Bölümler 34Şu an: Vali ve Noter
- 1 Elhamra88 kelime
- 2 Sunuş2.111 kelime
- 3 Yolculuk7.175 kelime
- 4 Elhamra Sarayı2.755 kelime
- 5 Önemli Görüşmeler.—yazar, Boabdıl’in Tahtına Geçiyor1.574 kelime
- 6 Elhamra’nın Sakinleri1.016 kelime
- 7 Elçiler Salonu1.139 kelime
- 8 Gizemli Odalar1.932 kelime
- 9 Comares Kulesi’nden Panorama1.457 kelime
- 10 Balkon1.378 kelime
- 11 Duvarcının Macerası784 kelime
- 12 Aslanlı Avlu1.465 kelime
- 13 Boabdil’den Kalan İzler912 kelime
- 14 Rüzgârgülü Evi475 kelime
- 15 Arap Müneccimin Efsanesi4.178 kelime
- 16 Elhamra’yı Ziyaret Edenler878 kelime
- 17 Generalife376 kelime
- 18 Prens Ahmed Al Kamel Efsanesi; — Ya da — Aşkın Hacısı7.123 kelime
- 19 Tepelerde Bir Gezinti1.984 kelime
- 20 Mağribi’nin Mirası Efsanesi4.924 kelime
- 21 İnfantalar Kulesi329 kelime
- 22 Üç Güzel Prensesin Efsanesi5.106 kelime
- 23 Elhamra’nın Gülü Efsanesi3.533 kelime
- 24 Gazi441 kelime
- 25 Vali ve Noter1.435 kelime · Okuduğun bölüm
- 26 Vali Manco ve Asker3.755 kelime
- 27 Elhamra’da Bir Şenlik1.076 kelime
- 28 İki Sağduyulu Heykelin Efsanesi4.107 kelime
- 29 Alcántara Büyük Üstadı’nın Haçlı Seferi1.739 kelime
- 30 Diploma Peşinde Bir Sefer726 kelime
- 31 Büyülenmiş Asker Efsanesi2.682 kelime
- 32 Yazarın Granada’ya Vedası678 kelime
- 33 Dipnotlar137 kelime
- 34 Macmıllan’ın — Popüler Yazarların — Eserlerinden Oluşan — Üç Şilin Altı Pens’lik — Kitaplığı4.515 kelime
Bu aramayla eşleşen bölüm bulunamadı.
VALİ VE NOTER
Eskiden Elhamra’da, savaşlarda bir kolunu kaybettiği için halk arasında el Gobernador Manco, yani «Tek Kollu Vali» diye bilinen gözü pek yaşlı bir bey hüküm sürermiş. Eski bir asker olmakla övünür; bıyıklarını gözlerine kadar kıvırır, sefer çizmeleri giyer, şiş kadar uzun bir Toledo kılıcı taşır, mendilini de kılıcın sepet kabzasına sokarmış.
Ayrıca son derece gururlu, kuralcı; ayrıcalıklarına ve makamına sıkı sıkıya bağlı biriydi. Yönetimi altında, Elhamra’nın kraliyet ikametgâhı ve mülkü olmasından kaynaklanan dokunulmazlıklar katı biçimde uygulanırdı. Belli bir rütbede değilse hiç kimse kaleye ateşli silahla, hatta kılıç ya da sopayla giremezdi. Atlıların hepsi kapıda inip atlarını dizginlerinden tutarak yürütmek zorundaydı. Elhamra tepesi, başkentin bir uzantısı gibi, Granada kentinin tam ortasından yükseliyordu. Bu yüzden eyaleti yöneten başkomutanın, kendi topraklarının merkezinde küçük, bağımsız bir mevki gibi duran bu «imparatorluk içindeki imparatorluktan» her zaman rahatsızlık duyması kaçınılmazdı. Üstelik bu kez, en ufak bir yetki ya da yargı alanı tartışmasında öfkelenen yaşlı valinin kıskanç ve alıngan mizacı durumu daha da çekilmez kılıyordu. Bir de kaleyi sığınak edinmiş, orada yavaş yavaş yuvalanmış başıboş serseriler vardı; bunlar dürüst kent sakinlerinin sırtından dolap çevirip hırsızlık yapıyorlardı.
Böylece başkomutanla vali arasında hiç dinmeyen bir husumet ve öfke doğdu. İki komşu güç sahibinden küçük olanı, makamının onuru konusunda her zaman daha alıngan olduğundan, bu düşmanlık özellikle valinin tarafında daha sertti. Başkomutanın görkemli sarayı, Elhamra tepesinin hemen eteğindeki Plaza Nueva’da duruyordu. Sarayın çevresi daima muhafızların, hizmetlilerin ve kent görevlilerinin telaşıyla doluydu. Kalenin çıkıntılı bir burcu, saraya ve önündeki meydana yukarıdan bakıyordu. Yaşlı vali zaman zaman kılıcını kuşanıp bu burçta bir aşağı bir yukarı gezinir, kuru bir ağacın tepesindeki yuvasından avını gözetleyen şahin gibi rakibini dikkatle süzerdi.
Kente indiğinde bunu mutlaka görkemli bir törenle yapardı: ya muhafızlarıyla çevrili atının üzerinde ya da sekiz katırın çektiği, oyma ahşap ve yaldızlı deriden yapılmış, eski ve hantal İspanyol arabasında. Arabaya koşan seyislerin yanı sıra önünde koşucular, ardında atlılar ve uşaklar bulunurdu. Kralın vekili olarak herkese korku ve hayranlık saldığını sanırdı. Oysa Granada’nın nüktedanları, özellikle başkomutanın sarayı çevresinde oyalananlar, bu küçük tantanayla alay eder; tebaasının başıboş serserilerden oluşmasına gönderme yaparak ona «dilencilerin kralı» derlerdi. Bu iki gözü pek rakip arasında en çok tartışmaya yol açan konulardan biri, valinin kendisi ya da garnizonu için getirilen her malın kentten gümrüksüz geçmesi gerektiği yönündeki iddiasıydı. Bu ayrıcalık zamanla büyük çaplı kaçakçılığa kapı açmıştı. Bir kaçakçı çetesi, kalenin kulübelerine ve çevredeki sayısız mağaraya yerleşmiş; garnizon askerlerinin göz yummasıyla kârlı bir iş yürütmeye başlamıştı.
Başkomutanın dikkati çekilmişti. Kurnaz ve burnunu her işe sokan hukuk danışmanına, aynı zamanda her işini gören notere danıştı. Bu noter, Elhamra’nın yaşlı yöneticisini şaşırtıp hukuki inceliklerden oluşan bir labirente sokma fırsatı bulduğunda sevinirdi. Başkomutana, kent kapılarından geçen her konvoyu denetleme hakkını kullanmakta ısrar etmesini önerdi ve bu hakkı savunan uzun bir mektup kaleme aldı. Vali Manco, lafını dolandırmadan kılıç sallayan yaşlı bir askerdi; noterden şeytandan nefret ettiğinden daha çok nefret eder, bu noterden ise bütün öteki noterlerden ettiğinden de çok nefret ederdi.
«Ne!» dedi, bıyıklarını hiddetle kıvırarak. «Başkomutan, bana oyunlar oynasın diye kalem efendisini mi salıyor? Eski bir askerin okul kurnazlığıyla alt edilemeyeceğini ona göstereceğim.»
Xenil Kapısı
Kalemini kapıp çarpık el yazısıyla kısa bir mektup karaladı. Tartışmaya girmeye tenezzül etmeden, arama yapılmaksızın geçiş hakkı olduğunu ileri sürdü; Elhamra bayrağının korumasındaki herhangi bir konvoya saygısızca el uzatacak gümrük memuruna da intikamla karşılık vereceğini bildirdi. Bu inatçı iki yönetici meseleyi tartışırken, bir gün kaleye erzak taşıyan bir katır, Xenil Kapısı’na vardı. Elhamra’ya giderken kentin bir mahallesinden geçmesi gerekiyordu. Konvoyun başında, uzun süre valinin emrinde hizmet etmiş, onun gönlünden olan aksi yaşlı bir onbaşı vardı; eski bir Toledo kılıcı gibi paslı ama sağlamdı.
Kent kapısına yaklaşınca onbaşı, Elhamra sancağını katırın yük semerine yerleştirdi. Dimdik doğrulup başı tam karşıya bakacak biçimde ilerlemeye başladı; ama düşman topraklarından geçerken saldırmaya ve hırlamaya hazır bir köpeğinki gibi yan yan, temkinli bakıyordu.
«Kim var orada?» diye sordu kapıdaki nöbetçi.
«Elhamra askeri!» dedi onbaşı, başını çevirmeden.
«Neyin sorumluluğunu taşıyorsun?»
«Garnizon için erzak.»
«Geç.»
Onbaşı, konvoyun önünde dosdoğru yürüdü. Ama birkaç adım bile atmamıştı ki bir grup gümrük memuru küçük bir gişe binasından fırladı.
«Hey, sen!» diye bağırdı öndeki. «Katırcı, dur da şu paketleri aç.»
Onbaşı dönüp savaş düzeninde dikildi. «Elhamra sancağına saygı gösterin,» dedi. «Bunlar vali için.»
«Valin de sancağı da vız gelir. Katırcı, dur dedim!»
«Konvoyu durdurursan başına geleceklerden kendin sorumlusun!» diye bağırdı onbaşı, tüfeğini horozladı. «Katırcı, yürü!»
Katırcı hayvanına sertçe bir şaplak attı. Gümrük memuru öne atılıp yuları yakaladı; bunun üzerine onbaşı silahını doğrultup onu vurdu, adam oracıkta öldü.
Sokak bir anda karıştı.
Yaşlı onbaşı yakalandı. İspanya’da halkın, yasanın sonradan vereceği cezaların habercisi olarak çoğu kez anında giriştiği tekme, tokat ve sopa darbelerini yedikten sonra ayağına zincir vuruldu ve kent hapishanesine götürüldü. Yoldaşlarınınsa konvoyu iyice arandıktan sonra Elhamra’ya gitmesine izin verildi.
Vali, sancağına yapılan hakareti ve onbaşının yakalandığını duyunca öfkeden deliye döndü. Bir süre Mağribi salonlarında fırtına gibi dolaştı, burçlarda öfkeyle haykırdı ve başkomutanın sarayına ateşle kılıçla saldıracakmış gibi baktı. İlk öfke patlaması dinince, onbaşının teslim edilmesini isteyen bir haber yolladı; çünkü emrindekilerin suçlarını yargılama hakkı yalnız kendisine aitti. Başkomutan, bu işten keyif alan noterin kaleminden yararlanarak uzun bir yanıt verdi. Suç kendi kentinin surları içinde ve sivil görevlilerinden birine karşı işlendiğinden, yargı yetkisinin açıkça kendisine ait olduğunu savundu. Vali talebini yineledi; başkomutan daha da uzun, hukuki inceliklerle dolu bir karşılık gönderdi. Vali giderek daha öfkeli ve buyurgan bir dille üsteledi; başkomutansa yanıtlarında giderek daha soğukkanlı ve daha ayrıntılı oldu. Sonunda aslan yürekli yaşlı asker, hukuk tartışmasının ağlarına böyle dolanmaktan öfkeyle kükredi.
Kurnaz noter, valinin sırtından böyle eğlenirken onbaşının yargılamasını da yürütüyordu. Onbaşı hapishanenin dar bir zindanına kapatılmıştı; demir parmaklıklı küçük bir pencereden yalnızca demir gibi yüzünü gösterip dostlarının tesellisini kabul edebiliyordu.
İspanyol usulü uyarınca yorulmak bilmez noter, yazılı tanıklıklardan koca bir dağ yığdı; onbaşı bu belgelerin altında ezildi. Cinayetten suçlu bulundu ve asılarak idama mahkûm edildi.
Valinin Elhamra’dan gönderdiği itiraz ve tehditler fayda etmedi. Uğursuz gün gelmişti. Onbaşı, idamdan bir gün önce suçlulara her zaman yapıldığı gibi, yaklaşan sonları üzerine düşünüp günahlarından tövbe etsinler diye cezaevinin şapeline, yani capilla’ya kapatılmıştı.
İşlerin kritik bir noktaya geldiğini gören yaşlı vali, meseleyi bizzat ele almaya karar verdi. Devlet arabasının hazırlanmasını emretti ve muhafızlarıyla birlikte Elhamra’nın yolundan gürültüyle kente indi. Noterin evine gidip onu kapıya çağırdı.
Yaşlı vali, zafer kazanmış gibi sırıtıp yaklaşan hukukçuyu görünce gözleri kor gibi parladı.
«Duyduğuma göre,» diye bağırdı, «askerlerimden birini öldürmeye hazırlanıyormuşsun?»
«Her şey yasaya uygun, adaletin kurallarına tam riayetle yapılıyor,» dedi kendinden memnun noter; kıkırdayıp ellerini ovuşturuyordu. «Dosyadaki yazılı tanıklıkları Ekselanslarına gösterebilirim.»
«Getir bakalım,» dedi vali. Noter, kafası kalın bu gazinin sırtından bir kez daha hünerlerini sergileme fırsatı bulduğu için sevinçle bürosuna koştu. Kâğıtlarla dolu bir çantayla döndü ve mesleğine özgü bir akıcılıkla uzun bir ifade okumaya başladı. O sırada kalabalık toplanmış, boyunlarını uzatıp ağızları açık dinliyordu.
«Ne olur, şu gürültücü kalabalığın arasından çıkıp arabaya bin de seni daha iyi duyayım,» dedi vali.
Noter arabaya bindi. Bir anda kapı kapandı, arabacı kırbacını şaklattı; katırlar, araba, muhafızlar, hepsi gök gürültüsü gibi bir hızla yola koyuldu ve kalabalığı hayretle bakakalmış hâlde geride bıraktı. Vali, avını Elhamra’nın en sağlam zindanlarından birine kapatana kadar durmadı.
Ardından askerî usulle bir ateşkes bayrağı gönderip bir cartel, yani tutuklu değişimi önerdi: onbaşıya karşılık noter. Başkomutanın gururu incinmişti; küçümseyerek teklifi reddetti ve onbaşının idam edilmesi için Plaza Nueva’nın ortasına uzun, sağlam bir darağacı kurdurdu.
«Demek oyun bu!» dedi Vali Manco. Emir verdi; hemen ardından meydanı gören büyük çıkıntılı burcun kenarına da bir darağacı dikildi. Başkomutana yolladığı haberde şöyle dedi: «Askerimi ne zaman istersen as; ama onu meydanda sallandırdığın sırada başını kaldırıp noterinin gökyüzünün önünde sallandığını gör.»
Başkomutan kararından dönmedi. Meydanda askerler sıraya dizildi; davullar çaldı, çanlar yas için çalındı. İdamı seyretmeye hevesli kocaman bir kalabalık toplandı. Vali ise garnizonunu burçta sıraya dizdi ve noterin cenaze marşını Torre de la Campana’dan, yani Çan Kulesi’nden çaldırdı.
Noterin karısı, peşinde küçük noter adaylarından oluşan bir sürü çocuğuyla kalabalığı yarıp geçti. Kendini başkomutanın ayaklarına atıp, kocasının ve kendisinin, bir yığın küçük çocuğunun geleceğini gurur uğruna feda etmemesi için yalvardı. «Yaşlı valiyi çok iyi tanıyorsunuz,» dedi, «askeri asarsanız tehdidini yerine getireceğinden kuşkunuz olmasın.»
Başkomutan, kadının gözyaşlarına ve feryatlarına, bir de toy yavrularının çığlıklarına dayanamadı. Onbaşı, idamlık giysileri içinde, başına kukuleta geçirilmiş bir keşiş gibi ama başı dik, demir gibi bir yüzle muhafız eşliğinde Elhamra’ya gönderildi. Noter, yapılan anlaşma uyarınca değişim için istendi. Bir zamanların hareketli, kendinden emin hukukçusu zindanından neredeyse canı çıkmış hâlde çıkarıldı. Bütün laubaliliği ve kibrinden eser kalmamıştı. Söylentiye göre korkudan saçları neredeyse ağarmış, boynundaki ilmiği hâlâ hissediyormuş gibi başı önde, inatçı bir ifadeye bürünmüştü.
Yaşlı vali tek kolunu beline dayadı ve bir an onu demir gibi bir gülümsemeyle süzdü. «Bundan böyle, dostum,» dedi, «başkalarını darağacına yollamakta o kadar hevesli olma. Hukuk senden yana olsa bile güvende olduğundan fazla emin olma. Hele bir daha yaşlı bir askere okul kurnazlığını uygulamaya kalkarken iki kere düşün.»
Bölüm etkileşimi
