sabrımı gerçekten taşırıyorsunuz! Aklım başımda; yanlış anlayan, daha doğrusu anlamıyormuş gibi yapan sizsiniz.”

“Kendinizi biraz daha açık anlatsaydınız belki daha iyi anlardım.”

“Neyi açıklayacağım? Açıklanacak ne var? Söz konusu yirmi bin sterlinin, amcamızın bir erkek yeğeniyle üç kız yeğeni arasında eşit bölüşülmesiyle her birimize beş bin düşeceğini görmüyor musunuz? Benim istediğim, kız kardeşlerinize yazıp onlara da miras kaldığını söylemeniz.”

“Kendinize kaldığını demek istiyorsunuz.”

“Bu konudaki görüşümü söyledim; başka türlü davranamam. Acımasızca bencil, körü körüne adaletsiz ya da şeytanca nankör değilim. Üstelik bir yuvam ve ailem olsun istiyorum. Moor House’u seviyorum, orada yaşayacağım; Diana’yla Mary’yi seviyorum, ömür boyu onlara bağlanacağım. Beş bin sterlin beni mutlu eder, bana yarar; yirmi bin ise beni üzer, ezer. Üstelik yasa önünde benim olsa bile adalet bakımından hiçbir zaman benim olamazdı. O hâlde benim için tümüyle gereksiz olan kısmı size bırakıyorum. Karşı çıkmayın, bunu tartışmaya açmayın; aramızda anlaşalım ve bu işi hemen karara bağlayalım.”

“Bu, ilk dürtüyle alınmış bir karar; sözünüz geçerli sayılmadan önce böyle bir konuyu günlerce düşünmelisiniz.”

“Ah, kuşku duyduğunuz tek şey içtenliğimse rahatım: bu işin adaletli olduğunu görüyorsunuz, değil mi?”

“Belli bir adalet görüyorum; ama bu, geleneğe aykırı. Ayrıca servetin tamamı sizin hakkınız: amcam kendi emeğiyle kazandı; kime bırakacağına karar vermekte özgürdü ve size bıraktı. Sonuçta adalet onu elinizde tutmanıza izin veriyor; onu tümüyle kendinizin sayabilirsiniz, vicdanınız rahat olur.”

“Benim için,” dedim, “bu, vicdan kadar duygu meselesi de. Duygularıma kulak vermeliyim; bunu yapma fırsatım o kadar seyrek oldu ki. Bir yıl boyunca tartışıp karşı çıkıp beni rahatsız etseniz bile, koca bir borcu kısmen ödemenin ve ömürlük dostlar kazanmanın o tatlı hazzından vazgeçemem.”

“Şimdi böyle düşünüyorsunuz,” diye karşılık verdi St. John, “çünkü servete sahip olmanın, dolayısıyla ondan keyif almanın ne demek olduğunu bilmiyorsunuz. Yirmi bin sterlinin size kazandıracağı önemi, toplumda sağlayacağı yeri, önünüze açacağı fırsatları kavrayamazsınız; siz—”

“Siz de,” diye sözünü kestim, “kardeş sevgisine ve kız kardeş sevgisine ne kadar özlem duyduğumu hiç anlayamazsınız. Hiç evim olmadı, erkek ya da kız kardeşim olmadı; artık olmalılar, olacaklar da. Beni ailenize katmaya ve kardeşiniz olarak kabul etmeye gönülsüz değilsiniz, değil mi?”

“Jane, haklarınızdan böyle vazgeçmenizi şart koşmadan ben kardeşiniz olurum; kız kardeşlerim de sizin kız kardeşleriniz olur.”

“Kardeş mi? Evet, bin fersah uzakta! Kız kardeşler mi? Evet, yabancıların yanında köle gibi çalışırken! Ben zengin, hak etmediğim, kazanmadığım altına boğulmuş hâlde! Siz parasız! İşte eşitlik ve kardeşleşme dedikleri bu! Yakın birliktelik! Sımsıkı bağ!”

“Ama Jane, aile bağları ve ev mutluluğu özleminiz düşündüğünüz yoldan başka türlü de gerçekleşebilir: evlenebilirsiniz.”

“Yine saçmalık! Evlenmek mi? Evlenmek istemiyorum, hiçbir zaman da evlenmeyeceğim.”

“Bu fazla kesin konuşmak; böyle tehlikeli iddialar içinde bulunduğunuz heyecanın kanıtı.”

“Fazla kesin konuşmuyorum. Ne hissettiğimi ve evlilik düşüncesinden ne kadar uzak olduğumu biliyorum. Kimse beni sevdiği için almaz; ben de sırf para hesabı için istenmeyeceğim. Bana yabancı, anlayışsız, benden ayrı ve farklı biri değil; kendi insanım, duygularımı bütünüyle paylaşacak kişiler gerek. Yeniden kardeşiniz olacağınızı söyleyin. Az önce bu sözleri söylediğinizde içim rahatlamış, mutlu olmuştum; yapabiliyorsanız, yine ve içtenlikle söyleyin.”

“Sanırım söyleyebilirim. Kız kardeşlerimi hep sevdiğimi biliyorum; onlara duyduğum sevginin temelinde ne olduğunu da: değerlerine saygı ve yeteneklerine hayranlık. Sizde de ilke sahibi bir yürek ve zihin var; zevklerinizle alışkanlıklarınız Diana ve Mary’ninkilere benziyor; yanınızda bulunmak bana her zaman iyi geliyor; sohbetiniz de bir süredir bana ferahlatıcı bir teselli oldu. Kalbimde size üçüncü ve en küçük kız kardeşim olarak kolayca, içtenlikle yer açabileceğimi hissediyorum.”

“Teşekkür ederim; bu, bu gece için bana yeter. Şimdi gitmeniz iyi olur; daha fazla kalırsanız kuşkucu bir kuruntunuzla beni yeniden kızdırabilirsiniz.”

“Peki ya okul, Bayan Eyre? Sanırım artık kapatılması gerekecek?”

“Hayır. Yerime birini bulana kadar öğretmenlik görevimi sürdüreceğim.”

Memnuniyetle gülümsedi; el sıkıştık, sonra da vedalaşıp ayrıldı.

Miras işlerini istediğim gibi çözüme kavuşturmak için daha sonra verdiğim mücadeleleri ve ileri sürdüğüm gerekçeleri ayrıntılarıyla anlatmama gerek yok. İşim çok zordu; ama ben kesin kararlıydım; kuzenlerim sonunda mülkün adilce bölüştürülmesi konusunda kararımın gerçekten değişmez olduğunu anladılar; niyetimin hakkaniyetini içten içe onlar da hissetmiş olmalıydı. Üstelik benim yerimde olsalar tam da yapmak istediğim şeyi yapacaklarını da içten içe biliyor olmalıydılar. Sonunda, meseleyi hakemlere götürmeyi kabul edecek kadar geri adım attılar. Seçilen hakemler Bay Oliver ile yetenekli bir avukattı; ikisi de benim görüşüme katıldı ve istediğimi elde ettim. Devir belgeleri düzenlendi; St. John, Diana, Mary ve ben, hepimiz geçimimizi sağlayacak bir pay aldık.

Bölüm etkileşimi

Okurlar bu bölümle etkileşime geçti

0okunma 0beğeni 0yorum
Bu iki tercih yalnızca bu tarayıcıda saklanır; yukarıdaki Vaveyla sayaçları gerçek uygulama verisidir.

Kategoriler ve Temalar

Kategoriler ve temalar yükleniyor…